Huyền thoại trăm tuổi mang tên Cô Ba "ở ẩn" nơi nào?

(PLVN) - Theo thời gian, xà bông Cô Ba - thương hiệu vang bóng một thời của doanh nhân Trương Văn Bền và các con gần như bị lãng quên. Tuy không bị “khai tử” nhưng xà bông Cô Ba sống lay lắt và chỉ xuất hiện khiêm tốn trong một vài siêu thị.
Huyền thoại trăm tuổi mang tên Cô Ba "ở ẩn" nơi nào?

Từng cạnh tranh với thương hiệu xà bông nổi tiếng của Pháp

Năm 1930, sau khi lăn lộn trong các hoạt động kinh doanh lúc bấy giờ, doanh nhân Trương Văn Bền (18831956) muốn hoạt động trong một ngành có tính phục vụ đại chúng và ông chọn xà bông. Vì vậy, Công ty Trương Văn Bền và các con - Dầu và Xà bông Việt Nam (Truong Van Ben & fils - Huilerie et Savonnerie Vietnam) (tiền thân của Công ty CP Sản xuất thương mại Phương Đông ngày nay) ra đời năm 1932, tọa lạc ngay tại đường Kim Biên, Chợ Lớn (quận 5, TP HCM).

Trước khi thành lập Công ty Trương Văn Bền và các con (gọi tắt là Công ty), ông Bền mở nhà máy ép dầu với máy ép dầu được mua từ Mỹ, sản xuất các loại dầu dừa và dầu ăn. Ông còn lập nhà máy xay lúa, cộng tác với Viện Nghiên cứu nông nghiệp Đông Dương khai thác và tái tạo rừng thông ở Đồng Nai Thượng; lập một đồn điền cao su nhỏ ở Thủ Đức...

Riêng với sản phẩm xà bông Cô Ba (xà phòng thơm đầu tiên của Việt Nam), Công ty đã trở thành doanh nghiệp sản xuất công nghiệp lớn nhất khu Chợ Lớn thời bấy giờ. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống làm nghề thủ công, ông Bền đã nấu xà bông trong một căn phố nhỏ theo lối tiểu công nghệ. Để có đủ nguyên liệu sản xuất, ông đã xây dựng hợp tác xã có xã viên là những chủ vườn dừa ở Bến Tre và Mỹ Tho.

Thời đó, mỗi cục xà bông nhãn hiệu Xà bông Việt Nam (có hình biểu tượng là Cô Ba nên sau này người tiêu dùng quen gọi là xà bông Cô Ba) đều có in nổi hình đầu người phụ nữ. Xà bông Cô Ba được bán khắp ba nước Đông Dương, đủ sức cạnh tranh với xà bông Merseille của Pháp đang thống lĩnh thị trường khi ấy. Trong thập niên 1930, xà bông Cô Ba chỉ mới phân phối ở Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định, Biên Hòa.

Hiện tại nhãn hàng Xà bông Cô Ba chỉ khiêm tốn có mặt ở một vài siêu thị  

Đến năm 1959, Công ty thuê một đoàn võ thuật đi cổ động cho xà bông Cô Ba từ Sài Gòn ra đến tận Quảng Trị với ước muốn phân phối hàng chính hãng đến tận tay người tiêu dùng (không thông qua các đại lý). Không chỉ quảng cáo xà bông Cô Ba tại chợ, đoàn còn đi vào tận các làng xã xa xôi để biểu diễn võ thuật và bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng. Nhờ vậy, tiếng tăm xà bông Cô Ba ngày càng lan xa.

Ăn nên làm ra, xưởng dầu của Công ty ở Chợ Lớn mỗi tháng sản xuất khoảng 1.500 tấn dầu dừa, 600 tấn xà bông và 10 tấn glycerine trong các năm thuộc thập niên 1940-1950. Vào thời kỳ khó khăn do chiến tranh, Công ty Trương Văn Bền và các con là công ty hàng đầu sản xuất dầu và xà bông trên toàn cõi Đông Dương.

Ông Trương Văn Bền còn là một trong những doanh nhân Việt Nam đầu tiên kêu gọi người Việt Nam sử dụng hàng nội. Trên báo chí Việt Nam, từ khi xà bông nội địa của Công ty sản xuất vào năm 1932, mục quảng cáo xà bông Cô Ba thường chạy tít: “Người Việt Nam nên xài xà bông Việt Nam”.

Doanh nhân Trương Văn Bền từng kể về “chiến lược PR” sản phẩm xà bông Cô Ba như sau: “Tôi phải làm quảng cáo dữ lắm cho thương hiệu xà bông Cô Ba. Một mặt phải kiếm thế ép mấy hàng tạp hóa mua xà bông Cô Ba về bán, vì tiệm tạp hóa hầu hết của khách trú, chúng xấu bụng không mấy khi chịu mua đồ của người Việt Nam chế tạo về bán.

Tôi bèn huy động một tốp người cứ lần lượt đi hết các tiệm tạp hóa hỏi có xà bông Cô Ba bán không. Hễ có thì mua một hai xu, bằng không thì đi chỗ khác, trước khi bước chân ra khỏi tiệm nói với lại một câu: “Sao không mua xà bông Việt Nam về bán? Thứ đó tốt hơn xà bông khác nhiều”. Làm riết rồi chủ tiệm cũng phải để ý, phải hỏi xà bông Cô Ba bán ở chỗ nào, thế là mua thử về bán.

Tôi còn tổ chức những tốp quảng bá thương hiệu. Tốp thì ôm đờn ca vọng cổ tán dương tính chất xà bông Cô Ba, tốp thì đi đánh võ rao hàng, rồi đá banh tôi cũng cho mặc áo thêu thương hiệu xà bông Cô Ba”.

Huyền thoại đang bị lãng quên

 Xà bông Cô Ba dù có thâm niên hàng đầu cũng trải qua những thăng trầm theo thời cuộc như nhiều thương hiệu Việt đình đám khác. Sau ngày thống nhất đất nước, Công ty hoạt động theo mô hình doanh nghiệp Nhà nước với tên gọi Nhà máy Công tư hợp doanh xà bông Việt Nam thuộc Bộ Công nghiệp nhẹ. Sau đó, Nhà máy đổi tên thành Công ty CP Sản xuất thương mại Phương Đông. Đây là kết quả của sự hợp tác, liên doanh giữa Bộ Công nghiệp nhẹ với Tập đoàn Procter & Gamble (P&G) trong cuộc cạnh tranh khốc liệt với Unilever.

Công ty vẫn duy trì ngành sản xuất và thương mại với các loại hóa chất như mỹ phẩm, xà phòng, chất tẩy rửa, chế phẩm vệ sinh… Hiện nay xà bông Cô Ba dù không bị “khai tử” nhưng sống lay lắt và xuất hiện khiêm tốn trong một vài siêu thị.

Năm 2014, khi cổ đông lớn nhất là Tập đoàn Hóa chất Việt Nam thoái hơn 50% vốn, Công ty CP Sản xuất thương mại Phương Đông (đơn vị sở hữu thương hiệu xà bông Cô Ba) bắt đầu tăng vốn liên tục từ 20 tỷ đồng lên gần 152 tỷ đồng với mong muốn hồi sinh xà bông Cô Ba. Song, thương hiệu này vẫn vô cùng mờ nhạt giữa thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Phương Đông tồn tại chủ yếu nhờ gia công cho đối thủ và cho thuê đất. Đến năm 2017, hy vọng hồi sinh xà bông Cô Ba lại được nhen nhóm khi có đại gia bất động sản tỏ ý muốn đầu tư vào sản phẩm huyền thoại này. Đó là Công ty CP Đầu tư thương mại - bất động sản An Dương Thảo Điền (HAR). Một báo cáo kết quả kinh doanh cho biết An Dương Thảo Điền chi gần 214 tỷ đồng để sở hữu 30,88% vốn cổ phần và quyền biểu quyết tại xà bông Cô Ba. Khoản đầu tư này phát sinh từ cuối năm 2017 và chiếm tỷ trọng 16% trong cơ cấu tài sản của HAR.

Với giá trị của thương vụ, có thể nhận thấy doanh nghiệp có thương hiệu nổi tiếng một thời được định giá khoảng gần 700 tỷ đồng. Cơ sở để doanh nghiệp sở hữu thương hiệu xà bông Cô Ba được định giá như trên là thông qua quỹ đất mà họ sở hữu. Cụ thể, trong quỹ đất của mình, Công ty Phương Đông đang sở hữu mảnh đất 2 mặt tiền Kim Biên - Gò Công tại trung tâm khu chợ Kim Biên (quận 5, TP HCM), với diện tích gần 10.000 m2. Mảnh đất có vị trí rất đẹp đã được UBND quận 5 cấp phép xây dựng trung tâm thương mại.

Tuy nhiên, lãnh đạo HAR chia sẻ, HAR vẫn chưa dám rót nhiều vốn cho xà bông Cô Ba vì không có nhiều vốn cho thị trường tiêu dùng nhanh. Bản thân HAR vẫn còn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn. Kết quả kinh doanh èo uột nên HAR bị nhà đầu tư quay lưng. Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu HAR giao dịch dưới mệnh giá từ rất lâu.

Khi “ông chủ mới” còn đang sống dở chết dở với nhiều dự án thì rất khó để hồi sinh xà bông Cô Ba. Như vậy là theo thời gian, xà bông Cô Ba - thương hiệu vang bóng một thời của ông Trương Văn Bền và các con gần như bị lãng quên. Thực ra, thương hiệu nào, dù huyền thoại đến mấy cũng chỉ có thể gắn với một giai đoạn lịch sử, xã hội nhất định.

Giới quan sát cũng cho rằng, vào những năm đầu thế kỷ XX, khi ngành công nghiệp hóa mỹ phẩm thế giới chưa phát triển, các hóa phẩm và xà bông chưa “muôn hình vạn trạng” như hiện nay, thì “hương đồng cỏ nội” xà bông Cô Ba giữ “ngôi hậu” là điều hợp lý!

Hoàng Thư
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
10 điều nhất định không được bỏ qua khi mua nhà

10 điều nhất định không được bỏ qua khi mua nhà

(PLVN) - Mua nhà rất nên tìm hiểu để xem phong thủy, điều này chắc ai cũng biết. Bởi vì, nếu mua phải một căn nhà hoặc căn phòng không tốt, thì chẳng những ảnh hưởng đến vận thế, tiền tài, mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe con người nên phải hết sức thận trọng, kỹ lưỡng. 

Đọc thêm

Quan chức Nga nói về khả năng Ukraine rút khỏi thỏa thuận Minsk

Quan chức Nga nói về khả năng Ukraine rút khỏi thỏa thuận Minsk
(PLVN) - Nếu Ukraine quyết định rút khỏi các thỏa thuận Minsk, đây sẽ là một sự kiện đặc biệt đối với tất cả mọi người, tuy nhiên, từ quan điểm chính trị, Nga đã sẵn sàng cho bất kỳ sự kiện nào, Phó Chánh văn phòng Văn phòng Tổng thống Nga Dmitry Kozak nói trong một cuộc phỏng vấn.

Mùa hè cải cách 2014

Mùa hè cải cách 2014
(PLVN) - Mùa hè 2014, Báo PLVN trải qua một đợt cải cách quyết liệt chưa từng có: Đưa nhật báo 24 trang, bìa in 4 màu ra thị trường. Trong tình hình cạnh tranh khốc liệt trên thị trường báo giấy và dấu hiệu cho thấy smartphone đang lên ngôi, nhiều người đã nhận định đây là bước đi mạo hiểm. Nhưng Tổng Biên tập Đào Văn Hội quyết tâm triển khai: “Đã làm báo giấy gần 30 năm, nay nếu muốn dồn sức sang hướng đi mới báo điện tử, thì phải “yêu cú chót” với báo giấy, cho khỏi ân hận”.
Cây bút 33 năm cộng tác với Pháp luật Việt Nam

Cây bút 33 năm cộng tác với Pháp luật Việt Nam

(PLVN) - Cũng xin Báo PLVN và những người yêu mến tờ báo này thông cảm, tôi dùng cách gọi “Gánh hát rong” để nói về thời kỳ đầu của PLVN bởi lẽ: Chưa thấy tờ báo nào thuộc Bộ vất vả như Báo PLVN trong hành trình “an cư lạc nghiệp”.

Ân tình sâu nặng với khúc ruột miền Trung

Ân tình sâu nặng với khúc ruột miền Trung
(PLVN) - Từ hơn 10 năm nay, cứ định kỳ tháng 7 hàng năm, chưa một lần lỗi hẹn, PLVN lại tổ chức những chuyến đi tri ân miền Trung “Những chuyến đi bồi đắp tâm hồn”, thành kính tri ân những người đã ngã xuống để đất nước có được như ngày hôm nay, tận tâm san sẻ với những mảnh đời bất hạnh, thiếu thốn nơi khúc ruột miền Trung nhiều thiên tai, nắng gió…

“Đưa tòa soạn đến giảng đường, đưa giảng đường đến tòa soạn”

“Đưa tòa soạn đến giảng đường, đưa giảng đường đến tòa soạn”
(PLVN) - Năm 2013, Báo PLVN và Viện Đào tạo Báo chí & Truyền thông (Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) đã ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược để phát triển mối quan hệ. Nhiều hoạt động hợp tác giữa tòa soạn và nhà trường đã được triển khai, đơm hoa kết trái, trong đó, mô hình “đưa tòa soạn đến giảng đường” và sau đó là mô hình đảo “đưa giảng đường đến tòa soạn” được khởi xướng, duy trì và không ngừng phát huy hiệu quả, làm bền chặt hơn sự gắn kết hai bên. 

Đường đến cột mốc cực Tây Tổ quốc

Đường đến cột mốc cực Tây Tổ quốc
(PLVN) - Hơn 10 năm trước, đoàn nhà báo chúng tôi (ngoài tôi còn có nhà báo Phạm Thanh Khương, Phó Tổng Biên tập và nhà báo Nguyễn Hữu Niệm, Thư ký Tòa soạn Báo Biên phòng) đã chinh phục cột mốc số 0, điểm cực Tây của Tổ quốc. 

Tôn trọng và tin cậy

Tôn trọng và tin cậy
(PLVN) - Năm nay, Báo PLVN kỷ niệm 35 năm Ngày ra số báo đầu tiên. Tôi được cộng tác với Báo đến nay đã hơn một nửa chặng thời gian ấy. Thời gian trôi qua thật nhanh.
Tiếp thêm niềm tin cho những bạn đọc đi tìm công lý

Tiếp thêm niềm tin cho những bạn đọc đi tìm công lý

(PLVN) - Là một nhân sự đã từng gắn bó với Báo PLVN khá lâu, từ năm 1997 đến năm 2014, tôi có nhiều kỷ niệm trong thời gian công tác tại đây. Một trong số đó là chuyện tôi đã từng “giải mã” thực trạng giám đốc thẩm (GĐT) ở Việt Nam trên Báo PLVN gần 15 năm trước.

Trao 600 suất quà cho người nghèo tại huyện Vĩnh Thuận

Trao 600 suất quà cho người nghèo tại huyện Vĩnh Thuận
(PLVN) - Nằm trong chuỗi các hoạt động chào mừng Đại hội Đảng bộ huyện Vĩnh Thuận tỉnh Kiên Giang lần thứ XII, nhiệm kỳ 2020 – 2025, Tập đoàn Phú Cường tổ chức chương trình Chia sẻ yêu thương lần IV năm 2020 và trao tặng 600 suất quà cho người nghèo trên đại bàn huyện Vĩnh Thuận.  

Đưa gần 300 công dân Việt Nam từ Nga về nước

Đưa gần 300 công dân Việt Nam từ Nga về nước
(PLVN) - Trong 2 ngày 8 và 9/7, các cơ quan chức năng Việt Nam, Cơ quan Đại diện Việt Nam tại Nga và hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam đã phối hợp với các cơ quan chức năng Nga đưa gần 300 công dân Việt Nam từ nhiều vùng của nước Nga về nước.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬