Độc đáo kiến trúc ngôi đình cổ đẹp bậc nhất miền Trung

(PLVN) - Không chỉ được biết đến là ngôi đình có kiến trúc lịch sử độc đáo, đình Hoành Sơn được đánh giá là một trong những ngôi đình cổ đẹp nhất miền Trung. Ngôi đình này cũng là một trong những công trình tín ngưỡng “đặc sắc nhất trong các đền đài mang tính chất tôn giáo của người An Nam”. Mới đây, đình Hoành Sơn được đón nhận bằng công nhận Di tích cấp Quốc gia đặc biệt.
Độc đáo kiến trúc ngôi đình cổ đẹp bậc nhất miền Trung Đình Hoành Sơn có kiến trúc độc đáo đẹp bậc nhất miền Trung.

Công trình kiến trúc chạm khắc độc đáo

Tọa lạc trên diện tích1.663,3 m2, đình Hoành Sơn nằm bên hữu ngạn dòng Lam, thuộc xóm 7, xã Khánh Sơn, huyện Nam Đàn (tỉnh Nghệ An). Dù nằm ở ngay trung tâm “rốn lũ”, nhưng ngôi đình đã tồn tại ngót nghét gần 3 thế kỷ. Đây là ngôi đình được biết đến là công trình to lớn, đẹp bậc nhất miền Trung.

Đình Hoành Sơn được xây dựng và hoàn thành năm 1763, thờ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang - con trai thứ 8 của vua Lý Thái Tổ là người có nhiều đóng góp trong công cuộc xây dựng và bảo vệ quốc gia Đại Việt. Ngoài ra, đình còn thờ Phật Thích ca Mâu Ni và Tứ vị Thánh nương. Ngôi đình này nổi danh bởi có nhiều chạm khắc trang trí trên gỗ độc đáo, tinh xảo, giàu tính nghệ thuật.

Theo các tư liệu ít ỏi còn ghi chép lại thì đình Hoành Sơn được xây dựng vào tháng Chạp năm Nhâm Ngọ, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 23 (1763) và đến cuối năm sau (Quý Tỵ 1764) thì hoàn thành. Người khởi xướng và chủ sự xây dựng công trình này là Đặng Thạc, một vị Hương cống, làm quan dưới triều vua Lê Hiển Tông thuộc dòng dõi thế tộc và có uy quyền nhất vùng. 

Những chạm khắc tinh vi trên gỗ ở đình Hoành Sơn.  

Đình Hoành Sơn nổi tiếng với công trình kiến trúc lịch sử độc đáo. Đình gồm 2 tòa, trong đó nghệ thuật chạm khắc tập trung ở Đại đình. Những chạm khắc ở đây được giới nghiên cứu, các chuyên gia về lĩnh vực kiến trúc nghệ thuật đánh giá là ngôi đình tiêu biểu nhất của miền Trung và là một trong những ngôi đình có quy mô lớn và nghệ thuật chạm khắc đẹp nhất cả nước. 

Đại đình có diện tích 330,4 m2, gồm 7 gian, 2 chái với 6 bộ vì, 12 cột cái,20 cột quân. Trên các cấu kiện gỗ, từ con rường, quá giang, câu đầu đến cốn mê, xà, cổ nghé, kẻ…đều được trang trí dày đặc, kỹ thuật chạm khắc tinh xảo, đề tài phong phú, đa dạng. Ngoài hình tượng “tứ linh” (long, ly, quy, phượng) được khắc họa dưới nhiều hình thức khác nhau, còn có nhiều đề tài minh họa các điển cố, điển tích, thể hiện ước mơ của những người nông dân Nghệ An nói chung và làng Hoành Sơn nói riêng.

Dù là ngôi đình của một làng nhỏ, song đình Hoành Sơn lại có quy mô lớn và kiến trúc nghệ thuật đặc sắc, đến mức nhiều người phải cho rằng, dân nơi đây đã làm nên “điều không thể”. Các vì kèo liên kết theo cấu trúc “chồng diêm”, có những bức chạm khắc “lưỡng long chầu nguyệt” rất đẹp. Các cột đình đều có đường kính trên 50cm và là cơ sở chịu lực của toàn bộ kết cấu đình. 

Ngôi đình cổ là một công trình kiến trúc nghệ thuật đạt ở đỉnh cao.  

Nghệ thuật chạm khắc tại đây đạt đến trình độ tinh xảo với mật độ chạm khắc dày đặc, đề tài phong phú, đa dạng. Ngoài hình tượng “tứ quý” còn xuất hiện nhiều hình tượng là các điển tích thâm thúy như “Văn Vương nghinh Thái Công”, “Đại Thánh phá trời”…Đặc biệt, trong khi các đề tài dân dã hầu như không còn ở thế kỷ XVIII thì tại di tích này, các hình tượng đó vẫn phổ biến và được thể hiện rất sinh động như “chèo thuyền”, “đi cấy”, “thưởng trà”, “câu cá”….

Một điều thú vị nữa ở ngôi đình này, đó là sự lặp đi lặp lại của một số hình ảnh như “phượng hàm thư”, “chèo thuyền”, “vinh quy bái tổ”… giữa ba bộ vì phía Tây Bắc và ba bộ vì phía Đông Nam, một mặt, nó góp phần bổ trợ và tôn vinh lẫn nhau nhưng mặt khác nó thể hiện trình độ, tay nghề và khả năng thẩm mỹ của hai tốp thợ, gợi cho chúng ta liên tưởng đến câu chuyện xây đình.

Đình Hoành Sơn còn được biết đến là chứng tích lịch sử. Trên một số cấu kiện gỗ của đình còn lưu giữ dấu tích của lính khố xanh để lại. Đó là những ô hình vuông, được đục ở các cột để lắp các tấm ván tra khảo những chiến sĩ cộng sản, những người dân có tư tưởng chống đối; là những đường vân, dấu tích của các dây thừng tại các xà, chúng sử dụng để treo ngược người lên tra tấn. Những chứng tích ấy thêm một lần nữa khẳng định sự kiên cường, lòng nhiệt tình cách mạng của dân làng Hoành Sơn nói riêng và nhân dân Nam Đàn nói chung.

Di tích cấp Quốc gia đặc biệt

Những người cao tuổi trong làng cho hay, tương truyền trong đình có khoảng 100 pho tượng, nhưng vào trận lũ lịch sử năm 1978 – 1988 nước đã cuốn trôi gần hết số tượng. Trải qua hàng trăm năm, lũ lụt, chiến tranh, nhưng đến nay đình Hoành Sơn hẫu như vẫn giữ được nét kiến trúc nguyên thủy. 

Theo ông Phạm Thương Mại, Phó chủ tịch UBND xã Khánh Sơn  thì đình Hoành Sơn đã trải qua nhiều thời đại, lịch sử. Trước cách mạng tháng 8/1945 đình là nơi ở của thực dân Pháp. Sau cách mạng đình Hoành Sơn là trụ sở làm việc của địa phương cho đến năm 1992. Sau khi trụ sở làm việc được chuyển ra nơi khác, đình trở thành nơi sinh hoạt của người dân, nơi tổ chức hội hè. 

Trước đây tại đình thường diễn ra 2 kỳ lễ lớn là lễ kỳ phúc vào tháng 2 và lễ rước thần vào Rằm tháng 6 âm lịch. Hiện nay các kỳ lễ bị mai một nhưng đình Hoành Sơn vẫn là một trong những địa chỉ sinh hoạt văn hóa tâm linh của người dân xã Khánh Sơn và vùng phụ cận. 257 năm, tọa lạc ngay bên bờ sông Lam, trải qua những biến cố của lịch sử, ngôi đền đã chứng kiến biết bao đổi thay của vùng quê nơi đây. Năm 1980, đình Hoành Sơn được xếp hạng là Di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.

Vào dịp kỷ niệm 990 năm danh xưng Nghệ An, đình Hoành Sơn đã được đón nhận bằng công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt. 

Tháng 12/2017, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 2082/QĐ-TTg xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt cho 10 di tích, trong đó, vinh dự có Di tích kiến trúc nghệ thuật đình Hoành Sơn.Điều này một lần nữa khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa của ngôi đình được mệnh danh là công trình kiến trúc lịch sử có quy mô đồ sộ bậc nhất miền Trung.

Mới đây nhất, vào dịp kỷ niệm 990 năm danh xưng Nghệ An, đình Hoành Sơn đã được đón nhận bằng công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt. Đây là vinh dự không những của người dân Khánh Sơn, huyện Nam Đàn mà còn của cả nhân dân Nghệ An, miền Trung và cả nước.

Phó chủ tịch UBND xã Khánh Sơn Phạm Thương Mại chia sẻ, đình Hoành Sơn được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt bởi các lý do: Kiến trúc nghệ thuật độc đáo, quy mô lớn, niên đại xây dựng lâu, chạm khắc, họa văn, họa tiết độc đáo và hiếm có của khu vực miền Trung.Việc Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định xếp hạng di tích Kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia đặc biệt đình Hoành Sơn là sự ghi nhận và tôn vinh xứng đáng cho những giá trị đang được lưu giữ tại di tích.

Dù chính quyền và người dân luôn nổ lực để bảo vệ đình cổ, tuy nhiên do nằm ở khu vực trũng hay ngập lụt và sự bào mòn của thiên nhiên nên đình Hoành Sơn hiện đã hư hỏng rất nhiều. Mong muốn của chính quyền và người dân nơi đây là có thêm kinh phí để tôn tạo, bảo tồn đình cổ đặc biệt cho thế hệ mai sau. 

Kim Long / Xa lộ Pháp luật
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Những gia đình cuối cùng ở Khe Nhè giữ nghề làm giấy dó của đồng bào Cao Lan

Những gia đình cuối cùng ở Khe Nhè giữ nghề làm giấy dó của đồng bào Cao Lan

(PLVN) - Nghề làm giấy dó của đồng bào Cao Lan ở bản Khe Nghè(xã Lục Sơn, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang) đã có ngay từ những ngày đầu tiên khi họ tới vùng đất vải sinh sống. Dù nắm giữ trong tay những bí quyết riêng tạo nên thương hiệu giấy dó Cao Lan từng một thời được ưu chuộng nhưng giờ đây ở Khe Nhè chỉ còn một vài hộ gia đình còn gìn giữ nghề truyền thống của cha ông bằng lòng đam mê. 

Đọc thêm

Tỷ giá USD hôm nay 16/1: đồng USD tăng mạnh

Tỷ giá USD hôm nay 16/1: đồng USD tăng mạnh
(PLVN) - Giao dịch lúc 9h (theo giờ Việt Nam), tỷ giá USD trên thị trường thế giới tiếp tục tăng, sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tuyên bố sẽ không tăng lãi suất trong ngắn hạn và bác bỏ ý kiến Fed có thể bắt đầu giảm mua trái phiếu trong thời gian tới.

Cà Mau chăm lo cho đối tượng chính sách, hộ nghèo đón Tết

Cà Mau chăm lo cho đối tượng chính sách, hộ nghèo đón Tết
(PLVN) - Theo Chánh Văn phòng UBND tỉnh Cà Mau Nguyễn Đức Thánh,"Dịp Tết Nguyên đán 2021, tỉnh Cà Mau chi hơn 22 tỷ đồng để thực hiện các hoạt động chăm lo cho các đối tượng gia đình chính sách, người có công với cách mạng, hộ nghèo, cận nghèo và nhiều đối tượng xã hội khác..."
Giá vàng hôm nay 16/01 quay đầu giảm

Giá vàng hôm nay 16/01 quay đầu giảm

(PLVN) - Sáng nay 16/1, giá vàng thế giới quay đầu giảm sau thông tin ông Biden đề xuất gói viện trợ 1.900 tỷ USD để giải cứu nền kinh tế. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, sau những “cơn gió ngược” trong ngắn hạn, nếu lạm phát tăng nhanh, vàng có thể sẽ lại bứt phá trên mốc 2.000 USD/ounce một lần nữa.

Quấy rối tình dục đồng nghiệp tại nơi làm việc: Coi chừng mất việc

Quấy rối tình dục đồng nghiệp tại nơi làm việc: Coi chừng mất việc
(PLVN) - Một trong những điểm mới tại Bộ luật Lao động 2019 là đã có những quy định cụ thể về quấy rối tình dục tại nơi làm việc. Nghị định 145/2020 của Chính phủ hướng dẫn chi tiết một số điều luật của Bộ luật Lao động (có hiệu lực từ  2/1/2021) tiếp tục đề cập cụ thể hơn về lĩnh vực này.

“Mạnh tay” xử lý nạn bẫy bắt chim trời

“Mạnh tay” xử lý nạn bẫy bắt chim trời
(PLVN) - Trước vấn nạn săn bắt, tận diệt chim trời hàng chục năm nay, Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học đang hoàn thiện dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý các loài chim hoang dã di cư tại Việt Nam.

Kêu gọi 1,5 triệu suất quà hỗ trợ người nghèo, nạn nhân chất độc da cam

Kêu gọi 1,5 triệu suất quà hỗ trợ người nghèo, nạn nhân chất độc da cam
(PLVN) - Tối nay, 16/1, tại Nhà hát Quân đội (Hà Nội), Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam sẽ tổ chức Chương trình “Sức mạnh nhân đạo” nhằm kêu gọi sự chung tay góp sức của các tổ chức, cá nhân để chăm lo cho người nghèo và nạn nhân chất độc da cam, thông qua chiến dịch nhắn tin “Tết vì người nghèo và nạn nhân chất độc da cam”.

Thành lập Hội đồng Y khoa quốc gia

Thành lập Hội đồng Y khoa quốc gia
(PLVN) - Chiều 15/1, tại Văn phòng Chính phủ, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã chủ trì Lễ  Trao Quyết định thành lập Hội đồng Y khoa quốc gia và Quyết định bổ nhiệm lãnh đạo Hội đồng Y khoa quốc gia.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬