Vì sao Phật giáo "đứng vững" trong tâm linh đông đảo người dân?

Đi tìm câu hỏi vì sao ở Việt Nam, Phật giáo đã thực sự có được chỗ đứng vững chắc trong cuộc sống và tâm linh của đông đảo người dân, đồng hành cùng sự phát triển của dân tộc. Nhân Đại lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Báo Pháp luật Việt Nam đã có buổi đối thoại thú vị với ông Bùi Hữu Dược – Vụ trưởng Vụ Phật giáo (Ban Tôn giáo Chính phủ).

Đi tìm câu hỏi vì sao ở Việt Nam, Phật giáo đã thực sự có được chỗ đứng vững chắc trong cuộc sống và tâm linh của đông đảo người dân, đồng hành cùng sự phát triển của  dân tộc. Nhân Đại lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Báo Pháp luật Việt Nam đã có buổi đối thoại thú vị với ông Bùi Hữu Dược – Vụ trưởng Vụ Phật giáo (Ban Tôn giáo Chính phủ).

Vì sao Phật giáo "đứng vững" trong tâm linh đông đảo người dân? ảnh 1
 

Luôn đi đầu thực hiện đại đoàn kết dân tộc

Thưa ông, ông có thể lý giải cơ duyên gì đã đưa Phật giáo đến với vị thế như ngày hôm nay ở đất nước Việt Nam và trong lòng người dân Việt?

- Nước ta hiện có 12 tôn giáo với trên 22 triệu tín đồ, gần 70 ngàn chức sắc, gần 22 ngàn cơ sở thờ tự. Trong đó, Phật giáo có trên 10 triệu tín đồ, hơn 45 nghìn chức sắc , gần 17 nghìn cơ sở thờ tự, con số đó đủ nói lên Phật giáo là tôn giáo có số lượng lớn so với các tôn giáo khác.

Trước khi Phật giáo du nhập tới nước ta, đã có một số tôn giáo từ nước ngoài truyền sang như Khổng giáo, Lão giáo từ Trung Quốc, trong nước đã có một số hình thức tín ngưỡng bản địa như thờ Mẫu, thờ Thánh, thờ thần nước, thờ thần rừng,…, sau khi Phật giáo du nhập vào nước ta theo thời gian còn có một số tôn giáo khác từ nước ngoài tiếp tục được truyền tới và trong nước có một số tôn giáo nội sinh.

Với triết lý nhân văn, được thể hiện qua tư tưởng từ bi, vô ngã và vị tha rất phù hợp với tình cảm, lối sống, suy nghĩ thương người như thể thương thân, lá lành đùm lá rách, trách nhiệm của mỗi con người trước cộng đồng.. của người Việt nên Phật giáo đã được đông đảo người Việt đón nhận và được thực hiện trong đời sống xã hội ngày một sâu rộng.

Trải qua nhiều biến cố lịch sử, trong suốt thời gian khá dài Phật giáo luôn tỏ rõ là một tôn giáo gần gũi, có nhiều đóng góp tạo nên lịch sử hào hùng của dân tộc và góp phần không nhỏ xây dựng bản sắc văn hóa Việt Nam. Phật giáo đã được nhiều các nhà lãnh đạo đất nước trong các giai đoạn lịch sử khác nhau đánh giá là tôn giáo yêu nước, gắn bó đồng hành cùng dân tộc trong suốt chiều dài lịch sử gần 2000 năm có mặt tại Việt Nam

Phật giáo còn thể hiện qua việc góp phần vào việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Bằng chứng là các vị minh quân từ xưa tới nay đã biết khai thác tư tưởng, triết lý lục hòa của Phật giáo để qua đó xây dựng khối đại đoàn kết, quy tụ lòng dân. Tư tưởng đạo Phật là tư tưởng từ bi, khoan dung, vô ngã không nghĩ tới cá nhân mà chỉ nghĩ đến những điều lớn lao cho mọi người, đó là xây dựng một xã hội an lạc, xây dựng một quốc gia hòa bình vì hạnh phúc chung của mọi người.

Chính điều đó đã giúp cho mọi người nhận thức được chân giá trị của mình trong đời sống xã hội, triệt tiêu mâu thuẫn giữa phe này nhóm khác và cùng nhau đoàn kết để xây dựng xã hội phát triển qua việc bảo vệ cuộc sống bình yên, chống giặc ngoại xâm, chấn hưng đất nước.

Xưa đã thế thì nay cũng thế, Phật giáo luôn là tôn giáo đi đầu gương mẫu trong thực hiện đoàn kết các tôn giáo để góp phần thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc. Phật giáo là tôn giáo luôn đi đầu trong xây dựng xã hội, hưởng ứng và thực hiện tích cực các chương trình xóa đói giảm nghèo, giúp đỡ người khó khăn, giúp nhau xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Hàng năm, Phật giáo huy động hàng trăm tỷ đồng để giúp cho đồng bào bị thiên tai dịch bệnh những người gặp hoàn cảnh khó khăn. Riêng năm 2010, Phật giáo đã huy động gần 700 tỷ đồng để giúp đỡ đồng bào khó khăn bị thiên tai, dịch bệnh, ốm đau...

Những hoạt động, đóng góp của Phật giáo luôn là tấm gương để các tôn giáo khác noi theo, cũng đã có những hoạt động từ thiện hiệu quả góp phần cùng nhau xây dựng xã hội mới tốt đẹp. Đó cũng chính là một trong những biểu hiện để khẳng định vai trò và giá trị đạo đức của tôn giáo.

Duy trì cân bằng đời sống xã hội, góp phần phát triển kinh tế

Có nhận định rằng, là một tôn giáo nhưng Phật giáo đã có rất nhiều đóng góp trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam. Nhìn từ góc độ quản lý nhà nước về tôn giáo, ông nghĩ sao về nhận định này?

- Xin khẳng định ngay rằng, Phật giáo đã có sự đóng góp rất to lớn, không thể phủ nhận trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.

Trước hết xin nói về đường hướng hành đạo, là một tổ chức tôn giáo nhưng Phật giáo luôn đảm bảo giữ vững quan điểm của một tổ chức tôn giáo yêu nước và đồng hành cùng dân tộc. Tại sao lại nói vậy? Vì nếu ngược dòng lịch sử thì có thể nói 2000 năm qua với truyền thống yêu nước lúc nào Phật giáo cũng gắn bó với đất nước, dân tộc, thể hiện lòng yêu nước, sự mong muốn độc lập dân tộc, tự cường.

Còn trong giai đoạn lịch sử  hiện tại thì Phật giáo là tôn giáo luôn ủng hộ chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước trong con đường xây dựng XHCN ở Việt Nam, qua đường hướng “Đạo pháp, Dân tộc  và Chủ nghĩa xã hội” mà Hiến chương của Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã khẳng định từ khi thành lập  năm 1981.

Đường hướng này khẳng định phương châm hành đạo nhưng đồng thời cũng thể hiện triết lý yêu hòa bình, hướng tới sự an lạc, đó là triết lý, là tư tưởng Phật giáo và đó cũng là  mục đích của chủ nghĩa xã hội. Bản lĩnh này của Phật giáo đã có tác động rất lớn đến các tôn giáo khác, để các tôn giáo khác cũng phải có sự so sánh và điều chỉnh lại hành động của mình vì đất nước, vì dân tộc.

Về mặt kinh tế, tuy Phật giáo ít trực tiếp tạo ra sản phẩm kinh tế nhưng lại góp phần không nhỏ vào việc phát triển kinh tế - xã hội. Nói như vậy vì cần phải nhìn ở góc độ Phật giáo tích cực bảo tồn những giá trị vật chất mà tự nhiên đã có và con người đã làm ra.

Ví dụ, theo lời dạy của Phật giáo thì nếu muốn chặt cây, bắt cá cũng không được tận thu mà phải chừa cây con, cá bé lại để chúng tiếp tục có cơ hội sinh tồn, phát triển để là nguồn cung cấp cho người sau. Phật giáo cũng khuyến khích lao động thông qua  đề cao việc  mọi người phải tự giác lao động, mưu sinh qua một triết lý “Nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực” có nghĩa là một ngày không làm là một ngày không ăn.

Người theo đạo Phật có thể không trực tiếp làm ra của cải nhưng thay vào đó là việc tu nhân tích đức để làm gương cho người khác học theo, làm theo nhằm duy trì một xã hội tích cực, ổn định thông qua việc “ làm điều lành, không làm điều xấu”. Sự đóng góp quan trọng nhất của Phật giáo trong lĩnh vực kinh tế chính là sự nỗ lực giao dục con người duy trì sự cân bằng trong phát triển đời sống, tự nhiên và xã hội

Về mặt văn hóa, nhà bác học nổi tiếng Anhxtanh đã từng nói đại ý rằng: Nhân loại này muốn có một tôn giáo cho tương lai, gắn liền tôn giáo với khoa học, phù hợp với đời sống hiện đại thì tôn giáo đó không gì khác ngoài Phật giáo. Qua đó thấy rằng, những người theo đạo Phật không đơn thuần chỉ là học triết lý nhà Phật mà đã đạt tới kiến thức khoa học căn bản rất thiết thực.

Từ đấy có thể nói truyền bá tư tưởng Phật giáo là truyền bá tư tưởng khoa học vào đời sống con người. Mặt khác, Phật giáo có nhiều đóng góp ở giá trị đạo đức vì theo ngĩa của Phật giáo: Tu học chính là sửa mình, sửa bỏ  những thói quen xấu để luôn làm việc tốt nhằm có lợi cho mình và cho xã hội.

Ở Việt Nam, Phật giáo luôn có cơ duyên để phát triển

Hiện nay, ở Việt Nam có rất nhiều tôn giáo và có thể nói các tôn giáo đều có cơ hội, vận mệnh phát triển như nhau trong hành lang chính sách, chủ trương của Đảng và Nhà nước. Từ đây, ông có thể cho biết xu hướng vận động của Phật giáo trong thời gian tới sẽ ra sao?

- Đảng và Nhà nước ta ngay từ khi lập nước đã có chủ trương rất rõ ràng với tôn giáo, Sắc lệnh về tôn giáo mà Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ngày 3/9/1945 là một minh chứng. Tinh thần tôn trọng tự do tín ngưỡng của nhân dân được Sắc lệnh khẳng định, tiếp đến điều đó đã được cụ thể hóa trong Hiến pháp và nhiều các văn bản pháp luật khác về sau và gần đây nhất là Pháp lệnh về Tín ngưỡng tôn giáo và Nghị định 22 hướng dẫn thực hiện Pháp lệnh.

Tất cả chủ trương, chính sách, văn bản pháp luật của Nhà nước có liên quan tới tôn giáo đều nhằm đạt mục đích là: Làm sao để thực hiện tự do tín ngưỡng tôn giáo đối với tất cả mọi người theo hoặc không theo tôn giáo; đảm bảo tự do tín ngưỡng tôn giáo trong khuôn khổ của pháp luật nhằm phát huy những giá trị tốt đẹp của tôn giáo đóng góp cho đời sống xã hội đồng thời hạn chế việc lợi dụng tôn giáo chống lại lợi ích của nhân dân, của đất nước.

Cũng cần nói thêm rằng Nhà nước Việt Nam không có chính sách riêng biệt cho bất kỳ tôn giáo nào mà chủ trương bình đẳng mọi tôn giáo. Hiện nước ta có 12 tôn giáo và 33 tổ chức tôn giáo đã được công nhận.

Còn nói về xu hướng vận động của Phật giáo thì hiện Phật giáo đang có cơ hội phát triển đặc biệt trên toàn thế giới chứ không riêng gì Việt Nam; vì từ năm 1999 LHQ đã chọn ngày Tam hợp Đức Phật làm ngày văn hóa tôn giáo thế giới. Sự lựa chọn này chứng tỏ Phật giáo đã có tính ưu việt hơn từ rất nhiều những giá trị mà nhân loại tìm thấy ở Phật giáo, trong đó có một số giá trị như tôi đã nói ở trên.

Ở Việt Nam, Phật giáo đã gắn bó với đất nước, dân tộc suốt 2000 năm qua và hiện có những cơ duyên để Phật giáo phát triển hơn xuất phát từ nhu cầu tín ngưỡng của người dân cùng với chính sách tôn trọng tự do tín ngưỡng của Đảng và Nhà nước.

Xin cảm ơn ông!

Xuân Hoa – Nguyệt Thương (thực hiện)

Cùng chuyên mục
Quang cảnh Tọa đàm.

Nhân dân là chủ thể tối thượng của quyền lập Hiến và lập pháp

(PLVN) - Các ý kiến tham dự Tọa đàm khẳng định nhân dân là chủ thể tối thượng của quyền lập Hiến và lập pháp nhưng trong thực tiễn, chưa thể hiện đầy đủ quyền này của nhân dân, nhất là quyền đề xuất sáng kiến xây dựng luật của công dân, quyền phúc quyết Hiến pháp của nhân dân...

Đọc thêm

Những đặc trưng của Nhà nước và pháp luật Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Những đặc trưng của Nhà nước và pháp luật Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh
(PLVN) -Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật là một trong những nội dung cốt yếu của tư tưởng chính trị, đường lối chính trị của Người, gắn liền chính thể với xây dựng bộ máy chính quyền nhà nước, với xây dựng hệ thống pháp luật để quản lý Nhà nước và xã hội, với đào tạo đội ngũ công chức chuyên nghiệp có kỷ luật công vụ nghiêm minh, đạo đức công chức tận tụy, trách nhiệm phục vụ Nhân dân, trong sạch, liêm khiết, giữ được tín tâm trong lòng dân.

Đưa quan hệ Việt Nam – Hy Lạp lên tầm cao mới

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc hội đàm với Tổng thống Hy Lạp Katerina Sakellaropoulou. Ảnh: TTXVN
(PLVN) - Hai lãnh đạo nhấn mạnh việc hai bên nhất trí cùng nhau phối hợp chặt chẽ đưa quan hệ Việt Nam – Hy Lạp lên tầm cao mới, đưa hợp tác trên các lĩnh vực đi vào chiều sâu, phát huy những thế mạnh bổ sung cho nhau giữa hai nước, quan tâm thúc đẩy hợp tác kinh tế, đồng thời hợp tác chặt chẽ, cùng đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chào xã giao Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chào xã giao Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith
(PLVN) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào và Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nhấn mạnh trong thời gian tới, hai bên cần phát huy cao độ truyền thống hợp tác gắn bó, tin cậy; nỗ lực tăng cường và nâng cao hơn nữa hiệu quả hợp tác song phương trên tất cả các lĩnh vực, vì lợi ích thiết thực của nhân dân hai nước.

Việt Nam - Lào: Tiếp tục vun đắp mối quan hệ "có một không hai"

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Lào Saysomphone Phomvihan.
(PLVN) - Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Chủ tịch Quốc hội Lào Saysomphone Phomvihan nhấn mạnh, trước những diễn biến phức tạp hiện nay trong tình hình quốc tế và khu vực, hai bên càng thấy rõ giá trị của việc duy trì và vun đắp mối quan hệ láng giềng gắn bó, thủy chung.

Thủ tướng mong kiều bào tiếp tục đóng góp nâng cao hình ảnh, ảnh hưởng Việt Nam

Thủ tướng Phạm Minh Chính và các thanh niên, sinh viên Việt Nam tại New York. Ảnh: VGP
(PLVN) - Gặp các trí thức, sinh viên Việt kiều tại New York (Mỹ), Thủ tướng Phạm Minh Chính mong bà con luôn tự hào về truyền thống văn hóa – lịch sử, về những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử mà đất nước ta đã đạt được trong thời gian qua, mỗi người là một “đại sứ” tiếp tục đóng góp để nâng cao hình ảnh, ảnh hưởng Việt Nam trong mắt bạn bè, đối tác quốc tế.

Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng: Phải thấy rõ tác hại khôn lường của chủ nghĩa cá nhân

Các đại biểu thăm gian trưng bày tại Triển lãm ảnh và sách “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Ảnh: Thành Đạt
(PLVN) - Yêu cầu trên được Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng nhấn mạnh tại Hội thảo khoa học quốc gia “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, do Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Báo Nhân dân, Đảng ủy Khối Doanh nghiệp Trung ương vừa tổ chức.

Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt cộng đồng người Việt ở Bờ Đông Hoa Kỳ

Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt cộng đồng người Việt ở Bờ Đông Hoa Kỳ
(PLVN) - Sáng 14/5 (theo giờ địa phương), nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao đặc biệt ASEAN - Hoa Kỳ, thăm và làm việc tại Hoa Kỳ và Liên hợp quốc, tại thủ đô Washington, D.C, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã gặp gỡ cán bộ, nhân viên Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ và các cơ quan đại diện trực thuộc Đại sứ quán; tiếp đại diện cộng đồng người Việt ở khu Bờ Đông Hoa Kỳ.

Quan hệ Việt Nam - Lào là tài sản chung vô giá của hai nước

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đón Chủ tịch Quốc hội Lào Saysomphone Phomvihane, tháng 12/2021.
(PLVN) - Quan hệ Việt Nam - Lào đã được hình thành và hun đúc trong lịch sử lâu đời, đã cùng nhau chia ngọt, sẻ bùi, cùng xây đắp nên tình hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân hai nước, là tài sản chung vô giá của hai nước.

“Rừng vàng, biển bạc của ta, do nhân dân ta làm chủ”

Bác Hồ tại Ngày truyền thống ngành Thủy sản.
(PLVN) - Cách đây 63 năm, ngày 31/3/1959, trong chuyến thăm và kiểm tra tình hình phát triển kinh tế xã hội sau hoà bình lập lại ở miền Bắc tại một số đảo thuộc vùng Đông Bắc Tổ quốc, Bác Hồ đã về thăm cán bộ, nhân dân huyện Cát Hải, Cát Bà (Hải Phòng). Đứng trước mênh mông biển đảo Tổ quốc, Bác đã căn dặn: “Biển bạc của ta do dân ta làm chủ. Cán bộ phải lo cho đời sống của nhân dân”.