Xác định rõ thẩm quyền xét xử vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài

(PLO) - Đối với các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài, vấn đề xác định thẩm quyền xét xử của tòa án thường phức tạp hơn các vụ việc dân sự trong nước bởi có thể liên quan đến thẩm quyền của cả hệ thống nước ngoài. 
Xác định rõ thẩm quyền xét xử vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài Ảnh minh họa

Theo Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) năm 2015, một vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài có thể thuộc thẩm quyền xét xử của tòa án Việt Nam theo 2 cách: thuộc thẩm quyền chung của tòa án Việt Nam hoặc thuộc thẩm quyền riêng biệt của tòa án Việt Nam.

Một vụ việc dân sự thuộc thẩm quyền chung của tòa án Việt Nam nghĩa là pháp luật Việt Nam quy định tòa án Việt Nam có thẩm quyền xét xử, song nếu tòa án nước ngoài xét xử vụ việc đó thì phán quyết tương ứng của tòa án nước ngoài có thể được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam. Nếu vụ việc thuộc loại này được đưa lên một tòa án của Việt Nam thì tòa án đó phải xác định tòa án Việt Nam có thẩm quyền giải quyết vụ việc. Nếu vụ việc được đưa lên tòa án nước ngoài và tòa án nước ngoài xác định có thẩm quyền xét xử thì sau khi vụ việc được xét xử ở nước ngoài, bản án có thể được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bởi tòa án Việt Nam.

Về các trường hợp cụ thể nằm trong thẩm quyền chung của tòa án Việt Nam đối với các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài, Điều 469 BLTTDS năm 2015 quy định rõ: Tòa án Việt Nam có thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự nếu bị đơn là cá nhân cư trú, làm ăn, sinh sống lâu dài tại Việt Nam. Trong trường hợp bị đơn là cơ quan tổ chức thì dấu hiệu có trụ sở tại Việt Nam được xem là căn cứ để xác định thẩm quyền của tòa án Việt Nam.

Tòa án Việt Nam cũng có thẩm quyền chung để giải quyết các trường hợp vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài mà bị đơn có tài sản ở Việt Nam, các vụ việc ly hôn mà nguyên đơn hoặc bị đơn là công dân Việt Nam hoặc các đương sự là người nước ngoài cư trú, làm ăn, sinh sống lâu dài tại Việt Nam. Đặc biệt, đối với vụ việc ly hôn thì chỉ cần một trong các bên là công dân Việt Nam thì tòa án Việt Nam có thẩm quyền giải quyết, ở đây dấu hiệu quốc tịch là căn cứ xác định thẩm quyền.

Ngoài các dấu hiệu về quốc tịch, nơi cư trú, nơi có trụ sở nêu trên thì dấu hiệu sự kiện pháp lý làm xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ hoặc dấu hiệu nơi có tài sản là đối tượng của quan hệ cũng được ghi nhận. Cụ thể, nếu có sự kiện pháp lý xảy ra ở Việt Nam và từ sự kiện đó quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài được xác lập, thay đổi, chấm dứt thì vụ việc về quan hệ đó do tòa Việt Nam giải quyết.

Trường hợp khác là quan hệ liên quan đến tài sản mà tài sản lại đang tồn tại trên lãnh thổ Việt Nam hoặc công việc được thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam thì tòa án Việt Nam cũng có thẩm quyền. Nếu sự kiện pháp lý xảy ra ở nước ngoài nhưng các cá nhân, cơ quan, tổ chức Việt Nam có liên quan về quyền và nghĩa vụ hoặc các cá nhân này cư trú ở Việt Nam, các cơ quan tổ chức này có trụ sở ở Việt Nam thì tòa án Việt Nam cũng có thẩm quyền giải quyết.

Còn thẩm quyền riêng biệt của tòa án Việt Nam trong giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài bao gồm các loại vụ việc mà đối với tòa án Việt Nam thì chỉ có thể thuộc thẩm quyền xét xử của tòa án Việt Nam. Nói cách khác là đối với những trường hợp này thì tòa án Việt Nam chỉ thừa nhận phán quyết về vụ việc nếu phán quyết đó là của tòa án Việt Nam, nếu các bên đưa vụ việc ra tòa án nước ngoài xét xử thì phán quyết của tòa án nước ngoài về vụ việc sẽ không được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam.

Theo Điều 470 BLTTDS năm 2015, thẩm quyền riêng biệt của tòa án Việt Nam đối với các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài bao gồm các vụ việc liên quan đến bất động sản trên lãnh thổ Việt Nam; vụ án ly hôn mà cả hai vợ chồng cư trú, làm ăn sinh sống lâu dài tại Việt Nam; yêu cầu xác định một sự kiện pháp lý xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam; tuyên bố về việc mất tích, chết của công dân Việt Nam, người nước ngoài cư trú tại Việt Nam hoặc tuyên bố hạn chế năng lực hành vi của người nước ngoài cư trú tại Việt Nam nếu việc tuyên bố đó có liên quan đến việc lập quyền, nghĩa vụ của họ tại Việt Nam.

Tòa án Việt Nam có thẩm quyền công nhận một tài sản nào đó là tài sản vô chủ hoặc công nhận quyền sở hữu đối với tài sản vô chủ của người quản lý tài sản đó. Ngoài ra, khi pháp luật cho phép các bên lựa chọn tòa án để giải quyết vụ việc và các bên đã chọn tòa án Việt Nam thì chỉ có tòa án Việt Nam mới có thẩm quyền.

Thực tế cũng cho thấy, một vụ việc được giải quyết cần có thời gian để làm các thủ tục nhất định, với một số trường hợp đang trong quá trình giải quyết vụ việc lại có những tình tiết mới, những thay đổi mà nếu căn cứ vào những thay đổi đó thẩm quyền giải quyết vụ việc có thể sẽ thay đổi theo. Do đó, để bảo đảm sự ổn định của quá trình tố tụng cũng như tránh việc các đương sự cố tình tạo tình huống nhằm điều chỉnh thẩm quyền của tòa án, pháp luật tố tụng dân sự của Việt Nam quy định cho dù thay đổi, có tình tiết mới làm thay đổi cơ sở xác định thẩm quyền xét xử của Tòa án Việt Nam thì thẩm quyền đó vẫn không thay đổi và tòa án Việt Nam vẫn tiếp tục thụ lý vụ việc. 

Lê Hồng
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Chuyên gia tội phạm học phân tích về hành vi “giết người man rợ” trong vụ sát hại nữ sinh Học viện Ngân hàng

Chuyên gia tội phạm học phân tích về hành vi “giết người man rợ” trong vụ sát hại nữ sinh Học viện Ngân hàng

(PLVN) - "Những biện pháp quản lý người nghiện, xử lý vi phạm... đều có những bất cập, hạn chế. Kết quả là cộng đồng đang sống trong nỗi lo âu, còn người nghiện bên ngoài cộng đồng đã, đang và sẽ tiềm ẩn nguy cơ gây ra những hậu quả, thiệt hại nặng nề cho xã hội, đòi hỏi nghiên cứu, xem xét một cơ chế quản lý hiệu quả, mang tính răn đe, trừng trị, giáo dục - đó là nhận định của Trung tá Đào Trung Hiếu (Thạc sĩ, Chuyên gia tội phạm học, Bộ Công an). 



Đọc thêm

“Sóng” của Bộ tiêu chí văn hóa gia đình đã lan tỏa rất mạnh

“Sóng” của Bộ tiêu chí văn hóa gia đình đã lan tỏa rất mạnh
(PLVN) - Đó là thực tế tại các tỉnh, thành thực hiện thí điểm Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình trong 2 năm 2019-2020, trước khi Bộ tiêu chí được rút kinh nghiệm và nhân rộng trên toàn quốc. Điều này cho thấy “sức mạnh mềm” của Bộ tiêu chí đã thực sự lan tỏa đến với mọi miền, gõ cửa từng nhà, làm bạn với từng cá nhân thành viên gia đình để góp phần giữ vững những giá trị gia đình tốt đẹp, đẩy lùi tệ nạn xã hội.

Phía sau câu nói “mát” của mẹ chồng

Phía sau câu nói “mát” của mẹ chồng
(PLVN) - Chị Hạnh rất khổ tâm khi bị chính mẹ chồng nói mát là “không dạy được chồng” mỗi khi anh Phúc, con trai bà, chồng chị giở chứng hành hạ vợ con.
Cần cơ chế bảo vệ người dám nghĩ, dám làm

Cần cơ chế bảo vệ người dám nghĩ, dám làm

(PLVN) - Đó là một trong những nội dung được ông Trần Thanh Tuấn - Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam huyện Vĩnh Lợi (Bạc Liêu) góp ý khi đề cập đến phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp của công tác xây dựng Đảng nhiệm kỳ Đại hội XIII.

Doanh nghiệp cần lưu ý trong hoạt động xuất nhập khẩu với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc)

Doanh nghiệp cần lưu ý trong hoạt động xuất nhập khẩu với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc)
(PLVN) - Trước thông báo tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) áp dụng một số biện pháp tăng cường phòng chống dịch Covid-19 trong hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, Vụ Thị trường châu Á- châu Phi (Bộ Công Thương) đã có khuyến cáo các doanh nghiệp nắm thông tin để chủ động hoạt động thương mại với các doanh nghiệp tỉnh này.

Việt Nam ủng hộ các tiến trình pháp lý quốc tế

Việt Nam ủng hộ các tiến trình pháp lý quốc tế
(PLVN) - Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc (HĐBA LHQ) vừa tổ chức cuộc họp trực tuyến, nghe báo cáo của Chủ tịch Tòa án quốc tế (TAQT) về tăng cường, làm sống lại quan hệ hợp tác giữa HĐBA và TAQT, góp phần vào duy trì hòa bình, an ninh quốc tế.

500 đại biểu dự Diễn đàn Thanh niên khởi nghiệp 2020

500 đại biểu dự Diễn đàn Thanh niên khởi nghiệp 2020
(PLVN) - Diễn đàn Thanh niên khởi nghiệp năm 2020 với chủ đề “Thanh niên khởi nghiệp cùng đất nước vượt qua thách thức” sẽ được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Trung ương Hội LHTN Việt Nam tổ chức vào ngày 15/11/2020 tại Thủ đô Hà Nội.
Sạt lở ngày càng nghiêm trọng

Sạt lở ngày càng nghiêm trọng

(PLVN) - Sau cơn bão số 9 đã xảy ra các vụ sạt lở đất nghiêm trọng tại Nam Trà My và Phước Sơn (Quảng Nam) khiến hơn 70 người gặp nạn. Đến cuối ngày hôm qua, vẫn còn hàng chục ngừoi mất tích. Không có nỗi đau nào bằng mất mát về nhân mạng.

Phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2016-2020: Thành phố Thái Nguyên chuyển mình vượt bậc

Phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2016-2020: Thành phố Thái Nguyên chuyển mình vượt bậc
(PLVN) - 5 năm qua, thành phố Thái Nguyên đã có bước phát triển vượt bậc, ngày càng khẳng định vị thế trong Hiệp hội đô thị Việt Nam và đô thị trung tâm vùng các tỉnh miền núi trung du Bắc bộ. Tạo tiền đề vững chắc để thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới, tiếp tục đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa xây dựng thành phố phát triển nhanh và bền vững theo hướng văn minh, hiện đại.

Hàng Việt bước vào cuộc cạnh tranh lớn trên sân nhà

Hàng Việt bước vào cuộc cạnh tranh lớn trên sân nhà
(PLVN) - Với việc thực thi các hiệp định thương mại thế hệ mới, hàng Việt có thuận lợi lớn trong xuất khẩu hàng hóa. Ngược lại, thị trường trong nước cũng sẽ đón một lượng lớn hàng hóa tương ứng từ các quốc gia phát triển. Cạnh tranh trên sân nhà sẽ ngày càng khó khăn hơn khi nhận định “thua trên sân nhà” vẫn còn ám ảnh doanh nghiệp Việt.
Nhiều rào cản phát triển năng lượng tái tạo

Nhiều rào cản phát triển năng lượng tái tạo

(PLVN) - Tại “Diễn đàn Nghị quyết 55-NQ/TW  và các giải pháp phát triển NLTT tại Việt Nam” do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hôm 28/10, nhiều DN đã chia sẻ những khó khăn khi đầu tư vào dư án NLTT.

Thu hút đầu tư phát triển năng lượng tái tạo: Không làm theo phong trào

Thu hút đầu tư phát triển năng lượng tái tạo: Không làm theo phong trào
(PLVN) - Khẳng định tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo (NLTT) và cần có chính sách khuyến khích nhà đầu tư (NĐT) có năng lực phát triển NLTT, tuy nhiên ông Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng ban Kinh tế TW lưu ý không làm theo phong trào và tránh xảy ra tình trạng xếp hàng đợi ưu đãi…

Phiên họp thứ nhất Văn phòng Hội đồng bầu cử quốc gia

Phiên họp thứ nhất Văn phòng Hội đồng bầu cử quốc gia
(PLVN) - Chiều 29/10, tại Nhà Quốc hội, Văn phòng Hội đồng bầu cử quốc gia tổ chức Phiên họp thứ nhất. Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Chánh Văn phòng Hội đồng bầu cử quốc gia Nguyễn Hạnh Phúc chủ trì phiên họp.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬