Quy định về thời hiệu khởi kiện trong Bộ luật tố tụng dân sự 2015: Đảm bảo công lý được bảo vệ tới cùng

(PLO) - Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 đã có hiệu lực và được đưa vào áp dụng trong các quy trình tố tụng từ ngày 01/07/2016, một số các quy định pháp luật có hiệu lực muộn hơn vào ngày 01/01/2017. Trong số đó, quy định về thời hiệu khởi kiện là điểm mới nổi bật của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
Quy định về thời hiệu khởi kiện trong Bộ luật tố tụng dân sự 2015: Đảm bảo công lý được bảo vệ tới cùng

Trước kia Bộ luật Dân sự 2004, sửa đổi bổ sung năm 2011, tại Điều 159 quy định, thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự là thời hạn mà chủ thể được quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm; nếu thời hạn đó kết thúc thì mất quyền khởi kiện, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. 

Còn thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự là thời hạn mà chủ thể được quyền yêu cầu Tòa án giải quyết việc dân sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước; nếu thời hạn đó kết thúc thì mất quyền yêu cầu, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Điều này cũng quy định, thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự được thực hiện theo quy định của pháp luật. Trường hợp pháp luật không có quy định về thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự thì thực hiện như sau: “a) Tranh chấp về quyền sở hữu tài sản; tranh chấp về đòi lại tài sản do người khác quản lý, chiếm hữu; tranh chấp về quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai thì không áp dụng thời hiệu khởi kiện; b) Tranh chấp không thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản này thì thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự là hai năm, kể từ ngày cá nhân, cơ quan, tổ chức biết được quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm”.

Khoản 4 Điều 159 nêu rõ, thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự được thực hiện theo quy định của pháp luật. Trường hợp pháp luật không có quy định về thời hiệu yêu cầu thì thời hiệu yêu cầu để Tòa án giải quyết việc dân sự là một năm, kể từ ngày phát sinh quyền yêu cầu, trừ các việc dân sự có liên quan đến quyền dân sự về nhân thân của cá nhân thì không áp dụng thời hiệu yêu cầu”.

Theo đó thời hiệu khởi kiện là khoảng thời gian mà trong khoảng thời gian đó chủ thể được quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, sau khoảng thời gian đó chủ thể mất yêu cầu khởi kiện. Để xác định khoảng thời gian đó là bao lâu thì phải tùy theo tính chất pháp lý của vụ việc, có vụ việc không giới hạn thời hiệu khởi kiện. Như vậy, nhìn chung theo quy định của Bộ luật Dân sự 2005, sửa đổi bổ sung năm 2011 thì thời hiệu khởi kiện là một trong những điều kiện để thụ lý vụ án của Tòa án. 

Tuy nhiên sang đến Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, tinh thần pháp luật đã thay đổi, theo đó quyền và lợi ích của các chủ thể được bảo vệ triệt để hơn. Cụ thể, Điều 184 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 quy định về thời hiệu khởi kiện, thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự như sau: “1. Thời hiệu khởi kiện, thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự được thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự.

2. Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc.

Người được hưởng lợi từ việc áp dụng thời hiệu có quyền từ chối áp dụng thời hiệu, trừ trường hợp việc từ chối đó nhằm mục đích trốn tránh thực hiện nghĩa vụ”.

Theo quy định tại Điều 184 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 nêu trên, việc áp dụng thời hiệu này sẽ không tự động phát sinh mà chỉ được áp dụng nếu như có yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên và yêu cầu phải được đưa ra trước khi Tòa án đưa ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc. Điều này trên thực tế được hiểu là Tòa án sẽ không được từ chối thụ lý vụ việc vì đã hết thời hiệu khởi kiện. Bất cứ yêu cầu hợp lý của nguyên đơn – nguyên đơn chứng minh là người có quyền yêu cầu thì Tòa án đều phải thụ lý giải quyết. Sau khi Tòa án thụ lý thì theo yêu cầu của một bên hoặc hai bên Tòa án sẽ áp dụng thời hiệu khởi kiện để xét xem vụ việc đã quá thời hiệu khởi kiện chưa, nếu có căn cứ để cho rằng vụ việc đã quá thời hiệu khởi kiện thì tòa án khi đó mới ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ việc với lý do là vụ việc đã hết thời hiệu khởi kiện.

 Vậy, điều này có gì khác biệt với Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004, sửa đổi bổ sung năm 2011 ngoài một bước thụ lý án nhưng cái kết cuối cùng vẫn có thể là bị đình chỉ giải quyết. Điểm khác biệt và tiến bộ rõ rệt được thể hiện ở ý cuối: “Người được hưởng lợi từ việc áp dụng thời hiệu có quyền từ chối áp dụng thời hiệu, trừ trường hợp việc từ chối đó nhằm mục đích trốn tránh thực hiện nghĩa vụ”. Như vậy, nếu người được hưởng lợi từ việc áp dụng thời hiệu thực hiện quyền từ chối áp dụng thời hiệu nhằm mục đích trốn tránh thực hiện nghĩa vụ thì Tòa án sẽ tước quyền này của họ. 

Đơn cử như: Nếu ông A kiện ông B về việc yêu cầu bồi thường thiệt hại trong hợp đồng dân sự, vụ việc đã hết thời hiệu khởi kiện. Theo quy định của pháp luật tại Điều 184 viện dẫn nêu trên, ông B có quyền từ chối áp dụng thời hiệu khởi kiện và khi đó Tòa án sẽ tiếp tục giải quyết vụ án theo thủ tục chung. Tuy nhiên, nếu ông B từ chối áp dụng thời hiệu khởi kiện nhằm mục đích trốn tránh thực hiện nghĩa vụ thì sẽ bị Tòa án có thể tước quyền từ chối áp dụng thời hiệu của ông B. Có nghĩa vụ án vẫn có thể được Tòa án thụ lý giải quyết theo thủ tục chung. 

Có thể thấy, đây là sự tiến bộ nổi bật trong Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Trải qua quá trình áp dụng Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004, sửa đổi bổ sung 2011, xét thấy thực tế có nhiều trường hợp tranh chấp không được giải quyết triệt để do những giới hạn về thời hiệu gây ra sự bất công cho người có quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng bị xâm phạm, Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 đã khắc phục được điều đó và trên hết thể hiện tinh thần “Công lý phải được bảo vệ tới cùng”. 

Trần Thùy Dương
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ngân hàng Thế giới, Quỹ Khí hậu Xanh cấp 86,3 triệu USD cho Việt Nam hỗ trợ thúc đẩy đầu tư vào tiết kiệm năng lượng

Ngân hàng Thế giới, Quỹ Khí hậu Xanh cấp 86,3 triệu USD cho Việt Nam hỗ trợ thúc đẩy đầu tư vào tiết kiệm năng lượng
(PLVN) - Ngân hàng Thế giới, thay mặt cho Quỹ Khí hậu Xanh (GCF), vừa ký hiệp định viện trợ không hoàn lại trị giá 11,3 triệu USD với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để hỗ trợ phát triển thị trường tài chính thương mại cho đầu tư vào tiết kiệm năng lượng trong ngành công nghiệp, bao gồm một khoản bảo lãnh trị giá 75 triệu USD.

3 lý do khiến dự án đô thị cao cấp FLC Premier Parc được giới đầu tư săn đón thời gian gần đây

3 lý do khiến dự án đô thị cao cấp FLC Premier Parc được giới đầu tư săn đón thời gian gần đây
(PLVN) - Thông tin về khu đô thị cao cấp FLC Premier Parc mới ra mắt đang khiến thị trường địa ốc Tây Hà Nội dậy sóng khi dự án sở hữu vị trí đắc địa giữa trung tâm quận Nam Từ Liêm sầm uất, được quy hoạch theo mô hình kiến trúc Pháp cổ điển với hơn 50 tiện ích vui chơi giải trí hiện đại. 

Đâm chết người chỉ vì mâu thuẫn khi tham gia giao thông

Đâm chết người chỉ vì mâu thuẫn khi tham gia giao thông
(PLVN) - Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Châu Đốc, An Giang cho biết, vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra Lệnh tạm giam đối với Võ Lê Phúc Tâm, sinh năm 2001, trú tại phường Châu Phú B, thành phố Châu Đốc, để tiếp tục điều tra về hành vi “Cố ý gây thương tích”.

Xây dựng điểm trường mới tiền tỷ rồi... bỏ hoang

Xây dựng điểm trường mới tiền tỷ rồi... bỏ hoang
(PLVN) - Điểm trường mầm non tại Tổ tự quản Cầu Ròong – Trường mầm non xã Hồng Hóa (huyện Minh Hóa, Quảng Bình) được đầu tư xây mới với tổng mức đầu tư 1,7 tỷ đồng. Sau khi xây dựng xong, điểm trường này được bàn giao và bị bỏ hoang từ cuối năm 2018 đến nay gây lãng phí.
Hải Phòng chuẩn bị chu đáo cho học sinh trở lại trường sau thời gian nghỉ phòng dịch Covid-19

Hải Phòng chuẩn bị chu đáo cho học sinh trở lại trường sau thời gian nghỉ phòng dịch Covid-19

(PLVN) - Khử khuẩn, niêm phong các lớp học đã hoàn thành công tác vệ sinh, chú trọng bữa ăn bán trú để nâng cao sức khỏe cho học sinh trong giai đoạn dịch bệnh diễn biến phức tạp… là những giải pháp mà các đơn vị giáo dục Hải Phòng đã triển khai và sẵn sàng các điều kiện để đón học sinh tới trường vào ngày 8/3.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬