'Khi tranh tụng, mỗi bên đều giữ quan điểm khác biệt'

(PLO) - Một trong những điểm mới, trọng tâm của Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) năm 2015 đó là đề cao, phát huy vai trò của cơ quan công tố, nâng cao vị trí vai trò của luật sư (LS) trong tranh tụng tại phiên tòa. Đây là hai thành tố cơ bản thực hiện chức năng của TTHS, đó là ở đâu có sự buộc tội ở đó có sự bào chữa. Từ kết quả tranh tụng làm cơ sở cho Tòa án ban hành phán quyết. Xung quanh chủ đề này, phóng viên có cuộc trao đổi với LS Phan Trung Hoài, Phó Chủ tịch Liên đoàn LS Việt Nam.
'Khi tranh tụng, mỗi bên đều giữ quan điểm khác biệt' Luật sư Phan Trung Hoài

Thưa ông, với tư cách là một LS ông đánh giá như thế nào về tầm quan trọng của hoạt động tranh tụng trong quá trình xét xử một vụ án?

- Đảm bảo tranh tụng trong xét xử đã trở thành nguyên tắc cơ bản được quy định trong BLTTHS 2003 và BLTTHS 2015. Trong quá trình xây dựng BLTTHS 2015, một trong những điểm mới, trọng tâm đó là đề cao phát huy vai trò của cơ quan công tố, nâng cao vị trí vai trò của LS trong tranh tụng tại phiên tòa. Đây là 2 thành tố cơ bản thực hiện chức năng của TTHS, đó là ở đâu có sự buộc tội ở đó có sự bào chữa. Nhưng điều quan trọng nhất là từ kết quả tranh tụng đó sẽ làm cơ sở cho Tòa án ban hành phán quyết. 

Chúng tôi là những người tham gia rất nhiều vụ án hình sự thời gian qua, thấm thía và hiểu rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được đảm bảo. Vì Nghị quyết 08 cũng như Nghị quyết 49 của Bộ Chính trị xác định trọng tâm của cải cách tư pháp là đề cao vị trí, vai trò của hoạt động tranh tụng tại phiên tòa. Và một tư tưởng xuyên suốt trong các nghị quyết của Đảng là lấy kết quả tranh tụng làm căn cứ để Tòa án đưa ra các quyết định, phán quyết của mình. Điều đó đã được luật hóa, trở thành một nguyên tắc quy định ở Điều 26 của BLTTHS 2015.

Là một LS từng tham gia bào chữa rất nhiều vụ án hình sự, ông đánh giá như thế nào về chất lượng tranh tụng của Kiểm sát viên (KSV) trong các phiên tòa, đặc biệt là các phiên tòa xét xử những đại án tham nhũng trong thời gian gần đây?

- Thực tiễn xét xử trong thời gian qua đã chứng minh vai trò của Viện kiểm sát, cũng như vai trò của người bào chữa, trong đó có các LS đối với việc tranh tụng tại phiên tòa, từ đó sẽ làm cơ sở cho Tòa án ban hành phán quyết đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, tôn trọng sự thật khách quan vụ án.

Có một  điều mà giới LS chúng tôi cũng suy nghĩ, trước đây thường có quan niệm giữa KSV với người bào chữa, với LS thường có khoảng cách, có nhiều khi không thể lấp đầy, rồi mỗi bên nhận thức không đúng thì sinh ra “quyền anh, quyền tôi”, dẫn đến những va đập, ứng xử, phát ngôn thiếu chuẩn mực tại phiên tòa. Xuất phát từ thực trạng như thế trong những năm vừa qua, nhất là khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, khi Đảng và Nhà nước đề ra chủ trương cải cách tư pháp thì trong những phiên tòa hình sự, các KSV thực hiện tốt hai chức năng rất cơ bản: Chức năng thực hành quyền công tố và chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật tại phiên tòa.

 Là người trực tiếp tham dự nhiều phiên tòa, tôi nhận thấy rằng, trong rất nhiều phiên tòa, nhiều vụ án, đặc biệt là những vụ án thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội, do Ban Chỉ đạo TƯ về phòng chống tham nhũng trực tiếp chỉ đạo, các KSV đã phát huy được vai trò hết sức quan trọng là thực hiện kiểm sát điều tra ngay từ giai đoạn khởi tố, điều tra vụ án. Trong nhiều vụ án, các KSV cao cấp được biệt phái về địa phương để tham gia thực hành quyền công tố ở tại các phiên tòa sơ thẩm.

Phần lớn các KSV từ VKSND TP HCM, VKSND TP Hà Nội, một số KSV cao cấp của các vụ nghiệp vụ của VKSNDTC được biệt phái về đã phát huy được vai trò ở trên các phương diện: Thứ nhất, là do việc kiểm sát điều tra được bám sát ngay từ giai đoạn đầu, cho nên việc nghiên cứu hồ sơ, nắm bắt chứng cứ và đánh giá các cơ sở, chứng cứ buộc tội đã được nắm chắc; Thứ hai, trong quá trình diễn biến của phiên tòa, thì các KSV cũng đã bám sát và thực hiện phần xét hỏi, lắng nghe theo dõi phần xét hỏi của Hội đồng xét xử và của LS, nên đến khi luận tội, các KSV đã cập nhật những diễn biến và kết quả thẩm vấn tại phiên tòa. Luận tội của KSV không thoát ly ra khỏi diễn biến của phiên tòa.

Đặc biệt là có một số vụ án như vụ án Trịnh Xuân Thanh, vụ án Hứa Thị Phấn, vụ án Đinh La Thăng..., các vụ án này thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội, trong phần luận tội do được Tòa án cho phép mở rộng phạm vi để tranh tụng, nên thời gian không bị giới hạn, có những phiên tòa kéo dài đến 7, 8h tối thậm chí đến tận 10h đêm. 

Điều này chứng tỏ rằng, việc tranh luận và đối đáp giữa KSV với LS đã có một điều kiện, một không gian, một thời gian phù hợp cho việc tranh tụng. Tôi nghĩ là việc nâng cao chất lượng tranh tụng của KSV đã mang đến một giá trị to lớn. Dư luận xã hội và người dân bình thường cũng thấy được rằng, những phiên tòa được xét xử như thế, dựa vào kết quả thẩm vấn, tranh tụng tại phiên tòa thì những quyết định của Tòa án về số phận của những bị cáo đã đảm bảo được tính khách quan, chính xác.

Thưa ông, thời gian gần đây, có những ý kiến viện dẫn câu nói “Viện kiểm sát giữ nguyên quan điểm như cáo trạng” để đánh giá chất lượng tranh tụng của KSV tại phiên tòa. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

- Tất nhiên trong quá trình thực hiện tranh tụng tại phiên tòa cũng không thể tránh khỏi sự “va đập”, rồi có những ý kiến cho rằng chất lượng tranh tụng của những phiên tòa thời gian qua chưa tốt, chưa cao, chưa tranh luận đối đáp đến cùng. Trước đây, câu nói quen thuộc của KSV trong phần đối đáp với LS là: “Chúng tôi giữ nguyên quan điểm như cáo trạng”, tôi nghĩ đó cũng là một thực tế. Hiện tượng này trước đây là có và cũng chỉ là số ít.

Hiện nay, về cơ bản đã khắc phục, không còn tình trạng này nữa. Nhìn chung KSV đã chủ động tranh luận, đối đáp với LS, đặc biệt tại các phiên tòa xét xử những vụ án lớn như: Vụ án Đinh La Thăng, Trịnh Xuân Thanh, Phạm Công Danh... 

Bên cạnh đó, mặc dù có sự “bất bình đẳng” là sự chênh lệch lớn về số lượng KSV và LS tại phiên tòa, trong khi KSV chỉ có từ 1-3 người thì LS có đến 60-70 người, khó khăn cho KSV trong tranh tụng, nhưng KSV đã đối đáp, tranh luận với các LS rất nghiêm túc, cởi mở và công bằng. Có những lúc bị “dồn ép”, nhưng với bản lĩnh nghề nghiệp và nghiệp vụ sắc sảo, các KSV đã thực hiện tốt vai trò của mình, đã tranh luận, đối đáp từng vấn đề hoặc từng nhóm vấn đề với LS để làm sáng tỏ bản chất, sự thật của vụ án.

Cũng có những vụ án, những trường hợp, việc đối đáp giữa KSV và LS vẫn chưa thỏa mãn hết. Tuy nhiên, để đánh giá chất lượng tranh tụng, cần đứng trên quan điểm khách quan. Bởi vì, bên buộc tội dựa vào chứng cứ, luận điểm để đưa ra quan điểm buộc tội, thì bên gỡ tội, bên bào chữa cũng tìm ra những chứng cứ, chứng minh sự không phạm tội, hoặc là giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị cáo.

Việc đánh giá chứng cứ  tùy thuộc vào quan điểm, cùng một chứng cứ, cùng một sự vật hiện tượng, có nhiều cách tiếp cận và quan điểm khác nhau. Khi tranh tụng, mỗi bên đều giữ quan điểm khác biệt, trong đó KSV bảo vệ quan điểm truy tố của Viện kiểm sát, vấn đề là ở chỗ phải dựa trên kết quả tranh tụng tại phiên tòa để làm sáng tỏ bản chất, sự thật khách quan của vụ án.

Trân trọng cảm ơn LS!

Thu Huyền (thực hiện)
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Thế giới tiếc thương Maradona

Thế giới tiếc thương Maradona
(PLVN) - Trang Facebook chính thức của FIFA đã đổi avatar sang màu đen để tưởng nhớ huyền thoại bóng đá thế giới, còn Argentina quyết định để quốc tang cho sự thật đau buồn này: Maradona đã ra đi. 

Xem 5 bàn thắng đẹp nhất của Maradona

Xem 5 bàn thắng đẹp nhất của Maradona
(PLVN) - Huyền thoại bóng đá thế giới Diego Maradona đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 60 vào ngày 24/11 sau một cơn đau tim đột ngột. Tổng thống Argentina đã quyết định để Quốc tang Maradona trong 3 ngày.

Huyền thoại bóng đá Diego Maradona qua đời

Huyền thoại bóng đá Diego Maradona qua đời
(PLVN) - Truyền thông Argentina và nhiều cơ quan báo chí lớn trên thế giới cho biết, huyền thoại bóng đá Argentina Diego Maradona đã đột ngột qua đời vào đêm 25/11 (giờ Việt Nam).
150 phút nội soi lấy hạt hồng xiêm trong phế quản 27 năm

150 phút nội soi lấy hạt hồng xiêm trong phế quản 27 năm

(PLVN) - Sáng 26/11, thông tin từ Bs.CK2 Phạm Thanh Phong, Phó Giám đốc phụ trách chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ (BV ĐKTW CT), cho biết, các bác sĩ khoa Nội Hô hấp vừa thực hiện thành công nội soi phế quản lấy dị vật hạt sabôchê (còn gọi là hồng xiêm) nằm vắt ngang trong phế quản suốt 27 năm.

Đầu tư Dự án BOT giao thông: Xử lý bình tĩnh, đúng quy định những bất cập

Đầu tư Dự án BOT giao thông: Xử lý bình tĩnh, đúng quy định những bất cập
(PLVN) - Sáng 25/11, chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về các biện pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, xử lý bất cập ở các dự án BOT giao thông, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, phải xử lý bình tĩnh, đúng quy định của pháp luật, thực hiện đúng, đầy đủ chức trách, thẩm quyền, nghiên cứu xem xét bảo đảm quyền lợi của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư. 

Gia tăng rối loạn tâm thần học đường: Thiết lập mạng lưới y tế - giáo dục để cứu trẻ

Gia tăng rối loạn tâm thần học đường: Thiết lập mạng lưới y tế - giáo dục để cứu trẻ
(PLVN) - Theo nghiên cứu gần đây nhất, tại Việt Nam, tỷ lệ mắc rối loạn tâm thần dao động từ 8-29% ở trẻ em và vị thành niên. Trong đó, rối loạn tăng động giảm chú ý chiếm 14,1%; rối loạn cảm xúc 11,5%; rối loạn ứng xử là 9,2%. 5% trong 10 nghìn người nghiện có hồ sơ quản lý là trẻ dưới 18 tuổi (50% là trẻ dưới 16 tuổi).

Tuyên án phúc thẩm phần trách nhiệm dân sự đại án ALCII: Tòa buộc người khác “bồi thường” thay người tham ô?

Tuyên án phúc thẩm phần trách nhiệm dân sự đại án ALCII: Tòa buộc người khác “bồi thường” thay người tham ô?
(PLVN) - Sáng 25/11, TAND Cấp cao tại TP HCM tuyên án phiên phúc thẩm vụ bị cáo Vũ Quốc Hảo (SN 1955, TGĐ Cty cho thuê tài chính 2 thuộc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn – ALCII) và Đặng Văn Hai (SN 1957, Chủ tịch HĐTV Cty TNHH Xây dựng & Thương mại Quang Vinh) “Tham ô tài sản” tại ALCII. 
Hiệu quả nhà tránh lũ ở Hà Tĩnh

Hiệu quả nhà tránh lũ ở Hà Tĩnh

(PLVN) - Cứ mưa lũ nước dâng ngập nhà, người dân lo lắng, thậm chí thức trắng đêm sơ tán đi nơi khác để được an toàn. Nhưng từ ngày xây nhà tránh lũ, mùa mưa đồ đạc, tài sản được chuyển lên nhà tránh lũ người dân yên tâm sống chung với lũ. Đó là niềm vui của gần 900 hộ dân nghèo ở Hà Tĩnh khi được sở hữu ngôi nhà tránh lũ an toàn.

Tìm kiếm nạn nhân ở Rào Trăng 3 bước sang giai đoạn 4

Tìm kiếm nạn nhân ở Rào Trăng 3 bước sang giai đoạn 4
(PLVN) - Đến thời điểm này đã tìm thấy 6 nạn nhân, hiện còn 11 nạn nhân vẫn đang mất tích sau vụ sạt lở ở Thủy điện Rào Trăng 3 (huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế) . Do điều kiện thời tiết, các lực lượng cứu nạn tạm dừng để chuyển qua công tác tìm kiếm “giai đoạn 4”.

Du lịch làng nghề “chững lại” vì ô nhiễm

Du lịch làng nghề “chững lại” vì ô nhiễm
(PLVN) - Du lịch làng nghề là mô hình tham quan, trải nghiệm những nơi lưu truyền nghề truyền thống, lưu giữ những nét văn hoá vùng miền, như sản phẩm thủ công mỹ nghệ, cảnh quan thiên nhiên, di sản...  Tuy nhiên, hiện trạng ô nhiễm trầm trọng tại các làng nghề đang khiến du khách “ngán ngẩm” với loại hình du lịch này. 

Nhiều rào cản trong phát triển thị trường khí

Nhiều rào cản trong phát triển thị trường khí
(PLVN) - Thị trường kinh doanh khí hóa lỏng của Việt Nam đang đứng trước giai đoạn phát triển mạnh khi thu hút được nhiều nhà đầu tư nước ngoài thông qua nhiều hình thức… Nhưng thực tế cũng xuất hiện một số bất lợi, rào cản.
Quyết liệt thu hồi tài sản tham nhũng

Quyết liệt thu hồi tài sản tham nhũng

(PLVN) - Tiếp xúc cử tri huyện Cờ Đỏ và huyện Vĩnh Thạnh sau Kỳ họp thứ 10, Quốc hội (QH) Khóa XIV ngày 25/11, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTW MTTQ) Việt Nam Trần Thanh Mẫn khẳng định, thời gian qua, vấn đề thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng được thực hiện rất quyết liệt.

Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang đề nghị BHXH thanh toán sai hàng chục tỷ đồng

Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang đề nghị BHXH thanh toán sai hàng chục tỷ đồng
(PLVN) - UBND tỉnh Bắc Giang vừa ban hành Kết luận số 2294/KL-UBND chỉ ra nhiều vi phạm của Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) tỉnh Bắc Giang trong việc quản lý, sử dụng quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) mua sắm trang thiết bị y tế và vật tư tiêu hao, đấu thầu thuốc chữa bệnh, giai đoạn từ 01/01/2014 đến 30/09/2019.

“Cẩn tắc vô áy náy”

“Cẩn tắc vô áy náy”
(PLVN) - Không rõ tình cờ hay hữu ý, trước ngày dự kiến TAND TP HCM mở phiên xử sơ thẩm với một loạt người từng là lãnh đạo Bộ GTVT và Đinh Ngọc Hệ (tức Út “trọc”) bị cáo buộc “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” tại dự án cao tốc TP HCM – Trung Lương; đại diện Bộ GTVT lại trả lời báo chí khẳng định “không có gian dối” trong thu phí đường bộ.

Tiếp vụ “Hải Phòng: dấu hiệu bất thường trong việc gửi giấy mời dân lên làm việc”: Thanh tra huyện An Lão khẳng định “trách nhiệm gửi giấy mời là của Bưu điện”

Tiếp vụ “Hải Phòng: dấu hiệu bất thường trong việc gửi giấy mời dân lên làm việc”: Thanh tra huyện An Lão khẳng định “trách nhiệm gửi giấy mời là của Bưu điện”
(PLVN) - Sau khi Báo Pháp luật Việt Nam ngày 17/11/2020 đăng bài  “Hải Phòng: dấu hiệu bất thường trong việc gửi giấy mời dân lên làm việc”, Thanh tra huyện An Lão (Hải Phòng) đã có công văn phản hồi cho rằng, “việc ông Nguyễn Anh Tước phản ánh nội dung gửi giấy mời là trách nhiệm của Bưu điện huyện An Lão”.

Các nước ASEAN chủ động phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia

Các nước ASEAN chủ động phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia
(PLVN) - Hôm nay (26/11), Bộ Công an Việt Nam sẽ chủ trì Hội nghị Bộ trưởng ASEAN về phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia lần thứ 14 (AMMTC 14). Hội nghị có chủ đề “ASEAN Gắn kết và Chủ động thích ứng phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia”, diễn ra dưới hình thức trực tuyến. Dự kiến, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc sẽ dự và phát biểu chào mừng.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬