Đề nghị nâng thời hiệu khởi kiện thừa kế lên 30 năm

(PLO) - Thừa kế là một chế định lớn trong Bộ luật Dân sự, có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống của đông đảo người dân. Tuy nhiên, qua thời gian thực hiện Bộ luật Dân sự 2005, chế định này đã bộc lộ nhiều bất cập, điển hình là quy định về thời hiệu khởi kiện thừa kế. 

Đề nghị nâng thời hiệu khởi kiện thừa kế lên 30 năm Một phiên Tòa tranh chấp thừa kế.
Thời hiệu khởi kiện 10 năm là quá ngắn
Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng, thời hiệu yêu cầu về quyền thừa kế 10 năm kể từ ngày người để lại di sản mất là quá ngắn, chưa đủ thời gian cho một người thừa kế hoàn thiện năng lực hành vi dân sự (NLHVDS) của mình để trực tiếp thực hiện quyền khởi kiện về thừa kế. Vì thời hạn 10 năm là quá ngắn, nhiều đương sự vì nhiều lý do chưa kịp khởi kiện đã hết thời hiệu nên TANDTC đã khắc phục tình trạng này bằng Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP ngày 10/8/2004 (gọi tắt Nghị quyết 02). 
Theo đó, khi có tranh chấp về quyền thừa kế mà đã quá thời hạn 10 năm thì Tòa án sẽ giải quyết theo thủ tục chia tài sản chung. Quy định này vô hình trung đã làm cho việc quy định về thời hiệu khởi kiện về thừa kế trở thành không có ý nghĩa.
Bên cạnh đó, cách giải quyết vấn đề theo quy định tại Nghị quyết 02 đã nêu ở trên là không triệt để. Bởi vì, sau thời hạn 10 năm, để được Tòa án thụ lý giải quyết chia tài sản chung thì phải thỏa mãn hai điều kiện là “không có tranh chấp về hàng thừa kế” và “đều thừa nhận di sản do người chết để lại chưa chia”. Thực tế, để thỏa mãn hai điều kiện này trong khi các đồng thừa kế lại đang có tranh chấp với nhau là điều không tưởng. Điều này khiến quy định của Nghị quyết 02 chỉ mang tính hình thức.
Theo quan điểm của tôi, quy định thời hiệu yêu cầu về quyền thừa kế là 10 năm có sự chênh lệch lớn với thời hiệu xác lập quyền sở hữu. 
Theo quy định tại các Điều 171, 172 Dự thảo  thì thời hiệu xác lập quyền sở hữu đối với động sản là 10 năm, còn đối với bất động sản là 30 năm. Điều này dẫn tới một thực tế là: Nếu một người chiếm hữu bất động sản liên tục, ngay tình, công khai trong thời hạn 30 năm thì được xác lập quyền sở hữu và chủ sở hữu tài sản trước đó mất quyền đòi lại tài sản. Tuy nhiên, nếu tài sản đó được anh, em ruột cùng hàng thừa kế quản lý thì chỉ sau 10 năm không khởi kiện đã mất quyền khởi kiện đòi quyền sở hữu tài sản, đồng thời người thừa kế đang quản lý và sử dụng bất động sản cũng không thể xác lập được quyền sở hữu vì đang có tranh chấp.
Để giải quyết triệt để vấn đề, khắc phục được những vướng mắc, bất cập nêu trên, thiết nghĩ nên kéo dài thời hiệu yêu cầu Tòa án chia di sản thừa kế, đồng thời cho phép người đang trực tiếp quản lý, chiếm hữu và sử dụng di sản được xác lập quyền sở hữu đối với di sản theo hướng: “Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản, xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 30 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế. Sau thời hạn này, người đang trực tiếp quản lý, chiếm hữu và sử dụng di sản được xác lập quyền sở hữu đối với di sản đó”.
Mất năng lực hành vi dân sự, có quyền lập di chúc?  
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 630 Dự thảo BLDS thì người đủ 18 tuổi, người bị mất NLHVDS, người bị hạn chế NLHVDS và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi của mình đều có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình? Điều này dẫn tới 02 cách hiểu trái ngược: Người mất NLHVDS, người bị hạn chế NLHVDS và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi có quyền lập di chúc như người có đầy đủ NLHVDS? 
Hay người mất NLHVDS có quyền lập di chúc thông qua người đại diện theo pháp luật, còn người bị hạn chế NLHVDS và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi của mình có quyền lập di chúc với sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật? Trường hợp cần sự đồng ý thì pháp luật cũng không quy định rõ sự đồng ý đó được thể hiện vào thời điểm nào và dưới hình thức nào?
Chúng tôi cho rằng, người bị mất NLHVDS là người không thể nhận thức và làm chủ được hành vi của mình nên họ không thể minh mẫn, sáng suốt và tự nguyện trong việc lập di chúc được. Do đó, cần có quy định người mất NLHVDS không được lập di chúc.
Theo Khoản 2 Điều 630 Dự thảo thì người từ đủ 15 tuổi đến 18 tuổi muốn lập di chúc phải được sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ về việc lập di chúc. Tuy nhiên, điều luật cần quy định rõ về thời điểm và hình thức sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ theo hướng: Sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ được thừa nhận vào thời điểm nào, trước, trong hay sau khi con lập di chúc, hay cả 03 thời điểm đều có giá trị pháp lý? Sự đồng ý đó thể hiện bằng miệng hay văn bản? 
Từ các phân tích trên, theo tôi, Điều 630 Dự thảo cần được sửa đổi theo hướng: “1. Người đã thành niên có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình, trừ người bị mất NLHVDS; 2. Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi được lập di chúc, nếu được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý bằng văn bản riêng hoặc có bút tích của cha, mẹ hoặc người giám hộ vào cuối bản di chúc do người này lập ra. Sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ được thể hiện trước, trong hoặc sau khi di chúc được lập đều có giá trị pháp lý"./.
Phạm Thanh Bình
Cùng chuyên mục
Đối tượng, điều kiện nào được mua hàng miễn thuế?

Đối tượng, điều kiện nào được mua hàng miễn thuế?

(PLVN) - Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 100/2020/NĐ-CP về kinh doanh hàng miễn thuế (HMT) quy định về chính sách quản lý đối với hoạt động kinh doanh HMT; thủ tục hải quan, giám sát hải quan đối với hoạt động kinh doanh HMT. 

Đọc thêm

Quả sung nghĩa tình

Quả sung nghĩa tình
(PLVN) - Rất nhiều vẻ bình dị làng quê thắp lên trong tâm hồn trống tênh của tôi. Ồ lạ thế, chỉ xa quê mấy năm mà đã thấy biết bao bụi bặm bao phủ lấy hồn mình. Phải mất cả một ngày hồi ức, để những lấm láp bình dị quê hương “refresh” lại. Lúc đó, những kỷ niệm lại ùa về, từ từ, nguyên vẹn.

Ngôi đền thiêng ở vùng đất cổ quê hương Đức Thánh Trần

Ngôi đền thiêng ở vùng đất cổ quê hương Đức Thánh Trần
(PLVN) - Về cuộc đời huyền thoại của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, dân gian có câu thành ngữ: “Sinh Kiếp Bạc, thác Trần Thương, quê hương Bảo Lộc”. Trong hàng ngàn ngôi đền thờ Đức Thánh Trần trên khắp nước Việt, có đền Bảo Lộc (Nam Định) ở chính mảnh đất quê hương Ngài. 

Gian nan công cuộc xóa bỏ niềm tin bệnh hoạn về việc “cưỡng hiếp trinh nữ có thể chữa HIV”

Gian nan công cuộc xóa bỏ niềm tin bệnh hoạn về việc “cưỡng hiếp trinh nữ có thể chữa HIV”
(PLVN) - Ở nhiều quốc gia châu Phi điển hình như Cộng Hòa Nam Phi, Cộng hòa Malawi... từ lâu đã tồn tại hủ tục tảo hôn, bắt cóc những em gái bắt ép trở thành vợ cũng những người đàn ông mà họ không hề có tình yêu. Thậm chí tập tục này đã lệnh lạc đi xa hơn khi có những kẻ bệnh hoạn luôn tin rằng quan hệ tình dục với trinh nữ có thẻ chữa khỏi căn bệnh thế kỷ. 
Hữu Lũng, Lạng Sơn: Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai bị phản ánh gây khó dễ cho công dân

Hữu Lũng, Lạng Sơn: Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai bị phản ánh gây khó dễ cho công dân

(PLVN) - Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai (VPĐKĐĐ) huyện Hữu Lũng  hướng dẫn người dân làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất và khẳng định hồ sơ đủ điều kiện tách thửa. Thế nhưng khi người dân làm xong thủ tục thì Chi nhánh này lại trả hồ sơ từ chối việc tách thửa. Cách giải quyết “bất nhất” khiến người dân cho rằng đã thiệt hại cả về vật chất, công sức, thời gian.

Đối tượng, điều kiện nào được mua hàng miễn thuế?

Đối tượng, điều kiện nào được mua hàng miễn thuế?
(PLVN) - Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 100/2020/NĐ-CP về kinh doanh hàng miễn thuế (HMT) quy định về chính sách quản lý đối với hoạt động kinh doanh HMT; thủ tục hải quan, giám sát hải quan đối với hoạt động kinh doanh HMT. 

Hốt hoảng phát hiện ung thư đường tiêu hóa từ biểu hiện dễ bỏ qua

Hốt hoảng phát hiện ung thư đường tiêu hóa từ biểu hiện dễ bỏ qua
(PLVN) - Do triệu chứng bệnh ung thư đường tiêu hóa không điển hình nên người dân dễ chủ quan, khám sức khỏe định kỳ là cách hữu hiệu để phát hiện sớm, mang lại cơ hội sống có thể kéo dài trên 10 năm, thậm chí là khỏi bệnh. Nếu phát hiện muộn thì hiệu quả điều trị thấp, tốn kém kinh phí và đau đớn cho bệnh nhân.

Sự hồi sinh của Quang Hải

Sự hồi sinh của Quang Hải
(PLVN) - Sau một thời gian dài "vô duyên" trước cầu môn đối phương và những ồn ào về tình ái, Quang Hải trở lại thầm lặng hơn và góp phần lớn đưa CLB Hà Nội vào chung kết Cup Quốc gia.
Tập đoàn điện lực Việt Nam: Sức mạnh đoàn kết trong phong trào Thi đua yêu nước

Tập đoàn điện lực Việt Nam: Sức mạnh đoàn kết trong phong trào Thi đua yêu nước

(PLVN) - Phát biểu tại Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ IV của Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) vào chiều qua (18/9), Tổng Giám đốc (TGĐ) EVN Trần Đình Nhân khẳng định, việc tổng kết phong trào thi đua yêu nước và công tác khen thưởng giai đoạn 2016-2020 có ý nghĩa hết sức quan trọng, nhằm phát huy những kết quả đã đạt được đồng thời chỉ ra những tồn tại để  ra nhiệm vụ và giải pháp nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh của Tập đoàn giai đoạn 2021-2025.

Hiểu sử Việt qua tên đường

Hiểu sử Việt qua tên đường
(PLVN) - Qua những tên đường, tên danh nhân, học sinh Việt Nam nói riêng và người Việt nói chung tiếp cận với những nhân vật lịch sử. Cũng từ đó sẽ gợi dậy sự tò mò, mong muốn tìm hiểu, ghi nhớ...
'Vũ khí' cạnh tranh mới của doanh nghiệp thời Covid - 19

'Vũ khí' cạnh tranh mới của doanh nghiệp thời Covid - 19

(PLVN) - “Dịch Covid-19 đã khiến cả thế giới đảo lộn. Nhưng trong rất nhiều đổi thay đó, cái còn lại chính là văn hóa doanh nghiệp.”- ông Lê Quang Vũ - Giám đốc điều hành Công ty CP phát triển nội dung Blue C khẳng định.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬