Chế định xử lý tội cưỡng dâm dưới thời Lê Thánh Tông

(PLO) - Có thể nói, cưỡng dâm là một trong các hành vi thuộc tội phạm tình dục, pháp luật thời phong kiến nói chung và dưới thời Hậu Lê nói riêng chưa có khái niệm giải thích về tội danh này. Tuy nhiên, trong các đều luật đã có sự phân biệt giữa cưỡng dâm và các tội phạm khác như gian dâm, thông dâm, thông gian, hiếp dâm…
Chế định xử lý tội cưỡng dâm dưới thời Lê Thánh Tông Hình minh họa

Quy định tại nhiều văn bản luật cổ

Quốc triều hình luật (hay còn gọi Bộ luật Hồng Đức, Lê triều hình luật) được xây dựng, bổ sung, hoàn chỉnh trong các triều đại phong kiến Việt Nam thời Lê sơ. Bộ luật này được Vua Lê Thánh Tông ban hành vào năm 1483  trong thời gian ông lấy niên hiệu là Hồng Đức (1470-1497) nên trong dân gian và trong sử sách vẫn thường gọi bộ luật này là Luật Hồng Đức. Tất nhiên, cho đến nay vẫn còn có nhiều ý kiến khác nhau về thời điểm khởi thảo và thời điểm hoàn chỉnh Bộ luật này.

Thậm chí có điều luật còn nêu ra tình huống tương tự như trong khái niệm về tội cưỡng dâm của luật hình sự hiện đại. Ví dụ tại Điều 408 của Bộ Quốc triều hình luật nói trên quy định như sau: “Ngục quan và ngục lại, ngục tốt gian dâm với những đàn bà, con gái có việc kiện tụng thì xử tội nặng hơn tội gian dâm thường một bậc. Đàn bà con gái mà thuận tình thì giảm tội ba bậc, bị hiếp thì không xử tội”.

Trong sách “Thiên Nam dư hạ tập”, một văn bản luật đương thời cho biết vào năm Ất Dậu, niên hiệu Quang Thuận thứ 6 (1465), Vua Lê Thánh Tông ban bố nhiều điều lệ, trong đó cũng có quy định tương tự tại Điều 408 Quốc triều hình luật. Đó là quy định: “Ngục quan, ngục tốt thông dâm với nữ phạm nhân thì bị xử nặng tăng thêm 1 bậc so với tội thông dâm thông thường. Nữ phạm nhân nếu là thông dâm thì được giảm 3 bậc, nếu bị cưỡng dâm thì không bị bắt tội”.

Sử sách chép rằng, trong số các lệ được ban bố ngày 20/4/1476 (niên hiệu Hồng Đức thứ 7) có quy định về tội cưỡng dâm vợ người khác như sau: “Đạo trời có sinh có tử, chỉ biết thọ yểu, đạo lý của con người có nam có nữ phải có hôn nhân, đó là lẽ thường của vợ chồng lưu truyền mãi cho đời sau. Nguyễn Mỗ bất chấp điều luật, coi thường phép nước, phạm tội cưỡng dâm vợ người, bị xử tội lưu, thích chữ vào mặt, đánh 80 trượng”.

Về sau, mức hình phạt áp dụng cho kẻ phạm tội cưỡng dâm được tăng lên khi bộ Quốc triều hình luật (Bộ luật Hồng Đức) được chính thức ban hành vào năm 1483, niên hiệu Hồng Đức 14. Đây là bộ luật nổi bật nhất, quan trọng nhất và có vai trò đặc biệt trong lịch sử pháp quyền phong kiến Việt Nam gồm 16 chương, 722 điều chứa đựng nhiều nội dung tiến bộ được xem là chuẩn mực của nền cổ luật nước ta tồn tại qua nhiều triều đại.

Về tội cưỡng dâm, Điều 403 thuộc chương Thông gian của Quốc triều hình luật có quy định mức hình phạt như sau: “Cưỡng dâm thì xử tội lưu đày hay tội chết và phải nộp tiền hơn tiền tạ về tội gian dâm thường một bậc. Nếu làm người đàn bà bị chết thì thì điền sản kẻ phạm tội phải trả cho người nhà người chết”.

Như vậy với tội cưỡng dâm, hình phạt nhẹ nhất là lưu đày, cao nhất là tử hình.Cụ thể, tội lưu có 3 mức: Lưu châu gần như đi đày vào Nghệ An, phải đeo xiềng kèm theo bị đánh 90 trượng, bị thích 6 chữ vào mặt. Lưu châu ngoài như đày vào vùng Quảng Bình, phải đeo xiềng 2 vòng, bị đánh 90 trượng, thích 8 chữ vào mặt. Và lưu châu xa đến các vùng biên cương như Cao Bằng, phải đeo xiềng 3 vòng, bị đánh 100 trượng và thích 10 chữ vào mặt. Đối với án tử hình cũng được chia làm 3 bậc, theo đó, thắt cổ, chém đầu là một bậc; kế đến chém bêu đầu và lăng trì (tùng xẻo) là mức nặng nhất. Tùy theo tội mà tăng giảm”.  Lăng trì trong tiếng Hán có nghĩa là “lấn lên một cách chậm chạp”, hay còn gọi là “tùng xẻo” tượng trưng cho hành động có một tiếng trống đánh “tùng” thì xẻo một miếng thịt.

Phạt nặng hành vi cưỡng dâm trẻ em dưới 12 tuổi

Pháp luật thời phong kiến cũng quy định rõ, tùy vào hành vi cưỡng dâm, đối tượng bị cưỡng dâm khác nhau thì trong một số điều luật, luật lệ cụ thể, mức xử lý cũng được quy định cụ thể từng trường hợp. Theo sử chép, năm 1476, Lê Thánh Tông ban bố các quy định về hộ thôn với nhiều điều răn cấm, trong đó có quy định chỉ xử kẻ phạm tội, còn trường hợp bị cưỡng dâm thì đàn bà, con gái không bị xử tội.

Sách Quốc triều Hồng Đức niên gian chư cung thể thức thì ghi nhận các quy phạm như sau: Nếu quan lại cưỡng bức gái tân, bị đánh 80 gậy, xử tội đồ, giáng một chức; nếu cưỡng dâm dân nữ, quả phụ, bị đánh 100 gậy, thích 80 chữ vào mặt, xử tội đồ làm lính chăn voi.

Riêng với trường hợp giao cấu với trẻ em gái từ 12 tuổi trở xuống, Bộ Quốc triều hình luật quy định: “Gian dâm với con gái nhỏ 12 tuổi trở xuống, dù nó thuận tình thì vẫn xử như tội hiếp dâm” (Điều 404). Hay như trong bộ “Thiên Nam dư hạ tập” cũng có quy định tương tự “Gian dâm với trẻ nhỏ dưới 12 tuổi, tuy là thuận tình nhưng cũng bị xử tội cưỡng dâm”.

Ngoài ra, Vua Lê Thánh Tông còn ban hành những mẫu đơn từ giúp người thực thi pháp luật và người dân nắm được nội dung, cách thức làm các dạng văn bản khác nhau như đơn kiện, đơn xin bồi thường, giấy cam đoan, tờ trình, biên bản.


Hải Lăng
Cùng chuyên mục
Chính sách mới có hiệu lực từ giữa tháng 4

Chính sách mới có hiệu lực từ giữa tháng 4

(PLVN) - Điều kiện cấp Giấy phép lái tàu tuyến đường sắt đô thị; Quy định về hồ sơ yêu cầu phân tích để phân loại hàng hoá XNK... là những chính sách có hiệu lực từ giữa tháng 4. 

Đọc thêm

Quảng Ninh thi tuyển lãnh đạo ba Sở

Quảng Ninh thi tuyển lãnh đạo ba Sở

(PLVN) - Hội đồng thi tuyển các chức danh lãnh đạo thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh tổ chức vừa tuyển được 3 vị trí lãnh đạo của Sở Tư pháp, Tài nguyên - Môi trường và Ngoại vụ.


Vạn An Phát “tung” dự án 8ha ở Long Thành đã có QĐQH 1/500 và GPXD

Vạn An Phát “tung” dự án 8ha ở Long Thành đã có QĐQH 1/500 và GPXD
(PLVN) - Dự án Phước Bình LakeView đã được UBND tỉnh Đồng Nai chấp thuận chủ trương đầu tư 2288/QĐ-UBND ngày 25/07/2019 cho Công ty CP BĐS May Mắn với phân khu 1 và 426/QĐ-UBND ngày 01/02/2019 Công ty TNHH Phương Minh Triết với phân khu 2 làm chủ đầu tư xây dựng Khu dân cư với tên gọi Khu dân cư Phước Bình – Long Thành Phát. 
Cơn sốt đất đang bùng nổ trên toàn cầu

Cơn sốt đất đang bùng nổ trên toàn cầu

(PLVN) - Thời gian gần đây, sốt đất không chỉ ở Việt Nam, mà còn diễn ra ở nhiều nước trên thế giới. Theo dữ liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), giá nhà tại 37 quốc gia phát triển tăng kỷ lục trong quý III/2020. Giá tăng gần 5% so với cùng kỳ năm trước - mức tăng nhanh nhất trong gần 20 năm qua.

Bi hài học lớp 1 cùng con

Bi hài học lớp 1 cùng con
(PLVN) - Ngày nay, con đi học lớp 1 là cả một đoạn trường gian nan đối với phụ huynh! Sau khi cả năm chạy ngược xuôi, huy động các mối quan hệ, tiền bạc lo cho con một môi trường học theo ý nguyện và tiêu chí của gia đình như: trường điểm, cô giáo giỏi… Cuộc chiến của các vị phụ huynh thực sự bắt đầu khi vật lộn từng ngày với nhiệm vụ dạy con học bài. Và từ đó xuất hiện những câu chuyện “dở khóc, dở cười” mà chỉ có “người trong cuộc” mới thấm...

Chính sách mới có hiệu lực từ giữa tháng 4

Chính sách mới có hiệu lực từ giữa tháng 4
(PLVN) - Điều kiện cấp Giấy phép lái tàu tuyến đường sắt đô thị; Quy định về hồ sơ yêu cầu phân tích để phân loại hàng hoá XNK... là những chính sách có hiệu lực từ giữa tháng 4. 

Kienlongbank “dậm dạp” thương hiệu mới với việc chuyển địa điểm hoạt động và đổi tên 3 Phòng giao dịch tại Hà Nội

Kienlongbank “dậm dạp” thương hiệu mới với việc chuyển địa điểm hoạt động và đổi tên 3 Phòng giao dịch tại Hà Nội
(PLVN) - Được sự phê duyệt của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trong tháng 4/2021, Ngân hàng TMCP Kiên Long (Kienlongbank) chính thức chuyển địa điểm trụ sở hoạt động và đổi tên 03 Phòng Giao dịch (PGD) tại Hà Nội. Đây cũng là lần đầu tiên ngân hàng này ra mắt hệ thống văn phòng kiểu mẫu mang thương hiệu KSBank...

Phát triển Nghệ An thành Trung tâm y tế chuyên sâu vùng Bắc Trung Bộ

Phát triển Nghệ An thành Trung tâm y tế chuyên sâu vùng Bắc Trung Bộ
(PLVN) - Nhấn mạnh tại buổi làm việc với lãnh đạo chủ chốt tỉnh Nghệ An về công tác y tế GS.TS Nguyễn Thanh Long, Bộ trưởng Bộ Y tế nêu rõ: Nghệ An cần phấn đấu trở thành trung tâm y tế chuyên sâu khu vực Bắc Trung Bộ. Trung tâm này phải tổng thể, toàn diện tất cả các chuyên khoa, có cả khám chữa bệnh và y tế dự phòng.

Chủ tịch Sacombank tại lễ ký hợp tác toàn diện với Bamboo Airways: “Hai thương hiệu, triệu giá trị”

Chủ tịch Sacombank tại lễ ký hợp tác toàn diện với Bamboo Airways: “Hai thương hiệu, triệu giá trị”
(PLVN) - Sacombank và hãng hàng không Bamboo Airways & hệ sinh thái Bamboo Airways vừa tiến hành ký kết hợp tác toàn diện. Sự kiện này đánh dấu bước tiến mới trong mối quan hệ giữa hai bên, là động lực để nâng cao năng lực cạnh tranh, tối đa hóa hiệu quả kinh doanh và gia tăng tiện ích cho khách hàng.

Những hình phạt được học trò trân quý

Những hình phạt được học trò trân quý
(PLVN) - Không phải hình phạt nào từ thầy, cô cũng phản cảm, đáng lên án. Khi người dạy có tâm, ngay cả hình phạt cũng sẽ trở thành một khắc dấu ý nghĩa trong cuộc đời học trò. Để rồi sau này khi trưởng thành nhớ lại sẽ đọng mãi trong mỗi người là sự trân quý tình cảm của người thầy, cô nghiêm khắc ấy…

“Mặc áo giáp” cho trẻ vị thành niên

“Mặc áo giáp” cho trẻ vị thành niên
(PLVN) - Năm 2019, trong khóa tập huấn “Kiến thức giám định pháp y trong lĩnh vực phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em” do Hội Liên hiệp Phụ nữ TP HCM cùng Hội Bảo vệ quyền trẻ em tổ chức, nhiều khách mời đã sốc khi được nghe kể về câu chuyện một bé gái quan hệ tình dục từ lúc 8 tuổi và đã từng đi phá thai nhiều lần…
Ấm áp những người thầy áo xanh

Ấm áp những người thầy áo xanh

(PLVN) - Họ, trên giảng đường vẫn là những sinh viên chăm chỉ học hành, phấn đấu cho tương lai. Rời khỏi ghế nhà trường, họ lại hóa thân thành những người thầy đầy trách nhiệm. Công việc của họ không đem lại tiền bạc hay danh vọng, chỉ nhằm tưới tắm cho những mầm cây bé nhỏ đang gian khó vươn lên giữa cõi đời.

Nên trả lại chiếc “roi” cho người thầy

Nên trả lại chiếc “roi” cho người thầy
(PLVN) - Trước các sự việc đau lòng gần đây như học sinh tát cô giáo, cô giáo Nguyễn Thị Tuất (Tiểu học Sài Sơn B, Quốc Oai, Hà Nội) tố cáo nhà trường trù dập và bao che cho học sinh quậy phá, hành hung cô giáo đang là tâm điểm của dư luận… 

Chuyện ít biết về gian nhà hơn 1 thế kỷ của cụ Nguyễn Khuyến

Chuyện ít biết về gian nhà hơn 1 thế kỷ của cụ Nguyễn Khuyến
(PLVN) - Trải qua hơn 100 năm tuổi, khu nhà gỗ của cụ "Tam nguyên Yên Đổ", tức nhà thơ Nguyễn Khuyến ở Hà Nam vẫn giữ được vẹn nguyên những kỷ vật quý báu, lối kiến trúc độc đáo từ thời xa xưa. Ngôi nhà gỗ hơn 100 năm tuổi ở làng Vị Hạ, xã Trung Lương (Bình Lục, Hà Nam) là nơi thờ Nguyễn Khuyến. 

“Chúng ta không nên chiều chuộng đứa trẻ quá lố”…

“Chúng ta không nên chiều chuộng đứa trẻ quá lố”…
(PLVN) - Trong tác phẩm “Triết lý Giáo dục”, Jean Château khi nhận định về quan điểm giáo dục của John Locke (nhà tư tưởng người Anh) đã viết: “Chúng ta không nên chiều chuộng đứa trẻ quá lố, lấy lý do làm cho nó sống hạnh phúc. Con người hạnh phúc thật sự đó là con người đã học được cách tự ghép mình vào kỷ luật…”. 

Chuyện về cây thước kẻ và tấm lòng người thầy

Chuyện về cây thước kẻ và tấm lòng người thầy
(PLVN) - Những cây thước kẻ giờ đây không còn là “công cụ” để thầy cô phạt những trò hư. Xã hội nhiều thay đổi, các giá trị cũ cũng dần đổi thay trước các luồng quan điểm mới cũ. Hình ảnh những cây thước kẻ nghiêm khắc nhưng mang tấm lòng người thầy vẫn khắc khoải trong lòng những học trò thế hệ ngày xưa…
“Bài học sớm mai trên bục giảng”…

“Bài học sớm mai trên bục giảng”…

(PLVN) - Năm 2020, chúng ta chứng kiến những thay đổi dữ dội khi dịch Covid-19 bùng phát khắp thế giới, dẫu đến nay vẫn chưa biết đến khi nào sẽ kết thúc, nhưng chúng ta đã bình tĩnh “chung sống”. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376