Cháu có quyền phân chia di sản của ông bà?

(PLVN) - Sau khi cha mẹ và bà nội lần lượt qua đời, người cháu đã bán căn nhà của bà nội rồi chia cho cô ruột 1 phần tiền. Việc người cháu tự phân chia di sản của bà nội như vậy có phù hợp với quy định của pháp luật hay không?- Luật gia Bùi Đức Độ - Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Kiên Giang sẽ có những phân tích cụ thể.
Cháu có quyền phân chia di sản của ông bà? Ảnh minh họa

Bà H.T.B (72 tuổi, ở huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang) có 03 anh chị em ruột. Cha bà B mất sớm nên mẹ bà sống với người anh trai thứ hai ở TP Rạch Giá, tại căn nhà mà cụ tạo dựng và đứng tên. Năm 2003, 2008 anh và chị của bà B. lần lượt qua đời. Mẹ của bà B. tiếp tục ở với cháu nội trên căn nhà đó đến năm 2018 thì mất. Sau khi cụ mất một thời gian, người cháu nội đứng ra bán căn nhà được 4,2 tỷ, cho cô B. 200 triệu, còn lại hưởng trọn 4 tỷ đồng. Bà B. muốn biết việc chia thừa kế được pháp luật quy định như thế nào? 

Theo Luật gia Bùi Đức Độ, Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định có 02 loại hình thừa kế gồm: thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật để giải quyết những vấn đề phát sinh khi phân chia di sản thừa kế (DSTK). Di sản được chia cho những người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật kể từ thời điểm mở thừa kế. Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Người thừa kế phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết.

Trường hợp thứ nhất, thừa kế theo pháp luật được áp dụng khi mẹ của bà B. không để lại di chúc, di chúc không hợp pháp, những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc, những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự hàng thừa kế. Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại. Bà B. thuộc hàng thừa kế thứ nhất và hàng thừa kế này chỉ còn duy nhất là bà B; cháu nội, cháu ngoại của mẹ bà B (gọi bà B. bằng cô, dì) thuộc hàng thừa kế thứ hai.

Xét về hàng thừa kế thứ nhất thì cháu của bà B. không được hưởng, tuy nhiên do cha mẹ cháu đã chết trước bà nội nên cháu nhận thay phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống (còn gọi là thừa kế thế vị). Như vậy, căn nhà là DSTK được chia làm 03 phần, nếu chị của bà B. có con; trường hợp chị của bà B. không có con thì chia làm 02 phần. Khi làm 02 hay 03 phần thì bà B. đều được hưởng 01 phần. 

Trường hợp thứ hai, mẹ của bà Bảy có để lại di chúc hợp pháp cho cháu nội. Pháp luật quy định những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó: con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng; con thành niên mà không có khả năng lao động (Điều 644 BLDS). Nếu bà B. nằm trong diện “không có khả năng lao động” thì được hưởng hai phần ba suất mà không phụ thuộc vào nội dung di chúc. Nếu không nằm trong diện này thì cháu nội có toàn quyền hưởng DSTK theo di chúc. 

Để nhận được DSTK trong trường hợp chia theo pháp luật phải làm thủ tục phân chia DSTK, nhưng trước đó những người trong hàng thừa kế cần họp mặt lập văn bản thỏa thuận cử người quản lý di sản, phân chia di sản, xác định quyền, nghĩa vụ của những người này, thanh toán các nghĩa vụ tài sản và các khoản chi phí liên quan đến thừa kế (nếu có). Trường hợp thừa kế theo di chúc, trước khi làm thủ tục khai nhận DSTK thì người công bố di chúc phải sao gửi di chúc tới tất cả những người có liên quan đến nội dung di chúc.

Khai nhận, phân chia DSTK có ý nghĩa nhằm tránh việc bỏ sót người được hưởng DSTK nếu chia theo pháp luật, hoặc người được hưởng DSTK mà không phụ thuộc vào nội dung di chúc…Nơi thực hiện tại các tổ chức hành nghề công chứng hoặc UBND cấp xã trên cơ sở căn cứ vào đơn yêu cầu và hồ sơ xin khai nhận, phân chia DSTK để ra thông báo niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã nơi có bất động sản của người chết và nơi thường trú/tạm trú cuối cùng của người để lại di sản (bà nội). Sau thời gian niêm yết 15 ngày, nếu không có tranh chấp, khiếu nại gì, văn bản khai nhận, phân chia DSTK sẽ được công chứng/chứng thực và văn bản này sẽ là cơ sở để sang tên, chuyển quyền sở hữu tài sản. 

Ngoài ra, theo quy định tại Điều 620 BLDS (từ chối nhận di sản) thì  Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.  Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.  Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản

Bà B. có thể đối chiếu với quy định pháp luật trên đây để tìm hiểu kỹ hơn về quyền lợi của mình.

Bùi Đức Độ
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Phạt nặng vi phạm trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo

Phạt nặng vi phạm trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo

(PLVN) - Tại Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị nhiều mức phạt nặng và phạm vi rộng hơn so với các văn bản hiện hành.

Đọc thêm

Bí ẩn tính cách con người qua tháng sinh - Kỳ cuối: Những người sinh vào cuối năm tính cách ra sao?

Bí ẩn tính cách con người qua tháng sinh - Kỳ cuối: Những người sinh vào cuối năm tính cách ra sao?
(PLVN) - Mùa đông giá buốt thường gợi về nỗi cô đơn, có phải chăng vì thế mà trong cái nhìn của cổ nhân, những người sinh ra vào 3 tháng cuối năm âm lịch (nhằm mùa đông) tính cách, đường đời cũng gặp ít nhiều khó khăn, trắc trở; cho dù ở họ có nhiều phẩm chất tốt nhưng số phận vẫn long đong? Tuy vậy, cổ nhân cũng dạy "nhân định thắng thiên" nên điều cốt yếu là nếu con người ta biết hành thiện, tích phúc thì vẫn có thể chuyển nghiệp...

Ngày 13/7 khai mạc Phiên họp thứ 46 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Ngày 13/7 khai mạc Phiên họp thứ 46 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
Theo thông cáo của Văn phòng Quốc hội, từ ngày 13-14/7/2020, Phiên họp thứ 46 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ diễn ra tại Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân tham dự, phát biểu khai mạc và cùng các Phó Chủ tịch Quốc hội thay phiên điều hành nội dung phiên họp. 

Claressa Maria Shields - Nữ võ sĩ sinh ra để sở hữu “cơn mưa vàng” (Kỳ cuối)

Claressa Maria Shields - Nữ võ sĩ sinh ra để sở hữu “cơn mưa vàng” (Kỳ cuối)
(PLVN) - Ở tuổi 25, Claressa Maria Shields (SN 1995. quốc tịch Mỹ) hiện đang nắm giữ kỷ lục nhà vô địch thế giới hai và ba hạng cân trong khi thi đấu ở các trận đấu chuyên nghiệp ít nhất. Tính đến tháng 5 năm 2020, cô được xếp hạng là nữ võ sĩ tốt nhất thế giới. Ngoài thành tích hai lần vô địch Olimpic, Shields còn mệnh danh cô gái vàng khi cứ bước lên võ đài là sở hữu cơn mưa bàn thắng...
Giá vàng hạ nhiệt, quay đầu giảm

Giá vàng hạ nhiệt, quay đầu giảm

(PLVN) - Mở đầu phiên giao dịch sáng nay - 11/7, giá vàng trong nước và thế giới đồng loạt giảm phiên thứ 2 liên tiếp sau những ngày thiết lập đỉnh cao kỷ lục.

Trên 15.000 người thuộc hộ cận nghèo tại Phú Thọ chưa có BHYT

Trên 15.000 người thuộc hộ cận nghèo tại Phú Thọ chưa có BHYT
(PLVN) - Theo quy định từ ngày 1/1/2020, người thuộc hộ gia đình cận nghèo phải đóng tiền mua thẻ BHYT để được hưởng quyền lợi về BHYT khi đi khám, chữa bệnh. Tỉnh Phú Thọ hiện có trên 15 nghìn người thuộc hộ gia đình cận nghèo chưa tham gia BHYT.

Xu hướng mới trong điều trị tăng huyết áp và phòng ngừa đột quỵ

Xu hướng mới trong điều trị tăng huyết áp và phòng ngừa đột quỵ
(PLVN) - Ngày 9/7, tại Hà Nội, Hội Đột quỵ Việt Nam đã tổ chức Hội thảo Khoa học: “Xu hướng Đông Tây y kết hợp trong điều trị tăng huyết áp và phòng ngừa đột quỵ” về hiện trạng và xu hướng điều trị mới để phòng ngừa đột quỵ cho người bệnh tăng huyết áp.
5 lần vào tù vì trộm cắp tài sản

5 lần vào tù vì trộm cắp tài sản

(PLVN) - Ngày 10/7, Tòa án Nhân dân huyện Phú Tân, tỉnh An Giang mở phiên tòa xét xử sơ thẩm và tuyên phạt bị cáo Nguyễn Văn Thẩm (40 tuổi, cư trú ấp An Ninh, xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang ) 3 năm 6 tháng tù về tội “Trộm cắp tài sản”.

Vết trượt dài của cựu thiếu tá công an mua bán gần 22 kg ma túy

Vết trượt dài của cựu thiếu tá công an mua bán gần 22 kg ma túy
(PLVN) - Từng có nhiều thành tích trong quá trình công tác nhưng Võ Văn Quý, cựu Thiếu tá công an đã thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không vượt qua được cám dỗ nên tham gia vào đường dây ma túy do Cao Xuân Thủy cầm đầu. Với số lượng ma túy lớn, Quý bị VKS tối cao đề nghị mức án tử hình. 6 bị cáo khác trong vụ án cũng phải đối diện với bản án cao nhất của pháp luật.

Trao quà khẩu trang y tế của Quốc hội Việt Nam tặng Ban Thư ký Liên minh Nghị viện thế giới

Trao quà khẩu trang y tế của Quốc hội Việt Nam tặng Ban Thư ký Liên minh Nghị viện thế giới
(PLVN) - Ngày 9/7, tại trụ sở Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) ở Geneva, Thụy Sỹ, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Lê Thị Tuyết Mai - Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam bên cạnh Liên hợp quốc, Tổ chức thương mại thế giới và các Tổ chức quốc tế khác tại Geneva - đã có cuộc gặp Tổng Thư ký Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) và trao quà khẩu trang y tế của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Nguyễn Thị Kim Ngân gửi tặng Ban Thư ký IPU.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬