Vì sao cần tiến hành sửa đổi Bộ luật Dân sự?

(PLO) - Bộ luật Dân sự 2005 được Quốc hội khóa XI thông qua ngày 14/6/2005 trên cơ sở kế thừa truyền thống của pháp luật dân sự Việt Nam, thành tựu của Bộ luật Dân sự 1995 và kinh nghiệm gần 20 năm đổi mới, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. 
Vì sao cần tiến hành sửa đổi Bộ luật Dân sự? BLDS ghi nhận sự bình đẳng giữa các loại hình tổ chức sản xuất, kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế. Ảnh: MH
Tuy nhiên, bước sang giai đoạn phát triển mới của đất nước, Bộ luật Dân sự  hiện hành đã bộc lộ  không ít hạn chế, bất cập. 
Nhiều tác động tích cực được ghi nhận
Theo đánh giá của Bộ Tư pháp, sau 8 năm thi hành, BLDS hiện hành đã có những tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước cũng như đối với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật điều chỉnh các quan hệ dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại và lao động (gọi là quan hệ tư). 
Cụ thể, BLDS đã cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp về thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thông qua việc ghi nhận sự tồn tại của  nhiều hình thức sở hữu trong nền kinh tế nước ta, sự đa dạng và đồng bộ của các  biện pháp bảo vệ quyền sở hữu; hoàn thiện thêm một bước các quy định về quyền của người không phải là chủ sở hữu; ghi nhận sự bình đẳng giữa các loại hình tổ chức sản xuất, kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế. 
BLDS cũng đã góp phần thúc đẩy sự hình thành, phát triển của quan hệ thị trường thông qua việc ghi nhận nguyên tắc tự do hợp đồng; hạn chế sự can thiệp quá mức của cơ quan công quyền vào quá trình hình thành, tồn tại và vận động của các quan hệ hàng hóa - tiền tệ. 
Có thể khẳng định, các quy định tại BLDS đã khẳng định tư tưởng của Hiến pháp 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001), theo đó, mọi cá nhân, tổ chức được làm những gì mà pháp luật không cấm, với điều kiện các việc làm đó không vi phạm lợi ích công cộng, đạo đức xã hội; ghi nhận nhiều biện pháp để bảo đảm sự an toàn về mặt pháp lý cho các chủ thể trong các quan hệ dân sự nói chung và kinh doanh nói riêng. Nhờ có các quy định có tính chất nền tảng này mà các quan hệ thị trường ở nước ta trong thời gian qua đã có thể phát sinh, tồn tại và phát triển một cách thuận lợi và bền vững. 
Cũng theo đánh giá của Bộ Tư pháp, bằng những quy định có tính tương thích với thông lệ quốc tế, BLDS đã góp phần thúc đẩy các giao lưu dân sự, thương mại của Nhà nước ta với các nước khác trên thế giới, góp phần thực hiện thắng lợi chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng và toàn diện của Đảng ta. 
Mặt khác, đối với hệ thống pháp luật nói chung, hệ thống pháp luật điều chỉnh các quan hệ tư nói riêng, BLDS bước đầu đã thể hiện được vai trò là luật chung, luật gốc thông qua việc BLDS đã bao quát được tương đối đầy đủ tất cả các vấn đề thuộc lĩnh vực tư. Nhờ vậy, BLDS đã khắc phục được một bước những mâu thuẫn, chồng chéo của hệ thống pháp luật về tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng, góp phần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của toàn bộ hệ thống văn bản pháp luật thuộc lĩnh vực luật tư. 
Chưa tạo cơ sở pháp lý đầy đủ và tin cậy
Mặc dù đã ghi nhận nhiều tác động tích cực của BLDS hiện hành, tuy nhiên,  theo nhận định của Bộ Tư pháp, BLDS hiện hành qua thời gian thi hành đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Chẳng hạn, trong BLDS hiện hành, quyền của người không phải là chủ sở hữu đối với tài sản của người khác chưa được quy định đúng với vai trò của chúng trong nền kinh tế thị trường và trong việc phát huy giá trị kinh tế của các loại tài sản trong xã hội. 
Như vậy, BLDS hiện hành chưa tạo cơ sở pháp lý đầy đủ và tin cậy để những người không phải là chủ sở hữu có thể mạnh dạn, yên tâm đưa tài sản của mình vào lưu thông kinh tế, do đó, nhiều tài sản có giá trị kinh tế nhưng không được sử dụng một cách hiệu quả, gây lãng phí cho chủ sở hữu và cho xã hội. 
Một trong những nhiệm vụ cơ bản của BLDS là tạo môi trường pháp lý đầy đủ và thuận lợi cho việc hình thành và phát triển của các quan hệ thị trường. Tuy nhiên, các quy định về giao dịch, đại diện, nghĩa vụ và hợp đồng trong BLDS hiện hành còn có nhiều hạn chế như chưa rõ ràng, chưa cụ thể dẫn đến việc rất khó áp dụng trong thực tiễn. 
Đặc biệt là, nhiều quy định còn tỏ ra cứng nhắc, có thể tạo nguy cơ cao cho việc tuyên bố giao dịch bị vô hiệu hoặc bị hủy bỏ. Ngoài ra, cũng chưa có cơ chế pháp lý hữu hiệu để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bên thứ ba ngay tình, của bên thiện chí trong quan hệ dân sự… 
Bên cạnh đó, BLDS cũng chưa thể hiện được đầy đủ vai trò là luật chung của hệ thống luật tư, chưa thể hiện được vai trò là công cụ pháp lý hữu hiệu để bảo vệ những người yếu thế trong quan hệ pháp luật dân sự. 
Những bất cập này ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả của BLDS nói riêng, pháp luật dân sự nói chung. Chính vì vậy, việc sửa đổi BLDS đã trở nên cấp thiết. 
Quang Minh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Đề nghị xử lý nghiêm hành vi bạo lực học sinh

Đề nghị xử lý nghiêm hành vi bạo lực học sinh
(PLVN) - Liên quan đến vụ bạo hành học sinh Trường Tiểu học Hữu Nghị (TP Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình), sau khi Bộ Giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) có văn bản chỉ đạo, Phòng GD&ĐT TP Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình đã có báo cáo về vụ việc.

Việt Nam đã đảm đương thành công vai trò Ủy viên không thường trực Hội đồng bảo an

Việt Nam đã đảm đương thành công vai trò Ủy viên không thường trực Hội đồng bảo an
(PLVN) - Nhân dịp Việt Nam hoàn thành 6 tháng đầu năm 2020 trên cương vị Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã có bài viết về chủ đề với tiêu đề “Nhìn lại sáu tháng tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và định hướng phát huy vai trò, đóng góp của Việt Nam thời gian tới”. PLVN trân trọng giới thiệu bài viết. Tít bài do PLVN đặt.
Bộ Y tế khuyến cáo phòng chống dịch bệnh tay chân miệng

Bộ Y tế khuyến cáo phòng chống dịch bệnh tay chân miệng

(PLVN) - Theo hệ thống báo cáo giám sát bệnh truyền nhiễm, từ đầu năm 2020 đến nay, cả nước ghi nhận 10.745 trường hợp mắc tay chân miệng tại 63 tỉnh, thành phố, trong đó có 6.662 trường hợp nhập viện, không có tử vong. Trước tình hình này, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế đã có Công văn khẩn gửi Sở Y tế các tỉnh tăng cường phòng chống dịch tay chân miệng.

Kỳ họp đặc biệt trong lịch sử của Quốc hội Việt Nam

Kỳ họp đặc biệt trong lịch sử của Quốc hội Việt Nam
(PLVN) - Đó chính là Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XIV vừa qua. Sự đặc biệt này là do Kỳ họp được chuẩn bị và tổ chức trong điều kiện vừa phải thực hiện các biện pháp phòng, chống đại dịch COVID-19, vừa phải hoàn thành các nhiệm vụ trên cả 3 lĩnh vực lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Chỉ thị số 40-CT/TW: Tô đậm thêm tính nhân văn của chính sách tín dụng xã hội

Chỉ thị số 40-CT/TW: Tô đậm thêm tính nhân văn của chính sách tín dụng xã hội
(PLVN) - 5 năm thực hiện Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 22/11/2014 của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa XI về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tín dụng chính sách xã hội (Chỉ thị số 40-CT/TW) đi vào cuộc sống, dù không phải là một thời gian dài, song những kết quả bước đầu minh chứng cho một quyết sách đúng đắn của Đảng trực tiếp giải quyết những vấn đề nội tại trong triển khai tín dụng chính sách xã hội.

Thiên tài âm nhạc khiếm thính Beethoven- Nghị lực thép chiến đấu với cuộc đời bất hạnh

Thiên tài âm nhạc khiếm thính Beethoven- Nghị lực thép chiến đấu với cuộc đời bất hạnh

(PLVN) - Trên thế giới có rất nhiều người sinh ra dù cơ thể không hoàn hảo, lành lặn nhưng ở họ lại tỏa sáng khát khao cống hiến, khát khao sống và nghị lực phi thường. Họ đã vượt lên số phận nghiệt ngã, làm được những việc phi thường khiến cả thế giới kinh ngạc và nể phục. Câu chuyện  của họ đã lay động trái tim của hàng triệu người. Một trong số đó là thiên tài âm nhạc Ludwig van Beethoven. 

Bí ẩn lăng mộ Tần Thủy Hoàng (Kỳ 1): Đội quân đất nung nghìn năm

Bí ẩn lăng mộ Tần Thủy Hoàng (Kỳ 1): Đội quân đất nung nghìn năm
(PLVN) - Triều đại hưng suy thay đổi, nhân gian vật đổi sao dời, nhưng dưới lòng đất, lăng mộ ngầm ngàn năm của Tần Thủy Hoàng trải qua phong sương vẫn không bị xói mòn. Vinh quang và trí tuệ của đế chế cổ đại đã khép lại nhưng vô số điều vẫn còn là ẩn đố với hậu thế.

Dự án BOT điện mãi không chạm đích

Dự án BOT điện mãi không chạm đích
(PLVN) - Bốn dự án điện theo hình thức BOT của các nhà đầu tư nước ngoài đang nỗ lực về đích, sớm bổ sung nguồn điện cho hệ thống. Tuy nhiên, các dự án này vẫn đang đối mặt không ít khó khăn.

Những hội bạn thân đình đám của showbiz Việt

Những hội bạn thân đình đám của showbiz Việt
(PLVN) - Không chỉ biết đến là những người có mối quan hệ khăng khít với nhau trong hoạt động showbiz, những hội bạn thân này còn khiến nhiều người hâm mộ phải trầm trồ mỗi khi xuất hiện cùng nhau.

'Bạo lực hẹn hò'

'Bạo lực hẹn hò'
(PLVN) - Hẹn hò ngày càng trở nên đa dạng và phổ biến ở nhiều lứa tuổi. Tuy nhiên, hẹn hò cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, trong đó có nguy cơ bạo lực, gây nhiều hậu quả đáng tiếc về sức khỏe, tinh thần và có khi trả giá bằng chính mạng sống...
Sứ mệnh mới của Trung tâm lưu ký chứng khoán

Sứ mệnh mới của Trung tâm lưu ký chứng khoán

(PLVN) -Sau 5 năm vận hành thị trường chứng khoán (TTCK), Trung tâm Lưu ký chứng khoán (VSD) mới được thành lập theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ với sứ mệnh đảm bảo cho các dòng tiền và tài sản trên TTCK luôn chu chuyển nhịp nhàng, thông suốt... Với việc triển khai Luật CK 2019, VSD được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những trung tâm bù trừ và lưu ký hàng đầu khu vực...

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬