Tính hợp lý của việc không quy định di chúc chung của vợ chồng

(PLO) - Di chúc chung của vợ chồng đúng là hình thức di chúc phổ biến ở Việt Nam thời xưa. Đơn giản bởi vì tài sản tư nhân ngày xưa là của gia đình. Cha mẹ là người đứng đầu gia đình, đồng thời cũng là người đứng đầu, cai quản khối gia sản.  Khi già yếu, cha mẹ thường lập di chúc để phân chia tài sản giữa các con, đề phòng khi cha mẹ chết, các con có thể tranh cãi dẫn đến xung đột, mất đoàn kết, làm xấu mặt gia đình, dòng họ. 
Tính hợp lý của việc không quy định di chúc chung của vợ chồng
Thói quen lập di chúc được duy trì đến ngày nay. Tuy nhiên, quyền sở hữu tư nhân về tài sản trong luật hiện hành mang tính chất cá nhân chứ không phải tính chất gia đình như trước. Bởi vậy, việc cha mẹ lập di chúc chung trong khung cảnh luật hiện hành phải được hiểu khác trước về bản chất. 
Đó không phải là việc cha mẹ cùng nhau phân định tài sản của gia đình cho con cái. Suy cho cùng, đó phải được ghi nhận như là việc cha và mẹ, mỗi người có tư cách chủ sở hữu của riêng mình, kết hợp trong việc định đoạt tài sản sau khi chết bằng cách thể hiện ý chí  cùng một lúc, trong cùng một văn bản. 
Nói cách khác, di chúc gọi là chung của vợ chồng ngày nay có thể được coi là hai di chúc của hai chủ thể, được ghi nhận trong cùng một bản viết và được điều chỉnh theo luật chung về di chúc, cũng như theo luật chung về thực hiện quyền định đoạt của chủ sở hữu.  Người lập di chúc chung có tất cả các quyền dành cho người lập di chúc, bao gồm quyền sửa đổi nội dung di chúc. 
Tuy nhiên, trong trường hợp di chúc chung của vợ chồng định đoạt tài sản chung thì việc sửa đổi tất nhiên phải được sự đồng thuận của vợ chồng, theo đúng nguyên tắc nhất trí trong quản lý tài sản chung, được thiết lập trong luật chung về quyền sở hữu. 
Hiểu theo cách đó thì việc xây dựng một quy định đặc thù về di chúc chung là không cần thiết. Việc bỏ quy định về di chúc chung trong Dự thảo BLDS (sửa đổi) hoàn toàn không có nghĩa là luật mới sẽ không thừa nhận giá trị của di chúc chung. Đơn giản, di chúc chung của vợ chồng, theo tinh thần Dự thảo, hoàn toàn có thể được điều chỉnh bởi luật chung về di chúc.
Thậm chí, với quan niệm như trên về bản chất của di chúc chung thì vợ chồng có thể đưa vào di chúc viết chung các nội dung định đoạt liên quan đến tài sản riêng của mỗi người. Mặt khác, di chúc chung của vợ chồng vẫn không bị mất giá trị trong trường hợp vợ chồng ly hôn mà không sửa di chúc trước khi một người chết.
Và điều chắc chắn là khi một người lập di chúc chung chết thì phần di chúc do người đó lập sẽ phát sinh hiệu lực. Người còn lại vẫn có quyền sửa đổi phần di chúc của mình.  Quan niệm mới về di chúc chung cho phép có được điều này mà không cần có một quy định đặc thù về hiệu lực của di chúc chung như trong BLDS năm 2005.
PGS.TS. Nguyễn Ngọc Điện
Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế – Luật 
Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh
Cùng chuyên mục
Nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

(PLVN) -Sáng 12/8, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đã chủ trì buổi làm việc với Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) về tình hình triển khai thực hiện Quyết định số 471/QĐ-TTg ngày 26/4/2019 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong công tác PBGDPL giai đoạn 2019 – 2021. 

Đọc thêm

Chuyển đổi số, người Ninh Bình được tư vấn khám chữa bệnh từ xa

Chuyển đổi số, người Ninh Bình được tư vấn khám chữa bệnh từ xa
(PLVN) - Ngày 12/8, Bộ Thông tin và Truyền thông, Công ty cổ phần công nghệ dịch vụ y tế Medici phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông Ninh Bình tổ chức lễ phát động "Dự án thí điểm chuyển đổi số" tại xã Yên Hòa (huyện Yên Mô, Ninh Bình) trong lĩnh vực y tế thông minh "tư vấn khám chữa bệnh từ xa".

'Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu là nhà cách mạng lão thành, nhà hoạt động chính trị lỗi lạc'

'Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu là nhà cách mạng lão thành, nhà hoạt động chính trị lỗi lạc'
(PLVN) - Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Triều Tiên bày tỏ chia buồn sâu sắc tới Đảng, Chính phủ, nhân dân Việt Nam và gia quyến nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu; cho rằng nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu là nhà cách mạng lão thành, nhà hoạt động chính trị lỗi lạc, cống hiến cả đời vào sự nghiệp phát triển, thống nhất đất nước và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa  xã hội của Việt Nam. 

Quảng Ngãi: Nỗ lực xoá “điểm đen”, dọn cáp vô chủ

Quảng Ngãi: Nỗ lực xoá “điểm đen”, dọn cáp vô chủ
(PLVN) - Nhùng nhằng những sợi cáp viễn thông vô chủ treo trên các cột điện tạo thành các “điểm đen”, gây nên một khung cảnh ngổn ngang, chằng chịt với những bó dây cột tạm, những giá đỡ tạm bợ,… là hình ảnh thường thấy của mỗi người dân khi ra đường tại Quảng Ngãi.

Đầu tư vào đất nền giá rẻ trong mùa dịch, nên hay không?

Đầu tư vào đất nền giá rẻ trong mùa dịch, nên hay không?
(PLVN) - Thị trường bất động sản miền Trung đang tiếp tục chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. Tuy nhiên, trên thực tế, những lô đất nền đã có “sổ đỏ”, giá cả hợp lý, đáp ứng nhu cầu ở thực và đầu tư trong dài hạn vẫn âm thầm được giao dịch.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬