Tính hợp lý của việc không quy định di chúc chung của vợ chồng

(PLO) - Di chúc chung của vợ chồng đúng là hình thức di chúc phổ biến ở Việt Nam thời xưa. Đơn giản bởi vì tài sản tư nhân ngày xưa là của gia đình. Cha mẹ là người đứng đầu gia đình, đồng thời cũng là người đứng đầu, cai quản khối gia sản.  Khi già yếu, cha mẹ thường lập di chúc để phân chia tài sản giữa các con, đề phòng khi cha mẹ chết, các con có thể tranh cãi dẫn đến xung đột, mất đoàn kết, làm xấu mặt gia đình, dòng họ. 
Tính hợp lý của việc không quy định di chúc chung của vợ chồng
Thói quen lập di chúc được duy trì đến ngày nay. Tuy nhiên, quyền sở hữu tư nhân về tài sản trong luật hiện hành mang tính chất cá nhân chứ không phải tính chất gia đình như trước. Bởi vậy, việc cha mẹ lập di chúc chung trong khung cảnh luật hiện hành phải được hiểu khác trước về bản chất. 
Đó không phải là việc cha mẹ cùng nhau phân định tài sản của gia đình cho con cái. Suy cho cùng, đó phải được ghi nhận như là việc cha và mẹ, mỗi người có tư cách chủ sở hữu của riêng mình, kết hợp trong việc định đoạt tài sản sau khi chết bằng cách thể hiện ý chí  cùng một lúc, trong cùng một văn bản. 
Nói cách khác, di chúc gọi là chung của vợ chồng ngày nay có thể được coi là hai di chúc của hai chủ thể, được ghi nhận trong cùng một bản viết và được điều chỉnh theo luật chung về di chúc, cũng như theo luật chung về thực hiện quyền định đoạt của chủ sở hữu.  Người lập di chúc chung có tất cả các quyền dành cho người lập di chúc, bao gồm quyền sửa đổi nội dung di chúc. 
Tuy nhiên, trong trường hợp di chúc chung của vợ chồng định đoạt tài sản chung thì việc sửa đổi tất nhiên phải được sự đồng thuận của vợ chồng, theo đúng nguyên tắc nhất trí trong quản lý tài sản chung, được thiết lập trong luật chung về quyền sở hữu. 
Hiểu theo cách đó thì việc xây dựng một quy định đặc thù về di chúc chung là không cần thiết. Việc bỏ quy định về di chúc chung trong Dự thảo BLDS (sửa đổi) hoàn toàn không có nghĩa là luật mới sẽ không thừa nhận giá trị của di chúc chung. Đơn giản, di chúc chung của vợ chồng, theo tinh thần Dự thảo, hoàn toàn có thể được điều chỉnh bởi luật chung về di chúc.
Thậm chí, với quan niệm như trên về bản chất của di chúc chung thì vợ chồng có thể đưa vào di chúc viết chung các nội dung định đoạt liên quan đến tài sản riêng của mỗi người. Mặt khác, di chúc chung của vợ chồng vẫn không bị mất giá trị trong trường hợp vợ chồng ly hôn mà không sửa di chúc trước khi một người chết.
Và điều chắc chắn là khi một người lập di chúc chung chết thì phần di chúc do người đó lập sẽ phát sinh hiệu lực. Người còn lại vẫn có quyền sửa đổi phần di chúc của mình.  Quan niệm mới về di chúc chung cho phép có được điều này mà không cần có một quy định đặc thù về hiệu lực của di chúc chung như trong BLDS năm 2005.
PGS.TS. Nguyễn Ngọc Điện
Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế – Luật 
Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh
Cùng chuyên mục
Đưa quy định về công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án vào cuộc sống

Đưa quy định về công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án vào cuộc sống

(PLVN) - Phát biểu tại Hội nghị trực tuyến “Công tác dân vận trong hoạt động hòa giải” ngày 13/7, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long tin tưởng hai ngành Tòa án và Tư pháp sẽ tiếp tục tăng cường chỉ đạo, triển khai có hiệu quả Chương trình phối hợp đã ký giữa hai Cơ quan, nhất là việc đưa quy định về công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án đi vào cuộc sống.

Đọc thêm

Chuyện “hậu kỳ” ký Hiệp định thương mại Việt - Mỹ

Chuyện “hậu kỳ” ký Hiệp định thương mại Việt - Mỹ
(PLVN) -Hôm nay, ngày 13/7/2020, ngày mà cách đây đúng 20 năm Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) được ký kết tại Washington, thủ đô Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ, PLVN nhận được bài viết của ông Nguyễn Đình Lương, Trưởng đòan đàm phán BTA, về những câu chuyện hậu kỳ xung quanh việc ký BTA.

Thiệt mạng sau khi dự “tiệc Covid”

Thiệt mạng sau khi dự “tiệc Covid”
(PLVN) - Một người đàn ông 30 tuổi ở bang Texas của Mỹ đã chết vì virus corona chủng mới sau khi tham dự một bữa tiệc “Covid-19” do một người đã bị nhiễm bệnh tổ chức.

Hòa Bình giải ngân vốn đầu tư công 1149 tỷ đồng

Hòa Bình giải ngân vốn đầu tư công 1149 tỷ đồng
(PLVN) - Tính đến ngày 30/06/2020, tỉnh Hoà Bình đã giải ngân vốn đầu tư công 1149 tỷ đồng, đạt 29,1% kế hoạch. Trong đó, vốn đầu tư trong cân đối ngân sách tỉnh giải ngân đạt 34,5%, vốn ngân sách trung ương đạt 51%, đặc biệt, vốn đầu tư nước ngoài ODA mới chỉ giải ngân đạt 5,7%, thấp nhất trong các nguồn vốn.
Ngân hàng chính sách xã hội tỉnh TT- Huế thăm, tặng quà Mẹ Việt Nam anh hùng

Ngân hàng chính sách xã hội tỉnh TT- Huế thăm, tặng quà Mẹ Việt Nam anh hùng

(PLVN) - Nhằm phát huy truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc Việt Nam “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ người trồng cây” đối với những người có công với cách mạng đã hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp cách mạng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,  Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) tỉnh Thừa Thiên Huế  tổ chức các hoạt động hướng đến kỷ niệm 73 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2020).

Đưa quy định về công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án vào cuộc sống

Đưa quy định về công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án vào cuộc sống
(PLVN) - Phát biểu tại Hội nghị trực tuyến “Công tác dân vận trong hoạt động hòa giải” ngày 13/7, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long tin tưởng hai ngành Tòa án và Tư pháp sẽ tiếp tục tăng cường chỉ đạo, triển khai có hiệu quả Chương trình phối hợp đã ký giữa hai Cơ quan, nhất là việc đưa quy định về công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án đi vào cuộc sống.

Công Phượng tung hoành, Quang Hải lo âu

Công Phượng tung hoành, Quang Hải lo âu
(PLVN) - V.League đang vào giai đoạn cao trào với sự rượt đuổi điểm số trên bảng xếp hạng, bên cạnh đó, cũng thể hiện phong độ thất thường của các ngôi sao.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬