Nghề “phụ tá công lý”

(PLO) - Để góp phần tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận công lý, cần phải “xã hội hóa và quy định những hình thức, thủ tục để giao cho tổ chức không phải là cơ quan nhà nước thực hiện một số công việc thi hành án” và “Nghiên cứu chế định thừa phát lại (thừa hành viên) trước mắt, tổ chức thí điểm tại một số địa phương, trên cơ sở tổng kết, đánh giá thực tiễn sẽ có bước đi tiếp theo”.
Nghề “phụ tá công lý” Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc với đại diện các Văn phòng Thừa phát lại tại Hội nghị triển khai công tác THADS năm 2016.

Hoạt động Thừa phát lại, nguồn gốc tiếng Pháp là “Huissier”, được cho là xuất hiện tại Việt Nam cùng với Hiệp ước ngày 05/6/1862 Vua Tự Đức nhượng lại cho Pháp 06 tỉnh Nam Kỳ để Pháp trực tiếp áp đặt chế độ cai trị thực dân. Sau này, hoạt động Thừa phát lại được ghi nhận rộng rãi tại Nam Kỳ (Bộ Dân sự tố tụng Việt Nam năm 1910), ở Trung Kỳ (Bộ dân luật Trung năm 1936-1939, ở Bắc Kỳ (Bộ Dân luật Bắc 1931).

Chức năng chính của thừa phát lại trong giai đoạn này là “phụ tá công lý”, hỗ trợ các cơ quan Tòa án, cơ quan tư pháp trong hoạt động tố tụng như tống đạt, sưu tập và bổ sung chứng cứ, hỗ trợ hoạt động thi hành án, hỗ trợ luật sư biện hộ trước Tòa.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Sắc lệnh ngày 10/10/1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc tạm thời giữ các luật lệ hiện hành của chế độ cũ ở Bắc, Trung, Nam Bộ nếu “không trái với nguyên tắc độc lập của nước Việt Nam và chính thể cộng hòa”.

Trên cơ sở đó, Nghị định số 37 ngày 30/11/1945 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, văn bản đặt cơ sở đầu tiên cho việc tổ chức Bộ Tư pháp quy định Ban công lại thuộc Phòng Giám đốc hộ vụ có nhiệm vụ quản lý hoạt động thừa phát lại.

Đến ngày 24/1/1946, Sắc lệnh số 13, một trong những văn bản đầu tiên đặt nền móng cho việc hình thành nền tư pháp xét xử của chế độ mới quy định “Ban Tư pháp có quyền thi hành những mệnh lệnh của Thẩm phán cấp trên, bao gồm cả bản án, quyết định của Tòa án”.

Như vậy, trong những năm đầu của Nhà nước cách mạng nhân dân, tổ chức hoạt động thi hành án dân sự đã được hình thành và tồn tại song song hai lực lượng thi hành án là Thừa phát lại và Ban Tư pháp xã. Hoạt động thừa phát lại tiếp tục được duy trì cho đến cuộc cải cách tư pháp năm 1950.

Sau thời gian dài vắng bóng, hoạt động thừa phát lại được ghi nhận trở lại tại Nghị quyết số 08/NQ-TW ngày 02/01/2002 về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp thời gian tới và Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02/6/2005 về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 của Đảng.

Theo đó, để góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận công lý, cần phải “xã hội hóa và quy định những hình thức, thủ tục để giao cho tổ chức không phải là cơ quan nhà nước thực hiện một số công việc thi hành án” và “Nghiên cứu chế định thừa phát lại (thừa hành viên) trước mắt, tổ chức thí điểm tại một số địa phương, trên cơ sở tổng kết, đánh giá thực tiễn sẽ có bước đi tiếp theo”.

Triển khai chủ trương nêu trên, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quan trọng tạo hành lang pháp lý cho hoạt động này. Thừa phát lại được quan niệm là người có các tiêu chuẩn, được Nhà nước bổ nhiệm và trao quyền để làm các công việc theo quy định. Văn phòng Thừa phát lại là tổ chức hành nghề của Thừa phát lại.

Phạm vi hoạt động thừa phát lại bao gồm thực hiện việc tống đạt theo yêu cầu của Tòa án hoặc Cơ quan thi hành án dân sự, lập vi bằng theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức, xác minh điều kiện thi hành án theo yêu cầu của đương sự hay trực tiếp tổ chức thi hành án các bản án, quyết định của Tòa án theo yêu cầu của đương sự. 

Đến nay, tại 13 địa phương triển khai thí điểm chế định thừa phát lại, có 53 Văn phòng Thừa phát lại với 134 Thừa phát lại, 295 Thư ký nghiệp vụ và 214 nhân viên. Về kết quả, tính đến ngày 30/9/2015, các Văn phòng Thừa phát lại đã tống đạt được 939.544 văn bản, lập 42.911 vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án 885 việc, trực tiếp tổ chức thi hành án 378 vụ việc, đạt tổng doanh thu là gần 136 tỷ đồng.

Có thể nói, qua thí điểm, chế định Thừa phát lại đã chứng tỏ được tính đúng đắn và được xã hội đón nhận, tạo cơ sở vững chắc cho việc thực hiện chính thức chế định này trong giai đoạn tiếp theo.

Vì vậy, ngày 27/11/2015, Quốc hội khóa XIII thông qua Nghị quyết số 107/2015/QH13 cho phép thực hiện chế định Thừa phát lại trong phạm vi cả nước kể từ ngày 01/01/2016./. 

Tài liệu tham khảo:

1. Viện Khoa học pháp lý (1996), Chuyên đề Thừa phát lại.

2. Bộ Tư pháp (2015), Báo cáo Kết quả công tác thi hành án dân sự năm 2015 và nhiệm kỳ 2011-2015, định hướng nhiệm kỳ 2016-2020 và nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu năm 2016.

PV
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Lãnh đạo Việt Nam gửi điện mừng Quốc khánh Trung Quốc

Lãnh đạo Việt Nam gửi điện mừng Quốc khánh Trung Quốc
(PLVN) - Theo Bộ Ngoại giao, nhân dịp kỷ niệm lần thứ 71 Quốc khánh Trung Quốc (01/10/1949 - 01/10/2020), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã gửi điện mừng tới Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Thủ tướng Quốc vụ viện Lý Khắc Cường, Ủy viên trưởng Ủy ban thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc Lật Chiến Thư.

Chức năng, nhiệm vụ của Văn phòng Hội đồng bầu cử quốc gia

Chức năng, nhiệm vụ của Văn phòng Hội đồng bầu cử quốc gia
(PLVN) - Theo Nghị quyết số 1000/2020/UBTVQH14 của Ủy Ban Thường vụ Quốc hội ban hành ngày 16/9/2020, Văn phòng Hội đồng bầu cử quốc gia là bộ máy giúp việc, phục vụ Hội đồng bầu cử quốc gia trong việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.

Thừa Thiên - Huế: Nhiều hộ tái định cư thiếu đất sản xuất

Thừa Thiên - Huế: Nhiều hộ tái định cư thiếu đất sản xuất
(PLVN) - Sau khi nhường đất cho dự án thủy điện A Lưới (xã Hồng Thượng, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên - Huế), hơn 100 hộ dân từ các xã Hồng Thái, Sơn Thủy, Hồng Thượng phải chuyển đến khu tái định cư. Tuy nhiên, nhiều hộ không thể sản xuất do đất được cấp đổi lẫn nhiều đá...

Lựa chọn chủ đầu tư sân bay Long Thành trong năm nay

Lựa chọn chủ đầu tư sân bay Long Thành trong năm nay
(PLVN) - Hôm qua (30/9), đoàn công tác của Trung ương do Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình dẫn đầu đã kiểm tra tình hình thanh lý cây cao su và xây dựng khu tái định cư gồm Khu tái định cư Lộc An - Bình Sơn phục vụ dự án sân bay Long Thành, tỉnh Đồng Nai.

Tăng tiền phạt loạt hành vi vi phạm trong lĩnh vực y tế

Tăng tiền phạt loạt hành vi vi phạm trong lĩnh vực y tế
(PLVN) - Có hiệu lực thi hành từ ngày 15/11/2020, Nghị định số 117/2020/NĐ-CP của Chính phủ vừa ban hành quy định xử phạt vi phạm hành chính (VPHC) trong lĩnh vực y tế đã có nhiều mức phạt khá nghiêm khắc, đặc biệt với các hành vi vi phạm trong phòng chống dịch bệnh.
Giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri trong thời hạn 60 ngày

Giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri trong thời hạn 60 ngày

(PLVN) - Từ hôm nay, 1/10, Quyết định số 30/2020/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế tiếp nhận, giải quyết và trả lời kiến nghị của cử tri do Quốc hội chuyển đến ban hành kèm theo Quyết định số 33/2017/QĐ-TTg ngày 25/7/2017 sẽ có hiệu lực thi hành. 

Giảm nghèo đúng đối tượng, tránh lãng phí

Giảm nghèo đúng đối tượng, tránh lãng phí
(PLVN) - Đó là ý kiến được đưa ra tại phiên họp toàn thể lần thứ 18 của Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội (QH) thẩm tra Báo cáo của Chính phủ về việc thực hiện Nghị quyết số 76/2014/QH13 của QH về đẩy mạnh thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2020; Báo cáo của Chính phủ về tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về Bình đẳng giới năm 2019 và giai đoạn 2011-2020, diễn ra sáng 30/9.

Hà Nội đẩy mạnh chống xây dựng trái phép

Hà Nội đẩy mạnh chống xây dựng trái phép
(PLVN) - UBND TP Hà Nội ngày 30/9 cho biết, xét đề nghị của Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND TP đã ban hành văn bản chỉ đạo các đơn vị tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư công trên địa bàn TP.

Thị trường bán lẻ hàng hóa Việt Nam rất hấp dẫn

Thị trường bán lẻ hàng hóa Việt Nam rất hấp dẫn
(PLVN) - Việt Nam đang là một trong số những thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất toàn cầu, với vị trí thứ 6/30 quốc gia có tiềm năng. Minh chứng là thời gian gần đây, doanh thu bán lẻ hàng hóa vẫn tăng hơn 1.000 nghìn tỷ đồng bất chấp diễn biến phức tạp của dịch Covid-19.

Bị dân kêu, đổ tội oan cho 'con' Covid?

Bị dân kêu, đổ tội oan cho 'con' Covid?
(PLVN) - Câu chuyện một lãnh đạo TP Hà Nội phải rút điện thoại đốc thúc xử lý một vấn đề cử tri bức xúc tại cuộc tiếp xúc cử tri huyện Ứng Hoà trước Kỳ họp thứ 10 của Quốc hội, chứng tỏ sự nhanh chóng nhiệt tình của một người, nhưng lại lộ diện sự trì trệ của cả một guồng máy.
Hành trình phá đường dây ma túy 'khủng' ở TP HCM

Hành trình phá đường dây ma túy 'khủng' ở TP HCM

(PLVN) - Hơn 200 cán bộ chiến sỹ thuộc C04, Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm, Cục Điều tra chống buôn lậu, Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động, Công an TP HCM... chia làm 7 mũi, theo dõi mọi di biến động của các đối tượng...

Bỏ ngỏ thế mạnh du lịch hướng về nông thôn?

Bỏ ngỏ thế mạnh du lịch hướng về nông thôn?
(PLVN) - Ngày Du lịch Thế giới 27/9 năm 2020 đã phát đi thông điệp “Du lịch và phát triển nông thôn”, nhằm tôn vinh vai trò và khả năng kiến tạo tương lai du lịch mang lại cho các vùng nông thôn, cũng là thế mạnh của Việt Nam mà xưa nay bị bỏ ngỏ.
Poseidon – vị thần của biển cả trong thần thoại Hy Lạp

Poseidon – vị thần của biển cả trong thần thoại Hy Lạp

(PLVN) - Poseidon là con của Titan Cronus và Rhea. Khi vừa ra đời, ông đã bị cha là Cronus nuốt vào bụng. Khi thời kì thống trị của các Titans bị sụp đổ, Poseidon trở thành chúa tể biển cả. Ông cùng với em trai là Zeus và anh trai Hades là ba vị thần hùng mạnh nhất trên đỉnh Olympus.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬