Liêm chính trong hoạt động tư pháp: Trông chờ vào đạo đức người “cầm cân nảy mực”

(PLO) - Nếu hoạt động của thẩm phán không thể độc lập để duy trì sự bình đẳng, sự tôn trọng quyền, lợi ích và quyền tự do định đoạt của các bên tố tụng thì sẽ không có một nền tư pháp đúng nghĩa.
Liêm chính trong hoạt động tư pháp: Trông chờ vào đạo đức người “cầm cân nảy mực”
Đó là nội dung được các chuyên gia trong và ngoài nước đề cập tại Hội thảo “Liêm chính tư pháp – các tiêu chuẩn quốc tế và pháp luật Việt Nam” do Viện Chính sách công và Pháp luật (Liên hiệp Hội Khoa học kỹ thuật Việt Nam) phối hợp với Tổ chức hướng tới minh bạch (TT) tại Việt Nam tổ chức sáng qua (10/10).
Cho độc lập nhưng không đủ bảo đảm
Nghiên cứu Hệ thống liêm chính quốc gia Việt Nam cho thấy, khuôn khổ pháp luật về tính độc lập của tòa án chưa thực sự hoàn chỉnh và độc lập của thẩm phán chưa thực sự được đảm bảo trong thực tế. Luật sư Nguyễn Hưng Quang – Trưởng Văn phòng Luật sư NHQuang & Cộng sự cho rằng, tính độc lập của thẩm phán đang bị “bó buộc” ngay từ qui trình tuyển chọn thẩm phán, đánh giá thẩm phán để bổ nhiệm lại, phân công án và cả việc trao đổi án, “thỉnh thị án” cùng những vấn đề trong công tác quản trị tòa án.
TS Vũ Công Giao – Phó Viện trưởng Viện Chính sách công & Pháp luật nhận định, thẩm phán đang ở vị thế yếu, chế độ bổ nhiệm buộc thẩm phán phải có “nhiều cân nhắc”. Khảo sát cho thấy, đa số các thẩm phán được hỏi đều không muốn gắn chỉ tiêu án hủy, án sửa vào điều kiện xem xét bổ nhiệm lại để không chịu sức ép, mặc dù ngành Tòa án coi đây là giải pháp để đảm bảo chất lượng xét xử.  
Như ý kiến của TS Vũ Văn Mạnh – nguyên Viện trưởng Viện Nhà nước & Pháp luật (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh): “Từ việc vợ ông Chấn kêu oan cho chồng suốt 10 năm mà không cơ quan nào “xúc động” cho thấy việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp vẫn đang có vấn đề”, việc chưa có cơ chế độc lập để giải quyết khiếu nại cán bộ tòa án cũng khiến hạn chế tính liêm chính trong hoạt động của thẩm phán.
Và trong khi thẩm phán là người đưa ra phán quyết quyết định sinh mạng chính trị, tài sản của người dân, tổ chức nhưng chưa có qui định cụ thể chế tài với thẩm phán không giải thích hay giải thích không rõ cơ sở pháp lý cho việc ra quyết định. 
“Tình trạng án bị kháng cáo rất nhiều, nhưng tòa án cấp trên xử lại thì theo kiểu “nửa đúng, nửa sai”, mở đường cho khiếu nại, tham nhũng, trong khi đáng lẽ nếu xét xử sai một vụ có thể miễn nhiệm chức danh thẩm phán ngay, mới đảm bảo được sự liêm chính” – TS.Nguyễn Thị Minh Lý, Chủ tịch Hội Trợ giúp pháp lý cho người nghèo nhận định.
“Khép kín” thông tin, khó đạt liêm chính
Từ vai trò của thẩm phán trong việc đảm bảo sự liêm chính của hoạt động tư pháp, nhiều chuyên gia kiến nghị phải bổ sung các qui định về vai trò và trách nhiệm đặc thù của thẩm phán vào Bộ qui tắc đạo ứng xử của ngành Tòa án như một cơ chế đảm bảo sự liêm chính của thẩm phán. “Phải có thiết chế ngăn chặn sự vi phạm của thẩm phán, chứ không chỉ kêu gọi bằng đạo đức” – TS Vũ Văn Mạnh kiến nghị; đồng thời thống nhất nhận định, khi có đủ điều kiện liêm chính từ chính những thẩm phán, Tòa án mới thực hiện được vai trò trung tâm trong hoạt động tố tụng, “điều tiết”, kiểm soát quá trình tranh tụng giữa bên bào chữa, bên buộc tội và triệt để thực hiện nguyên tắc suy đoán vô tội để duy trì công lý.
Cùng với đó, cần sự giám sát như giải pháp để bảo đảm sự liêm chính trong hoạt động của Tòa án nói chung và thẩm phán nói riêng, trong đó có sự giám sát của nhân dân. Song, hiện cơ hội để người dân giám sát hoạt động của tòa án còn hạn chế, do việc tiếp cận hạn chế với các bản án, thông tin của Tòa án. 
Thực tế, bản án và quyết định của Tòa án dù công khai nhưng thực chất chỉ đương sự hay người có liên quan mới có khả năng tiếp cận. Còn các tài liệu khác như hồ sơ vụ án, biên bản phiên tòa, thông tin chi tiết về hoạt động xét xử, bổ nhiệm, cách chức và thuyên chuyển thẩm phán, dữ liệu hoạt động của ngành Tòa án cũng chỉ công khai một phần và dành cho nội bộ, thậm chí mới có TANDTC và 6 Tòa án cấp tỉnh có Cổng thông tin chứ chưa phải toàn ngành Tòa án.
GS.TSKH Đào Trí Úc – Chủ tịch Hội đồng Viện Chính sách công và Pháp luật: “Yếu tố liêm chính của hoạt động tư pháp phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố đạo đức nên cán bộ ngành Tư pháp dứt khoát phải có lương tâm trong sáng, đạo đức nghề nghiệp, nếu không có những yếu tố đó thì không nên hoạt động trong ngành, nhất là đối với thẩm phán, phải là những người “không biết sợ tác động, không bị mua chuộc”. Muốn vậy thì không chỉ giáo dục theo kiểu nói suông mà cần phải có những giải pháp cả về pháp lý, đạo đức và sự giám sát của xã hội”.
TS.LS.Lưu Tiến Dũng -  Chủ nhiệm Ủy ban Hợp tác quốc tế Liên đoàn Luật sư Việt Nam: “Sự độc lập của thẩm phán ảnh hưởng rất nhiều đến tính liêm chính vì chỉ khi độc lập, thẩm phán mới có được sự phán xét đúng, sai chỉ dựa trên qui định pháp luật và niềm tin nội tâm. Thực tế vẫn tồn tại việc “báo cáo án” (trước đây là “thỉnh thị án”), các thẩm phán chịu sự ảnh hưởng của Chánh án hay Phó Chánh án và văn hóa “chạy chọt” đang lũng đoạn nền tư pháp thì khó đảm bảo liêm chính. Nhưng quan trọng là nếu cho độc lập mà không giám sát, giải trình thì dễ dẫn đến lạm dụng quyền lực nên phải có cơ chế kiểm soát quyền lực tư pháp ở tầm vĩ mô, cuối cùng là giám sát của nhân dân đối với hoạt động tư pháp”.
Huy Anh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

BHXH Tiền Giang: Lấy hiệu quả công việc làm thước đo

BHXH Tiền Giang: Lấy hiệu quả công việc làm thước đo
(PLVN) - Với chủ đề “Công chức, viên chức và người lao động ngành BHXH Việt Nam đoàn kết, sáng tạo, kỷ cương, nỗ lực thi đua hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao năm 2021”, BHXH Tiền Giang đã phát động phong trào thi đua với toàn thể công chức, viên chức và người lao động trong đơn vị.

Giới thiệu cuốn sổ tay “Rạng danh Tổ quốc cơ đồ Việt Nam”

Giới thiệu cuốn sổ tay “Rạng danh Tổ quốc cơ đồ Việt Nam”
(PLVN) - Cuốn sổ tay  “Rạng danh Tổ quốc cơ đồ Việt Nam” được giới thiệu hôm nay (22/1) cung cấp cho bạn đọc những thông tin, tư liệu có giá trị tham khảo tốt về tình hình đất nước, uy tín, vị thế của Việt Nam sau 75 năm giành được độc lập, tự do và sau 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới.
Sẵn sàng mọi điều kiện với chất lượng cao nhất để tổ chức thành công Đại hội lần thứ XIII của Đảng

Sẵn sàng mọi điều kiện với chất lượng cao nhất để tổ chức thành công Đại hội lần thứ XIII của Đảng

(PLVN) - Trước thềm Đại hội XIII của Đảng, ông Nguyễn Đắc Vinh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chánh Văn phòng Trung ương cho biết, tất cả các công việc chuẩn bị tổ chức phục vụ đã được chuẩn bị một cách khoa học, kỹ lưỡng, chu đáo, sẵn sàng mọi điều kiện với chất lượng cao nhất để tổ chức Đại hội thành công.

Home Credit nhận giải thưởng uy tín từ VISA

Home Credit nhận giải thưởng uy tín từ VISA
(PLVN) - Home Credit  vừa vinh dự đón nhận giải thưởng “Công ty dẫn đầu về tăng trưởng doanh số giao dịch thanh toán qua thẻ tín dụng năm 2020” từ Tổ chức thẻ Quốc tế Visa. Giải thưởng là sự ghi nhận những nỗ lực của công ty trong việc phát triển sản phẩm thẻ tín dụng đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Tết Việt đầy màu sắc qua góc nhìn của học giả Việt Nam và quốc tế

Tết Việt đầy màu sắc qua góc nhìn của học giả Việt Nam và quốc tế

(PLVN) - “Tết Việt Nam xưa” của MaiHaBooks được tuyển dịch kỹ lưỡng từ những bài viết của các học giả Việt Nam và Pháp từng đăng trên Tạp chí Đông Dương. Đối với giới nghiên cứu văn hóa Việt Nam cận đại, Tạp chí Đông Dương là cái tên mang nhiều ý nghĩa, bởi ở đó có sự xuất hiện nhiều cây bút tầm cỡ Việt Nam và Pháp. Đây là một tài liệu quý cho nghiên cứu lịch sử và văn hóa Việt Nam.

Bắt “game thủ” viết giấy nợ vì dám gian lận trong lúc chơi game bắn cá ăn tiền

Bắt “game thủ” viết giấy nợ vì dám gian lận trong lúc chơi game bắn cá ăn tiền
(PLVN) - Hôm nay (22/1), Công an TP. Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang cho biết, cơ quan Cảnh sát điều tra vừa đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp phê chuẩn gia hạn tạm giam thêm 4 tháng đối với Nguyễn Hồng Lợi (sinh năm 1976, ngụ khu phố 4, phường Dương Đông, thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang)  để tiếp tục điều tra làm rõ về tội bắt giữ người trái pháp luật và cướp tài sản.

Say đắm cùng hoa đào chuông trên đỉnh Bà Nà

Say đắm cùng hoa đào chuông trên đỉnh Bà Nà
(PLVN) - Những ngày cuối năm, khi gió xuân đang len lỏi trên từng con phố, lòng người lại thèm được lạc bước trong không gian tĩnh lặng, chỉ để đắm say cùng thế giới hoa đào chuông trên đỉnh Bà Nà...
Chiều 22/1 có 2 ca mắc mới COVID-19

Chiều 22/1 có 2 ca mắc mới COVID-19

(PLVN) - Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết có 2 ca mắc mới COVID-19 ở TP.Hồ Chí Minh và Long An được cách ly ngay khi nhập cảnh. Việt Nam hiện có 1.548 bệnh nhân. 
Mang theo “niềm tin son sắt với Đảng quang vinh” của nhân dân Đất Mũi đến với Đại hội Đảng XIII

Mang theo “niềm tin son sắt với Đảng quang vinh” của nhân dân Đất Mũi đến với Đại hội Đảng XIII

(PLVN) - Trước ngày Đoàn Đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lên đường đến Thủ đô tham dự Đại hội XIII của Đảng, đồng chí Nguyễn Tiến Hải – Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu đã dành cho Báo PLVN những chia sẻ những tâm huyết, kỳ vọng và niềm tin son sắt của Đảng bộ và nhân dân Đất Mũi với Đảng quang vinh.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬