Cần thúc đẩy việc chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp

(PLVN) - Qua hơn 30 năm tiến hành công cuộc đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu lớn trong công tác xây dựng thể chế pháp luật. Mặc dù vậy, hệ thống pháp luật ở Việt Nam về nhiều mặt, trong đó có lĩnh vực tư pháp, vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu xử lý những vấn đề mới phát sinh từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. 

Chỉ nói riêng trong lĩnh vực tư pháp và tố tụng, pháp luật hiện hành thiếu một số quy định cần thiết để kịp thời phát hiện, xử lý các tội phạm công nghệ cao, nhất là các quy định về chứng cứ số. Điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, đến an toàn thông tin quốc gia trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Pháp luật hiện hành (Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Luật Trọng tài thương mại năm 2010) cũng còn thiếu các cơ sở pháp lý cần thiết để thiết lập tòa án trực tuyến và các phương thức giải quyết tranh chấp trực tuyến tiện lợi khác mà nhiều quốc gia trên thế giới đã ứng dụng thành công. Chẳng hạn, Trung Quốc đã thiết lập 3 Tòa án Internet ở Hàng Châu, Bắc Kinh và Quảng Đông để giải quyết các tranh chấp thương mại điện tử, có thể xét xử tranh chấp hoàn toàn trực tuyến. Các đương sự có thể nộp chứng cứ qua mạng internet; việc tống đạt giấy tờ của tòa án cũng được thực hiện qua mạng, các bên không cần thiết phải trực tiếp tới tòa án tham gia phiên xét xử.

Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới tư duy làm chính sách, pháp luật thích ứng với những tác động của cuộc Cách mạng 4.0. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), vạn vật kết nối (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data)… có thể tác động rất lớn đến các khái niệm cơ bản của pháp luật hình sự như khái niệm tội phạm, khách thể tội phạm, cấu thành tội phạm… Từ đó, cần nghiên cứu và nếu cần thiết, có thể phải nhận thức lại các khái niệm liên quan tới “tội phạm” (điều kiện chịu trách nhiệm hình sự, lỗi, không gian, thời gian, địa điểm phạm tội…) khi hành vi nguy hiểm cho xã hội do robot, thiết bị không người lái và trí tuệ nhân tạo thực hiện; quy định rõ vấn đề xác định lỗi, trách nhiệm pháp lý (hình sự) của người dùng, người giám sát, các nhà phát triển AI. 

Ngoài ra, việc sử dụng AI trong đấu tranh phòng, chống và phát hiện tội phạm giúp đạt được hiệu quả cao hơn cho công tác này nhưng pháp luật cần quy định xử lý tình huống AI dự báo sai lầm nghiêm trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Ví dụ, nhận diện sai lầm: nhận dạng từ người cảnh sát, công dân bình thường thành người phạm tội, dẫn đến việc bắt, giữ xử lý nhầm, thậm chí có hoạt động ngăn chặn, xử lý chậm trễ dẫn đến chết người…

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu, thúc đẩy việc chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp, xây dựng các tòa án trực tuyến hoặc tòa án Internet để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận công lý của người dân, doanh nghiệp. Cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định tố tụng hiện hành (nhất là các quy định về lập hồ sơ, chứng từ số, tống đạt văn bản, triệu tập, xét xử…) để việc chuyển đổi số trong lĩnh vực tố tụng tư pháp được thực hiện thuận lợi.

Việt Nam cũng cần tập trung hoàn thiện các hệ thống pháp luật tạo nền tảng cơ sở pháp lý cho việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động của tòa án nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác chỉ đạo, điều hành; bảo đảm công khai minh bạch các hoạt động của tòa án; đơn giản hóa thủ tục, quy tình tố tụng nhằm tiết kiệm công sức, thời gian, chi phí cho người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tung, cung cấp đầy đủ các tiện ích tin học hỗ trợ người dân dễ dàng giải quyết công việc tại tòa án “mọi lúc – mọi nơi – mọi phương tiện”. 

Không những thế, cần hoàn thiện pháp luật về trọng tài và hòa giải nhằm khuyến khích và phát triển các mô hình giải quyết tranh chấp trực tuyến trong tương lai. Thực hiện các hoạt động tuyên truyền nhằm giúp cho doanh nghiệp và người tiêu dùng hiểu được tầm quan trọng của việc sử dụng các cơ chế giải quyết tranh chấp trực tuyến trong việc tham gia các giao dịch điện tử. 

Đồng thời, ban hành các quy định yêu cầu các tổ chức, cá nhân, tham gia bán hàng trên mạng Internet, bao gồm các đơn vị cung cấp dịch vụ sàn giao dịch điện tử, ứng dụng giao dịch điện tử phải thông báo lựa chọn về tổ chức giải quyết tranh chấp trực tuyến để đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng, đảm bảo sự minh bạch và môi trường an toàn cho mọi người như Liên minh châu Âu đã thực hiện từ năm 2016. Về lâu dài, cần ban hành chương trình hành động để phát triển các phương thức giải quyết tranh chấp phát sinh từ các giao dịch trực tuyến, tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức hòa giải, trọng tài trực tuyến hoạt động trên môi trường không gian mạng.

Thục Quyên
Loading...

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Vụ Phó Chánh án quận 4, TP HCM: Gia hạn tạm giam trái luật?

Vụ Phó Chánh án quận 4, TP HCM: Gia hạn tạm giam trái luật?
(PLVN) - Các luật sư (LS) cho rằng việc gia hạn tạm giam lần hai 3 tháng đối với ông Nguyễn Hải Nam (SN 1974, Thẩm phán, Phó Chánh án TAND quận 4) và ông Lâm Hoàng Tùng (SN 1991, giảng viên Trường Đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm sát tại TP HCM) là trái luật. Thậm chí, việc tạm giam 2 bị can không đúng luật.

Thấy gì từ những trải lòng của Chủ tịch VNR?

Thấy gì từ những trải lòng của Chủ tịch VNR?
(PLVN) - “Trên 1 vạn con người chưa có tiền lương và nguy cơ phải dừng chạy tàu là rất cao. Việc dừng chạy tàu sẽ gây ảnh hưởng rất lớn, nhưng nếu cho chạy tàu thì trái luật, thậm chí tuần đường gác chắn nào bị tai nạn thì lãnh đạo đơn vị đó có thể bị khởi tố”, ông Vũ Anh Minh - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) - thống thiết tại buổi làm việc giữa Tổ công tác của Thủ tướng với Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp (CMSC), sáng qua - 20/2 tại Hà Nội.
Loading...

Ngòi bút phải từ tâm

Ngòi bút phải từ tâm
(PLVN) - Tôn trọng và bảo vệ trẻ em - đó là trách nhiệm của người lớn, được quy định trong các văn bản pháp luật, điều ước quốc tế, quy tắc đạo đức,... chứ không riêng nhà báo, tuy nhiên, người làm công việc truyền thông thể hiện điều này như thế nào là một sự khác biệt so với những người lớn khác.

Điều kỳ diệu và điều khủng khiếp đều khó phai trong tâm hồn con trẻ

Điều kỳ diệu và điều khủng khiếp đều khó phai trong tâm hồn con trẻ
(PLVN) - Viết về trẻ em là một “kênh” rất quan trọng đối với việc tuyên truyền nếp sống, nhân phẩm cho thế hệ trẻ. Bởi vì, trẻ em trong sáng, dễ đọc, dễ tin, dễ để những ấn tượng ban đầu hằn sâu trong tâm hồn và có thể hướng cách sống cách nghĩ sau này theo những ấn tượng ban đầu ấy. Điều kỳ diệu và điều khủng khiếp có thể đều khó phai trong tâm hồn mỗi bạn đọc nhỏ tuổi.

Đeo “Thẻ diệt virus” không tránh được Covid-19

Đeo “Thẻ diệt virus” không tránh được Covid-19
(PLVN) - Với những lời quảng cáo “trên trời”, thẻ đeo diệt virus, vi khuẩn đang “lên ngôi” ở thời điểm này - khi dịch Covid-19 đang khiến nhiều người dân hoang mang. Nhưng thực tế có đúng như vậy?
Bảo vệ trẻ em khỏi áp lực truyền thông - khó hay dễ?

Bảo vệ trẻ em khỏi áp lực truyền thông - khó hay dễ?

(PLVN) - Trong thời đại thông tin như hiện nay, khó có vụ việc nào có thể giữ bí mật hoặc bị bưng bít lâu dài. Các vụ việc liên quan đến xâm hại trẻ em cũng không ngoại lệ. Bên cạnh những mặt tích cực thì sự công khai các vụ việc này (dù rằng do vô tình hay hữu ý) của truyền thông cũng khiến cho người trong cuộc (trong đó có trẻ em) bị ảnh hưởng lớn về tâm lý, thể chất…

Lùm xùm chuyện trao giải cho tác phẩm cũ nhan đề mới

Lùm xùm chuyện trao giải cho tác phẩm cũ nhan đề mới
(PLVN) - Mặc dù theo Thể lệ cuộc thi “tác phẩm dự thi phải là tác phẩm mới sáng tác, chưa sử dụng với bất cứ hình thức nào”, nhưng chẳng hiểu sao mà Ban Tổ chức Cuộc thi sáng tác bài ca cổ Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) 2019 lại trao giải Nhì cho tác phẩm  “Ông già Hỏa Lựu” trong khi tác phẩm này đã được công bố cách đây 6 năm với nhan đề “Tấm hình ngày cưới”.


Thuốc thú y nào phải kê đơn?

Thuốc thú y nào phải kê đơn?
(PLVN) - Thuốc thú y có chứa chất ma túy, tiền chất, chất gây nghiện, chất hướng thần là một trong những nhóm thuốc sẽ phải kê đơn.

Kiến nghị dạy học đại trà qua truyền hình

Kiến nghị dạy học đại trà qua truyền hình
(PLVN) - Lo ngại nghỉ học quá lâu do dịch Covid-19 sẽ tác động xấu nhiều mặt đến giáo dục và xã hội, Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam đã gửi kiến nghị lên Thủ tướng, đề xuất triển khai đại trà trên toàn quốc việc dạy học trên qua truyền hình.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬