Cần hướng dẫn cụ thể về chế định bào chữa viên nhân dân

(PLO) - Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng, trong bối cảnh số lượng luật sư chưa đủ hiện nay thì rất cần những hướng dẫn cụ thể hơn về chế định bào chữa viên nhân dân để đáp ứng nhu cầu về dịch vụ pháp lý ngày càng gia tăng của người dân.
Cần hướng dẫn cụ thể về chế định bào chữa viên nhân dân Ảnh minh họa một phiên tòa mẫu ở TAND TP.Nam Định
Tham gia tố tụng rất hiếm hoi
Điều 56 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2003 (BLTTHS) quy định người bào chữa có thể là luật sư; người đại diện hợp pháp của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo; bào chữa viên nhân dân. Trong đó, bào chữa viên nhân dân là người bào chữa được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam, các tổ chức thành viên của  MTTQ cử ra để bào chữa cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo là thành viên của tổ chức này.
Nghị quyết số 03/NQ-HĐTP ngày 2/10/2004 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn một người được coi là bào chữa viên nhân dân khi người đó được Ủy ban MTTQ, tổ chức thành viên của MTTQ cử ra bào chữa cho thành viên của tổ chức mình. Tòa án sẽ căn cứ vào giấy giới thiệu của Ủy ban MTTQ hoặc tổ chức thành viên từ cấp xã, phường trở lên mà cấp giấy chứng nhận người bào chữa cho bào chữa viên nhân dân. 
Theo Thông tư số 70/2011/TT-BCA quy định chi tiết thi hành liên quan đến việc bảo đảm quyền bào chữa trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự tại BLTTHS thì thủ tục cấp giấy chứng nhận người bào chữa đối với bào chữa viên nhân dân được tiến hành khi có đủ 4 loại giấy tờ gồm bản sao giấy chứng minh nhân dân; giấy giới thiệu của Ủy ban MTTQ, tổ chức thành viên của MTTQ nơi người bị giam giữ, bị can là thành viên; giấy tờ chứng minh là thành viên của Ủy ban MTTQ, tổ chức thành viên của MTTQ cử đến; văn bản của người bị tạm giữ, bị can đề nghị MTTQ Việt Nam, tổ chức thành viên của MTTQ nơi người bị tạm giữ, bị can là thành viên cử người bào chữa cho họ.
Thế nhưng, điều đáng nói là cả Nghị quyết 03 lẫn Thông tư 70 đều chỉ đề cập đến điều kiện cấp giấy chứng nhận người bào chữa mà không quy định điều kiện, tiêu chuẩn để một người được công nhận là bào chữa viên nhân dân, thẩm quyền công nhận bào chữa viên nhân dân, quyền và nghĩa vụ của bào chữa viên nhân dân, cách thức tổ chức, quản lý và cử tham gia bào chữa. 
Trong thực tế, hoạt động của bào chữa viên nhân dân cũng không được tổ chức thành một hệ thống nên chức danh này tuy vẫn được ghi nhận trong BLTTHS đang có hiệu lực thi hành nhưng bào chữa viên nhân dân tham gia tố tụng rất hiếm hoi. Vai trò của bào chữa viên nhân dân đang dần bị quên lãng và hiện nay khi nói đến người bào chữa thì người ta thường nghĩ ngay đến luật sư.
Quy định đầy tính nhân văn cần được hướng dẫn cụ thể
Có điều, cả nước hiện mới có 8.675 luật sư và gần 500 trợ giúp viên pháp lý, đặc biệt số vụ án hình sự có người bào chữa ở nước ta mới khoảng 20% (gồm cả luật sư tham gia theo diện chỉ định), 80% các vụ án hình sự còn lại bị cáo “trắng” người bào chữa. Tỷ lệ luật sư nước ta cũng mới ở mức trung bình là 1 luật sư/14.000 người dân, trong khi đó, tỷ lệ này ở Thái Lan là 1/1.526, Singapore là 1/1.000, Pháp là 1/1.000, Mỹ là 1/250.
Bên cạnh số lượng luật sư so với dân số còn rất thấp, đội ngũ luật sư lại phát triển mất cân đối giữa khu vực thành thị và nông thôn, miền núi và đồng bằng, trung du và vùng sâu, vùng xa có điều kiện kinh tế khó khăn. Số lượng luật sư chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn, nhất là TP.Hà Nội và TP.HCM, còn tại nhiều địa phương, số lượng luật sư không đủ để đáp ứng nhu cầu về dịch vụ pháp lý ngày càng gia tăng của người dân, ngay cả trong việc thực hiện bào chữa trong các vụ án bắt buộc có sự tham gia của luật sư.
Thực trạng trên đang đặt ra yêu cầu cần phải mở rộng phạm vi những người có quyền tham gia tố tụng với tư cách là người bào chữa cả về phương diện pháp lý lẫn thực tiễn. Bởi pháp luật đã quy định không chỉ có luật sư là người bào chữa mà cho phép cả người đại diện hợp pháp của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo và bào chữa viên nhân dân được tham gia. Có thể thấy, đây là quy định “mở” đầy tính nhân văn nhằm tạo điều kiện cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo nếu không có điều kiện mời luật sư bào chữa thì có thể nhờ anh em, người thân… có năng lực, trình độ pháp lý, hiểu biết nhất định để giúp mình bào chữa trước Tòa.
Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng, trong tương lai cần nghiên cứu từng bước mở rộng phạm vi của những người có quyền tham gia tố tụng với tư cách là người bào chữa không chỉ giới hạn trong khuôn khổ quy định của BLTTHS hiện hành để đảm bảo quyền được bào chữa cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo. 
Trước mắt, để đảm bảo các vụ án hình sự có người bào chữa tham gia, đảm bảo hoạt động tranh tụng trong tố tụng hình sự, tại một hội thảo mới đây, Chủ tịch Hội Bảo trợ tư pháp cho người nghèo Việt Nam Tạ Thị Minh Lý đề xuất cần có quy định cụ thể về chế định bào chữa viên nhân dân bằng một nghị định hoặc thông tư liên tịch. Liên ngành Tư pháp Trung ương cần thống nhất hướng dẫn điều kiện, tiêu chuẩn, năng lực chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức của người muốn trở thành bào chữa viên nhân dân, trình tự thủ tục tham gia tố tụng, việc đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ hàng năm…, góp phần mở rộng người bào chữa tham gia tố tụng, đảm bảo cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo thực hiện tốt quyền được bào chữa cũng như tận dụng được sự đóng góp cho xã hội của những người am hiểu pháp luật mà không hành nghề luật sư.
Công Thành
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cáo trạng “thần tốc” truy tố nguyên GĐ Sở Y tế Long An: Dấu hiệu sai sót ngay từ căn cứ cáo buộc

Cáo trạng “thần tốc” truy tố nguyên GĐ Sở Y tế Long An: Dấu hiệu sai sót ngay từ căn cứ cáo buộc
(PLVN) - Như PLVN đã phản ánh, ngày 29/9/2020, Công an tỉnh Long An có Kết luận điều tra bổ sung 139/KLĐTBS-CSKT với vụ án mà ông Lê Thanh Liêm (nguyên GĐ Sở Y tế Long An) là bị can. Chỉ một ngày sau (30/9), VKSND tỉnh Long An đã “thần tốc” có Cáo trạng số 56/CT-CKSLA-P1. Theo đó, truy tố ông Liêm theo khoản 2 Điều 165 BLHS 1999 “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”.

Chỉ số tia cực tím nhiều nơi ở mức nguy cơ gây hại cao

Chỉ số tia cực tím nhiều nơi ở mức nguy cơ gây hại cao
(PLVN) - Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ ngày 2 - 4/10, chỉ số tia cực tím (UV) cực đại trên khu vực Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh) có xu hướng tăng dần từ nguy cơ gây hại trung bình đến nguy cơ gây hại cao; tại các thành phố Hà Nội, Hải Phòng, chỉ số UV cực đại có dao động nhẹ và vẫn ở ngưỡng nguy cơ gây hại cao.

Nhà dưỡng lão và chữ hiếu thời nay

Nhà dưỡng lão và chữ hiếu thời nay
(PLVN) - Văn hóa Á Đông nói chung và Việt Nam nói riêng luôn có quan điểm bố mẹ sinh con ra, nuôi dưỡng con. Sau này chúng phải có trách nhiệm báo hiếu, chăm sóc cha mẹ khi tuổi già sức yếu. Thế nhưng, xã hội ngày càng hiện đại, thì chữ hiếu có lẽ cũng cần được thay đổi…

Tin “hot” giải trí ngày 2/10: Cận ngày lâm bồn, Hà Hồ "nhá hàng" nhà mới

Tin “hot” giải trí ngày 2/10: Cận ngày lâm bồn, Hà Hồ "nhá hàng" nhà mới
(PLVN) - Cận ngày lâm bồn, Hà Hồ "nhá hàng" một góc tổ ấm mới đang hoàn thiện với Kim Lý, Hoàng Oanh khoe ảnh ông xã cùng con trai trong tiệc đoàn viên đầu tiên ở nước ngoài, Đông Nhi đội mưa chạy 400m để đến quay MV ủng hộ Ngô Kiến Huy, Chia tay rồi Trịnh Thăng Bình - Liz Kim Cương vẫn rủ nhau du lịch Đà Lạt, Justin Bieber kỷ niệm 1 năm tổ chức hôn lễ với Hailey Baldwin.

Đề xuất nghiên cứu luật hóa xử lý nợ xấu

Đề xuất nghiên cứu luật hóa xử lý nợ xấu
(PLVN) - Diễn đàn Toàn cảnh ngân hàng 2020 diễn ra cuối tháng 9/2020 đã đưa ra một bức trong toàn cảnh về công tác xử lý nợ xấu. Theo đó công tác cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu trong thời gian qua đã đạt được kết quả đáng khích lệ, tuy nhiên cho đến nay việc xử lý nợ xấu vẫn chưa có luật để điều chỉnh… Ngân hàng nhà nước đang xem xét, nghiên cứu việc luật hóa xử lý nợ xấu.

Kỳ vọng ở thành phố Thủ Đức

Kỳ vọng ở thành phố Thủ Đức
(PLVN) - Một lãnh đạo Thành ủy TP. HCM vừa cho cử tri các quận 1, 3 và 4 biết, nếu không gấp rút hoàn tất thủ tục lập TP.Thủ Đức trong năm nay thì thành phố phải chờ ít nhất 5 năm nữa.

Trung tâm phục vụ hành chính công Nghệ An đi vào hoạt động

Trung tâm phục vụ hành chính công Nghệ An đi vào hoạt động
(PLVN) - Từ hôm nay (2/10), Trung tâm phục vụ hành chính công tỉnh Nghệ An (tại số 16, đường Trường Thi, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An) chính thức đi vào hoạt động. Đây được xem là đầu mối tập trung hướng dẫn, tiếp nhận, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính cho cá nhân, tổ chức của tỉnh.

Đảm bảo an toàn cho hạ du khi xả lũ

Đảm bảo an toàn cho hạ du khi xả lũ
(PLVN) - Ngày 1/10, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống thiên tai ban hành Công điện số 13/CĐ-TW gửi Giám đốc các Công ty Thủy điện Sơn La, Hòa Bình, Giám đốc Công ty Cổ phần Thủy điện Thác Bà; Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam.
Phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên

Phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên

(PLVN) - Ngày 1/10, tại Hà Nội, Ban Chấp hành Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương tổ chức Hội nghị lần thứ 23, cho ý kiến vào các dự thảo Văn kiện và Đề án nhân sự trình Đại hội đại biểu Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2020-2025.

Có bức thư đặt trên đơn ly hôn

Có bức thư đặt trên đơn ly hôn
(PLVN) - “…Giá như anh bớt đi một chút sỹ diện hão thì có thể cuộc hôn nhân của chúng ta dẫu không hạnh phúc thì cũng có thể cứu vãn được. Lấy nhau đã hơn 20 năm, em hiểu rõ hơn ai hết về chồng mình. Anh tốt tính, vui vẻ, hòa đồng, yêu vợ, thương con dù có chút hồ đồ, thích bông phèng và nhược điểm lớn nhất của anh là... sỹ diện hão.

Bộ đội Biên phòng An Giang căng mình ngăn chặn xuất, nhập cảnh trái phép ​

Bộ đội Biên phòng An Giang căng mình ngăn chặn xuất, nhập cảnh trái phép  ​
(PLVN) - Vì nguồn lợi bất chính, một số đối tượng trong nước móc nối với các đối tượng phía Campuchia tổ chức đưa người qua lại biên giới trái phép. Suốt 7 tháng qua lực lượng Biên phòng trên các tổ, chốt phòng, chống dịch Covid-19 của An Giang đã phát hiện, bắt giữ nhiều đối tượng, chuyển các cơ quan năng xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.


Ai đang “nắm” tiến độ của dự án tải điện 500kV mạch 3?

Ai đang “nắm” tiến độ của dự án tải điện 500kV mạch 3?
(PLVN) - Chủ đầu tư luôn hạ quyết tâm, nhà thầu thì sẵn sàng“vượt nắng, thắng mưa” để thi công hoàn thành đường dây 500 kV Vũng Áng - Quảng Trạch - Dốc Sỏi - Pleiku (mạch 3). Nhưng như thế vẫn chưa đủ để công trình có thể “cán đích” như mong muốn. Vì sao?


Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬