Cần hướng dẫn cụ thể về chế định bào chữa viên nhân dân

(PLO) - Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng, trong bối cảnh số lượng luật sư chưa đủ hiện nay thì rất cần những hướng dẫn cụ thể hơn về chế định bào chữa viên nhân dân để đáp ứng nhu cầu về dịch vụ pháp lý ngày càng gia tăng của người dân.
Cần hướng dẫn cụ thể về chế định bào chữa viên nhân dân Ảnh minh họa một phiên tòa mẫu ở TAND TP.Nam Định
Tham gia tố tụng rất hiếm hoi
Điều 56 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2003 (BLTTHS) quy định người bào chữa có thể là luật sư; người đại diện hợp pháp của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo; bào chữa viên nhân dân. Trong đó, bào chữa viên nhân dân là người bào chữa được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam, các tổ chức thành viên của  MTTQ cử ra để bào chữa cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo là thành viên của tổ chức này.
Nghị quyết số 03/NQ-HĐTP ngày 2/10/2004 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn một người được coi là bào chữa viên nhân dân khi người đó được Ủy ban MTTQ, tổ chức thành viên của MTTQ cử ra bào chữa cho thành viên của tổ chức mình. Tòa án sẽ căn cứ vào giấy giới thiệu của Ủy ban MTTQ hoặc tổ chức thành viên từ cấp xã, phường trở lên mà cấp giấy chứng nhận người bào chữa cho bào chữa viên nhân dân. 
Theo Thông tư số 70/2011/TT-BCA quy định chi tiết thi hành liên quan đến việc bảo đảm quyền bào chữa trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự tại BLTTHS thì thủ tục cấp giấy chứng nhận người bào chữa đối với bào chữa viên nhân dân được tiến hành khi có đủ 4 loại giấy tờ gồm bản sao giấy chứng minh nhân dân; giấy giới thiệu của Ủy ban MTTQ, tổ chức thành viên của MTTQ nơi người bị giam giữ, bị can là thành viên; giấy tờ chứng minh là thành viên của Ủy ban MTTQ, tổ chức thành viên của MTTQ cử đến; văn bản của người bị tạm giữ, bị can đề nghị MTTQ Việt Nam, tổ chức thành viên của MTTQ nơi người bị tạm giữ, bị can là thành viên cử người bào chữa cho họ.
Thế nhưng, điều đáng nói là cả Nghị quyết 03 lẫn Thông tư 70 đều chỉ đề cập đến điều kiện cấp giấy chứng nhận người bào chữa mà không quy định điều kiện, tiêu chuẩn để một người được công nhận là bào chữa viên nhân dân, thẩm quyền công nhận bào chữa viên nhân dân, quyền và nghĩa vụ của bào chữa viên nhân dân, cách thức tổ chức, quản lý và cử tham gia bào chữa. 
Trong thực tế, hoạt động của bào chữa viên nhân dân cũng không được tổ chức thành một hệ thống nên chức danh này tuy vẫn được ghi nhận trong BLTTHS đang có hiệu lực thi hành nhưng bào chữa viên nhân dân tham gia tố tụng rất hiếm hoi. Vai trò của bào chữa viên nhân dân đang dần bị quên lãng và hiện nay khi nói đến người bào chữa thì người ta thường nghĩ ngay đến luật sư.
Quy định đầy tính nhân văn cần được hướng dẫn cụ thể
Có điều, cả nước hiện mới có 8.675 luật sư và gần 500 trợ giúp viên pháp lý, đặc biệt số vụ án hình sự có người bào chữa ở nước ta mới khoảng 20% (gồm cả luật sư tham gia theo diện chỉ định), 80% các vụ án hình sự còn lại bị cáo “trắng” người bào chữa. Tỷ lệ luật sư nước ta cũng mới ở mức trung bình là 1 luật sư/14.000 người dân, trong khi đó, tỷ lệ này ở Thái Lan là 1/1.526, Singapore là 1/1.000, Pháp là 1/1.000, Mỹ là 1/250.
Bên cạnh số lượng luật sư so với dân số còn rất thấp, đội ngũ luật sư lại phát triển mất cân đối giữa khu vực thành thị và nông thôn, miền núi và đồng bằng, trung du và vùng sâu, vùng xa có điều kiện kinh tế khó khăn. Số lượng luật sư chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn, nhất là TP.Hà Nội và TP.HCM, còn tại nhiều địa phương, số lượng luật sư không đủ để đáp ứng nhu cầu về dịch vụ pháp lý ngày càng gia tăng của người dân, ngay cả trong việc thực hiện bào chữa trong các vụ án bắt buộc có sự tham gia của luật sư.
Thực trạng trên đang đặt ra yêu cầu cần phải mở rộng phạm vi những người có quyền tham gia tố tụng với tư cách là người bào chữa cả về phương diện pháp lý lẫn thực tiễn. Bởi pháp luật đã quy định không chỉ có luật sư là người bào chữa mà cho phép cả người đại diện hợp pháp của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo và bào chữa viên nhân dân được tham gia. Có thể thấy, đây là quy định “mở” đầy tính nhân văn nhằm tạo điều kiện cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo nếu không có điều kiện mời luật sư bào chữa thì có thể nhờ anh em, người thân… có năng lực, trình độ pháp lý, hiểu biết nhất định để giúp mình bào chữa trước Tòa.
Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng, trong tương lai cần nghiên cứu từng bước mở rộng phạm vi của những người có quyền tham gia tố tụng với tư cách là người bào chữa không chỉ giới hạn trong khuôn khổ quy định của BLTTHS hiện hành để đảm bảo quyền được bào chữa cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo. 
Trước mắt, để đảm bảo các vụ án hình sự có người bào chữa tham gia, đảm bảo hoạt động tranh tụng trong tố tụng hình sự, tại một hội thảo mới đây, Chủ tịch Hội Bảo trợ tư pháp cho người nghèo Việt Nam Tạ Thị Minh Lý đề xuất cần có quy định cụ thể về chế định bào chữa viên nhân dân bằng một nghị định hoặc thông tư liên tịch. Liên ngành Tư pháp Trung ương cần thống nhất hướng dẫn điều kiện, tiêu chuẩn, năng lực chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức của người muốn trở thành bào chữa viên nhân dân, trình tự thủ tục tham gia tố tụng, việc đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ hàng năm…, góp phần mở rộng người bào chữa tham gia tố tụng, đảm bảo cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo thực hiện tốt quyền được bào chữa cũng như tận dụng được sự đóng góp cho xã hội của những người am hiểu pháp luật mà không hành nghề luật sư.
Công Thành
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Công Phượng giành 'cú đúp' giải thưởng V.League

Công Phượng giành 'cú đúp' giải thưởng V.League
(PLVN) - Trước trận đấu giữa CLB Sài Gòn và CLB TP.HCM, tại vòng 3 giai đoạn 2 giải bóng đá VĐQG LS 2020, chiều 19/9, trên SVĐ Thống Nhất, Ban điều hành giải đã tổ chức trao các giải thưởng tháng 7&9 giải bóng đá VĐQG LS 2020.

Tại sao hợp đồng ký kết là “linh hồn” các dự án PPP?

Tại sao hợp đồng ký kết là “linh hồn” các dự án PPP?
(PLVN) - Luật PPP mới cần nới lỏng quy định để hợp đồng giữa nhà đầu tư và cơ quan quản lý Nhà nước có những điều khoản linh hoạt, là thỏa thuận bình đẳng giữa các bên. Khi đó, hợp đồng sẽ là “linh hồn” dự án PPP, khuyến khích nhà đầu tư tham gia hình thức đầu tư này.

Lợi nhuận trên 1,660 tỷ sau 9 tháng, MSB vượt mục tiêu kế hoạch năm

Lợi nhuận trên 1,660 tỷ sau 9 tháng, MSB vượt mục tiêu kế hoạch năm
(PLVN) - Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2020 vừa công bố, kết quả kinh doanh hợp nhất của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) tăng trưởng bứt phá khi lợi nhuận trước thuế cán mốc trên 1.666 tỷ đồng - đạt gần 116% kế hoạch năm, xử lý hết các khoản nợ xấu đã bán cho VAMC. MSB cũng đang trong quá trình thực hiện niêm yết cổ phiếu trên sàn HOSE.
Chia buồn với thân nhân 22 chiến sĩ Đoàn 337, toàn quân nguyện tiếp tục sát cánh cùng miền Trung

Chia buồn với thân nhân 22 chiến sĩ Đoàn 337, toàn quân nguyện tiếp tục sát cánh cùng miền Trung

(PLVN) - Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng ghi nhận công lao, sự hy sinh to lớn của 22 cán bộ, chiến sĩ quả cảm. Cán bộ, chiến sĩ toàn quân nguyện ra sức học tập, noi gương hy sinh anh dũng của các anh, nêu cao ý chí, quyết tâm, tiếp tục sát cánh, chung sức cùng đồng bào miền Trung và nhân dân cả nước vượt qua giai đoạn đặc biệt khó khăn này...

Trend đồ uống Healthy "gây bão" ngày 20/10

Trend đồ uống Healthy "gây bão" ngày 20/10
(PLVN) - Trong bối cảnh dịch Covid-19 đang có diễn biến phức tạp như hiện nay, trào lưu ăn uống healthy và tập tành giảm cân đang ngày một thu hút sự chú ý của giới trẻ. Những món thức uống kết hợp từ trái cây tươi luôn là sự lựa chọn hiệu quả để tăng cường sức đề kháng, đồng thời giúp thanh lọc cơ thể, làm đẹp da, giữ dáng.

Tổng thống Nga Putin sắp có bài phát biểu thú vị

Tổng thống Nga Putin sắp có bài phát biểu thú vị
(PLVN) - Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ phát biểu tại cuộc họp của Câu lạc bộ Thảo luận Valdai vào ngày 22/10 bằng hình thức trực tuyến, hãng tin TASS dẫn lời Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 19/10 cho biết.

ADB gợi ý đầu tư nước ngoài vào cơ quan xếp hạng tín dụng trong nước tại Việt Nam

ADB gợi ý đầu tư nước ngoài vào cơ quan xếp hạng tín dụng trong nước tại Việt Nam
(PLVN) - Báo cáo  với tựa đề ‘Tiềm năng đầu tư nước ngoài vào cơ quan xếp hạng tín dụng trong nước tại Việt Nam” do Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) vừa công bố đã nhận định thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) của Việt Nam đã gia tăng nhanh chóng, do đó một cơ quan xếp hạng đáng tin cậy và có uy tín là một trong những mảnh ghép còn thiếu trong thị trường TPDN tại Việt Nam…

Cử tri lo ngại "lợi ích nhóm", hành vi trục lợi trong hoạt động y tế, giáo dục

Cử tri lo ngại "lợi ích nhóm", hành vi trục lợi trong hoạt động y tế, giáo dục
(PLVN) - Báo cáo Tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân được trình bày tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XIV hôm nay (20/10) cho thấy, còn nhiều vấn đề xã hội cần giải quyết để bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, tổ chức, doanh nghiệp và sự ổn định, phát triển của xã hội trong điều kiện "bình thường mới" sau dịch COVID-19.

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XVI: Cơ bản đạt mục tiêu trở thành tỉnh phát triển khá của vùng

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XVI: Cơ bản đạt mục tiêu trở thành tỉnh phát triển khá của vùng
(PLVN) -  Sau Đại hội Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XV, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã cụ thể hoá Nghị quyết của Đại hội bằng các chương trình hành động, đề án, nghị quyết chuyên đề phụ hợp với địa phương. Nhờ đó, nhiệm kỳ qua Cà Mau đã đạt được những kết quả khá toàn diện trong phát triển kinh tế - xã hội.

Bất động sản nghỉ dưỡng Phan Thiết và những cơ hội mới từ hạ tầng giao thông

Bất động sản nghỉ dưỡng Phan Thiết và những cơ hội mới từ hạ tầng giao thông
(PLVN) - Những thay đổi trong thị hiếu du lịch và nhu cầu mới của nhà đầu tư, kết hợp với việc cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết đã khởi công, sân bay quốc tế Phan Thiết, sân bay quốc tế Long Thành đang khởi động trong tháng 10, thị trường bất động sản (BĐS) du lịch Bình Thuận được dự đoán sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.

Những tấm lòng thơm thảo trong vùng lũ dữ Hà Tĩnh

Những tấm lòng thơm thảo trong vùng lũ dữ Hà Tĩnh
(PLVN) - Dù đang chịu ảnh hưởng của mưa lũ lớn nhưng người dân vẫn gọi nhau quyên góp gạo, tiền nấu bánh chưng cho bà con vùng lũ cầm cự khi đói. Một doanh nghiệp ở TP Hà Tĩnh dành toàn bộ phòng của 2 khách sạn hạng sang cho người dân đến ở miễn phí.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬