Phát huy quyền làm chủ của nhân dân qua luật Trưng cầu ý dân

(PLO) - Trưng cầu ý dân là một phương thức để người dân trực tiếp thể hiện ý chí và quyền lực của mình đối với các vấn đề quan trọng của đất nước trong từng thời điểm cụ thể, đáp ứng nhu cầu khách quan trong sự nghiệp đổi mới đất nước. Vì thế, quyền này cần được luật hóa bằng Luật Trưng cầu ý dân (TCYD).
Phát huy quyền làm chủ của nhân dân qua luật Trưng cầu ý dân Người dân đi bỏ phiếu. Ảnh minh họa
“Trọng dân, tin dân” 
Trọng dân, tin dân, dựa vào dân, lấy dân làm gốc là một trong những tư tưởng được thể hiện rõ trong truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam, trong tư tưởng Hồ Chí Minh và trong đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta. Trong những năm vừa qua, phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” đã được phổ biến và thực hiện ngày càng rộng rãi trong cuộc sống. 
Thực tiễn đã cho thấy, từ khi thành lập nước đến nay, nhất là từ sau năm 1976, sau khi đất nước thống nhất về mọi mặt, việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với các chủ trương, chính sách, pháp luật trước khi ban hành đã được triển khai; việc tham vấn chuyên gia và thực hiện phản biện xã hội cũng đã được mở rộng ; việc công khai các dự thảo văn bản luật và chính sách được coi là nguyên tắc ban hành văn bản quy phạm pháp luật và hoạch định chính sách. 
Tuy nhiên, kết quả của các hoạt động lấy ý kiến nhân dân, để nhân dân quyết định trực tiếp đối với những vấn đề trọng đại về quốc kế dân sinh cũng còn rất nhiều hạn chế, một trong những nguyên nhân là cho đến nay nước ta vẫn chưa có thể chế pháp lý rõ ràng về trưng cầu ý dân (TCYD), mặc dù TCYD luôn là một quy định pháp lý hiến định. 
Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng về kinh tế và chính trị với các nước trong khu vực và trên thế giới, việc ban hành Luật TCYD là cần thiết, tạo điều kiện để nhân dân có thể tham gia sâu hơn, có tính quyết định với tư cách chủ thể vào những vấn đề quan trọng của đất nước, xây dựng đất nước công bằng, dân chủ, văn minh, góp phần bảo đảm sự phát triển bền vững của Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế. 
Vì thế, theo đa số các chuyên gia và ĐBQH, xây dựng Luật TCYD là hoàn toàn phù hợp với tư tưởng xây dựng một xã hội dân chủ và quan điểm lấy dân làm gốc của Đảng và Nhà nước ta, là điều kiện tốt để người dân trực tiếp thể hiện ý chí, quyền lực của mình đối với các vấn đề quan trọng của đất nước. “Đây là bước tiến bộ lớn, đáp ứng với nhu cầu thực tiễn của đời sống xã hội nước ta, thỏa mãn sự mong đợi của nhân dân kể từ khi có Hiến pháp năm 1946, phù hợp với xu hướng phát triển chung của khu vực và thế giới” – ông Đỗ Ngọc Niễn, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Bình Thuận nhận xét.
Thực ra, từ trước đến nay chúng ta vẫn thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, Quy chế dân chủ ở cơ quan. Theo đó, việc lấy ý kiến của người dân hay của cán bộ, công chức luôn được thực hiện nhằm đảm bảo cho việc tiến hành các công việc của Nhà nước cũng như công việc của chính quyền phù hợp với nguyện vọng của người dân. 
Nên “việc tạo ra một hành lang pháp lý cho việc trưng cầu ý dân bằng việc ban hành một văn bản luật tôi nghĩ rất cần thiết. Tuy nhiên, quy định như thế nào để cho phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam, có dự kiến được vấn đề nảy sinh trong tương lai để điều chỉnh” – ông Nguyễn Sỹ Cương,  Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội lưu ý.
Tôn trọng ý dân nên trưng cầu dân ý
Cho rằng đây là “một dự án luật khó vì là lần đầu tiên được dự thảo và có những quan điểm và có những cách tiếp cận khác nhau về việc luật hóa thêm một bước nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền hiện nay”, nhiều ý kiến quan tâm đến những vấn đề đề nghị Quốc hội quyết định TCYD. Bởi nội dung đưa ra TCYD có ý nghĩa quan trọng, liên quan và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền dân chủ trực tiếp của người dân trong tham gia vào các công việc của Nhà nước nên xác định được các vấn đề này sẽ là tiền đề chắc chắn cho người dân được trực tiếp thể hiện quyền lực của mình thông qua trưng cầu ý dân với các vấn đề trọng đại của đất nước như mục tiêu xây dựng luật, chứ không chỉ là quyền được “qui định cho có”.
Theo đa số, Dự thảo Luật TCYD chỉ cần quy định về mặt nguyên tắc, khái quát những vấn đề nào được đề nghị để Quốc hội quyết định đưa ra TCYD. Ông Lưu Thành Công – Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Vĩnh Long nhận xét: “Đây là quy định mở, tạo cho luật có sức sống lâu dài”. Nhưng vẫn còn ý kiến lo ngại nếu Dự thảo Luật không quy định rõ, liệt kê những vấn đề nào được đưa ra TCYD thì khó đảm bảo tính khả thi, khó tránh tình trạng “vì luật qui định chung chung nên khi thi hành thì không có vấn đề nào cần TCYD”.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam phân tích:  “Vấn đề đưa ra TCYD là những vấn đề quan trọng của đất nước và việc đưa vấn đề nào ra TCYD thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội, nếu quy định quá cụ thể có thể sẽ không bao quát hết được”. Cùng quan điểm này, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội nhận thấy việc xác định cụ thể những vấn đề nào phải đưa ra TCYD phụ thuộc vào yêu cầu và điều kiện hoàn cảnh tại từng thời điểm nhất định nên khó có thể quy định cụ thể trong Luật. 
Do đó, trong Luật TCYD nên quy định một cách khái quát, mang tính nguyên tắc những vấn đề có thể được đề nghị đưa ra TCYD. Theo đó, những vấn đề đề nghị Quốc hội quyết định trưng cầu ý dân là những vấn đề về Hiến pháp và những vấn đề quan trọng khác thuộc thẩm quyền của Quốc hội nhưng Quốc hội tôn trọng  quyết định của người dân./.
Hương Giang
Cùng chuyên mục
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm, làm việc tại tỉnh Nghệ An

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm, làm việc tại tỉnh Nghệ An

Sáng 11/4, tại tỉnh Nghệ An, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Đoàn công tác đã dự Lễ đón nhận Quyết định của Bộ Y tế công nhận Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An là tuyến cuối về chuyên môn kỹ thuật khám, chữa bệnh khu vực Bắc Trung Bộ.

Đọc thêm

Công an Long Xuyên triệt phá tụ điểm đá gà

Công an Long Xuyên triệt phá tụ điểm đá gà
(PLVN) - Sau thời gian theo dõi, khoảng 11 giờ trưa ngày 11/4/2021, Công an thành phố Long Xuyên (tỉnh An Giang) đã triệt phá thành công tụ điểm đánh bạc bằng hình thức đá gà ăn thua bằng tiền, tại khu vực thuộc tổ 27, khóm Hòa Thạnh, phường Mỹ Thạnh, thành phố Long Xuyên.

Triều Tiên đóng tàu ngầm 3.000 tấn

Triều Tiên đóng tàu ngầm 3.000 tấn
(PLVN) - Các nguồn thạo tin cho biết giới chức tình báo Hàn Quốc và Mỹ đánh giá, Triều Tiên đã hoàn thành đóng một tàu ngầm mới trọng tải 3.000 tấn và chỉ chờ thời điểm thích hợp để triển khai, phóng viên TTXVN tại Seoul đưa tin.

Nghi vấn nguyên Trưởng Công an xã sử dụng bằng giả

Nghi vấn nguyên Trưởng Công an xã sử dụng bằng giả
(PLVN) - Mới chỉ học hết kỳ I lớp 8 rồi nghỉ, nhưng ông Nguyễn Hữu Nhủ vẫn có học bạ “rất đẹp” hoàn thành chương trình học cấp 2, cấp 3, đã từng đảm nhiệm chức vụ Trưởng Công an xã và hiện nay đang là Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc xã Phú Nhuận, huyện Bảo Thắng tỉnh Lào Cai.

Bắc Ninh: Cấp thiết di chuyển toàn bộ xưởng sản xuất thủ công vào cụm công nghiệp làng nghề Mẫn Xá

Bắc Ninh: Cấp thiết di chuyển toàn bộ xưởng sản xuất thủ công vào cụm công nghiệp làng nghề Mẫn Xá
(PLVN) - Mô hình nhà ở kết hợp với sản xuất công nghiệp thủ công tại làng nghề Mẫn Xá và một số làng nghề lân cận tại huyện Yên Phong là một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường không khí, môi trường nước sinh hoạt, đe dọa đến sức khỏe của cộng đồng dân sinh, đã đến lúc cần phải “xóa sổ”, di chuyển toàn bộ hoạt động này vào cụm công nghiệp làng nghề Mẫn Xá để quản lý tập trung.

Cơ hội trúng hàng nghìn quà tặng khi nhận kiều hối tại Agribank

Cơ hội trúng hàng nghìn quà tặng khi nhận kiều hối tại Agribank
(PLVN) - Nhằm tri ân khách hàng nhân ngày Giải phóng Miền Nam (30/4) và Quốc tế Lao động (1/5), Agribank triển khai chương trình khuyến mại “Kiều hối tưng bừng – Quà mừng đại Lễ” dành cho khách hàng nhận tiền Western Union tại các điểm giao dịch của Agribank trên toàn quốc với 4.650 giải thưởng, tổng trị giá lên đến 650 triệu đồng.

Khởi sắc trong đời sống của đồng bào dân tộc Khmer

Khởi sắc trong đời sống của đồng bào dân tộc Khmer
(PLVN) - Tỉnh Bạc Liêu là địa phương có khá đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống. Nhờ những chính sách ưu đãi đặc biệt của Đảng và Nhà nước, đời sống đồng bào dân tộc Khmer trong tỉnh Bạc Liêu ngày càng phát triển, từng bước được khởi sắc hơn. 

Tiến triển tích cực

Tiến triển tích cực
(PLVN) - Tại Thủ đô Vienna của nước Áo, Mỹ và Iran đã thương thảo gián tiếp với nhau thông qua trung gian là Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp và Đức về cách thức giải cứu thỏa thuận về giải pháp cho vấn đề hạt nhân của Iran (JCPOA). 

Cần mạnh tay xử lý quảng cáo thuốc “rởm” trên mạng

Cần mạnh tay xử lý quảng cáo thuốc “rởm” trên mạng
(PLVN) - Những năm gần đây, tình trạng các đối tượng tự xưng thần y, lương y ngang nhiên thực hiện hoạt động khám chữa bệnh và tung ra thị trường các sản phẩm không rõ nguồn gốc, mập mờ về chất lượng. Chủ yếu là trên các nền tảng mạng xã hội mà nổi tiếng nhất là Facebook khiến nhiều người tiêu dùng rơi vào cảnh tiền mất, tật mang...

Người Việt muôn phương: Tấm lòng hướng về Tổ quốc của nhà phát minh Trần Ngọc Phúc

Người Việt muôn phương: Tấm lòng hướng về Tổ quốc của nhà phát minh Trần Ngọc Phúc
(PLVN) - Trần Ngọc Phúc được biết đến là người Nhật gốc Việt duy nhất trên thế giới phát minh ra máy hô hấp nhân tạo dao động cao tần số (HFO) Hummingbird, cứu sống hàng triệu trẻ sơ tại Nhật Bản và thế giới. Trong nhiều năm qua, nhất là khi đại dịch Covid-19 bùng phát, ông Trần Ngọc Phúc đã có nhiều hoạt động hướng về tổ quốc như chuyển giao công nghệ sản xuất HFO, gửi hàng ngàn máy thở cho Việt Nam... 
Láng giềng căng thẳng

Láng giềng căng thẳng

(PLVN) - Trong những ngày vừa qua, giữa Ukraine và Nga trở nên căng thẳng và đối đầu gia tăng khiến châu Âu phải lo ngại về khả năng lại xảy ra đụng độ quân sự và thậm chí cả chiến tranh giữa hai bên như đã từng xảy ra cách đây 7 năm. Tình trạng ấy là kết quả của hàng loạt diễn biến cả về chính trị lẫn quân sự có liên quan đến Nga và Ukraine, đến Mỹ, EU và NATO.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376