Huyền thoại Thành cổ: Cuộc chiến sinh tử

(PLO) -Cuộc chiến đấu bảo vệ Thị xã và Thành cổ Quảng Trị chấm dứt vào đêm 15/9/1972, sau khi Ban chỉ huy Bảo vệ Thị xã quyết định rút quân về bên kia bờ Thạch Hãn. Sau 81 ngày đêm anh dũng chiến đấu, cán bộ, chiến sĩ các đơn vị đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. 
Huyền thoại Thành cổ: Cuộc chiến sinh tử Trung đoàn 95 phản công địch, bảo vệ Thành cổ tháng 8/1972.

Suốt 81 ngày đêm ấy, ngoài đối chọi với bom đạn và các thủ đoạn thâm độc của địch, cán bộ, chiến sĩ quân giải phóng còn phải đối mặt với “kẻ thù thứ hai” nguy hiểm không kém, đó là thời tiết. 

Kẻ thù thứ hai

Trong bài viết “Chí khí anh hùng trong những ngày máu lửa”, Đại tá Nguyễn Hải Như - nguyên Tham mưu trưởng Ban chỉ huy Bảo vệ Thành cổ Quảng Trị - kể: “Khi đó, tuy vẫn giữ được trận địa nhưng ta cũng gặp nhiều khó khăn, chịu nhiều bom đạn và thương vong… Khó khăn này tăng lên gấp bội do bão lũ. Năm đó bão đầu mùa ở Quảng Trị đến sớm.

Ngày 28/7 có bão, nước ở sông Ba Lòng chảy xuống dồn về sông Thạch Hãn, làm ngập các hầm của ta. Thủy quân lục chiến địch cho đây là thời cơ thuận lợi và tổ chức tấn công. Hôm đó, địch tuyên bố sẽ bắn 2 vạn viên đạn vào thị xã - Thành cổ. Do địa hình thấp, nước ngập tràn vào, rồi hầm sập do đất nhão ra, bom đạn bắn không trúng mà hầm vẫn sập như thường.

Anh em vừa chiến đấu vừa phải tát nước trong hầm ra, tranh thủ củng cố. Đời sống thì cực kỳ khó khăn, hầu như chỉ có lương khô. Đợt mưa bão kéo dài đến ngày 3/8 mới tạnh”.

Sang tháng 9, địch chiếm được phía bắc chỗ Chợ Sải cạnh sông Thạch Hãn, phía nam đã tranh chấp với ta ở khu vực ngã ba đường sắt, cạnh đường 1 đi ra cầu Quảng Trị. “Quân số thực lại rất ít. Mỗi đại đội theo biên chế đủ 100 người, nhưng nhiều nhất chỉ được 40, khi đánh nhau chỉ còn được mươi tay súng do không thể bổ sung nhanh được vì các con đường di chuyển từ Bắc vào đều bị không quân địch khống chế”.

Bất chấp thời tiết bất lợi và cả hàng ngàn quả bom đạn của công phá, cán bộ, chiến sĩ quân giải phóng vẫn kiên cường bám trụ, có nhiều phương thức để đối phó với các thủ đoạn thâm độc của địch, chiến đấu hết sức kiên cường, giành giật với địch từng góc hào, từng trận địa.

Đại tá Nguyễn Việt - nguyên Tham mưu trưởng Sư đoàn 325 - kể lại trong bài viết “Nhớ lại những ngày cuối bảo vệ thị xã Thành cổ Quảng Trị năm 1972”: Vào đêm 11/9, Đại đội 1, Tiểu đoàn địa phương 8 của ta tập kích diệt 40 lính ngụy, chiếm lại khu Mỹ Tây, nhưng hôm sau bị đối phương chiếm lại. Trên hướng Đông Bắc, địch liên tiếp lấn dũi vào các chốt Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 2 của Trung đoàn 48.

Ta trụ bám, kiên cường đánh trả, giữ vững trận địa, nhưng đến chiều bị mất một vài chốt nhỏ ở Tri Bưu và đến 21 giờ địch áp sát chốt Đại đội 6, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48 ở Đông Bắc Thành cổ. Kết quả, ta diệt 218 binh sĩ đối phương, thu một số súng nhưng cũng bị thương vong trên 108 chiến chí.

Ngày 12/9, địch sử dụng 3 tiểu đoàn và 23 xe tăng xe bọc thép tiến công, lấn dũi trên cả ba hướng dưới sự yểm trợ của không quân, pháo mặt đất và pháo hạm Mỹ.

11 giờ, một mũi đại đội đối phương lọt vào góc Đông Nam Thành, nhưng bị Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 95 và Tiểu đoàn địa phương 3 phối hợp phản kích, đẩy địch ra khỏi Thành cổ, giữ vững trận địa. Quanh Thành cổ, dưới hào nước, xác binh lính đối phương chết vài ngày qua bị trương phềnh, mùi hôi thối nồng nặc.

Ngày 13/9, trời tiếp tục mưa to, lũ lớn, hạn chế khả năng tăng cường lực lượng và vật chất. Trong khi đó, địch áp sát các phía Nam, Đông Nam, Đông Bắc của Thành cổ, cách trận địa ta 100-300m.

Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 95 và Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 18 chiến đấu quyết liệt, giằng co với đối phương từng khu vực, góc tường, mảnh vườn. Đến trưa, địch chiếm được góc Đông Nam Thành, nhưng do ta kiên cường phản kích, gây nhiều tổn thất cho đối phương nên đến chiều, buộc đối phương phải rút ra khỏi Thành.

Ngày 14/9, địch tiếp tục tiến công lấn dũi từ ba hướng vào Thành cổ, tập trung chủ yếu vào hướng Nam - Đông Nam. 14 giờ, một trung đội địch lọt vào hướng Tây Nam Thành. Ta lập tức phản kích đẩy lui địch ra ngoài, giữ vững khu vực.

Ngày 15/9, địch dùng lữ đoàn TQLC 258 và 147 tổng công kích từ ba hướng dưới sự chi viện tối đa hỏa lực của không quân, pháo binh, xe tăng, súng phun lửa các loại. Đến cuối ngày 15, địch kiểm soát được cổng Thành phía Nam - Đông Nam, Đông Bắc Thành cổ.

Ta buộc phải lui vào trong Thành cổ, cố thủ. Từ Sở chỉ huy Bảo vệ Thị xã  đã nghe tiếng hò hét lấn dũi của quân đối phương từ phía Nam sát bờ sông tiến vào khu Sở chỉ huy Trung đoàn hỗn hợp.

Cán bộ, chiến sĩ quân giải phóng kiên cường chiến đấu và bám trụ, bảo vệ Thành cổ đến giọt máu cuối cùng.

Vượt dòng Thạch Hãn

Trong cuộc chiến này, ngoài sự chiến đấu can trường, dũng cảm của quân giải phóng còn có sự đóng góp to lớn của hậu cần, tiêu biểu là chiến công thầm lặng của những người lính vận tải Trung đoàn bộ binh 48, với mật danh là "Đoàn Quang Sơn". Họ vượt qua sự phong tỏa dày đặc của bom đạn địch ở sông Thạch Hãn để đưa người, hàng, vũ khí đến trận địa, tiếp “máu” cho Thành cổ. 

Đại tá Lê Nghĩa - nguyên Chánh Thanh tra Binh chủng Tăng Thiết giáp, nguyên Phó đại đội trưởng của Tiểu đoàn 25, Sư đoàn 320B - kể lại qua bài viết “Trên dòng Thạch Hãn”: 81 ngày đêm diễn ra chiến dịch bảo vệ Thị xã và Thành cổ Quảng Trị thì có tới gần 40 đêm thuyền máy của đơn vị vận chuyển vũ khí, thương binh cho các đơn vị đang chiến đấu trong Thị xã, mà hầu như đêm nào cũng có tổn thất hy sinh…

Nhận thấy việc dùng sức người mang vác vũ khí, vận chuyển thương binh dưới hỏa lực dày đặc của địch không hiệu quả, Đoàn Quang Sơn  đã vận động địa phương cho dùng thuyền máy của ngư dân đi sơ tán, bỏ lại ở các thôn, xóm ven sông, làm phương tiện vận chuyển.

Ngay tuần đầu tiên, Đoàn Quang Sơn tìm được 3 chiếc thuyền với máy móc còn khá tốt và một số thùng dầu mazut để chạy máy. Trong năm đêm đầu tiên, họ đã vận chuyển khoảng 8 tấn vũ khí vào Thị xã và đưa gần 100 thương binh về tuyến sau an toàn. 

Nhưng rồi địch cũng phát hiện ra ta và ngăn chặn. Máy bay địch thường xuyên thả đèn dù trên sông và rải bom từ trường, nhất là đoạn từ cầu Quảng Trị, thôn Nhan Biều đến căn cứ Ái Tử. Thời gian đầu, bom từ trường đã phá hủy nhiều thuyền, hàng chục cán bộ, chiến sĩ của đơn vị đã hy sinh. Có đêm, ta mất một lúc hai thuyền với hơn 10 đồng chí trên đoạn sông ngang căn cứ Ái Tử.

Đơn vị cử một tổ 3 chiến sĩ công binh do Sư đoàn tăng cường kết hợp với du kích địa phương thực hiện rà phá bom rất thô sơ: Dùng dây ni lông buộc các thùng đạn đại liên của địch (cách 5 mét một thùng) với độ sâu 1,5-2m có cây chuối làm phao rồi chăng ngang sông và kéo xuôi dòng chảy để kích cho bom nổ.

Trong quá trình rà phá bom trên sông, anh em phát hiện nhiều thi thể bộ đội ta hy sinh trong lúc vượt sông vào Thị xã, trôi trong dòng nước hoặc dạt vào các bãi cạn. Ban đêm, khi thuyền ngang qua các đoạn sông có bom phải tắt máy, chỉ để một đồng chí trên thuyền dùng sào chống giữ hướng, số người còn lại buộc dây vào mũi thuyền lội theo mép nước để kéo thuyền qua đoạn nguy hiểm…

Giữa tháng 8/1972, địch chiếm được một số khu vực xung quanh Thị xã và xây dựng trận địa chốt tại Chợ Sải nằm gần bờ sông Thạch Hãn. Hàng đêm, khi thuyền ta đi qua đây, địch từ Chợ Sải ra phục kích trên bờ sông, dùng mìn định hướng Clâymo, súng M72, M79 và các loại hỏa lực khác bắn rất ác liệt, làm chìm một vài thuyền và hy sinh một số anh em.

Đại đội phải tổ chức một tiểu đội hỏa lực gồm súng B41, trung liên… bố trí trên bờ đối diện gần thôn Trung Kiên, phối hợp với hỏa lực của đơn vị bạn và du kích để chế áp địch mỗi khi thuyền của ta qua đoạn sông này.

Tối 15/9, Ban chỉ huy Bảo vệ Thị xã Quảng Trị đã họp, nhận định, sau khi chiếm góc Đông Nam và Nam - Đông Bắc Thành cổ, địch sẽ tập trung lực lượng đánh chiếm toàn bộ Thành cổ. Trong điều kiện quân số chiến đấu còn rất ít, lực lượng bổ sung phản kích chưa sang sông nên Ban chỉ huy quyết định rút toàn bộ lực lượng sang phòng thủ bờ Tả ngạn sông Thạch Hãn. Cuộc chiến 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị kết thúc.

Ngày 17/9, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng điện cho Bộ Tư lệnh Mặt trận B5, chỉ rõ: "Bộ đội ta rút khỏi Thị xã chỉ là một sự lui quân có tính chiến thuật. Cần thấy: đứng về phạm vi cả mặt trận, thì cuộc chiến đấu của ta vẫn đang tiếp tục…" (Trích điện số 255Đ ngày 17/9/1972 Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng)...

Mạnh Thắng – H.Trung (tổng hợp)
Cùng chuyên mục
Australia đóng góp thêm 9,7 triệu AUD cho chương trình nghiên cứu PAPI tại Việt Nam

Australia đóng góp thêm 9,7 triệu AUD cho chương trình nghiên cứu PAPI tại Việt Nam

(PLVN) - Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT) và Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) ngày 13/7 đã ký Hiệp định đồng tài trợ bên thứ 3, theo đó Australia sẽ đóng góp thêm 9,7 triệu AUD trong 4 năm (2021-2025) cho chương trình nghiên cứu “Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công ở Việt Nam” (PAPI) do UNDP thực hiện tại Việt Nam.

Đọc thêm

Kỳ họp đặc biệt trong lịch sử của Quốc hội Việt Nam

Kỳ họp đặc biệt trong lịch sử của Quốc hội Việt Nam
(PLVN) - Đó chính là Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XIV vừa qua. Sự đặc biệt này là do Kỳ họp được chuẩn bị và tổ chức trong điều kiện vừa phải thực hiện các biện pháp phòng, chống đại dịch COVID-19, vừa phải hoàn thành các nhiệm vụ trên cả 3 lĩnh vực lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Chỉ thị số 40-CT/TW: Tô đậm thêm tính nhân văn của chính sách tín dụng xã hội

Chỉ thị số 40-CT/TW: Tô đậm thêm tính nhân văn của chính sách tín dụng xã hội
(PLVN) - 5 năm thực hiện Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 22/11/2014 của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa XI về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tín dụng chính sách xã hội (Chỉ thị số 40-CT/TW) đi vào cuộc sống, dù không phải là một thời gian dài, song những kết quả bước đầu minh chứng cho một quyết sách đúng đắn của Đảng trực tiếp giải quyết những vấn đề nội tại trong triển khai tín dụng chính sách xã hội.

Thiên tài âm nhạc khiếm thính Beethoven- Nghị lực thép chiến đấu với cuộc đời bất hạnh

Thiên tài âm nhạc khiếm thính Beethoven- Nghị lực thép chiến đấu với cuộc đời bất hạnh

(PLVN) - Trên thế giới có rất nhiều người sinh ra dù cơ thể không hoàn hảo, lành lặn nhưng ở họ lại tỏa sáng khát khao cống hiến, khát khao sống và nghị lực phi thường. Họ đã vượt lên số phận nghiệt ngã, làm được những việc phi thường khiến cả thế giới kinh ngạc và nể phục. Câu chuyện  của họ đã lay động trái tim của hàng triệu người. Một trong số đó là thiên tài âm nhạc Ludwig van Beethoven. 

Bí ẩn lăng mộ Tần Thủy Hoàng (Kỳ 1): Đội quân đất nung nghìn năm

Bí ẩn lăng mộ Tần Thủy Hoàng (Kỳ 1): Đội quân đất nung nghìn năm
(PLVN) - Triều đại hưng suy thay đổi, nhân gian vật đổi sao dời, nhưng dưới lòng đất, lăng mộ ngầm ngàn năm của Tần Thủy Hoàng trải qua phong sương vẫn không bị xói mòn. Vinh quang và trí tuệ của đế chế cổ đại đã khép lại nhưng vô số điều vẫn còn là ẩn đố với hậu thế.

Dự án BOT điện mãi không chạm đích

Dự án BOT điện mãi không chạm đích
(PLVN) - Bốn dự án điện theo hình thức BOT của các nhà đầu tư nước ngoài đang nỗ lực về đích, sớm bổ sung nguồn điện cho hệ thống. Tuy nhiên, các dự án này vẫn đang đối mặt không ít khó khăn.

Những hội bạn thân đình đám của showbiz Việt

Những hội bạn thân đình đám của showbiz Việt
(PLVN) - Không chỉ biết đến là những người có mối quan hệ khăng khít với nhau trong hoạt động showbiz, những hội bạn thân này còn khiến nhiều người hâm mộ phải trầm trồ mỗi khi xuất hiện cùng nhau.

'Bạo lực hẹn hò'

'Bạo lực hẹn hò'
(PLVN) - Hẹn hò ngày càng trở nên đa dạng và phổ biến ở nhiều lứa tuổi. Tuy nhiên, hẹn hò cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, trong đó có nguy cơ bạo lực, gây nhiều hậu quả đáng tiếc về sức khỏe, tinh thần và có khi trả giá bằng chính mạng sống...
Sứ mệnh mới của Trung tâm lưu ký chứng khoán

Sứ mệnh mới của Trung tâm lưu ký chứng khoán

(PLVN) -Sau 5 năm vận hành thị trường chứng khoán (TTCK), Trung tâm Lưu ký chứng khoán (VSD) mới được thành lập theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ với sứ mệnh đảm bảo cho các dòng tiền và tài sản trên TTCK luôn chu chuyển nhịp nhàng, thông suốt... Với việc triển khai Luật CK 2019, VSD được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những trung tâm bù trừ và lưu ký hàng đầu khu vực...

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬