Hiện tượng tiêu cực trong thi tuyển công chức có thể là vi phạm pháp luật

(PLO) - Đây là quan điểm của PGS.TS Đinh Xuân Thảo – Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp (Ủy ban Thường vụ Quốc hội) trước những “lùm xùm” xảy ra tại một số cuộc thi tuyển công chức thời gian vừa qua. 
Hiện tượng tiêu cực trong thi tuyển công chức có thể là vi phạm pháp luật
Ông Thảo cũng thẳng thắn trao đổi với phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam về một số giải pháp, theo ông là cần thiết, để hạn chế các tiêu cực tương tự. Ông Thảo cho biết: 
- Từ thời phong kiến, nước ta đã tổ chức thi tuyển để qua các kỳ từ dưới trở lên, ai trúng thì sau được “bổ” làm quan. Nếu tổ chức thi tuyển có Hội đồng ra đề thi, chấm thi một cách khách quan thì rất tốt, còn thi mà có gian lận, tiêu cực như một số vụ việc gần đây thì là điều đáng lo ngại cho chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức bởi thi tuyển rộng rãi lại lộ đề, định hướng cho ai đó trúng sẽ xảy ra trường hợp người trình độ non kém nhưng được vào với số điểm cao. Thà cứ để cho họ vào làm hợp đồng rồi cả tập thể nhận xét ai làm được mới nhận, không làm được cho nghỉ. Thi dựa trên điểm, trong khi kết quả người ta thi đạt được thì phải cho người ta vào chứ, không cho vào sẽ bị khiếu kiện. 
Giao Bộ Nội vụ tổ chức thi một cách thống nhất 
Vậy theo ông, cần chấn chỉnh như thế nào?
- Các kỳ thi công chức cần được làm một cách nghiêm túc. Các kỳ thi này có thể do các Bộ, ngành đứng ra lập Hội đồng thi hoặc có thể do Bộ Nội vụ tổ chức. Năm ngoái thi chuyên viên cao cấp tại Viện tôi, một anh Phó Vụ trưởng, bảo vệ tiến sĩ ở nước ngoài, phụ trách nhiều đề tài nghiên cứu khoa học thi vẫn bị trượt đấy, chứng tỏ yêu cầu rất cao. Nếu tất cả mọi trường hợp đều nghiêm túc thì tốt quá, còn lộ đề, châm trước cho người không đủ trình độ thì ảnh hưởng đến toàn đội ngũ và cũng không công bằng giữa các cán bộ, công chức với nhau.
Có điều hiện nay nổi lên thực tiễn, mỗi vị trí lãnh đạo, mỗi vị trí việc làm có yêu cầu riêng, kiểu như giáo viên dạy Toán phải giỏi Toán, dạy Văn phải giỏi Văn, nhưng bước vào thi thì lại thi những môn khác như quản lý nhà nước, triết học, chủ nghĩa Mác, ngoại ngữ, do đó bị trượt dù rất giỏi chuyên môn. Cũng như bác sĩ ngoại phải mổ giỏi hay bác sĩ chuyên khoa tim, gan mà lúc thi không chú ý môn chung cũng trượt như thường. Tất nhiên khi thi công chức phải có nền chung, nhưng có lẽ cần coi trọng chuyên môn, chuyên ngành sâu hơn để bảo đảm hơn chất lượng đội ngũ. Bởi vì các môn chung có thể đi học tiếp, nhưng đúng chuyên sâu lại yếu kém thì khó có thể đi học để nâng cao. Trước khi thi nên có sơ tuyển bởi một hội đồng, qua đó có thể người ta sẽ đánh giá khách quan, loại đi được những người theo kiểu được định hướng bởi người đứng ra tổ chức cuộc thi.
Đề xuất chuyển hết các kỳ thi tuyển công chức về Bộ Nội vụ của ông vừa nói trên có nên không, thưa ông? 
- Đây là một hướng nhằm giao cho một cơ quan làm thống nhất. Khi xây dựng Luật Công chức, Luật Viên chức có ý kiến nói là người ta tốt nghiệp chuyên môn, có bằng cử nhân chẳng hạn, sau đó muốn trở thành công chức thì qua một lần sơ tuyển, cơ quan quản lý công chức, viên chức là Bộ Nội vụ có thể tổ chức thi tuyển xác nhận đủ điều kiện. Bộ Nội vụ làm nhiệm vụ thi tuyển tiêu chuẩn “cứng” của một công chức, viên chức, cấp giấy chứng nhận có giá trị chung trong thời gian 2 – 3 năm. Người đó cầm giấy chứng nhận, muốn vào một cơ quan cụ thể nào thì cơ quan đó dựa trên giấy này và có thêm yêu cầu cụ thể, như vào cơ quan Kiểm toán thì phải có thêm nghiệp vụ kế toán, kiểm toán. Người nhà của cơ quan muốn tuyển khi ấy chỉ tuyển chuyên môn thôi, còn cái chung không qua được thì cũng chịu.
Khả năng Bộ Nội vụ tổ chức thi, nhưng đề do cơ quan có nhu cầu tuyển dụng ra liệu có được không ạ?
- Cũng được, như Viện tôi tuyển cán bộ nghiên cứu có phối hợp với Bộ Nội vụ, bên Viện soạn một số bộ đề theo yêu cầu công việc của mình như kiểu ngân hàng đề thi, cơ quan tổ chức thi có quyền đảo, rút đề thi, góp phần hạn chế tiêu cực.
Con em nông dân khó có “cửa” làm công chức
Ông có cho rằng cơ chế hiện hành bị lợi dụng như thế, rất cần tính đến “bịt” kẽ hở hay không?
- Thực ra, tất cả đều là con người, kiểu gì cũng có thế này, thế khác. Nghĩ cơ chế nào bảo đảm khách quan đúng là rất cần thiết. Chúng ta có thanh tra công vụ để xem xét kết quả đúng hay không mà chấn chỉnh. Thực ra vẫn còn vài nơi làm tốt như Bộ Tư pháp, tôi thấy Bộ Tư pháp thi tuyển công khai, tuyển 10 chỉ tiêu mà hàng trăm người đăng ký, đầu tiên thi ngoại ngữ, tin học đã gạt được rất nhiều người rồi mới về hội đồng thi của Bộ để “chốt”. Nói chung, tôi không thấy kiện tụng gì, có vẻ ổn. 
Tuy nhiên, ngay cả chuyện thi chuyên viên cao cấp vẫn có người giỏi thực sự lại trượt, tức là có kẽ hở nào đó. Hồi tôi còn giữ cương vị Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ của Bộ Thủy sản (cũ), có đảm nhiệm Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng thi, là người trực tiếp quản lý đề đến phút chót, thấy vẫn có người khả năng bình thường lại đạt điểm cao. Sau tôi tìm hiểu họ có đi ôn các thầy chấm thi là những người ra đề, trong quá trình ôn cũng có “chuyện” giữa thầy và trò nên tôi nghiệm ra là không thuê các ông ấy ra đề, đề do người khác ra, do bốc thăm từ ngân hàng đề, tránh việc ông ra đề và chấm thi là một.
Vấn đề tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu nữa, theo ông, người đứng đầu phải có trách nhiệm ra sao trong những kỳ thi có tiêu cực?
- Đúng rồi, nhưng phải theo phân cấp, phân quyền. Bộ hay Cục hoặc bất cứ cơ quan, tổ chức nào đứng ra thi tuyển mà sai sót là trách nhiệm của Bộ, Cục, cơ quan đó, phân cấp rồi thì người đứng đầu cơ quan phải chịu trách nhiệm. 
Ông có thấy nghịch lý khi người ta kêu làm công chức lương thấp nhưng vẫn hấp dẫn nhiều người đổ xô thi tuyển như kỳ thi vào Cục Thuế vừa rồi?
- Trước tiên phải thấy vào công chức mặc dù thu nhập không cao nhưng ổn định. Mới đây, đoàn chuyên gia Nhật Bản trao đổi bên Nhật, anh nào muốn có tiền ngay thì làm doanh nghiệp, anh nào muốn tiến xa vào công chức, đầu tiên vào rất khó, sau 10 năm công chức bứt phá, lương, thu nhập cao hơn, nếu ứng cử làm vị trí nào đó không được thì lại không ổn định bằng anh làm doanh nghiệp. Ở mình, công chức cứ ổn định, song tôi nghĩ những ai năng động chưa chắc vào công chức. Tôi và ông Phó Viện trưởng Viện tôi đều có con đi học nước ngoài, nhưng chúng không thích vào cơ quan nhà nước mà chọn thi vào làm ở doanh nghiệp nước ngoài. Tôi nghĩ, biết con cháu mình giỏi hãy động viên tham gia, chưa giỏi thì tư vấn chỗ nào yêu cầu thấp hơn. Cũng có nhiều người trẻ bây giờ tự thấy không đáp ứng được cũng tự rút, dù là “con ông, cháu cha”. Tôi cũng từng được một vị phu nhân giới thiệu hai đứa cháu, khoe rằng giỏi tiếng Anh, đi làm cho doanh nghiệp Hàn Quốc, tôi có trả lời bà phu nhân là thực sự giỏi sẽ bố trí ngay, thế là tự động rút lui. Thi công chức không khác gì thi đại học, số lượng tuyển có hạn, số lượng thi thì nhiều. Còn chắc chắn chỉ lấy mấy người mà tổ chức thi rộng rãi kiểu đó thì lãng phí xã hội là vấn đề phải tính đến, còn làm chân chính, khách quan thì thi tuyển rất tốt.
Cứ tiếp diễn như thế, con em nông dân sẽ không có cửa vào công chức? 
- Nếu tiêu cực thì đúng như thế, đây chính là hành vi vi phạm pháp luật, cao hơn là vi hiến, vì Hiến pháp đã khẳng định mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, xã hội. Đã thi là phải bình đẳng, minh bạch, kết quả thi phải lấy từ cao xuống thấp thì con nông dân giỏi đương nhiên phải được vào. 
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Uyên San
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Tặng 34 tủ sách cho các trường học ở quận 9 TP HCM

Tặng 34 tủ sách cho các trường học ở quận 9 TP HCM
(PLVN) - Sáng 23/9, lễ ký kết liên tịch về việc phát triển văn hóa đọc giữa Hội Xuất bản Việt Nam, Công ty TNHH Đường sách TP HCM, Trung tâm Phát triển Khoa học & Công nghệ trẻ (Thành đoàn TP HCM) và UBND quận 9 diễn ra tại TP HCM.

38 tên đường ở TP HCM bị đặt sai

38 tên đường ở TP HCM bị đặt sai
Nhiều tên đường như Kha Vạn Cân, Lương Nhữ Học, Trương Quốc Dung… bị đặt sai từ nhiều năm qua được Sở Văn hoá – Thể thao đề xuất điều chỉnh lại.

Địa phương đầu tiên của Tây Nguyên tổ chức Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh

 Địa phương đầu tiên của Tây Nguyên tổ chức Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh
(PLVN) - Sáng 23/9, tại Hội trường Ngọc Linh, Đảng bộ tỉnh Kon Tum tổ chức khai mạc Đại hội đại biểu lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2020-2025. Kon Tum là địa phương đầu tiên của Tây Nguyên tổ chức Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Nguyễn Văn Bình dự và phát biểu chỉ đạo.

Góc nhìn pháp lý từ hai vụ “nâng khống giá” thiết bị y tế (bài 3): Vi phạm quy định về đấu thầu hay tham nhũng?

Góc nhìn pháp lý từ hai vụ “nâng khống giá” thiết bị y tế (bài 3): Vi phạm quy định về đấu thầu hay tham nhũng?
(PLVN) - Ngày 26/5, tại cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng đã thống nhất đưa vụ án “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) TP Hà Nội thuộc Sở Y tế Hà Nội, Công ty cổ phần định giá và bán đấu giá tài sản Nhân Thành, Công ty TNHH vật tư khoa học và thương mại Việt Nam và các đơn vị liên quan vào diện Ban Chỉ đạo theo dõi, chỉ đạo.

Sâm Ngọc Linh huyền thoại và sự thực (Kỳ 9): Liên kết, mở rộng diện tích trồng sâm Ngọc Linh

Sâm Ngọc Linh huyền thoại và sự thực (Kỳ 9): Liên kết, mở rộng diện tích trồng sâm Ngọc Linh
(PLVN) - Giá bán sâm củ Ngọc Linh ngày càng tăng cao, nhờ thế đời sống người trồng sâm được cải thiện, nhiều hộ thu được hàng tỷ đồng từ sâm Ngọc Linh. Cũng vì vậy mà người dân đã biết liên kết, mở rộng diện tích trồng sâm. Dù vậy, lâu nay sâm Ngọc Linh vẫn chưa được khai thác hết giá trị vốn có của nó. 

Đẩy nhanh xuất khẩu để tận dụng ưu đãi của các FTA

Đẩy nhanh xuất khẩu để tận dụng ưu đãi của các FTA
(PLVN) - Đây là một trong những đề xuất của Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng khi chủ trì buổi làm việc của Đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về “Việc thực hiện các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam là thành viên” với Thường trực Chính phủ và các bộ, ngành có liên quan vào chiều 23/9.
Thiago về Liverpool: Chờ đợi sự thay đổi nơi tuyến giữa

Thiago về Liverpool: Chờ đợi sự thay đổi nơi tuyến giữa

(PLVN) - Hoàn toàn chóng vánh, Liverpool đã chiêu mộ thành công 1 trong những tiền vệ hay nhất thế giới hiện tại, Thiago Alcantara với giá rất hời. Cần thời gian để chứng tỏ sự thành công của bản hợp đồng này, nhưng về mặt dự đoán chuyên môn, có thể thấy cầu thủ Tây Ban Nha sẽ là sự bổ sung chất lượng nơi tuyến giữa của đương kim vô địch Ngoại hạng Anh. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬