Đặt cơ chế "xin - cho" với nhà báo "đi tòa"?

Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) đang đề xuất quy định việc ghi âm, ghi hình tại phiên toà phải được sự cho phép bằng văn bản của Chánh án Toà án nơi giải quyết vụ án. Nếu quy định này được thông qua, chắc chắn đây sẽ là rào cản lớn cho các nhà báo, phóng viên khi muốn tiếp cận các nguồn tin từ diễn biến tại các phiên tòa.

Với đặc thù nghề nghiệp của mình, hoạt động báo chí được Đảng và Nhà nước dành nhiều ưu tiên trong quá trình tác nghiệp, trong đó có quyền được lấy tin, chụp ảnh, quay phim, ghi âm tại các phiên tòa xét xử công khai... Đó là những quyền năng cơ bản đã được luật định. Thế nhưng, Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) đang đề xuất quy định việc ghi âm, ghi hình tại phiên toà phải được sự cho phép bằng văn bản của Chánh án Toà án nơi giải quyết vụ án.

Nếu quy định này được thông qua, chắc chắn đây sẽ là rào cản lớn cho các nhà báo, phóng viên khi muốn tiếp cận các nguồn tin từ diễn biến tại các phiên tòa.

Thu hẹp quyền tác nghiệp của báo chí

Dù áp dụng không thống nhất nhưng hiện nay nhiều tòa án vẫn yêu cầu các nhà báo, phóng viên trước khi tác nghiệp tại phiên tòa phải xuất trình giấy giới thiệu và Thẻ nhà báo, điều này đã gây bao phiền phức cho hoạt động nghiệp vụ của các phóng viên. Và đến nay khi TANDTC đề xuất quy định trên, vô hình trung hoạt động tác nghiệp của báo chí tại tòa lại phải “vượt” qua một thủ tục hành chính mới, hay nói đúng hơn là phải có thêm một “Giấy phép con” mới có thể đàng hoàng thực hiện nhiệm vụ chính trị-xã hội của mình.

Theo Nghị định 51, nhà báo được chụp ảnh, quay phim, ghi âm tại   các phiên tòa xét xử công khai.
Theo Nghị định 51, nhà báo được chụp ảnh, quay phim, ghi âm tại các phiên tòa xét xử công khai.

Hai bản Dự thảo mà TANDTC hiện đang công bố cùng lúc là Dự thảo Pháp lệnh xử lý hành chính các hành vi cản trở hoạt động tố tụng của TAND (gọi là Dự thảo Pháp lệnh 1) và Dự thảo Pháp lệnh xử lý các hành vi cản trở hoạt động tố tụng của TAND (Dự thảo Pháp lệnh 2).

Trong đó, Điều 18 của Dự thảo Pháp lệnh 1 quy định: “1. Cảnh cáo đối với một trong các hành vi sau đây:... e) Ghi âm, ghi hình tại phiên toà mà không được sự cho phép bằng văn bản của Chánh án Toà án nơi giải quyết vụ án hoặc thực hiện việc ghi âm, ghi hình không đúng theo hướng dẫn và sắp xếp vị trí của Toà án nơi giải quyết vụ án”.

Cũng có nội dung tượng tự, Điều 17 Dự thảo pháp lệnh 2 quy định: “Cảnh cáo đối với một trong các hành vi sau đây:... e) Ghi âm, ghi hình tại phiên toà mà không được sự cho phép bằng văn bản của Chánh án Toà án nơi giải quyết vụ án hoặc chủ toạ phiên toà giải quyết vụ án, thực hiện việc ghi âm, ghi hình không đúng theo hướng dẫn và sắp xếp vị trí của Toà án nơi giải quyết vụ án”.

So với Dự thảo Pháp lệnh 1 thì thẩm quyền của người ký văn bản cho phép ghi âm, ghi hình tại Dự thảo pháp lệnh 2 mở rộng hơn (ngoài Chánh án tòa án còn có chủ toạ phiên toà giải quyết vụ án).

Có thể hiểu, đối tượng chịu sự điều chỉnh của quy định nêu trên rất rộng, người vi phạm quy định về ghi âm, ghi hình có thể là người tham gia tố tụng như bị cáo, người bị hại, người làm chứng, người bào chữa; có thể là nguyên đơn, bị đơn, luật sư và cũng có thể là các phóng viên, nhà báo đang thực hiện nhiệm vụ tác nghiệp báo chí.

Tuy nhiên, khác với các đối tượng kể trên, phóng viên, nhà báo có mặt tại phiên tòa là để thực hiện nhiệm vụ của nhà báo theo đặc thù nghề nghiệp của hoạt động báo chí đã được quy định tại Luật báo chí và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Ngoài ra, một trong những quyền cơ bản của nhà báo đã được ghi nhận tại Khoản 3 Điều 8 Nghị định số 51/2002/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật báo chí, đó là: “Được hoạt động nghiệp vụ lấy tin, chụp ảnh, quay phim, ghi âm tại các phiên tòa xét xử công khai, được dành chỗ ngồi riêng, được liên lạc trực tiếp với các thẩm phán, luật sư để lấy tin, phỏng vấn theo quy định của pháp luật”.

Xét về tính chất đặc thù nghề nghiệp của nghề báo, để có thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời phản ánh trung thực và khách quan các sự kiện mang tính thời sự, chính trị trong xã hội, các phóng viên phải trực tiếp thâm nhập thực tế để thu thập thông tin, trong đó rất cần sử dụng các phương tiện nghiệp vụ hỗ trợ như máy ghi âm, ghi hình.

Và như vậy, khi có mặt tại các phiên tòa xét xử, việc phóng viên, nhà báo thực hiện thu âm, ghi hình một mặt giúp cho các thông tin cần thu thập được chính xác và đầy đủ, mặt khác có được tư liệu thực tế, nâng cao chất lượng, hiệu quả truyền tải thông tin tới thính giả, độc giả.

(Tất nhiên, theo quy định của Luật Báo chí, việc sử dụng các thông tin ghi âm, ghi hình đã thu thập được của phóng viên, nhà báo phải tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc không làm tổn hại tới uy tín, danh dự, nhân phẩm của công dân và tổ chức có liên quan).

 Nhưng với quy định tại Dự thảo Pháp lệnh 1 thì quyền tác nghiệp của báo chí đã bị thu hẹp. Có nghĩa là, nếu Chánh án Tòa án không đồng ý hoặc chậm trễ trong việc đồng ý bằng văn bản thì đương nhiên các nhà báo, phóng viên sẽ bị bảo vệ chặn ngay từ cổng ra vào, mặc dù phiên tòa diễn ra công khai.

Trường hợp khác, nếu muốn ghi âm, ghi hình tại phiên tòa do TANDTC xét xử tại TP. Hồ Chí Minh thì các nhà báo, phóng viên phải lặn lội hàng nghìn cây số ra tận Hà Nội để xin sự đồng ý bằng văn bản của Chánh án TANDTC, nếu Chánh án TANDTC đi công tác thì coi như các phóng viên, nhà báo... mất quyền tác nghiệp.

Phải chăng vì ngại bị phản ánh... sự thật?

Một phóng viên chuyên theo dõi mảng pháp đình tâm sự, để được tác nghiệp trong phiên tòa thì phóng viên phải xuất trình thẻ nhà báo hoặc giấy giới thiệu với thẩm phán chủ tọa phiên tòa. Tất nhiên các quy định này không được áp dụng thống nhất trong cả nước. Thẩm phán nào dễ tính thì phóng viên được tạo điều kiện thuận lợi khi tác nghiệp, gặp phải vị khó tính thì họ phải xuất trình đủ mọi giấy tờ, từ Thẻ nhà báo, Chứng minh nhân dân đến Giấy giới thiệu của cơ quan...

Nếu không có đủ các loại giấy tờ này thì các nhà báo, phóng viên chỉ có quyền tham dự phiên tòa chứ không có quyền ghi âm, chụp ảnh....

Nhiều ý kiến lo ngại, lâu nay khi các cấp tòa án chưa có quy định thống nhất về giới hạn tác nghiệp của báo chí tại phiên tòa nên một số tòa đã tự đặt ra nhiều thủ tục nhằm hạn chế sự có mặt của báo chí. Sắp tới, nếu các Dự thảo Pháp lệnh trên được thông qua thì hoạt động báo chí tại phiên tòa sẽ phải “vượt” qua một thủ tục hành chính bắt buộc. Quy định này đã làm nhà báo mất đi tính chủ động trong khi tác nghiệp.    

Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang thực hiện quyết liệt công cuộc cải cách tư pháp, trong đó việc xét xử của Tòa án phải căn cứ vào quá trình tranh tụng tại tòa- đây là một “giai đoạn” quyết định đến việc xét xử đúng người, đúng tội, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho đương sự.

Thông thường, phần tranh luận tại Tòa thường là những cuộc “đối đầu” nảy lửa bởi các luật sư, Hội đồng xét xử và đại diện Viện kiểm sát có những quan điểm khác nhau. Để có thể truyền tải thông tin tại phiên tòa một cách chính xác thì các phóng viên, nhà báo dù có mười tay cũng không thể “tốc ký” hết mọi diễn biến tại tòa và không còn cách nào khác là họ phải cần đến phương tiện trợ giúp là máy ghi âm, ghi hình.

“Không chỉ nhà báo, phóng viên mà ngay cả luật sư hay nguyên đơn, bị đơn.. cũng có quyền được ghi âm để họ có bằng chứng cho việc giải quyết vụ án về sau. Theo tôi, họ có quyền được làm việc này (miễn là không ảnh hưởng đến trật tự phiên tòa). Vậy tại sao các Dự thảo Pháp lệnh lại yêu cầu việc ghi âm, ghi hình phải có sự đồng ý bằng văn bản của Chánh án hoặc thẩm phán chủ tọa phiên tòa? Phải chăng vì Tòa sợ  báo chí sẽ phát hiện ra việc xét xử của mình không khách quan?”- một luật sư phân tích.

Vân Anh

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Điều kiện hưởng bảo hiểm thất nghiệp?

Điều kiện hưởng bảo hiểm thất nghiệp?
(PLVN) - Bạn đọc có địa chỉ email nguyenthaibang…@gmail.com hỏi: Tôi tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) và đã chốt sổ BHXH. Tuy nhiên, Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) của tôi vẫn chưa thanh toán (3 năm 11 tháng). Vậy, khi nào tôi được thanh toán tiền BHTN? Nếu tôi làm cho 1 công ty, nhưng làm được 1 hoặc 2 tháng thì doanh nghiệp cho nghỉ vì ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 và có tham gia BHXH tiếp. Vậy tôi có được hưởng BHTN không? Tôi xin cám ơn!

Tượng Quan Âm Tống Tử và nỗi niềm cầu tự từ vua chúa tới thường dân

Tượng Quan Âm Tống Tử và nỗi niềm cầu tự từ vua chúa tới thường dân
(PLVN) - Quan Âm Tống Tử được biết đến là một vị Bồ Tát có thể ban phước cho những gia đình hiếm muộn hoặc mong muốn có con trai. Ngài được thờ tự ở nhiều nơi từ nhà dân, miếu, chùa tới cả cung điện nguy nga của vua chúa. Hiện nay, hai pho tượng Quan Âm Tống Tử một bằng bạch ngọc quý hiếm ở chùa Quán Thế Âm, một bằng gỗ tại chùa Mía đều được coi là cổ vật.

Rwanda - Đất nước nắm giữ kỷ lục về số nữ đại biểu quốc hội

Rwanda - Đất nước nắm giữ kỷ lục về số nữ đại biểu quốc hội
(PLVN) - Từ 55% và năm 2008, đến thời điểm hiện tại, số nữ đại biểu quốc hội tại Cộng hòa Rwanda đã tăng lên 61%. So với bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới tỷ lệ nữ đại biểu quốc hội của Rwanda đều cao hơn rất nhiều. Cuộc diệt chủng năm 1994 tại đây được coi là nỗi đau không thể nguôi ngoai nhưng đây cũng được coi là con đường để tiến tới bình đẳng giới tại Rwanda. 
Từ món ăn chơi thành nghề “làm một mùa, ăn cả năm“

Từ món ăn chơi thành nghề “làm một mùa, ăn cả năm“

(PLVN) - Từ những hạt lúa nếp vừa chín tới, qua bàn tay khéo léo, cần mẫn của người dân Hưng Tân đã trở thành thứ quà dân dã nhưng đậm hương vị quê hương có tên gọi là cốm. Món ăn chơi trong những ngày trời vào thu se lạnh một thời nay trở thành mặt hàng kinh doanh, đem lại nguồn thu nhập khá cao cho những người dân nơi đây, nhất là vào dịp Trung thu. 

Thủ tướng đôi thoại với nông dân: Gỡ khó để nông nghiệp, nông thôn khẳng định vị thế trụ đỡ của nền kinh tế

Thủ tướng đôi thoại với nông dân:  Gỡ khó để nông nghiệp, nông thôn khẳng định vị thế trụ đỡ của nền kinh tế
(PLVN) -Đối thoại với hơn 300 nông dân nông dân xuất sắc, tiêu biểu đại diện cho hơn 14 triệu hộ nông dân của cả nước, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vui mừng thông báo trong bối cảnh dịch Covid-19, nông nghiệp, nông thôn đã khẳng định là trụ đỡ của nền kinh tế. Người đứng đầu Chính phủ đã lắng nghe từng ý kiến của nông dân và cam kết tiếp tục tháo gỡ khó khăn để lĩnh vực này tiếp tục khẳng định vị thế quan trọng của mình…

Khởi tố, bắt tạm giam nguyên Giám đốc Ngân hàng BIDV chi nhánh Phú Yên

Khởi tố, bắt tạm giam nguyên Giám đốc Ngân hàng BIDV chi nhánh Phú Yên
(PLVN) - Ngày 28/9, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Yên cho biết, đơn vị này vừa ra quyết định khởi tố và thực hiện lệnh bắt giam đối với 5 bị can phạm tội “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” theo quy định tại Điều 179 Bộ luật Hình sự năm 1999, xảy ra tại Ngân hàng BIDV chi nhánh Phú Yên.

8 tháng, 1 triệu lao động mất việc vì ảnh hưởng Covid-19

8 tháng, 1 triệu lao động mất việc vì ảnh hưởng Covid-19
(PLVN) - Bộ LĐTB&XH vừa có báo cáo gửi tới Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, trong đó nêu một số số liệu thể hiện ảnh hưởng tiêu cực của đại dịch Covid-19.  Báo cáo được thực hiện để phục vụ yêu cầu thẩm tra kết quả thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch kinh tế, xã hội năm 2020, chuẩn bị cho kỳ họp 10 của Quốc hội sẽ bắt đầu trong tháng tới.  

Khai mạc Triển lãm Chiến thắng Biên giới 1950

Khai mạc Triển lãm Chiến thắng Biên giới 1950
(PLVN) - Hướng tới kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Biên giới 1950 và giải phóng Cao Bằng, sáng qua (28/9), Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cao Bằng, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước tổ chức khai mạc triển lãm Chiến thắng Biên giới 1950 (3/10/1950-3/10/2020).

Núi rác nhiều năm “lưu cữu” tại Hà Tĩnh

Núi rác nhiều năm “lưu cữu” tại Hà Tĩnh
(PLVN) - Cả ngàn tấn rác chất thành núi bốc mùi hôi thối khó chịu, đe dọa đến sức khỏe của người dân, mất mỹ quan làng xã tại bãi rác Phượng Thành, ở xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ (tỉnh Hà Tĩnh).
Hà Nội hài hòa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hoá - xã hội

Hà Nội hài hòa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hoá - xã hội

(PLVN) - Ngày 28/9, Thành ủy, UBND TP Hà Nội phối hợp với Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản tổ chức Hội thảo Nguồn lực văn hoá trong chiến lược phát triển “TP sáng tạo của Thủ đô Hà Nội”. Tại hội thảo, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Ngô Thị Thanh Hằng nhấn mạnh, một ưu thế tuyệt đối, riêng có của Hà Nội là lịch sử 1.000 năm hình thành và phát triển.

Xây dựng gia đình hạnh phúc là mục tiêu lớn nhất của công tác gia đình

Xây dựng gia đình hạnh phúc là mục tiêu lớn nhất của công tác gia đình
(PLVN) - Hiện cả nước có gần 27 triệu hộ gia đình, tăng 4.4 triệu hộ so với năm 2009. Tỉ lệ hộ gia đình 1 người tăng từ 7.2% vào năm 2009 lên 10.4% năm 2019. Gia đình từ 5 người trở lên lại giảm từ 28.9% xuống còn 25.1%. Số vụ ly hôn tăng, nguyên nhân liên quan đến bạo lực gia đình như bị đánh đập, ngược đãi, vợ/chồng nghiện ma túy, rượu chè, cờ bạc; ngoại tình… 

Đẩy trách nhiệm tránh thai cho vợ - chồng sai hay đúng?

Đẩy trách nhiệm tránh thai cho vợ - chồng sai hay đúng?
(PLVN) - Đầu năm 2020, thông tin ca sĩ Hoàng Bách quyết định triệt sản để vợ đỡ khổ trong chuyện sinh nở nếu chẳng may mang thai ngoài ý muốn đã trở thành đề tài gây nhiều tranh cãi trên mạng xã hội. Bởi lâu nay đẩy hết trách nhiệm tránh thai cho vợ là cách làm của phần lớn quý ông Việt Nam.

“Ma trận” thủ đoạn “ăn” đất công

“Ma trận” thủ đoạn “ăn” đất công
(PLVN) - Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Kết luận thanh tra việc chấp hành pháp luật trong quản lý và sử dụng đất đai, chỉ tại 3 Tập đoàn Công nghiệp cao su, TCty Lâm nghiệp và TCty Chè, đã phát hiện hơn 180.000ha đất tại 30 tỉnh thành xảy ra sai phạm, tồn tại cần phải được xử lý.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬