Bảo vệ nhà báo và 'ngòi bút thẳng'

(PLO) - Thống kê năm 2016 của Hội Nhà báo Việt Nam cho biết, trong khoảng 5 năm trở lại đây đã có khoảng 50 vụ tấn công nhà báo. Ngoài ra, mức độ “va chạm” giữa doanh nghiệp và báo chí đã tăng lên, xuất phát từ sai sót nghiệp vụ, từ lỗi tác nghiệp không chính đáng của nhà báo...
Bảo vệ nhà báo và 'ngòi bút thẳng' Nhiều nhà báo, phóng viên bị cản trở khi tác nghiệp. (Ảnh minh họa)

Điều đó cho thấy, nghề báo không chỉ nguy hiểm khi tác nghiệp ở những lĩnh vực rủi ro cao (như đấu tranh chống tiêu cực) mà còn gặp nhiều rủi ro pháp lý và cả “các hình thức cản trở mềm” có thể khiến “nhuộm đen” nhà báo.

Có hiện tượng “phòng vệ” trước nhà báo

Việc tấn công hay từ chối hợp tác với nhà báo, phóng viên khi tác nghiệp đã không còn là chuyện hiếm. Có thời điểm có nơi từ chối báo chí bằng các hành vi bất hợp tác (như không cung cấp thông tin, không tiếp xúc…) hoặc cản trở ở mức độ nghiêm trọng bị “trù dập”, cô lập, đe dọa tấn công, hành hung, phá hoại công cụ tác nghiệp…) đã trở thành biện pháp “phòng vệ” của nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cả người dân trước nguy cơ bị báo chí phanh phui thông tin mà họ muốn giấu hoặc lo ngại báo chí làm ảnh hưởng đến tiến trình giải quyết tranh chấp, mâu thuẫn do mất niềm tin với báo chí. 

Đáng lo ngại là các vụ việc tấn công, cản trở nhà báo tác nghiệp đã có xu hướng gia tăng cả về mức độ nguy hiểm và tần suất, thậm chí các hành vi cản trở mang tính chất trả thù, cảnh cáo còn nhằm vào thân nhân các nhà báo, phản ánh tình trạng “coi thường hoạt động báo chí cũng như các quy định pháp luật nói chung và pháp luật liên quan đến bảo vệ nhà báo và tác nghiệp báo chí”.

Như vậy, môi trường tác nghiệp báo chí đã trở lên phức tạp hơn, với mức độ rủi ro cao hơn cho hoạt động báo chí. Nhưng theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân chính gây ra cản trở tác nghiệp báo chí đó là vấn đề đạo đức báo chí có chiều hướng suy giảm. Một số lượng không nhỏ các nhà báo, phóng viên đang lạm dụng danh nhà báo, lạm dụng quyền làm báo của mình để trục lợi. Hình ảnh của nhà báo cũng bị ảnh hưởng theo chiều hướng tiêu cực, dẫn đến thái độ của người dân, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp với báo chí đã trở nên tiêu cực.

Khảo sát, nghiên cứu về các hành vi cản trở báo chí tác nghiệp do tổ chức RED Communication (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam - VUSTA, có chức năng nghiên cứu về lĩnh vực truyền thông phát triển) thực hiện trong tháng 5/2016 với khoảng 300 nhà báo, phóng viên, cán bộ làm việc tại các tòa soạn, các cơ quan quản lý báo chí và các tổ chức xã hội hoat động trong lĩnh vực báo chí cho thấy, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hành vi cản trở tác nghiệp giai đoạn 2011-2015 là hình ảnh, uy tín của những người làm báo bị giảm sút trong mắt xã hội.

Ngoài ra, Khảo sát của RED Communication cũng chỉ ra, hành vi cản trở báo chí tác nghiệp rất đa dạng. Các hành vi đe dọa, khủng bố, trả thù không chỉ nhằm trực tiếp vào phóng viên mà còn cả với gia đình họ. Ðiều này cho thấy các đối tượng cản trở hoạt động tác nghiệp của nhà báo không chỉ ngang nhiên mà còn rất hung hăng, vì thế rất cần có sự can thiệp đủ mạnh của pháp luật và sự tham gia của toàn xã hội để bảo vệ các nhà báo tác nghiệp đúng quy định.

Tự bảo vệ bằng uy tín nghề nghiệp

Luật Báo chí sửa đổi (có hiệu lực từ 1/1/2017) và Luật Tiếp cận thông tin (có hiệu lực từ 1/7/2018) là hành lang pháp lý an toàn, chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà báo khi thực thi nhiệm vụ. Trong đó, khoản 12 Ðiều 9 Luật Báo chí quy định một trong các hành vi bị nghiêm cấm là: “Ðe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phóng viên; phá hủy, thu giữ phương tiện, tài liệu, cản trở nhà báo, phóng viên hoạt động nghề nghiệp đúng pháp luật”.

Cùng với đó, Chính phủ cũng đang dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 159/2013/NÐ-CP về xử lý vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản theo hướng tăng mức phạt ở hầu hết các hành vi cản trở trái pháp luật hoạt động báo chí để phù hợp thực tế, tính chất mức độ vi phạm. Theo đánh giá của các chuyên gia, mức phạt của Nghị định 159  còn khá nhẹ so với sự nguy hiểm của hành vi và thiệt hại gây ra với nhà báo khi họ trở thành mục tiêu bị hành hung và cản trở quá trình tác nghiệp. Dự kiến Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ trình Chính phủ dự thảo Nghị định mới vào tháng 9/2017 để ban hành thay thế Nghị định 159/2013/NÐ-CP.

Cùng với việc hoàn thiện hành lang pháp lý để bảo vệ nhà báo và hoạt động tác nghiệp báo chí thì nhiều ý kiến cho rằng cần phải thực hiện nghiêm túc và đầy đủ bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp của nhà báo để các nhà báo, phóng viên tác nghiệp chính đáng phát huy quyền tác nghiệp của mình, cũng như có hình thức xử lý những nhà báo, phóng viên tác nghiệp không chính đáng, làm ảnh hưởng đến uy tín của nghề báo trong nhận định của xã hội.

Bản thân các nhà báo, phóng viên cũng cần tự ý thức để xây  dựng và củng cố “tư cách người làm báo”, thực sự là “người gác cổng thông tin” trung thực, khách quan, không vụ lợi; đủ bản lĩnh và đạo đức nghề nghiệp để không bị những danh lợi, vật chất làm “cong ngòi bút”. Mỗi nhà báo cũng cần hiểu biết đầy đủ về pháp luật để tự bảo vệ mình. Trên hết, mỗi nhà báo, phóng viên cần ý thức được trách nhiệm nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội, trách nhiệm công dân để tác nghiệp trong khuôn khổ pháp luật và đạo đức. 

Yên Thảo
Cùng chuyên mục
Nhiều hoạt động tri ân những “chiến sĩ áo trắng”

Nhiều hoạt động tri ân những “chiến sĩ áo trắng”

(PLVN) - Nhân kỷ niệm 66 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 - 27/2/2021), ngày 26/2, tại Trường Đại học Y Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh đã trao tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân cho 5 bác sỹ là các giảng viên thuộc Đại học Y Hà Nội.

Đọc thêm

Chủ động ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô 2021

Chủ động ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô 2021
(PLVN) - Trước dự báo về diễn biến của hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô 2021, các cơ quan chức năng tỉnh Bạc Liêu  đã chủ động triển khai nhiều giải pháp để ứng phó; đặc biệt chú trọng tích trữ nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp, điều tiết nước mặn phục vụ nuôi tôm... 

Phạt 10 triệu đồng người từ vùng dịch về nhưng khai báo gian dối

Phạt 10 triệu đồng người từ vùng dịch về nhưng khai báo gian dối
(PLVN) - UBND thị xã Nghĩa Lộ (tỉnh Yên Bái) vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đối với Hoàng Văn Thảo (trú tại thôn bản Ten, phường Pú Trạng) về hành vi cố ý khai báo, thông tin sai sự thật về dịch bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A với mức phạt 10 triệu đồng.

 

Tăng cường kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong điều trị bệnh

Tăng cường kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong điều trị bệnh
(PLVN) - Để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của nhân dân, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Ninh Bình Phạm Thị Phương Hạnh cho biết, năm 2021, ngành Y tế Ninh Bình tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ y tế có y đức, có năng lực chuyên môn vững vàng, đồng thời tăng cường kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong điều trị bệnh.

1.113 thanh niên Ninh Thuận đã lên đường nhập ngũ

1.113 thanh niên Ninh Thuận đã lên đường nhập ngũ
(PLVN) - 100% thanh niên nhận lệnh gọi nhập ngũ ở tỉnh Ninh Thuận có mặt tại buổi giao quân và đã được giao cho các đơn vị nhận quân. Buổi lễ giao quân đã diễn ra trong không khí trang nghiêm, nhanh gọn và hiệu quả, đảm bảo theo đúng quy định của công tác tuyển quân và phòng, chống dịch Covid-19.

Thừa Thiên Huế có hơn 1.400 thanh niên lên đường nhập ngũ

Thừa Thiên Huế có hơn 1.400 thanh niên lên đường nhập ngũ
(PLVN) - Sáng nay (27/2), 9 huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh TT- Huế long trọng tổ chức lễ giao nhận quân năm 2021. Tham dự lễ giao nhận quân có Trung tướng Nguyễn Trọng Bình, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam và lãnh đạo Quân khu 4.
Gần 700 doanh nghiệp Việt được phép xuất khẩu thủy sản vào Đài Loan

Gần 700 doanh nghiệp Việt được phép xuất khẩu thủy sản vào Đài Loan

(PLVN) - Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (Vasep) vừa cho biết, cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Đài Loan (TFDA) vừa có văn bản gửi Phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc, thông báo về việc cập nhật danh sách các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đạt chuẩn được phép xuất khẩu thủy sản vào Đài Loan, có hiệu lực từ ngày 23/2/2021.

Hơn 2.000 thanh niên Phú Yên lên đường nhập ngũ

Hơn 2.000 thanh niên Phú Yên lên đường nhập ngũ
(PLVN) - Sáng nay 27/2, 9/9 huyện, thị xã và thành phố trên địa bàn tỉnh Phú Yên đồng loạt tổ chức Lễ giao, nhận quân năm 2021. Nhờ làm tốt công tác hiệp đồng, đến 7 giờ 20 phút, các địa phuơng đã hoàn thành công tác giao, nhận quân; 100% thanh niên nhập ngũ hăng hái lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Ford Việt Nam hỗ trợ xe phân luồng bệnh nhân và F1 tại Hải Dương

Ford Việt Nam hỗ trợ xe phân luồng bệnh nhân và F1 tại Hải Dương
(PLVN) - Những món quà được Ford Việt Nam gửi tặng Bệnh viện dã chiến Hải Dương, ngoài giá trị vật chất còn như một lời cảm ơn và động viên các nhân viên y tế đang nỗ lực ngày đêm vì công cuộc đẩy lùi dịch bệnh Covid-19 tại tỉnh Hải Dương nói riêng và trên toàn quốc nói chung.

Thương mại Việt – Anh tăng trưởng ngoạn mục ngay sau khi UKVFTA có hiệu lực

Thương mại Việt – Anh tăng trưởng ngoạn mục ngay sau khi UKVFTA có hiệu lực
(PLVN) -Vụ Thị trường châu Âu – châu Mỹ (Bộ Công Thương) vừa cho biết, trong tháng 1 năm 2021, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Vương quốc Anh có mức tăng trưởng ngoạn mục khi Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA) vừa mới được áp dụng tạm thời kể từ ngày 01/01/2021.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬