Báo động “chủ nghĩa nhiệm kỳ” đi đôi với khai khoáng kiểu vơ vét

(PLO) - Tình trạng khai thác khoáng sản bừa bãi, những yếu kém trong khâu quản lý và hệ lụy đối với thiên nhiên, dân sinh như hồi chuông báo động tại Hội thảo “Quản trị ngành công nghiệp khai thác Việt Nam: Thách thức và nhu cầu cải cách” diễn ra hôm qua (3/12).
Báo động “chủ nghĩa nhiệm kỳ” đi đôi với khai khoáng kiểu vơ vét Ảnh minh họa
Khai thác bừa bãi, xuất khẩu ồ ạt
Theo tính toán của Tổng hội Địa chất, số năm khai thác còn lại của một số ngành khoáng sản đóng góp lớn cho sự phát triển của Việt Nam trong thời gian qua sẽ không còn nhiều. Ví như thời gian khai thác còn lại của dầu khí 56 năm, barit 21 năm, thiếc là 19 năm, chì – kẽm 17 năm và vàng là 21 năm. Chúng ta cứ tưởng nước ta “rừng vàng, biển bạc” nhưng hoàn toàn không phải thế, trữ lượng các tài nguyên khoáng sản của ta rất ít, rất thiếu.
Thực trạng này được TS Nguyễn Thành Sơn, Giám đốc Ban Quản lý Các dự án than Đồng bằng sông Hồng, Tổng Cty khoáng sản Vinacomin cụ thể hóa bằng những con số khá rõ ràng. Đó là trong tự nhiên Việt Nam chỉ có 60/200 loại khoáng sản. Tuy vậy, hiện chúng ta mới chỉ thăm dò, khai thác được một nửa số đó (30/60 loại) và so với nhu cầu thì chúng ta thiếu 4/20 khoáng sản quan trọng. Nhưng nhiều người vẫn lầm tưởng nước ta giàu tài nguyên thiên nhiên. Ví như trữ lượng titan trong tự nhiên của các mỏ trên những vùng ven biển nước ta chỉ  từ 0,57-0,6%, tương đương với 600 triệu tấn. Trong khi trên thế giới trung bình là 10 tỷ tấn. 
Theo TS Sơn, vì chúng ta không có chính sách và quy hoạch tổng thể về tài nguyên khoáng sản dẫn đến tình trạng khai thác bừa bãi, xuất khẩu ồ ạt. Tình trạng “Chủ nghĩa nhiệm kỳ đi đôi với khai thác vơ vét vẫn tiếp diễn từ cấp Trung ương xuống đến địa phương”, ông Sơn đánh giá. Thậm chí, tình trạng khai thác than ở Việt Nam còn vơ vét hơn các thời kỳ trước.
Các nguồn khoáng sản của Việt Nam không những bị khai thác quá mức mà còn “chảy máu” khi chúng ta khai thác chúng bằng công nghệ lạc hậu. So với trung bình các nước phát triển, Việt Nam lạc hậu khoảng trên 50 năm. Lấy ví dụ cụ thể công nghệ đãi vàng ở Thái Nguyên được coi là hiện đại nhất so với các địa phương trong nước, TS. Sơn cho biết lượng tổn thất trong quá trình khai thác khoảng 70% - một sự lãng phí quá lớn.
Môi trường và dân sinh gánh hậu quả
Bất cập không dừng lại ở câu chuyện khai thác quá đà, ồ ạt gây tổn thất tài nguyên thiên nhiên, hệ lụy từ việc cấp phép khai thác khoáng sản tràn lan cũng khiến nhiều hộ gia đình điêu đứng vì thiếu hoặc mất hẳn đất sản xuất. Phần lớn các mỏ khai thác tại một số địa phương chưa xây dựng bãi thải theo đúng quy định, gây bồi lấp dòng chảy, ruộng vườn; làm thu hẹp diện tích đất lâm nghiệp; gây hỏng cầu cống, đường sá… 
GS Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết: “Ai lên Bắc Kạn dễ nhận thấy khắp nơi khai thác mỏ, đất ô nhiễm, nước tuyển quặng dồn vào 1 số chỗ chảy ra môi trường… Môi trường bị ảnh hưởng ở khắp nơi và người dân gánh chịu hậu quả lớn nhất”.
Càng đáng lo hơn khi hầu hết hoạt động khai thác khoáng sản hiện tập trung chủ yếu ở các vùng núi và trung du khiến phạm vi tác động sâu rộng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các vùng rừng và diện tích đất rừng xung quanh khu vực khai thác. 
TS Sơn chỉ ra hậu quả của tình trạng khai thác tràn lan khoáng sản là 26 người dân tại Quảng Ninh bị chết trong đợt mưa lũ cuối tháng 7/2015 (mặc dù đã được cảnh báo từ 21 năm trước) và bùn đỏ của alumina Tân Rai đang thẩm lậu hóa chất độc hại làm chết cá, khu vực Bảo Lộc với 100/200ha hồ bị nhiễm độc.
“Cứ tiếp diễn tình trạng môi trường bị ảnh hưởng như hiện nay thì chúng ta không chỉ có một, hai dòng sông mà sẽ có rất nhiều dòng sông “chết” cùng với rất nhiều làng ung thư mọc theo”, bà Nguyễn Thị Cúc, Hội Tư vấn Thuế Việt Nam nhận xét.
“Méo mó” trong cấp phép
Theo GS Võ, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng khai thác khoáng sản “vô lối” là do tình trạng cấp phép ở nước ta còn chưa rõ ràng, minh bạch. Chính sự phân cấp, phân quyền không rõ ràng, “méo mó” trong việc cấp phép khai thác khoáng sản dẫn đến khi hậu quả xảy ra, không có đơn vị nào đứng ra nhận trách nhiệm. “Địa phương vượt quyền là tình trạng phổ biến, họ chỉ được cấp mỏ nhỏ nhưng hầu như họ cấp những mỏ lớn. Chính quan hệ quen biết, quan hệ lợi ích làm cho việc khai thác khoáng sản ngày càng nở rộ”, GS Võ nói.
Theo TS Lê Đăng Doanh - nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương, cơ chế xin - cho, việc đấu thầu không minh bạch và Luật Khoáng sản chưa có những quy định cụ thể  đã giúp cho một số người, một số nhóm dựa vào đó để vơ vét của cải, vật chất.
Theo đa số các đại biểu, chúng ta cần chặn việc xin - cho, cần minh bạch hóa các nguồn thông tin khi đấu giá khai thác khoáng sản cùng với việc tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân giám sát thì sẽ đưa việc khai thác khoáng sản vào quy củ. 
Diệu Phạm
Cùng chuyên mục
Kiên quyết không để lọt những cán bộ không đủ tiêu chuẩn chính trị vào cấp uỷ nhiệm kỳ tới

Kiên quyết không để lọt những cán bộ không đủ tiêu chuẩn chính trị vào cấp uỷ nhiệm kỳ tới

(PLVN) -Ngày 9/7, tại buổi làm việc với Ban Thường vụTỉnh ủy Đắk Lắk về giám sát chuyên đề công tác cán bộ năm 2020, ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng ban thường trực Ban Tổ chức Trung ương đề nghị địa phương kiên quyết không để lọt những cán bộ không đủ tiêu chuẩn chính trị vào cấp uỷ nhiệm kỳ tới.

Đọc thêm

Đưa gần 300 công dân Việt Nam từ Nga về nước

Đưa gần 300 công dân Việt Nam từ Nga về nước
(PLVN) - Trong 2 ngày 8 và 9/7, các cơ quan chức năng Việt Nam, Cơ quan Đại diện Việt Nam tại Nga và hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam đã phối hợp với các cơ quan chức năng Nga đưa gần 300 công dân Việt Nam từ nhiều vùng của nước Nga về nước.

Thông tin mới vụ cụ ông dùng súng tự chế bắn trọng thương “cát tặc“

Thông tin mới vụ cụ ông dùng súng tự chế bắn trọng thương “cát tặc“
(PLVN) - Liên quan đến vụ việc ông Nguyễn Văn Toán (SN 1954, trú tại thôn Tây Chánh, xã Hải Chánh, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị) dùng súng tự chế bắn trọng thương ông Võ Văn Ba (SN 1978, trú cùng địa bàn), cơ quan công an đã lập biên bản tạm giữ một phương tiện tham gia khai thác cát trái phép.

Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong ASEAN

Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong ASEAN
(PLVN) - Sáng 9/7, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn và Thứ trưởng Thứ nhất Bộ Các Vấn đề toàn cầu Canada Marta Morgan đã đồng chủ trì Tham khảo chính trị cấp Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam – Canada lần thứ hai theo hình thức trực tuyến.

Ngăn chặn kịp thời nhóm thanh niên chuẩn bị hung khí để đánh nhau

Ngăn chặn kịp thời nhóm thanh niên chuẩn bị hung khí để đánh nhau
(PLVN) - Một nhóm thanh niên nghi sử dụng ma túy đã tụ tập tại nhà một người quen ở thị trấn Hòn Đất (huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang) có mang nhiều hung khí, bình xịt hơi cay và súng bắn đạn bi để chuẩn bị đánh nhau. Rất may vụ việc được Công an huyện Hòn Đất phát hiện ngăn chặn kịp thời nên chưa có hậu quả đáng tiếc xảy ra.

Kiên quyết không để lọt những cán bộ không đủ tiêu chuẩn chính trị vào cấp uỷ nhiệm kỳ tới

Kiên quyết không để lọt những cán bộ không đủ tiêu chuẩn chính trị vào cấp uỷ nhiệm kỳ tới

(PLVN) -Ngày 9/7, tại buổi làm việc với Ban Thường vụTỉnh ủy Đắk Lắk về giám sát chuyên đề công tác cán bộ năm 2020, ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng ban thường trực Ban Tổ chức Trung ương đề nghị địa phương kiên quyết không để lọt những cán bộ không đủ tiêu chuẩn chính trị vào cấp uỷ nhiệm kỳ tới.

Không để bệnh bạch hầu lan rộng, kéo dài

Không để bệnh bạch hầu lan rộng, kéo dài
(PLVN) - Trước tình hình bệnh bạch hầu xuất hiện và đang diễn biến phức tạp tại địa bàn, tỉnh Đắk Nông cần bám sát chỉ đạo của Bộ Y tế, tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch, khoanh vùng xử lý triệt để ổ dịch, không để dịch bệnh lan rộng, kéo dài, hạn chế tới mức thấp nhất các trường hợp tử vong.

10 điều nhất định không được bỏ qua khi mua nhà

10 điều nhất định không được bỏ qua khi mua nhà
(PLVN) - Mua nhà rất nên tìm hiểu để xem phong thủy, điều này chắc ai cũng biết. Bởi vì, nếu mua phải một căn nhà hoặc căn phòng không tốt, thì chẳng những ảnh hưởng đến vận thế, tiền tài, mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe con người nên phải hết sức thận trọng, kỹ lưỡng. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬