Báo động “chủ nghĩa nhiệm kỳ” đi đôi với khai khoáng kiểu vơ vét

(PLO) - Tình trạng khai thác khoáng sản bừa bãi, những yếu kém trong khâu quản lý và hệ lụy đối với thiên nhiên, dân sinh như hồi chuông báo động tại Hội thảo “Quản trị ngành công nghiệp khai thác Việt Nam: Thách thức và nhu cầu cải cách” diễn ra hôm qua (3/12).
Báo động “chủ nghĩa nhiệm kỳ” đi đôi với khai khoáng kiểu vơ vét Ảnh minh họa
Khai thác bừa bãi, xuất khẩu ồ ạt
Theo tính toán của Tổng hội Địa chất, số năm khai thác còn lại của một số ngành khoáng sản đóng góp lớn cho sự phát triển của Việt Nam trong thời gian qua sẽ không còn nhiều. Ví như thời gian khai thác còn lại của dầu khí 56 năm, barit 21 năm, thiếc là 19 năm, chì – kẽm 17 năm và vàng là 21 năm. Chúng ta cứ tưởng nước ta “rừng vàng, biển bạc” nhưng hoàn toàn không phải thế, trữ lượng các tài nguyên khoáng sản của ta rất ít, rất thiếu.
Thực trạng này được TS Nguyễn Thành Sơn, Giám đốc Ban Quản lý Các dự án than Đồng bằng sông Hồng, Tổng Cty khoáng sản Vinacomin cụ thể hóa bằng những con số khá rõ ràng. Đó là trong tự nhiên Việt Nam chỉ có 60/200 loại khoáng sản. Tuy vậy, hiện chúng ta mới chỉ thăm dò, khai thác được một nửa số đó (30/60 loại) và so với nhu cầu thì chúng ta thiếu 4/20 khoáng sản quan trọng. Nhưng nhiều người vẫn lầm tưởng nước ta giàu tài nguyên thiên nhiên. Ví như trữ lượng titan trong tự nhiên của các mỏ trên những vùng ven biển nước ta chỉ  từ 0,57-0,6%, tương đương với 600 triệu tấn. Trong khi trên thế giới trung bình là 10 tỷ tấn. 
Theo TS Sơn, vì chúng ta không có chính sách và quy hoạch tổng thể về tài nguyên khoáng sản dẫn đến tình trạng khai thác bừa bãi, xuất khẩu ồ ạt. Tình trạng “Chủ nghĩa nhiệm kỳ đi đôi với khai thác vơ vét vẫn tiếp diễn từ cấp Trung ương xuống đến địa phương”, ông Sơn đánh giá. Thậm chí, tình trạng khai thác than ở Việt Nam còn vơ vét hơn các thời kỳ trước.
Các nguồn khoáng sản của Việt Nam không những bị khai thác quá mức mà còn “chảy máu” khi chúng ta khai thác chúng bằng công nghệ lạc hậu. So với trung bình các nước phát triển, Việt Nam lạc hậu khoảng trên 50 năm. Lấy ví dụ cụ thể công nghệ đãi vàng ở Thái Nguyên được coi là hiện đại nhất so với các địa phương trong nước, TS. Sơn cho biết lượng tổn thất trong quá trình khai thác khoảng 70% - một sự lãng phí quá lớn.
Môi trường và dân sinh gánh hậu quả
Bất cập không dừng lại ở câu chuyện khai thác quá đà, ồ ạt gây tổn thất tài nguyên thiên nhiên, hệ lụy từ việc cấp phép khai thác khoáng sản tràn lan cũng khiến nhiều hộ gia đình điêu đứng vì thiếu hoặc mất hẳn đất sản xuất. Phần lớn các mỏ khai thác tại một số địa phương chưa xây dựng bãi thải theo đúng quy định, gây bồi lấp dòng chảy, ruộng vườn; làm thu hẹp diện tích đất lâm nghiệp; gây hỏng cầu cống, đường sá… 
GS Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết: “Ai lên Bắc Kạn dễ nhận thấy khắp nơi khai thác mỏ, đất ô nhiễm, nước tuyển quặng dồn vào 1 số chỗ chảy ra môi trường… Môi trường bị ảnh hưởng ở khắp nơi và người dân gánh chịu hậu quả lớn nhất”.
Càng đáng lo hơn khi hầu hết hoạt động khai thác khoáng sản hiện tập trung chủ yếu ở các vùng núi và trung du khiến phạm vi tác động sâu rộng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các vùng rừng và diện tích đất rừng xung quanh khu vực khai thác. 
TS Sơn chỉ ra hậu quả của tình trạng khai thác tràn lan khoáng sản là 26 người dân tại Quảng Ninh bị chết trong đợt mưa lũ cuối tháng 7/2015 (mặc dù đã được cảnh báo từ 21 năm trước) và bùn đỏ của alumina Tân Rai đang thẩm lậu hóa chất độc hại làm chết cá, khu vực Bảo Lộc với 100/200ha hồ bị nhiễm độc.
“Cứ tiếp diễn tình trạng môi trường bị ảnh hưởng như hiện nay thì chúng ta không chỉ có một, hai dòng sông mà sẽ có rất nhiều dòng sông “chết” cùng với rất nhiều làng ung thư mọc theo”, bà Nguyễn Thị Cúc, Hội Tư vấn Thuế Việt Nam nhận xét.
“Méo mó” trong cấp phép
Theo GS Võ, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng khai thác khoáng sản “vô lối” là do tình trạng cấp phép ở nước ta còn chưa rõ ràng, minh bạch. Chính sự phân cấp, phân quyền không rõ ràng, “méo mó” trong việc cấp phép khai thác khoáng sản dẫn đến khi hậu quả xảy ra, không có đơn vị nào đứng ra nhận trách nhiệm. “Địa phương vượt quyền là tình trạng phổ biến, họ chỉ được cấp mỏ nhỏ nhưng hầu như họ cấp những mỏ lớn. Chính quan hệ quen biết, quan hệ lợi ích làm cho việc khai thác khoáng sản ngày càng nở rộ”, GS Võ nói.
Theo TS Lê Đăng Doanh - nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương, cơ chế xin - cho, việc đấu thầu không minh bạch và Luật Khoáng sản chưa có những quy định cụ thể  đã giúp cho một số người, một số nhóm dựa vào đó để vơ vét của cải, vật chất.
Theo đa số các đại biểu, chúng ta cần chặn việc xin - cho, cần minh bạch hóa các nguồn thông tin khi đấu giá khai thác khoáng sản cùng với việc tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân giám sát thì sẽ đưa việc khai thác khoáng sản vào quy củ. 
Diệu Phạm
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ngành Tư pháp đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về bầu cử

Ngành Tư pháp đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về bầu cử
(PLVN) -Những ngày này, cả nước đang tích cực các công việc chuẩn bị cho sự kiện chính trị, pháp lý quan trọng - bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021 – 2026. Để cuộc bầu cử thành công, công tác tuyên truyền phải đi trước một bước.

Đứa con gây tội ác trong cơn say và lời khẩn cầu của người cha già

Đứa con gây tội ác trong cơn say và lời khẩn cầu của người cha già
(PLVN) - Cùng lúc chịu nỗi đau mất vợ và con trai khiến người đàn ông 77 tuổi gần như suy sụp. Không đủ sức xuống dự phiên tòa xét xử con trai, người cha khốn khổ ấy đã gửi lời qua luật sư, mong con đường trở về của con ngắn hơn. Riêng đối với đứa con tội lỗi đoạt mạng mẹ mình trong cơn say, sự hối hận dường như đã muộn màng.

Đầu tư sân bay đâu đơn giản như 'bến xe cóc'!

Đầu tư sân bay đâu đơn giản như 'bến xe cóc'!
(PLVN) - Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống sân bay toàn quốc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, đang được Bộ GTVT lấy ý kiến các địa phương và chuyên gia, sau đó Hội đồng thẩm định quốc gia sẽ xem xét, trình Chính phủ phê duyệt.

Hai anh em vướng lao lý vì 3.000 bao thuốc lá 555

Hai anh em vướng lao lý vì 3.000 bao thuốc lá 555
(PLVN) - Biết rõ thuốc lá 555 do nước ngoài sản xuất là hàng hóa Nhà nước cấm lưu thông trên thị trường Việt Nam nhưng vì hám lợi, Thao vẫn mua bán. Hậu hành vi này, Thao còn khiến anh trai vướng lao lý.

Bắc Giang, Bắc Ninh quản lý chặt người về từ Hải Dương

Bắc Giang, Bắc Ninh quản lý chặt người về từ Hải Dương
(PLVN) - Ngày 3/3, Ban Chỉ đạo (BCĐ) Phòng, chống dịch Covid-19 tỉnh Bắc Giang yêu cầu các huyện, TP trên địa bàn tỉnh rà soát, quản lý chặt chẽ người về từ tỉnh Hải Dương  ngay sau khi tỉnh Hải Dương kết thúc cách ly xã hội từ ngày 3/3.  

Cao tốc La Sơn - Túy Loan: Kỳ vọng đưa vào khai thác trong quý II/2021

Cao tốc La Sơn - Túy Loan: Kỳ vọng đưa vào khai thác trong quý II/2021
(PLVN) - Ngày 3/3, lãnh đạo Bộ GTVT và một số đơn vị liên quan kiểm tra dự án cao tốc La Sơn - Túy Loan. Sau khi kiểm tra, các chuyên gia sẽ cho ý kiến đánh giá chất lượng công trình để chủ đầu tư thông xe kỹ thuật, đưa dự án vào khai thác khi đảm bảo các yêu cầu theo quy định.

Vụ hai xe Mercedes chung một biển số ở Hà Nội: Làm giả biển số xe có thể bị phạt tù

Vụ hai xe Mercedes chung một biển số ở Hà Nội: Làm giả biển số xe có thể bị phạt tù
(PLVN) - Công an TP Hà Nội cho biết đã tạm giữ 2 xe Mercedes Benz cùng mang BKS 30E-488.16 lưu thông trên đường Vạn Phúc (quận Hà Đông) để xác minh, làm rõ xe nào đúng biển số, xe nào lắp biển số giả để xử lý. Vậy đối tượng có hành vi gắn biển số xe giả và làm biển số xe giả sẽ bị xử lý như thế nào theo quy định pháp luật?

Thương hiệu Big C sẽ không còn ở Việt Nam

Thương hiệu Big C sẽ không còn ở Việt Nam
(PLVN) - 5 đại siêu thị Big C bất ngờ chuyển thành Go!Maket; 7 siêu thị Big C chuyển thành Top Maket. Đây là những bước đi đầu tiên đánh dấu sự chuyển mình chính thức của thương hiệu Big C Việt Nam kể từ khi chuyển đổi quyền sở hữu sang tỷ phú Thái Lan. 

Hải Dương cần làm gì để không tái bùng dịch?

Hải Dương cần làm gì để không tái bùng dịch?
(PLVN) - Theo PGS.TS Trần Như Dương, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Trưởng đoàn công tác đặc biệt của Bộ Y tế tại Hải Dương, tỉnh cần tiếp tục thực hiện triệt để các biện pháp phòng, chống dịch theo quy định trên địa bàn toàn tỉnh, thực hiện đúng, đầy đủ 5 chiến lược mà Ban Chỉ đạo quốc gia phòng, chống dịch Covid-19 đã đề ra. 

Cách tra cứu thông tin thẻ bảo hiểm y tế

Cách tra cứu thông tin thẻ bảo hiểm y tế
(PLVN) - Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam vừa ban hành Công văn số 468/BHXH-GĐĐT ngày 02/03/2021 gửi BHXH các tỉnh hướng dẫn về việc tra cứu thông tin thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) qua Cổng tiếp nhận dữ liệu thuộc Hệ thống thông tin giám định BHYT.

Tạo điều kiện để văn nghệ sĩ, vận động viên sống bằng nghề

Tạo điều kiện để văn nghệ sĩ, vận động viên sống bằng nghề
(PLVN) - Ngày 3/3, dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Vương Đình Huệ, Thường trực Thành ủy Hà Nội làm việc với Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội về kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị thời gian qua, nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬