Áp lực thành tích, nông thôn mới è cổ với gánh nợ 11 nghìn tỷ

(PLO) -5 năm qua, Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới (NTM) đã góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn. Song thực tế, nhiều địa phương vì chạy theo thành tích, áp lực về đích bằng mọi giá đã dẫn đến nợ đọng trong xây dựng cơ bản. Tổng nợ đọng chương trình này của cả nước hiện đã lên đến hơn 11 nghìn tỷ.
Áp lực thành tích, nông thôn mới è cổ với gánh nợ 11 nghìn tỷ

Khi địa phương nằm trên… đống nợ

Khảo sát thực tế ở nhiều địa phương, nhất là những xã đã về đích NTM, đều dễ dàng thấy số nợ đọng vượt ngưỡng kiểm soát của địa phương. Gần nhất, xã Thụy Hương (Chương Mỹ, Hà Nội) là một trong những xã được chọn làm thí điểm đợt đầu tiên của cả nước. Năm 2012, sau khi hoàn thành 19 tiêu chí, thì số nợ đọng lớn.

Đến nay còn nợ tới hơn 36 tỷ đồng. Ông Nguyễn Hữu Thắng, Chủ tịch UBND xã Thụy Hương ngậm ngùi: “Khoản này vượt quá khả năng của địa phương, chúng tôi phải cầu cứu các cấp cao hơn. Chúng tôi kiến nghị lên các cấp, mấy năm qua nhiều cuộc họp đã được tổ chức nhưng chưa có cách tháo gỡ”.

Ở một tỉnh miền trung, Quảng Bình, địa phương được xác định kinh tế còn nhiều năm hạn chế. Nhưng vì thành tích, và mới có 30 xã đạt chuẩn, nhưng số nợ đọng xây dựng lên đến 470 tỷ đồng.

Ở địa phương khác, đến nay Nghệ An có 112 xã đạt chuẩn NTM, đạt tỷ lệ 25,9%, vượt mức 5,9% so với kế hoạch; tổng số tiền huy động là 20.912,7 tỷ đồng, trong đó nhân dân đóng góp chiếm 31%. Thế nhưng, dù nhiều thành quả đạt được thì hầu hết các xã đều đang đau đầu với các khoản nợ đọng.

Theo thống kê của Văn phòng điều phối NTM tỉnh Nghệ An, đến tháng 6-2016, nợ đọng xây dựng cơ bản lên đến 887 tỉ đồng. 

Hay tại Thanh Hóa, lãnh đạo Văn phòng điều phối NTM tỉnh Thanh Hóa cho biết toàn tỉnh có 573 xã làm nông thôn mới, trong đó 113 xã đã đạt chuẩn và chỉ có 16 xã không nợ hoặc nợ rất ít. Trong thực thi có một chuyện khá bi hài, là các xã đã “khai thêm” số nợ, dẫn đến tổng số nợ toàn tỉnh (tính đến 31-1-2016) lên đến hơn 1547 tỷ đồng.

Ông Trần Đức Năng, Chánh Văn phòng điều phối NTM tỉnh Thanh Hóa cho hay: “Trước tình hình nợ đọng, chúng tôi thấy làm việc cũng sát sao, mà sao nhiều quá! Chúng tôi đã kiểm tra lại thì thấy ở cấp xã người ta nôn nóng làm, nên công nợ gồm cả những công trình dự toán sẽ thực hiện (chưa khởi công) vào biểu tổng nợ, dẫn đến số nợ tăng quá cao so với thực tế. Kiểm tra lại thì số nợ của Thanh Hóa chỉ là 1160 tỷ đồng thôi”.

Khách quan nhìn nhận Bộ mặt nông thôn đang từng ngày đổi mới nhờ chương trình xây dựng NTM

Cũng được chọn là xã điểm, Quý Lộc huyện Yên Định (Thanh Hóa) đang gánh món nợ vô cùng khó giải quyết, hiện nay còn 16 tỷ đồng. Ông Trịnh Văn Hiền, Phó chủ tịch UBND xã Quý Lộc, bày tỏ:

“Mệt vì áp lực, nay lại mệt vì nợ nần”. Điều đáng nói, Quý Lộc không chỉ là trường hợp cá biệt của Huyện NTM Yên Định, được nhận quyết định vào ngày 20-5-2016, rất nhiều xã khác khi cán đích thì cùng đội món nợ khổng lồ, như Yên Trường nợ 21 tỷ đồng, Định Hải 5 tỷ đồng, Định Tân hơn 10 tỷ đồng… Ở các huyện khác của xứ Thanh, tình trạng tương tự như tại huyện Hoằng Hóa, xã Hoằng Thịnh nợ 5 tỷ đồng, xã Hoằng Đồng gần 10 tỷ đồng, tại huyện Nga Sơn xã Nga An nợ trên 20 tỷ đồng... 

Nhìn bao quát hơn, theo cập nhật mới nhất của Văn phòng Điều phối NTM Trung ương và tìm hiểu của chúng tôi, nợ đọng xây dựng cơ bản không loại trừ một vùng miền nào, thậm chí ở các huyện đã “về đích” vẫn loay hoay với bài toán nợ nần.

Theo thống kê của 44/51 tỉnh, thành tiền nợ đã lên đến 11.700 tỷ đồng (vẫn còn 12 tỉnh chưa có báo cáo), tập trung vào 10 tỉnh, thành chiếm 82,7% tổng số nợ đọng xây dựng cơ bản của cả nước, như Bắc Ninh (613 tỷ đồng), Thanh Hóa ( trên 1100 tỷ đồng), Nghệ An (887 tỷ đồng), Hà Nam, Hưng Yên, Quảng Bình (mỗi tỉnh hơn 200 tỷ đồng), Hà Nội (khoảng 540 tỷ đồng)...

Đâu là nguyên nhân?

Theo tìm hiểu ở các địa phương, lãnh đạo cấp tỉnh, thành phố cho rằng, nguyên nhân nợ đọng là do cấp xã không lo được nguồn vốn đối ứng. Trong khi đó, cấp trung ương, tỉnh đã lo đủ vốn, nhưng cấp xã vẫn loay hoay vì không tìm đâu ra kinh phí.

Ông Vi Lưu Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kiêm Chánh Văn phòng Ban Điều phối chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM tỉnh Nghệ An - khẳng định: “Tỉnh không có chủ trương ép các xã phải cán đích NTM. Việc một số xã rơi vào nợ nần sau khi đạt chuẩn NTM là do họ tự ý đi vay để xây dựng công trình, trong đó có các công trình hoành tráng”. 

Còn tại Thanh Hóa, ông Trần Đức Năng cho biết, trước khi UBND tỉnh phê duyệt chủ trương, thì cả xã và huyện đều có cam kết nguồn vốn đối ứng, nguồn trả nợ. Một căn nguyên khác cũng là tiêu biểu của hầu hết các địa phương, là do áp lực về tiêu chí, thậm chí “chạy tiến độ”, dẫn đến nhiều hạng mục công trình phải làm gấp các tiêu chí khó đạt và cần đầu tư nhiều tiền là: giao thông, thủy lợi, trường học, văn hóa, chợ, hộ nghèo…

Trong khi đó lãnh đạo nhiều địa phương cho rằng, bước vào thực hiện Chương trình xây dựng NTM, nhiều tỉnh có xuất phát điểm về kinh tế thấp, chưa tự cân đối được ngân sách, dân số sống ở vùng nông thôn, miền núi. Thêm nữa việc phân bổ ngân sách trung ương rất thấp.

Thực tế tại không ít địa phương, phóng viên chứng kiến nhiều vùng nông thôn còn nghèo, nhưng lại xây trụ sở UBND xã rất lớn; các công trình trung tâm văn hóa, trường học, trạm y tế xã, cổng làng… cũng được đầu tư tốn kém, vượt công năng sử dụng nên dẫn đến nợ nần. Nhưng dù thế nào thì đó cũng là khoản nợ khổng lồ, mà theo như nhiều chuyên gia là đã “vung tay quá trán”. 

Hướng giải quyết hiệu quả

Để chấn chỉnh và xử lý tình trạng nợ đọng, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các địa phương không để phát sinh nợ; còn nợ thì không cho phép xây dựng mới cho đến khi xử lý xong nợ; chỉ phê duyệt dự án khi đã xác định được nguồn vốn, không cho phép doanh nghiệp tự bỏ vốn thi công dự án khi chưa được bố trí vốn, không công nhận đạt chuẩn NTM và không khen thưởng đối với địa phương có nợ đọng xây dựng cơ bản không đúng qui định. 

Ông Nguyễn Minh Tiến - Chánh Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM cho biết: Tới đây, Chính phủ sẽ ban hành Nghị định về cơ chế đầu tư đặc thù trong xây dựng NTM, theo đó sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất để giao cho cộng đồng và người dân tự triển khai các công trình xây dựng quy mô nhỏ, đơn giản trong Chương trình xây dựng NTM; góp phần giảm 30-40% chi phí của công trình (so với trường hợp phải đấu thầu hoặc thuê doanh nghiệp thi công).

Đồng thời, hiện nay Bộ Nông nghiệp và PTNT đang hoàn thiện phương án sửa đổi bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới để ban hành bộ tiêu chí NTM cấp xã giai đoạn 2016-2020, theo đó đối với 09 tiêu chí về cơ sở hạ tầng sẽ được làm “mềm hóa”, cho phép địa phương áp dụng mức đạt chuẩn linh hoạt phù hợp với điều kiện cụ thể của từng nơi). Như vậy, sẽ tránh việc đầu tư quá lớn cho những công trình chưa thực sự cần thiết, hoặc đầu tư quy mô quá mức để đạt chuẩn.

Trong giai đoạn 2016-2020, Quốc hội đã cam kết bố trí nguồn vốn ngân sách phục vụ NTM tối thiểu ở mức 193.000 tỷ đồng (trong đó 63.000 tỷ đồng là từ ngân sách trung ương, và 130.000 tỷ đồng là từ địa phương các cấp). Như vậy, nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 2016-2020 tăng gấp 3,8 lần so với giai đoạn 2011-2015; ngân sách địa phương tăng gấp 1,6 lần so với cùng kỳ của 5 năm trước.
Hải Miên
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cần làm tốt hơn công tác dân vận khéo trong hoạt động hòa giải

Cần làm tốt hơn công tác dân vận khéo trong hoạt động hòa giải
(PLVN) -Ngày 13/7/2020, Ban Dân vận Trung ương phối hợp với Bộ Tư pháp, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) và Tòa án nhân dân tối cao tổ chức Hội nghị “Công tác dân vận trong hoạt động hòa giải”. Để hiểu rõ hơn về việc vận dụng dân vận khéo trong hoạt động hòa giải ở cơ sở, gắn với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), Báo Pháp luật Việt Nam đã có bài phỏng vấn Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh về vấn đề trên.

Sôi động phong trào thể thao đất Cố đô Huế

Sôi động phong trào thể thao đất Cố đô Huế
(PLVN) - Ra đường vào sáng sớm hay chiều tà có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh từng tốp người nhộn nhịp sải bước, sảng khoái hòa mình vào không khí thể dục sôi động của đất cố đô...

PVEP vượt qua 'khủng hoảng kép' ra sao?

PVEP vượt qua 'khủng hoảng kép' ra sao?
(PLVN) - Từ đầu năm đến nay, dù phải trải qua “khủng hoảng kép” khi vừa chịu tác động dịch Covid-19 vừa chịu tác động giá dầu thế giới giảm sâu nhưng Tổng Công ty Thăm dò và Khai thác dầu khí (PVEP) đã đưa ra nhiều giải pháp vượt qua khó khăn.
Ngành Hải quan chỉ ra 3 phương thức gian lận xuất xứ phổ biến

Ngành Hải quan chỉ ra 3 phương thức gian lận xuất xứ phổ biến

(PLVN) - Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính, ngành Hải quan đã triển khai chuyên đề chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và từ kết quả kiểm tra, xác minh thấy nổi lên 3 phương thức gian lận phổ biến. Đây là thông tin được đưa ra tại cuộc họp báo chuyên đề về hoạt động kiểm tra, điều tra phòng chống gian lận xuất xứ hàng Việt Nam xuất khẩu.

Bất hạnh cho bệnh nhân vào tay các bác sỹ kiểu này!

Bất hạnh cho bệnh nhân vào tay các bác sỹ kiểu này!
(PLVN) - Tại Đắk Lắk, một vụ gian lận cấp chứng chỉ hành nghề y vừa bị phanh phui. Các bác sỹ đến thực tập “chui” ở bệnh viện (tức không thực tập gì, kiểu “đánh trống, ghi tên trong học tại chức) sau đó được cấp chứng chỉ rồi chứng nhận đủ tiêu chuẩn hành nghề y. 
Vụ đương sự định nhảy lầu sau khi tòa tuyên án ở TP HCM: VKS nêu nhiều điểm bất hợp lý

Vụ đương sự định nhảy lầu sau khi tòa tuyên án ở TP HCM: VKS nêu nhiều điểm bất hợp lý

(PLVN) - Như PLVN phản ánh, vụ án ông Phan Quý (SN 1953, ngụ quận 12, TP HCM) kiện ông Lê Văn Dư (SN 1978), ông Khâu Văn Sĩ (SN 1959), ông Lê Sĩ Thắng (SN 1984) đòi lại 674m2 đất nông nghiệp mà ông Quý đã bán cho cả ba người tại số thửa là 504, tờ bản đồ 40, thuộc phường 15, quận Gò Vấp, TP HCM. Nhiều người đặt câu hỏi: Nỗi uất ức nào khiến vợ ông Lê Văn Dư (SN 1978) là bị đơn trong vụ án phải nhảy lầu tự tử, rất may là bảo vệ tòa án kịp thời ngăn cản?

Đà Nẵng tháo gỡ khó khăn cho người dân nợ tiền sử dụng đất

Đà Nẵng tháo gỡ khó khăn cho người dân nợ tiền sử dụng đất
(PLVN) - Sau khi Chính phủ có Nghị định 79/2019 sửa đổi Điều 16 Nghị định số 45/2014, hàng ngàn hộ dân của Đà Nẵng nợ tiền đất tái định cư như tháo được mối lo. Tuy nhiên, tại Kỳ họp thứ 15 HĐND khóa IX đang diễn ra, nhiều đại biểu cho biết, việc thực hiện Nghị định 79/2019 về thu tiền sử dụng đất tại TP Đà Nẵng vẫn đang gặp rất nhiều vướng mắc. 

Phạt nặng vi phạm trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo

Phạt nặng vi phạm trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo
(PLVN) - Tại Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị nhiều mức phạt nặng và phạm vi rộng hơn so với các văn bản hiện hành.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬