Mây tre đan Phú Vinh: Trăm năm giữ lấy cốt cách làng nghề

(PLVN) - Được mệnh danh là xứ sở của mây tre, Phú Vinh đến nay đã lưu truyền trọn vẹn tinh hoa của một làng nghề vào trong từng sản phẩm đan lát thủ công truyền thống. Trong mỗi gia đình ở Phú Vinh đều có ít nhất 1 đến 2 chiếc giỏ, cái ghế được làm bằng chính những người nghệ nhân trong vùng.
Mây tre đan Phú Vinh:  Trăm năm giữ lấy cốt cách làng nghề Những thành tựu mà nghệ nhân Tĩnh đạt được.

Làng nghề trăm tuổi 

Một chiều tháng 11, như bao ngày khác, ông Nguyễn Văn Tĩnh hối hả di chuyển từ xưởng thủ công về căn nhà của mình. Trong không không gian rộng chừng 30m2 tràn ngập nào sợi mây, tre với 3 người thợ cặm cụi làm việc, ông Tĩnh nhanh chóng lựa chọn lấy 3 sản phẩm mà ông cho là đẹp và đặc trưng nhất trong các sản phẩm mây tre đan để giới thiệu với khách. Đó là một chiếc giỏ xách, một chiếc đèn lồng và một chiếc rế. Cả 3 sản phẩm này đều rất lạ mắt, theo như lời giới thiệu của ông, thì đây là những sản phẩm cực hút khách tại thị trường nước ngoài. Công việc của ông khoảng chục năm nay vẫn như thế, vừa là nghệ nhân trực tiếp sản xuất các sản phẩm mây tre đan, vừa kiêm luôn vai trò là hướng dẫn viên khi có khách tham quan đến. Ông Tĩnh cũng chính là thành viên trong gia đình cả 3 đời đều là nghệ nhân tại Phú Vinh và chính ông cũng vinh dự được công nhận là nghệ nhân ưu tú vào năm 2013. 

Nghệ nhân Tĩnh chính là con trai của cố nghệ nhân Nguyễn Văn Khiếu, người được dân trong vùng nhắc đến là người có đôi bàn tay khéo léo đến kỳ lạ. Cụ là nghệ nhân đầu tiên đan thành công ảnh chân dung Bác Hồ bằng chất liệu mây tre truyền thống. Dùng sợi mây, nan tre, để làm ra một sản phẩm bình thường đã khó, nhưng dùng nó để mô tả phong cách, thần thái một con người còn khó hơn nhiều. Sinh thời, cụ Khiếu vẫn thường nói: “Nghề đan mây chỉ được gọi là thành công khi làm ra những sản phẩm mỹ nghệ có hồn”.

Tại Phú Vinh có rất nhiều thế hệ gia đình như ông Tĩnh. Trong sách ghi chép lại, tại nơi đất của trăm nghề - Hà Nội, làng Phú Vinh chính là một trong những làng nghề xuất hiện sớm nhất và còn phát triển cho đến ngày nay. Mây và tre đã xuất hiện trước cả tiềm thức những bậc cao niên trong vùng, trở thành hơi thở nhịp sống hằng ngày của người dân. 

Các sản phẩm đan lát của làng Phú Vinh độc đáo và mang nét đặc trưng riêng, rất hút khách.

Thế nhưng ít ai biết, cội nguồn của những sản phẩm độc đáo tại làng nghề ban đầu không phải từ mây và tre nứa mà là từ chính lông cò. Các cụ cao niên kể lại rằng, cách đây chừng 400 năm, Phú Hoa Trang (tên gọi cũ của làng Phú Vinh) có một địa danh là bãi Cò Đậu do ở đây có rất nhiều cò, sau gọi chệch là Gò Đậu. Lông cò thường rụng trắng một vùng gò, có người thấy thích nhặt về tết thành mũ, nón rất xinh xắn. Ban đầu họ dùng thấy đẹp, bền liền làm thành quà tặng người thân, bạn bè, dần dần được yêu thích và nhiều người đến tìm mua. Lâu dần, lông cò có hạn, người dân tìm thêm cỏ lác, cỏ lau mọc sẵn ngoài đồng và lên rừng tìm các thứ vật liệu mềm dẻo như tre, mây, giang… để sản xuất thành các đồ gia dụng như rổ, rá, rế, làn… Chẳng ai biết tổ nghề của vùng là ai, thế nhưng một điều mà người ta chắc chắn rằng, dân trong vùng – những người nghệ nhân chính là phần hồn cốt quan trọng của “xứ mây” này. 

Gần mấy thế kỷ tồn tại và nâng niu tinh hoa của làng nghề, đến nay, các sản phẩm tại làng nghề Phú Vinh được các nghệ nhân sản xuất đạt đến độ tinh tế hoàn hảo. Một điều khiến sản phẩm mây tre đan của Phú Vinh nổi bật hơn hẳn trên thị trường quốc tế hay ngay tại chính những triển lãm, hội thảo sản phẩm làng nghề trong nước là bởi thiết kế của các sản phẩm vừa mang nét tinh xảo riêng biệt, lại vừa giữ được chất truyền thống đặc trưng của miền quê Bắc Bộ. Độ bền của các sản phẩm có thể lưu giữ được từ 30 – 40 năm. 

Hàng chục năm qua, lực lượng lao động ở Phú Vinh quanh năm dành hết thời gian sản xuất gần 1000 mẫu hàng bán sang thị trường các nước trên thế giới. Để phù hợp với thị hiếu của thị trường, nhiều cơ sở sản xuất trong thôn đã chủ động thay đổi hướng sản xuất. Ông Tĩnh tự hào, sản phẩm mây tre đan thì nhiều, “riêng làng nghề Phú Vinh có nét đặc trưng về xiên mây, đan tranh ảnh bằng mây, đan tết các loại hoa văn mà ở các làng nghề khác không có”. 

Tận dụng những giá trị truyền thống cả về văn hóa lẫn thương mại của các sản phẩm mây tre, các nghệ nhân làng Phú Vinh luôn không ngừng sáng tạo, học hỏi và nắm bắt xu hướng thị trường, tận dụng cơ hội để phát triển du lịch. 

“Biết được lợi thế trên thị trường, lại vừa dịp có cơ chế chính sách khuyến khích du lịch làng nghề, người dân tại vùng đã sáng tạo, chuyển hướng sang làm du lịch song song với sản xuất mây tre đan thủ công. Khách du lịch đến làng nghề mây tre đan Phú Vinh khá nhiều. Họ đều thích thú đến xem hoạt động đan lát của người dân, ngắm phong cảnh thiên nhiên và được trực tiếp trải nghiệm đan lát theo người thợ đan của làng nghề, nghệ nhân Tĩnh chia sẻ. 

Các nghệ nhân đang sản xuất sản phẩm.

 

 

 

 

Tìm cơ hội cho du lịch vươn lên

Để du lịch làng nghề thực sự phát triển không phải là điều dễ dàng. Dù rất tâm huyết với sản phẩm đặc trưng của làng nghề và khát khao đưa Phú Vinh trở thành một trong những điểm đến hút khách ở Hà Nội, nhưng khi bước vào thực hiện, những nghệ nhân trong vùng cũng gặp phải khó khăn như những làng nghề khác. 

Các chương trình, chính sách phát triển du lịch vùng chưa cụ thể, thiếu sự vào cuộc của các cấp, ngành là một trong những yếu tố khiến du lịch chưa nổi bật ở đây.

Trong khi đó, nghệ nhân Nguyễn Văn Trung lại trăn trở về việc làm sao để quảng bá các sản phẩm tới khách du lịch trong nước và quốc tế. Là người làm ra nhiều sản phẩm nổi tiếng, tham gia nhiều hoạt động quảng bá qua các hội chợ quốc tế, nghệ nhân Nguyễn Văn Trung chia sẻ: “Sản phẩm mây, tre đan của Hà Nội khá phong phú, đẹp mắt, mang nét đặc trưng, tuy nhiên còn nhiều hạn chế. Chẳng hạn, khi so với sản phẩm của các nước bạn thì có một điểm yếu rất rõ là bao bì sản phẩm. Bao bì phải làm sao vừa mang nét đặc trưng của làng nghề, vừa có thiết kế độc đáo, thể hiện bản sắc văn hóa. Chính điều này sẽ tạo ấn tượng tốt của khách hàng đối với sản phẩm. Hiện, phần lớn các làng nghề đều không làm được điều này. Sản phẩm của mình vì thế kém hấp dẫn hơn”.

Nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh thuộc gia đình có 3 đời là nghệ nhân tại làng mây tre đan Phú Vinh.

 

 

 

 

Luôn mong muốn mang đến cho Phú Vinh một diện mạo mới, để du lịch vùng có sức bật mạnh mẽ hơn, nhiều năm qua, các thế hệ nghệ nhân đều không ngừng nỗ lực quảng bá, đưa sản phẩm của làng ra thị trường thế giới. Nghệ nhân Tĩnh bày tỏ: “Là một nghệ nhân, chúng tôi mong muốn làng nghề phát triển hơn nữa, chúng tôi sẽ là  những người đầu tiên, xung phong ủng hộ các chương trình phát triển du lịch. Hy vọng làng nghề Phú Vinh sẽ trở thành một điểm đến quen thuộc đối với tour du lịch thủ đô Hà Nội và du khách du lịch đến tham quan nơi đây”.

Từ các sản phẩm đồ gia dụng, các nghệ nhân trong làng đã chuyển sang sản xuất các sản phẩm thủ công mĩ nghệ, đồ trang trí, trang sức và các sản phẩm phục vụ du lịch, vừa giữ được nghề lại tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương. Bên cạnh đó người dân làng nghề biết kết hợp kỹ thuật truyền thống với kiến thức khoa học hiện đại như thiết kế, phối màu mang lại những nét rất riêng cho dòng sản phẩm, hướng tới khách du lịch và thị trường xuất khẩu. Cho đến nay mây tre đan Phú Vinh đã trở thành nghề truyền thống có tiếng đất Hà thành, đảm bảo giải quyết việc làm, tạo thu nhập ổn định cho một lượng lớn người lao động, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc, cốt cách làng nghề mà cha ông để lại.

Hà Trang
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

“Mạnh tay” xử lý nạn bẫy bắt chim trời

“Mạnh tay” xử lý nạn bẫy bắt chim trời
(PLVN) - Trước vấn nạn săn bắt, tận diệt chim trời hàng chục năm nay, Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học đang hoàn thiện dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý các loài chim hoang dã di cư tại Việt Nam.

Kêu gọi 1,5 triệu suất quà hỗ trợ người nghèo, nạn nhân chất độc da cam

Kêu gọi 1,5 triệu suất quà hỗ trợ người nghèo, nạn nhân chất độc da cam
(PLVN) - Tối nay, 16/1, tại Nhà hát Quân đội (Hà Nội), Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam sẽ tổ chức Chương trình “Sức mạnh nhân đạo” nhằm kêu gọi sự chung tay góp sức của các tổ chức, cá nhân để chăm lo cho người nghèo và nạn nhân chất độc da cam, thông qua chiến dịch nhắn tin “Tết vì người nghèo và nạn nhân chất độc da cam”.
Thành lập Hội đồng Y khoa quốc gia

Thành lập Hội đồng Y khoa quốc gia

(PLVN) - Chiều 15/1, tại Văn phòng Chính phủ, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã chủ trì Lễ  Trao Quyết định thành lập Hội đồng Y khoa quốc gia và Quyết định bổ nhiệm lãnh đạo Hội đồng Y khoa quốc gia.

Quân đội sẵn sàng các phương án bảo vệ tuyệt đối an toàn Đại hội XIII

Quân đội sẵn sàng các phương án bảo vệ tuyệt đối an toàn Đại hội XIII
(PLVN) - Những ngày qua, lãnh đạo Bộ Quốc phòng (BQP), Tổng cục Chính trị (TCCT), Bộ Tổng Tham mưu (BTTM) liên tục kiểm tra công tác sẵn sàng chiến đấu (SSCĐ), bảo vệ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng và chuẩn bị đón Tết nguyên đán 2021 tại nhiều đơn vị trong toàn quốc. Các đơn vị đã chủ động xây dựng kế hoạch, phối hợp với các lực lượng huấn luyện, diễn tập các tình huống bảo vệ tuyệt đối an toàn Đại hội XIII của Đảng.

Quy định mới về thiết kế mẫu tiền Việt Nam

Quy định mới về thiết kế mẫu tiền Việt Nam
(PLVN) - Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Thông tư 24/2020/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 37/2014/TT-NHNN quy định việc thiết kế mẫu tiền, chế bản và quản lý in, đúc tiền Việt Nam. 

Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân: Bảo đảm đúng pháp luật

Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân: Bảo đảm đúng pháp luật
(PLVN) - Để cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026 được tổ chức dân chủ, bình đẳng, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và thực sự là ngày hội của toàn dân...,Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị yêu cầu Bộ, ngành và các địa phương triển khai một loạt nhiệm vụ cụ thể.
Ăn chơi mạo danh “công du”

Ăn chơi mạo danh “công du”

(PLVN) - Phải đến khi Công an TP HCM hoàn tất kết luận điều tra vụ án Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát lãng phí với Tề Trí Dũng (nguyên Chủ tịch HĐQT Cty Sadeco - Cty con của IPC) và 19 đồng phạm, dư luận mới hiểu tường tận những đối tượng này đã “đốt tiền của công” vào các chuyến ăn chơi như thế nào.

Giới trẻ Việt với tinh thần khởi nghiệp

Giới trẻ Việt với tinh thần khởi nghiệp
(PLVN) - Kết quả khảo sát 1.200 thanh thiếu niên cho thấy 72% bạn trẻ tin rằng Việt Nam trong 15 năm tới sẽ tốt đẹp hơn Việt Nam trước năm 2019, 37% dự định sẽ tự kinh doanh. 

Việt Nam thành công trên vai trò “kép” trong đối ngoại

Việt Nam thành công trên vai trò “kép” trong đối ngoại
(PLVN) - Ngày 15/1, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng đã có buổi gặp gỡ thường niên với phóng viên, trợ lý các văn phòng báo chí quốc tế thường trú và tùy viên văn hóa, báo chí, đại diện các cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam nhân dịp năm mới 2021.
Nội các Hà Lan từ chức

Nội các Hà Lan từ chức

(PLVN) - Ngày 15/1, Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte thông báo nội các của ông đã quyết định từ chức, đồng thời nhận trách nhiệm quản lý yếu kém các chương trình trợ cấp cho trẻ em trong nhiều năm qua gây thiệt hại kinh tế cho hàng nghìn hộ gia đình.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬