Chuyện về người giữ “linh hồn” của người JRai

(PLVN) - Tận tâm, hào sảng và đầy nhiệt huyết với văn hóa cồng chiêng, nghệ nhân Rơ Châm H’Mút (xã Iaka, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) được xem như viên gạch nối, lưu giữ những giá trị truyền thống của văn hóa cồng chiêng từ thế hệ trước và thế hệ sau này trong cộng đồng người dân tộc thiểu số Jrai ở đại ngàn Tây Nguyên...
Chuyện về người giữ “linh hồn” của người JRai Nghệ nhân Rơ Châm H’Mút (người mang trống) biểu diễn trong lễ hội văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên

Người giữ hồn thiêng Tây Nguyên 

Nghệ nhân Rơ Châm H’Mút sinh ra và lớn lên tại làng MRong Yố (xã Iaka). Quá trình trưởng thành, tiếng cồng chiêng đã đi sâu vào tiềm thức của ông nói riêng và người đồng bào Tây Nguyên nói chung.

Ông tâm sự:“Khi đầu mình chưa cao bằng chiếc gùi mình đã theo mẹ đi biểu diễn cồng chiêng. Tiếng cồng chiêng đã ngấm vào máu thịt của mình rồi. Trong cả những giấc mơ mình cũng mơ thấy tiếng cồng chiêng trong các lễ hội: Khi là tiếng cồng chiêng vui vẻ trong lễ hội mừng lúa mới, là tiếng cồng chiêng vang xa của những lễ bỏ mả, rồi tiếng cồng chiêng hòa nhịp cùng điệu múa xoang của những thiếu nữ Jrai.

Nghệ nhân Rơ Châm H’Mút mở nhiều lớp dạy cồng chiêng để văn hóa truyền thống của người JRai không bị mai một

Là một nghệ nhân nổi tiếng nhưng cảnh nhà Rơ Châm H’Mút khá giản dị, thanh bần. Nghề dạy cồng chiêng và chỉnh chiêng của ông không đủ nuôi sống gia đình. Chia sẻ với chúng tôi về cuộc đời gắn với tiếng chiêng, ông H’Mút kể, cha của ông cũng là một nghệ nhân cồng chiêng có tiếng trong làng. Từ khi lên 5 tuổi ông đã theo cha đi biểu diễn công chiêng vào các dịp lễ mừng lúa mới, hay cưới, đám ma, bỏ mả… Tối về người cha thường đem chiêng ra lau chùi, ông H’Mút ngồi bên được người cha kể về những tiểu sử, ý nghĩa của mỗi loại chiêng. Lớn hơn thì cậu được cha hướng dẫn cho cách chơi các loại chiêng, trống, đàn Tơ-rưng…và các loại nhạc cụ dân tộc khác. Rồi những buổi theo mẹ đi biểu diễn cồng chiêng…

Tất cả những âm thanh đó ngưng ngấm vào máu: “Hồi đó tôi mê cồng chiêng lắm, mỗi lúc rảnh rỗi tôi thường tìm lấy cành cây, gõ vào những đồ vật bằng kim loại khiến cho chúng phát ra âm vừa nhảy điệu xoang như mấy anh chị lớn trong vùng. Những lần đứng trong căn bếp nhỏ, đôi tay cũng vô tình biến chiếc muỗng, chiếc xoong thành cồng, thành chiêng… dường như bất cứ chỗ nào cũng chính là sân khấu cho tiếng cồng tiếng chiêng vang lên…”. Hơn 11 tuổi ông đã xin cho vào đội chiêng của làng, chưa được 15 tuổi hầu như mọi bài chiêng, bài hát của người Jrai ông đã thuộc làu làu. Thân hình bé con nhưng ông luôn được tuyển chọn mang cái chiêng Pat, chiêng Pom (bộ chiêng quý, hiếm của người Jrai) để đi biểu diễn khi làng có hội.

Đau đáu với nỗi lo sợ mai một tiếng cồng chiêng

“Nhưng theo thời gian, giới trẻ càng ngày càng tiếp xúc với các thể loại nhạc hiện đại, xa dời tiếng chiêng. Những ngày lễ trong làng để huy động được đội chiêng khó khăn. Tôi phải đi tìm những người già trong làng để đi đánh cho đủ đội chiêng…” ông H’Mút tâm sự. 

Mong muốn thế hệ trẻ biết giữ gìn, phát huy văn hóa truyền thống là tâm nguyện của ông H’Mút 

Khi mới 20 tuổi, hàng ngày ông cùng với người cha của mình đến từng nhà dạy đánh cồng chiêng và múa xoang cho trẻ em và đặc biệt là thanh niên trong làng để làng ai cũng biết đánh chiêng, múa xoang hết. Ông tâm sự: “Đánh cồng chiêng là phải đánh sao cho theo đúng điệu nhạc để tránh lạc lõng với các thành viên khác trong đội. Học cồng chiêng không khó nhưng cái khó là mình phải có tình yêu với nó, người ta đánh là phải gửi tâm hồn mình vào trong từng nhịp chiêng khi ấy tiếng chiêng mới hay được…”.

Để văn hóa cồng chiêng của người Jrai có thể phát triển và không bị mai một, già H’Mút đã tham gia biểu diễn cồng chiêng ở nhiều sự kiện lớn: Lễ hội văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên và các chương trình nghệ thuật ở các thành phố lớn như  TP HCM, Hà Nội… Ngoài ra ông còn tham gia các đoàn nghệ thuật đi lưu diễn ở các nước láng giềng như Cam-pu-chia, Lào…

Không chỉ đi biểu diễn, ông còn tham gia giảng dạy cho các học sinh Trường THCS Iaka và THCS Ia Mơnông (huyện Chư Păh) và các trường nội trú của các huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Thậm chí, bất cứ nơi nào cần dù xa mấy ông cũng đi. Ông H’Mút nói: “Được nhìn các học sinh, sinh viên đeo trên mình bộ chiêng và hòa nhịp vào điệu xoang là niềm hạnh phúc lớn nhất trong cuộc đời của tôi”

Nghệ nhân H’Mút cho biết thêm, thời xưa, chỉ có con trai mới được tham gia vào đánh  và đụng vào cồng đánh chiêng. Nhưng càng ngày càng mai một dần nên ngày nay đã khuyến  khích phụ nữ cũng được tham gia vào đánh cồng chiêng. Điển hình như phụ nữ làng MRong Yố 2, đã có đội chiêng 10 người và trong đó có 5 nữ. Trong làng hiện đã thành lập được 4 đội: Đội lớn tuổi, đội thanh niên, đội thiếu niên và đội nữ để truyền dạy nối tiếp cho những thế hệ sau.

Chia sẻ với chúng tôi, ông Ksor Sum - Chủ tịch xã Ia Ka cho biết: “ Theo thời gian văn hóa cồng chiêng cũng đang mai một dần.  Các nghệ nhân đánh cồng chiêng “lão luyện” cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Nhờ có những người như nghệ nhân Rơ Châm H’Mút nên các thanh niên đã nhận thức được tầm quan trọng của cồng chiêng, đó không đơn giản chỉ là loại nhạc cụ, mà đó còn là văn hóa truyền thông của cha ông…”                                                                    

Uyên Thu
Loading...

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

TP Hồ Chí Minh muốn trạm BOT Xa lộ Hà Nội sớm thu phí trở lại

TP Hồ Chí Minh muốn trạm BOT Xa lộ Hà Nội sớm thu phí trở lại

(PLVN) - Trạm BOT ở quận 9, TP HCM  sẽ hoạt động trở lại để hoàn vốn cho dự án mở rộng Xa lộ Hà Nội và quốc lộ 1, sau gần 2 năm dừng thu phí. UBND TP HCM cho rằng việc này cần làm sớm để giảm chi phí phát sinh và thời gian hoàn vốn cho nhà đầu tư. Dự án hiện đã chậm tiến độ 6 năm do vướng mặt bằng.

Đọc thêm

Kết nối giao thông - trở lực với Cảng Hải Phòng

Kết nối giao thông - trở lực với Cảng Hải Phòng
(PLVN) - Cảng biển Hải Phòng được đánh giá lớn nhất miền Bắc, lượng hàng hóa dồi dào. Tuy nhiên, vấn đề giao thông kết nối, cơ chế quản lý vẫn đang là những điểm nghẽn khiến đầu mối giao thông này chưa đem lại hiệu quả kinh tế như mong muốn…

Quân chủng Phòng không-Không quân Đại hội Thi đua Quyết thắng

Quân chủng Phòng không-Không quân Đại hội Thi đua Quyết thắng
(PLVN) - Ngày 19/9, Quân chủng Phòng không-Không quân (PK-KQ) đã tổ chức Đại hội Thi đua Quyết thắng (TĐQT) giai đoạn 2014-2019. Thượng tướng Phan Văn Giang - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Tham mưu trưởng QĐND Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng dự và phát biểu chỉ đạo. 
Loading...
Luật hóa việc cấp thị thực điện tử cho người nước ngoài

Luật hóa việc cấp thị thực điện tử cho người nước ngoài

(PLVN) - Trình bày Tờ trình Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam tại phiên họp Ủy Ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) ngày 20/9, Thứ trưởng Bộ Công an Bùi Văn Nam cho biết, dự thảo Luật sửa đổi 18 Điều, bổ sung 03 Điều của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam (Luật số 47). Cụ thể, luật hóa việc cấp thị thực điện tử và việc áp dụng giao dịch điện tử trong việc mời, bảo lãnh người nước ngoài nhập cảnh Việt Nam… 

Ai sẽ bồi thường?

Ai sẽ bồi thường?
(PLVN) - Vụ án thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng ở Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) đã bị khởi tố đáp ứng sự chờ đợi của dư luận. 

Triển vọng gỡ “thẻ vàng” cho thủy sản

Triển vọng gỡ “thẻ vàng” cho thủy sản
(PLVN) - Ngành thủy sản (TS) đang hướng tới mục tiêu xuất khẩu (XK) đạt 10 tỷ USD năm 2019 nhưng cũng đang đối diện với hàng loạt thách thức, đặc biệt là "thẻ vàng" của Ủy ban Châu Âu (EC) vào cuối năm nay. Xung quanh vấn đề này, PLVN đã có cuộc trao đổi với tân Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản (Bộ NN&PTNT) Trần Đình Luân.

Dấu hiệu vi phạm của hàng loạt xe khách gắn mác Hưng Long

Dấu hiệu vi phạm của hàng loạt xe khách gắn mác Hưng Long
(PLVN) - Gần đây, một số xe khách giường nằm gắn mác Hưng Long thường xuyên dừng đỗ đón khách, nhận hàng tại khu vực trước cửa số nhà 26 Phạm Hùng và tại ngã ba phố Thiên Hiền giao với Phạm Hùng (Hà Nội), bất chấp khu vực này có biển báo cấm đỗ, cấm dừng, nguy cơ tai nạn giao thông. 

Góp ý Dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi): Thanh tra lao động là người hưởng lợi (!?)

Góp ý Dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi): Thanh tra lao động là người hưởng lợi (!?)
(PLVN) - Dưới góc độ kinh tế, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng Dự thảo Bộ luật Lao động (BLLĐ) (sửa đổi) có thể gây ra những bất lợi cho nền kinh tế. Theo đó, các quy định trong dự thảo có thể kìm hãm sự tăng trưởng sản xuất, giảm kim ngạch xuất khẩu và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người lao động. 

Triệu tập Phó tổng giám đốc Alibaba, hàng trăm người đến PC03 báo án

Triệu tập Phó tổng giám đốc Alibaba, hàng trăm người đến PC03 báo án
(PLVN) - Chiều qua (20/9), lực lượng cảnh sát tiếp tục tới chi nhánh Công ty cổ phần địa ốc Alibaba tại đường số 5, phường Linh Chiểu (quận Thủ Đức, TP HCM) thực hiện việc khám xét. CQĐT cũng triệu tập bà Huỳnh Thị Ngọc Như (Phó TGĐ phụ trách đối ngoại và đào tạo của Alibaba) để đối chiếu, làm rõ một số vấn đề.

TP Hồ Chí Minh muốn trạm BOT Xa lộ Hà Nội sớm thu phí trở lại

TP Hồ Chí Minh muốn trạm BOT Xa lộ Hà Nội sớm thu phí trở lại
(PLVN) - Trạm BOT ở quận 9, TP HCM  sẽ hoạt động trở lại để hoàn vốn cho dự án mở rộng Xa lộ Hà Nội và quốc lộ 1, sau gần 2 năm dừng thu phí. UBND TP HCM cho rằng việc này cần làm sớm để giảm chi phí phát sinh và thời gian hoàn vốn cho nhà đầu tư. Dự án hiện đã chậm tiến độ 6 năm do vướng mặt bằng.

Duy nhất như vân tay, độc đáo như vân đá

Duy nhất như vân tay, độc đáo như vân đá
(PLVN) -Đá tự nhiên là tinh hoa tạo tác kì diệu từ thiên nhiên qua hàng trăm năm. Vẻ đẹp độc nhất ấy ghi dấu “vân tay” của tự nhiên, hoàn toàn khác biệt với đá nhân tạo - kết quả của dây chuyền sản xuất công nghiệp rập khuôn.
SCB triển khai sản phẩm vay cho khách hàng Premier

SCB triển khai sản phẩm vay cho khách hàng Premier

(PLVN) - Ngân hàng TMCP Sài Gòn – SCB vừa chính thức triển khai chương trình “Đặc quyền vay – Thế giới trong tầm tay” dành cho các khách hàng là Hội viên Premier với những quyền lợi và ưu đãi riêng biệt.

Khởi tố vụ sai phạm tại Cục Quản lý Dược: Lãnh đạo Bộ Y tế nói gì?

Khởi tố vụ sai phạm tại Cục Quản lý Dược: Lãnh đạo Bộ Y tế nói gì?
(PLVN) - Hôm qua (20/9), tại Bộ Y tế, Thanh tra Chính phủ (TTCP) công khai kết luận thanh tra việc cấp giấy phép nhập khẩu, giấy đăng ký lưu hành đối với 10 loại thuốc của Công ty Helix, cấp giấy phép hoạt động cho Công ty Helix và việc trúng các gói thầu cung cấp thuốc cho các bệnh viện của Công ty Cổ phần VN Pharma.

Toàn quân chung tay vì người nghèo

Toàn quân chung tay vì người nghèo
(PLVN) - Thực hiện chức năng đội quân công tác, những năm qua, cán bộ, chiến sĩ toàn quân luôn chung sức, đồng hành cùng các địa phương giúp dân phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, tổ chức thực hiện hiệu quả Cuộc vận động “Ngày vì người nghèo” với những hoạt động thiết thực, nghĩa tình.
Đẩy mạnh thanh toán điện tử trong cơ sở y tế

Đẩy mạnh thanh toán điện tử trong cơ sở y tế

(PLVN) - Hôm qua (20/9), tại Hội nghị trực tuyến đẩy mạnh triển khai thanh toán điện tử không dùng tiền mặt trong y tế, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã yêu cầu các bệnh viện và các cơ sở khám, chữa bệnh phải đẩy mạnh công tác truyền thông tới bệnh nhân và người nhà về những lợi ích của việc thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt.