Giảm nhu cầu thuốc lá điếu: Cần một chiến lược căn cơ

(PLVN) - Mặc dù công tác tuyên truyền cai bỏ thuốc lá của các tổ chức, cơ quan y tế đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, nhất là từ khi có Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá ban hành năm 2012, nhưng so với mục tiêu mà Chính phủ đặt ra vẫn đang giữ khoảng cách khá xa. 

Kết quả không như kỳ vọng

Theo số liệu cập nhật năm 2020 từ báo cáo “Những vấn đề cấp bách - Tình trạng toàn cầu về giảm thiểu tác hại thuốc lá” (The Global State of Tobacco Harm Reduction - GSTHR) công bố bởi tổ chức Tri thức Hành động Thay đổi (Knowledge Action Change - KAC), Việt Nam nằm ở top 10 trong  danh sách 27 nước có tỷ lệ thương vong do hút thuốc lá, vượt trên cả Trung Quốc - quốc gia đông dân nhất và có mức tiêu thụ thuốc lá cao trên toàn cầu. 

Để giảm tiêu thụ thuốc lá, từ nay đến năm 2025, Việt Nam đặt mục tiêu là phải giảm trên ba phương diện, gồm giảm 37% tỷ lệ hút thuốc ở nam giới trưởng thành, 50% tỷ lệ hút thuốc thụ động tại nhà và 35% tỷ lệ hút thuốc thụ động tại nơi làm việc.

Nếu so chỉ tiêu đặt ra cho năm 2025 và số liệu có được từ năm 2010 đến 2015, việc kỳ vọng giảm từ 35% - 50% là đều khó khả thi khi lịch sử ghi nhận trong vòng 5 năm qua chỉ có thể giảm từ 2,1% cho đến 13,3%. Tỷ lệ hút thuốc lá điếu chung giảm từ 19,9% năm 2010 xuống 18,2% năm 2015 (tương ứng giảm trung bình mỗi năm 0,34%).  

Dù vậy, so với quốc gia láng giềng là Thái Lan, Việt Nam đã đạt được các bước tiến nhất định. Thái Lan chỉ giảm được tỷ lệ hút thuốc lá điếu là 2,8% (từ năm 2006 đến 2017), tương ứng với trung bình mỗi năm đạt 0,25%, thấp hơn so với Việt Nam. \

Trong vòng 11 năm, Thái Lan đã áp dụng 15 biện pháp mạnh như 8 lần tăng thuế thuốc lá, đưa ra các lệnh cấm toàn diện đối với việc hút thuốc lá tại nơi công cộng, cấm quảng cáo và năm 2014 cấm hoàn toàn sử dụng thuốc lá điện tử... 

Các nước có tỷ lệ thương vong cao do hút thuốc lá.

Mặc dù vậy, kết quả chưa như kỳ vọng dẫn đến một làn sóng dư luận kêu gọi Chính phủ Thái nhìn nhận lại chính sách kiểm soát thuốc lá điếu đang thực thi. Ngược lại, cũng trong giai đoạn siết chặt này, tỷ lệ buôn lậu thuốc lá điếu tại Thái tăng mạnh, dù có tăng và giảm theo hàng năm nhưng tỷ lệ giảm chưa tới 2% trong khi tỷ lệ tăng có giai đoạn lên đến 3%.  

Hướng đi mới của các nước tham gia FCTC 

Các kết quả trên cho thấy, cả Việt Nam và Thái Lan - hai nước Đông Nam Á trong số các nước đang tham gia Công ước Khung về Kiểm soát thuốc lá (FCTC) bởi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - đã thực hiện các biện pháp mạnh để giảm tiêu thụ thuốc lá nhưng chưa thực sự đạt được mục tiêu đề ra. Trong khi đó, hiện đã có 64 nước trên toàn cầu chấp thuận thương mại hóa thuốc lá làm nóng, bao gồm có hơn 2/3 quốc gia nằm trong Công ước Khung FCTC. 

Còn Nhật Bản đã thương mại hóa thuốc lá làm nóng cách đây 8 năm và đã có hơn 17 triệu người trưởng thành ở nước này chuyển này sang sử dụng thuốc lá làm nóng vào cuối năm 2020. Hơn 70% trong số họ đã chuyển đổi hoàn toàn sang thuốc lá làm nóng và cai hẳn thuốc lá điếu đốt cháy.

Điều này cho thấy, một phần đáng kể các nước tham gia FCTC đã thay đổi chiến lược nhằm đẩy nhanh tiến độ giảm tác hại do thuốc lá điếu gây ra, mặc dù WHO hiện chưa hoàn toàn nhìn nhận về sự phù hợp các sản phẩm thuốc lá không khói đối với sức khỏe cộng đồng.  

Một trong những ví dụ điển hình là Anh quốc đã và đang theo đuổi mục tiêu tương lai không khói thuốc vào năm 2030 theo một hướng tiếp cận rất khác đối với công tác kiểm soát thuốc lá, đặc biệt trong các quy định đối với thuốc lá không khói, bao gồm thuốc lá làm nóng. 

Kết quả là tỷ lệ những người hút thuốc lá điếu đốt cháy tại Anh đã giảm thêm đến 5%, giảm từ 20% vào năm 2011 xuống chỉ còn 15% vào năm 2018. Anh quốc được xem như là minh chứng thành công nhất trong nỗ lực giảm thiểu tỷ lệ hút thuốc lá điếu đốt cháy trong giới trẻ (độ tuổi 18-24) ở mức 9%. 

Tương tự, đầu năm 2021, Uruguay đã thu hồi lệnh cấm đối với các sản phẩm thuốc lá làm nóng bởi Chính phủ nước này nhận thấy có trách nhiệm về sức khỏe cộng đồng và cần tìm kiếm các công cụ đưa ra giải pháp cho vấn nạn hút thuốc lá, bao gồm cả các sản phẩm thay thế thuốc lá điếu đốt cháy do chính ngành công nghiệp thuốc lá nghiên cứu phát triển. 

Thực tế 43/64 nước đang thương mại hóa thuốc lá làm nóng có tham gia Công ước khung FCTC cho thấy, Chính phủ các nước này đang đón nhận các sản phẩm không khói như là một giải pháp giảm thiểu tác hại thuốc lá điếu thay vì cấm đoán cực đoan. 

Về mặt thị trường, việc cấm các sản phẩm thuốc lá không khói chỉ mang tính ngăn chặn những sản phẩm của các nhà sản xuất chính danh, được cơ quan y tế của nhiều quốc gia công nhận về khả năng giảm thiểu tác hại, trong khi các loại sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ, tiêu chuẩn chất lượng vẫn đang phát triển mạnh dưới hình thức buôn lậu, khó kiểm soát.        

Về mặt pháp lý, với các sản phẩm không khói mà sự cấu thành sản phẩm đang phù hợp với định nghĩa của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá như thuốc lá làm nóng, thì việc đưa ra lệnh cấm cũng không khả thi. 

Luật sư Phan Hoàng Lâm

Luật sư Phan Hoàng Lâm, Công ty Luật TNHH DT LAW, cho biết: Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá 2012 định nghĩa “Thuốc lá là sản phẩm được sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá, được chế biến dưới dạng thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác”. Theo khoản 3 Điều 2 của Luật này thì “nguyên liệu thuốc lá là lá thuốc lá dưới dạng rời, tấm đã sơ chế tách cọng, sợi thuốc lá, cọng thuốc lá và nguyên liệu thay thế khác dùng để sản xuất thuốc lá. 

Trên cơ sở này, thuốc lá làm nóng được xem là “thuốc lá” vì có chứa thành phần lá thuốc lá, phù hợp với khái niệm “thuốc lá” theo quy định pháp luật hiện hành của Việt Nam. Do vậy, loại thuốc này hoàn toàn cần được quản lý bởi Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá 2012.

Theo Luật sư Lâm, để quản lý các sản phẩm thuốc lá không khói một cách hiệu quả hơn, Việt Nam cần xem xét đến các căn cứ khoa học trên quốc tế để đánh giá, so sánh về mức độ gây hại sức khỏe của thuốc lá không khói so với thuốc lá điếu đốt cháy. Đồng thời, với chức năng quản lý nhà nước, để tạo sự tự do cạnh tranh bình đẳng giữa các nhà sản xuất, các sản phẩm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, các cơ quan quản lý nhà nước cần ngay lập tức đề ra kế hoạch xây dựng hành lang pháp lý cho việc sản xuất, lưu hành và kiểm soát những sản phẩm này.  

Hà Nguyễn
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chưa giao đất, Kim Tơ Group đã “xây chui” 71 biệt thự

Chưa giao đất, Kim Tơ Group đã “xây chui” 71 biệt thự
(PLVN) - Mặc dù chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất để thực hiện dự án thế nhưng Kim Tơ Group đã thực hiện việc xây dựng trái phép hàng chục căn biệt thự vườn trái phép.

Toàn dân tham gia phòng, chống dịch và xuất nhập cảnh trái phép

Toàn dân tham gia phòng, chống dịch và xuất nhập cảnh trái phép
(PLVN) - Thực hiện Kế hoạch của Cục Chính trị Bộ đội Biên phòng ngày 13/5, Đồn Biên phòng Trịnh Tường, Bộ đội Biên phòng Lào Cai phối hợp với UBND xã Trịnh Tường, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai tổ chức phát động Phong trào “Toàn dân tham gia phòng, chống dịch COVID-19 và xuất nhập cảnh trái phép” ở khu vực biên giới (phong trào). Thiếu tướng Trần Văn Bừng, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ đội Biên phòng dự Lễ phát động.

Chủ động sản xuất, tiêu thụ nông sản giữa đại dịch

Chủ động sản xuất, tiêu thụ nông sản giữa đại dịch
(PLVN) - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Quốc Doanh vừa chủ trì cuộc họp với đại diện các đơn vị về tình hình sản xuất và tiêu thụ mặt hàng rau, củ, quả trong bối cảnh dịch COVID-19 diễn biến phức tạp. 
Kinh doanh dưới làn sóng dịch COVID-19 lần thứ 4: Thiếu tour để dẫn, thiếu nguyên liệu để may

Kinh doanh dưới làn sóng dịch COVID-19 lần thứ 4: Thiếu tour để dẫn, thiếu nguyên liệu để may

(PLVN) - Công nghiệp dệt may, công nghiệp “không khói”… sau 1 năm lao đao nên rất hy vọng có một “vụ mùa” mới thuận lợi để gỡ gạc tổn thất, nhưng dường như khó khăn vẫn còn đó khi người lao động không có tour để dẫn, công nhân may thì lo ngại nhiễm bệnh, cách ly cả dây chuyền, nhà máy lại thêm thiệt hại… 

Tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế: Đề xuất tăng mức hỗ trợ

Tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế: Đề xuất tăng mức hỗ trợ
(PLVN) - Để đảm bảo quyền được an sinh cho mọi người dân, tạo cơ hội cho mọi người dân trong việc tiếp cận, tham gia, thụ hưởng chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa có các công văn gửi Bộ Y tế và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất tăng mức hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế cho người tham gia. Đề xuất tăng lên 50% mức hỗ trợ đóng BHYT cho một số đối tượng.

Sổ theo dõi sức khỏe: Cẩm nang hữu ích cho mẹ và bé

Sổ theo dõi sức khỏe: Cẩm nang hữu ích cho mẹ và bé
(PLVN) - Với mong muốn trong tương lai gần, mọi thông tin về mẹ và con, từ thời kỳ mang thai đến khi trẻ 6 tuổi được lưu giữ duy nhất trong một cuốn sổ theo dõi sức khoẻ, sau khi Bộ Y tế khởi động dự án, Thái Nguyên cũng đã và đang triển khai thực hiện trên địa bàn toàn tỉnh. Đây được coi như là nhật ký sức khoẻ của mẹ và bé, đồng thời là cuốn cẩm nang hướng dẫn cụ thể cách chăm sóc tốt sức khoẻ trước, trong và sau sinh. 

Xây dựng nhiều cách thức mới trong xét nghiệm Covid-19

Xây dựng nhiều cách thức mới trong xét nghiệm Covid-19
(PLVN) - Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế thống kê, trong đợt dịch này khoảng 60% bệnh nhân (BN) không có triệu chứng lâm sàng gây khó khăn cho truy vết, sàng lọc, thời gian ủ bệnh kéo dài 21 ngày. Do dó, xét nghiệm là chiến thuật quan trọng, nhất là xét nghiệm nhanh để khoanh vùng dập dịch hiệu quả; đồng thời triển khai nhiều giải pháp nâng công suất xét nghiệm. 
Bảo vệ khẩn cấp cho phụ nữ và trẻ em

Bảo vệ khẩn cấp cho phụ nữ và trẻ em

(PLVN) - Kết quả “Khảo sát nhu cầu dịch vụ xã hội khẩn cấp cho phụ nữ bị bạo lực và trẻ em bị xâm hại” do Trung tâm Phụ nữ và Phát triển thực hiện vừa công bố mới đây cho thấy thực trạng giải quyết các vụ việc bạo lực phụ nữ, xâm hại trẻ em chưa đáp ứng được nhu cầu của nạn nhân; một số mô hình hỗ trợ nạn nhân chưa kịp thời…

Tăng cường xét nghiệm, tầm soát Covid-19 ở khu vực có nguy cơ

Tăng cường xét nghiệm,   tầm soát Covid-19 ở khu vực có nguy cơ
(PLVN) - Bộ Y tế đề nghị tiếp tục chiến lược chống dịch xuyên suốt theo 5 nguyên tắc “Ngăn chặn, phát hiện, cách ly, khoanh vùng, dập dịch nhanh chóng ổn định tình hình”, thực hiện triệt để phương châm “4 tại chỗ”; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cấp ủy, lãnh đạo đơn vị.

Đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống: Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc

Đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống: Khơi dậy khát vọng phát triển  đất nước phồn vinh, hạnh phúc
(PLVN) - Khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc không chỉ là mơ ước mà còn mang tính thực tiễn trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước của cha ông ta. Với truyền thống yêu nước nồng nàn và những phẩm chất tốt đẹp của người Việt Nam, đây chính là nguồn lực nội sinh tạo thành sức mạnh vĩ đại của dân tộc trong thời kỳ mới.
Ý thức và trách nhiệm công dân

Ý thức và trách nhiệm công dân

(PLVN) - Ý thức muốn nói ở đây chỉ trong phạm vi hẹp là nhận thức của con người và thể hiện ra bằng hành động đối với bản thân, gia đình mình, xã hội và đất nước. Ý thức đối với cộng đồng ngoài trách nhiệm, còn là nghĩa vụ của công dân.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó Tổng biên tập: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376