Huyền thoại “chuyện tình” cây đa - thị ở đất Lam Kinh

(PLO) - Cách thành phố Thanh Hóa 50km về phía Tây Bắc, Khu di tích lịch sử Lam Kinh tọa lạc trên địa bàn xã Xuân Lam (huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa) với bạt ngàn cây cổ thụ và những lăng tẩm, đền miếu, sân rồng nguy nga tráng lệ ghi dấu một giai đoạn lịch sử bi hùng của Hoàng đế Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. 
Huyền thoại “chuyện tình” cây đa - thị ở đất Lam Kinh Cây đa thị với bộ rễ khổng lồ đứng sừng sững uy nghi góc Tây Nam thành nội

Ngay góc thành nội phía Tây Nam sân Rồng của Lam Kinh là cây đa di sản trên 300 năm tuổi với bộ rễ chằng chịt, ôm trọn trong lòng nó một cây thị già đã chết khô gắn với huyền thoại một chuyện tình lãng mạn, “bi thương” của hai loài “mộc tinh” đa và thị. 

Một gốc hai cây

Theo các vị bô lão ở xã Xuân Lam (huyện Thọ Xuân), cây đa này được xếp vào hàng “mộc tinh” (cây mọc lâu năm đã thành tinh) vì đã có tuổi đời trên 300 năm. Điều đặc biệt là cây đa cổ thụ này được gọi bằng cái tên là cây đa - thị hoặc cây “đa tình”. Vào năm 2013, cây đa trên được Hội Bảo vệ thiên nhiên môi trường Việt Nam quyết định công nhận là cây di sản Việt Nam.

Cụ Lê Văn Bính (70 tuổi, người xã Xuân Lam, Thọ Xuân) cho biết: Sở dĩ “cụ” đa này có tên là “đa- thị” bởi nó một gốc 2 cây: cây đa và cây thị. Ông Bính cho biết, hồi ông còn bé xíu đã được bà nội kể cho nghe, chỗ cây đa bây giờ, trước kia là một cây thị. Bản thân bà nội ông Bính cũng không biết cây thị có từ bao giờ, chỉ biết đó là một cây thị đang sung sức, tán xanh tốt, tỏa rộng và rất sai quả. Mùa hè quả thị chín, theo gió đưa hương thơm ngát một vùng. Quả thị nhỏ, hơi dẹt, ăn có vị chát nhưng đậm, rất thơm.

Thời trước còn đói khổ, quả thị chín là món quà quý đối với trẻ con trong vùng nên quanh gốc thị lúc nào cũng có hàng đàn trẻ chơi đùa, chờ hưởng lộc từ cây. Trên tán lá, chim chóc kéo nhau về ăn quả, làm tổ, tiếng hót rộn rã suốt ngày đêm. Quá trình chim đến ăn quả thị, loài chim đã vô tình thả vào lòng cây thị mầm sống của một cây đa. Và như một cơ duyên, cây đa đã nảy mầm, phát triển trên cây thị. Quá trình cây đa sinh trưởng, bộ rễ khi sinh phát triển mạnh, dần ôm trọn lấy cây thị như đôi uyên ương “hai trong một” khiến từ đó có tên “cây đa - thị”.

Cây đa di sản trên 300 năm tuổi với tán lá có đường kính hàng trăm mét, tỏa bóng xuống sân Rồng

Người dân vô cùng thích thú trước hiện tượng thiên nhiên thú vị “một gốc hai cây”. Người ta ví cây đa như một chàng trai trẻ sung sức, còn cây thị là người con gái “yếu liễu đào tơ” cần được che chở nên được cây đa ôm trọn trong lòng. Những năm trước kia, mỗi khi về Lam Kinh, du khách vô cùng thích thú khi được đắm mình dưới bóng lá quanh năm xanh tốt của loài “mộc tinh” nơi góc sân Rồng.

Cây đa và cây thị phát triển song hành, vừa âu yếm quấn quýt vừa cạnh tranh nhau khi các tầng cây, tán lá đua nhau vươn cao hơn để đón ánh mặt trời. Một hiện tượng thiên nhiên kỳ bí và thú vị và không kém phần lành mạnh, tích cực khiến du khách thích thú đến kinh ngạc. Mùa đông có quả đa, mùa hè có quả thị, bốn mùa chim chóc kéo đến làm tổ, ăn quả càng tô thêm vẻ hiền hòa của đất lành.

Vì mọc trên vùng đất thiêng Lam Kinh nên xung quanh câu chuyện về cây đa-thị được thêu dệt nên nhiều huyền hoặc, từng có thời gian đây được coi là biểu tượng của sự trường tồn của tình yêu, hạnh phúc. Các đôi uyên ương trẻ tìm đến gốc đa-thị cùng nguyện ước được chung bước trọn đời, còn các cặp vợ chồng ước được bên nhau đến đầu bạc răng long…

Huyền thoại một chuyện tình

Điều kỳ lạ là thông thường, với những cây đa “bóp cổ” khác, quá trình “bóp cổ” thường diễn ra không lâu do cây đa nhanh chóng hút hết dưỡng khí của cây chủ khiến cây chủ phải chết khô. Thế nhưng ở Lam Kinh, một thời gian dài cây đa và cây thị song hành trường tồn với một sức sống bất diệt.

Cầu kiều bắc qua sông Ngọc đi vào khu di tích

Tương truyền mối tình “đa-thị” tồn tại ít nhất khoảng 300 năm- gần bằng tuổi đời của cây đa. Chính điều dị thường này càng thêu dệt nên những chuyện kỳ bí, linh thiêng về mối tình của loài “mộc tinh” ở mạch đất thiêng. 

Tuy nhiên, dù là “mộc tinh” thì cũng không tránh được quy luật tự nhiên. Qua đi giai đoạn thắm thiết song hành, cây đa ngày càng thể hiện vai trò “bành trướng” khi “bóp cổ” cây thị bằng bộ rễ khổng lồ bao trùm hút hết dưỡng chất của cây thị, tán lá của cây đa cũng khỏe hơn, vươn cao hơn khiến cây thị không thể đón được ánh mặt trời, cứ thế tàn lụi dần đi. Cho đến năm 2007, cây thị chết hẳn chỉ còn lại cây đa đơn độc đứng ở góc sân Rồng từ đó đến giờ. 

Bình luận về chuyện tình “đứt gánh” của cây đa và cây thị, dân gian cho rằng, cái gì quá cũng không tốt, cây đa tham lam, “đa tình” quá nên giờ đây phải sống cô đơn. Có điều, tuy cây thị đã chết nhưng cây đa vẫn đang ôm trọn gốc thị khô héo ở trong lòng nó. Theo lời kể của cô hướng dẫn viên xinh đẹp ở Khu di tích Lam Kinh, có một vị “tao nhân mặc khách” đến Lam Kinh, sau khi được nghe chuyện tình của cây đa-thị đã “tức cảnh sinh tình” bằng một bài thơ dài, trong đó có một câu rất thú vị nói hộ cõi lòng của cánh đàn ông: “Ngày xưa đa đã đa tình/Chứ đâu riêng chỉ anh em mình hôm nay…”. 

Theo quan sát của phóng viên, cây đa di sản hiện cao khoảng gần 30 mét, cành tán tỏa rộng đường kính cả trăm mét ra sân Rồng, bộ rễ gân guốc, vằn vện với những hình thù kì dị để du khách thỏa sức tượng tượng, gốc đa to đến 6 -7 người ôm không hết. Theo Ban Quản lý Khu di tích Lam Kinh, “cụ” đa này là nhân chứng sống lâu nhất của lịch sử bi hùng của vùng đất Lam Kinh.  

Lý giải hiện tượng “cây đa ôm cây thị”

Theo một nhà sinh vật học, câu chuyện gọi là huyền thoại tình yêu của cây đa-thị ở Lam Kinh thực chất cũng không có gì kỳ bí cả, đơn giản chỉ là hiện tượng cây đa “bóp cổ” mà thôi. Cây đa là loài thực vật phụ sinh, thường mọc trên thân cây khác từ hạt do chim chóc, động vật mang đến. Hạt đa phát triển ra các rễ khí sinh, bao bọc cây chủ, hút khí và dưỡng chất của cây chủ nên gọi là cây đa “bóp cổ”.

Những chiếc rễ đa vươn chạm đất sẽ bám sâu vào đất, đan xen chằng chịt thành một mạng lưới siết chặt cây chủ. Trong khi bộ rễ khổng lồ bóp nghẹt cây chủ thì tán lá của cây đa cũng vươn cao, bao trùm, chắn hết ánh sáng của tán cây chủ khiến cây thị không quang hợp được, chết dần, chết mòn. Quá trình “bóp cổ” chỉ chấm dứt khi cây thị chủ chết. Theo người dân, quá trình “bóp cổ” của cây đa Lam Kinh kéo dài gần 3 thế kỷ.. 

Hạnh Nguyên
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cuộc chơi lợi ích với vaccine

Cuộc chơi lợi ích với vaccine
(PLVN) - Bước sang năm thứ hai, dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus corona gây ra vẫn bỡn cợt với nhân loại trên thế giới. Hai sự khác biệt cơ bản nhất giữa năm nay và năm trước là con người trên thế giới đã bào chế ra được một số loại vaccine (vắc-xin) phòng ngừa dịch bệnh này, và virus corona có thêm nhiều biến chủng mới mà con người chưa hoàn toàn dám chắc các loại vaccine đã bào chế ra có thể phòng ngừa hay không. 

Đặc sản thắng cố - thưởng thức một lần nhớ mãi

Đặc sản thắng cố - thưởng thức một lần nhớ mãi
(PLVN) - Món ăn của mỗi vùng miền thường mang đậm những nét riêng, bản sắc riêng của người dân bản địa. Món thắng cố cũng vậy, nó như toát lên sự nồng hậu, mến khách của người dân vùng núi cao và để lại những ấn tượng khó phai trong lòng mỗi du khách khi đặt chân đến Lào Cai này.

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 3

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 3
(PLVN) - Thay đổi cách xếp lương giáo viên từ mầm non đến THCS công lập; Cho người khác “mượn” văn bằng, chứng chỉ bị phạt tới 10 triệu đồng… là những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 3/2021.

Cần danh nghĩa hơn thực chất

Cần danh nghĩa hơn thực chất
(PLVN) - Hơn một tháng sau khi chính thức nắm quyền hành pháp tối cao ở nước Mỹ, Tổng thống Joe Biden đã tiến hành cuộc không kích đầu tiên của quân đội Mỹ, tức là hành động quân sự trực tiếp lần đầu tiên. 

Quinton Ramone "Rampage" Jackson: Người tiên phong trong phong trào phát triển MMA trên toàn thế giới

Quinton Ramone "Rampage" Jackson: Người tiên phong trong phong trào phát triển MMA trên toàn thế giới
(PLVN) - Quinton Ramone "Rampage" Jackson (SN 1978) là một võ sĩ võ hỗn hợp MMA, một diễn viên và là cựu đô vật chuyên nghiệp người Mỹ, anh đã chiến đấu và giành chiến thắng tại Bellator MMA: Season Ten Light Heavyweight Tournament. Anh cũng là cựu vô địch tại UFC và đã thống nhất đai vô địch hạng trung Pride. 
Nghệ nhân cả đời đắm đuối với nghề vẽ biển hiệu quảng cáo

Nghệ nhân cả đời đắm đuối với nghề vẽ biển hiệu quảng cáo

(PLVN) - Trên con đường An Dương Vương (quận Tân Bình, TP Hồ Chí Minh), giữa những tấm biển quảng cáo dán decal, treo đèn led, có một biển hiệu được vẽ bằng tay tỉ mỉ “Hoàng Minh Phương – Vẽ, quảng cáo, bảng hiệu, hộp đèn, chữ nổi...”. Bằng tài năng, tâm huyết của mình, người chủ tiệm đã giúp lưu giữ những nét đẹp, riêng biệt và đang làm sống dậy nghề vẽ biển hiệu quảng cáo một thời là biểu tượng của đất Sài thành. 

Những rưng rưng thầm lặng…

Những rưng rưng thầm lặng…
(PLVN) - Mỗi lần dịch bệnh bùng phát là các bác sỹ lại bước vào “trận chiến” mới. Có người không ngần ngại xung phong  vào tâm dịch cả hai đợt bùng phát. Có người hoãn cưới và nhiều y, bác sỹ đã để lại cái Tết sum họp sau lưng, ngày đêm căng mình chạy đua với dịch bệnh…
Tết muộn với người dân… Sài thành

Tết muộn với người dân… Sài thành

(PLVN) - Những ngày này, đường phố Sài Gòn đã trở lại nhịp sống bình thường. Nhưng, vẫn có thể nhận ra chút “khác thường” len lỏi, đó là sự thưa vắng cư dân hơn, sự chậm rãi hơn trong nhịp sống và tất nhiên, không thể thiếu các biện pháp phòng chống dịch.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬