Đoạn trường vinh hoa - nước mắt và nụ cười của người nghệ sĩ

(PLVN) - Đèn bật sáng trong phòng chiếu sau 50 phút phim soi tỏ những đôi mắt đỏ hoe. Bởi “vinh hoa” nào cũng có những “đoạn trường” và tự bản thân những “đoạn trường” ấy đã chứa đựng thật nhiều “vinh hoa” lấp lánh…
Đoạn trường vinh hoa - nước mắt và nụ cười của người nghệ sĩ Cảnh trong phim Đoạn trường vinh hoa.

Đoạn trường một bộ phim…

“Đoạn trường vinh hoa” - đó tên một dự án văn hóa, phim tài liệu thực tế đặc biệt do Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện, nằm trong khuôn khổ dự án VTV Ðặc biệt. Dự án phim về đề tài văn hóa truyền thống này nhận được sự đồng hành của Quỹ FAMLAB (Phim, Nhạc và Lưu trữ) nằm trong Hợp phần 2 của dự án Di sản kết nối của Hội đồng Anh dành cho các cá nhân, các nhóm thực hành nghệ thuật và các tổ chức tại Việt Nam hoặc Vương quốc Anh có tiềm năng tạo ra ảnh hưởng bền vững và lâu dài cho các cộng ồng di sản văn hóa, nghệ thuật. Sau hành trình công chiếu tại một số tỉnh thành, ngày 11/11/2020, “Đoạn trường vinh hoa” sẽ lên sóng VTV Đặc biệt. 

“Đoạn trường vinh hoa” được quay trong 18 tháng với hơn 100 giờ quay. Bối cảnh của “Đoạn trường vinh hoa” là một cuộc rong ruổi của những người nghệ sỹ mang lời ca, tiếng hát của mình đến với khán giả là người dân vùng quê các tỉnh miền Tây. Vào mỗi dịp lễ Kỳ Yên, các thành viên trong gánh hát Phương Ánh, mỗi người một nơi, người ở Cần Thơ, người ở Sóc Trăng, người ở Bạc Liêu lại gói ghém đồ đạc, phục trang biểu diễn tụ họp về các đình thần, vừa là để biểu diễn phục vụ người dân, vừa là để trả lễ cho ông tổ nghề, cầu mong sự bình an, đủ đầy và hạnh phúc.

Những ông hoàng, bà chúa trên sân khấu nhưng cũng là những người lao động chân lấm tay bùn, chật vật với đời sống mưu sinh khi bức màn sân khấu hạ xuống. Nhân vật chính trong phim là nữ bầu gánh hát tuồng cổ ở Cần Thơ - nghệ nhân Phương Ánh. “Đoạn trường vinh hoa” là những thước phim chân thật về một nghệ nhân yêu nghề, sống chết với nghề, ngay cả khi đường cùng, bế tắc.

 

Nói về nhân vật đặc biệt trong phim, đạo diễn Lê Mỹ Cường cho biết, anh bị cuốn hút khi vô tình xem được bức ảnh nghệ sĩ đoàn tuồng cổ Phương Ánh trong chiếc áo khoác cũ đang tô son điểm phấn trước giờ lên sân khấu. Hình ảnh đó cứ thôi thúc anh khám phá điều tiềm ẩn của văn hóa Nam Bộ mà với một đạo diễn 9X gốc Hà Nội như anh cảm thấy lạ lẫm. Anh tiếp cận gánh hát tuồng cổ Phương Ánh, kiên trì đi chung khi gánh rong ruổi hát Kỳ Yên từ đình này sang đình khác. Tấm lòng trân quý văn hóa của nhóm làm phim trẻ đã chạm đến trái tim của nữ bầu gánh. Nghệ nhân Phương Ánh đã gật đầu để họ quay những thước phim đầu tiên. 

Trong suốt quá trình làm phim, đoàn làm phim không chỉ đồng hành mà còn hòa vào cuộc sống của gánh hát để phản ánh lại cuộc sống, đam mê, tâm tư, tình cảm của họ một cách gần gũi. Qua đó, tính cách của từng nhân vật được bộc lộ một cách chân thực  nhất. Nói như chia sẻ của đạo diễn Lê Mỹ Cường: “Phim ghi lại diễn biến cuộc sống như những mảnh ghép. Chúng tôi tìm đến họ với tâm thế tò mò, muốn ghi nhận cuộc sống của họ, không hề có định kiến về sự khổ sở. Chỉ có sự chân thành và cầu thị mới giúp chúng tôi bỏ sang một bên những định kiến của bản thân, để hiểu và trân trọng những nhân vật của mình, và sau cùng là có thể kể lại câu chuyện về cuộc đời của họ gần nhất với cách mà họ đã sống”.

Ngày 18-19/10 vừa qua, dự án phim tài liệu “Đoạn trường vinh hoa” đã có hai suất công chiếu đầu tiên tại Hà Nội, lấy đi nước mắt của nhiều khán giả đến xem phim. “50 phút phim với rất nhiều những cung bậc cảm xúc khác nhau. Khi đèn bật sáng, tôi thấy mắt mọi người đỏ hoe, tôi biết phần nào đó chúng tôi đã chạm được đến cảm xúc của khán giả” - đạo diễn Lê Mỹ Cường chia sẻ. 

 

Và “vinh hoa” của một con người

Sau phần chiếu phim tại Hà Nội, khán giả còn được trực tiếp giao lưu với nghệ sỹ Phương Ánh nhân vật chính của phim. Nữ nghệ sĩ quê ở Ðồng Tháp, sinh ra trong gia đình có truyền thống hát bội, cải lương, cha mẹ đều là nghệ sĩ giỏi nghề. Em trai là NSƯT Chiêu Hùng, anh trai là nghệ sĩ hài Quốc Việt; các dì, cậu cũng là nghệ sĩ tuồng cổ có tiếng. Mười tuổi, nghệ sĩ Phương Ánh theo người cậu là ông bầu gánh hát bội Phước Tấn và theo nghề từ đó, tới nay đã hơn nửa thế kỷ.

Ðầu năm 1980, nghệ sĩ Phương Ánh thành lập gánh hát Quê hương Ðồng Tháp nhưng không lâu thì rã gánh. Không nản chí,  bà lập tiếp đoàn Du Sĩ Ca nhưng cũng giải thể không lâu sau đó. Nợ nần, đói khổ, nghệ sĩ ly tán, đó là những thời điểm tưởng chừng đã lấy đi hết nước mắt của nữ bầu gánh tài sắc. Vậy mà khi vừa mới có chút ổn định kinh tế, năm 2004, nữ nghệ sĩ lại lập gánh hát tuồng cổ Phương Ánh, bởi không thể bỏ nghề “Nghỉ hát thấy trong lòng bứt rứt lắm, muốn bệnh luôn. Tối mà được hóa trang, mặc áo mão lên sân khấu diễn là thấy khỏe khoắn – bà tâm sự với báo giới. 

 

Ở tuổi 64, nữ nghệ sĩ Phương Ánh vẫn đau đáu màn nhung, thiết tha ánh đèn sân khấu. Sống trong phòng trọ chật ních gần chân cầu Bình Thủy 2, Cần Thơ,  nhóm lưu diễn thì vận chuyển bằng xe gắn máy cũ, y phục, đạo cụ, phông màn... gói gọn bỏ trong ống nước nhựa treo trên xe, tới nơi diễn thì ăn ngủ tạm bợ, ngay cả nhà riêng của nữ nghệ sĩ cũng đã bán để lo cho đoàn hát gượng nổi tới hôm nay, nhưng Phương Ánh chưa bao giờ chùn bước. Nữ nghệ sĩ vẫn nhắc đến sân khấu, nhắc về hát bội bằng sự yêu quý, kính trọng và quyết tâm giữ gìn. 

Vĩ thanh

Vì sao bộ phim lại mang tên “Đoạn trường vinh hoa”? Lý giải đạo diễn Lê Mỹ Cường nói rằng, anh không thể quên 4 câu thơ mà anh đọc được ở chùa Nghệ sĩ TP Hồ Chí Minh: “Khi bức màn buông, danh vọng hết/Người về lòng rũ sạch sầu thương/Người vào cởi áo lau son phấn/Trả cả vinh hoa lẫn đoạn trường”. Từ 4 câu thơ, đạo diễn Lê Mỹ Cường đã kể về đời của nghệ sĩ Phương Ánh bằng “Ðoạn trường vinh hoa”.

 

Mặc dù ròng rã quay trong 18 tháng với hơn 100 giờ quay, đi theo đoàn hát từ ngôi đình tỉnh này sang ngôi đình tỉnh khác, nhưng có những thước phim mà ngay cả chính nữ nghệ sĩ Phương Ánh cũng không biết. Đó là những thước phim về cảnh đoàn hát chạy vạy “gạo vay tiền góp” để nuôi nghề đều được đoàn làm phim âm thầm quay lại. 

Nữ nghệ sĩ Phương Ánh cho biết, khi xem lại chính bản thân bà cũng không kìm được nước mắt khóc cho chính cuộc đời mình. Thế nhưng bằng sự mộc mạc, dân dã của người phụ nữ Nam Bộ, nữ nghệ sĩ vẫn khẳng khái: “Tính gì thì tính chớ không bao giờ tính chuyện bỏ nghề”, khi lên sóng VTV3 trong chương trình “Cà phê sáng” ngày 20/10, người dẫn chương trình hỏi rằng, cực và khổ đến vậy thì bà có định bỏ nghề hát không. 

 

Trong buổi công chiếu phim, bên cạnh phim, cạnh nhân vật, còn có những tấm màn nhung vượt ngàn cây số từ miền Tây xa xôi để đến với các khán giả. Những tấm màn này mà với nhiều người chỉ là một vật dụng trang trí, nhưng với người nghệ sỹ là cả gia tài mà họ gìn giữ và bảo vệ qua hàng chục năm, cho dù bản thân phải ăn nhờ, ở đậu. Và có lẽ cũng vì thế mà sau khi xem xong bộ phim, nữ đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp đã bày tỏ cảm xúc: “Nếu tôi nhìn thấy những tấm màn nhung ở ngoài kia sau khi xem bộ phim này thì có lẽ tôi sẽ không đứng ở đó chụp ảnh và cười tươi như thế…

Xuân Hoa
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ngày 30/11: Sẽ diễn ra Hội thảo quốc gia tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật

Ngày 30/11: Sẽ diễn ra Hội thảo quốc gia tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật
(PLVN) -Chiều 26/11, Bộ trưởng Lê Thành Long và Thứ trưởng Phan Chí Hiếu đã làm việc với các đơn vị về công tác tổ chức Hội thảo khoa học cấp Quốc gia “Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước & pháp luật: Giá trị và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam". Hội thảo sẽ diễn ra vào sáng ngày 30/11 tại Trung tâm Hội nghị quốc tế (số 11 Lê Hồng Phong, Ba Đình, Hà Nội).

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hòa Bình: Nỗ lực hết mình đảm bảo sức khỏe cộng động

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hòa Bình: Nỗ lực hết mình đảm bảo sức khỏe cộng động
(PLVN) - Thành công một ca giải phẫu có thể cứu sống một mạng người, nhưng thành công trong một chiến lược y tế dự phòng có thể cứu sống hàng nghìn người và kéo dài tuổi thọ cũng như nâng cao chất lượng sống cho cả một dân tộc. Xác định được điều này, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hòa Bình đã có những chiến lược bài bản cả về nhân lực, trang thiết bị để làm tốt nhiệm vụ, chủ động, sẵn sàng trước những tình huống bệnh dịch khẩn cấp.

Danko Square – điểm nhấn hút khách du lịch đến với Thái Nguyên

Danko Square – điểm nhấn hút khách du lịch đến với Thái Nguyên
(PLVN) - Sự kết hợp hoàn hảo của nghệ thuật sắc màu và ánh sáng, hoà quyện cùng âm nhạc cổ điển và đương đại, quy tụ nhiều nghệ sĩ đình đám... chương trình “Danko Square – Sắc màu lễ hội Châu Âu” đã thu hút rất nhiều khách nước ngoài tò mò về với Thái Nguyên.

Ngân hàng cung cấp thông tin cho cơ quan thuế để làm gì?

Ngân hàng cung cấp thông tin cho cơ quan thuế để làm gì?
(PLVN) - Tại Nghị định số 126/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế có hiệu lực từ 5/12 sắp tới quy định, Ngân hàng sẽ phải cung cấp cho cơ quan thuế các thông tin như giao dịch qua tài khoản, số dư, số liệu giao dịch của khách hàng.

Công ty TNHH Công Vinh Hòa Bình: Những nỗ lực vượt khó thời Covid

Công ty TNHH Công Vinh Hòa Bình: Những nỗ lực vượt khó thời Covid
(PLVN) - Công ty TNHH Công Vinh Hòa Bình được thành lập vào năm 2013 với định hướng mang đến những sản phẩm và dịch vụ chất lượng tốt nhất cho khách hàng. Trải qua 7 năm xây dựng, thành lập và phát triển, từ một công xưởng sản xuất, cung cấp các sản phẩm vật liệu gỗ, đến nay công ty đã trở thành nhà sản xuất và phân phối ván ép thành phẩm xuất khẩu có thương hiệu và uy tín trên thị trường.

Hoàng tử và Công chúa Thụy Điển mắc Covid-19

Hoàng tử và Công chúa Thụy Điển mắc Covid-19
(PLVN) - Hai thành viên hoàng gia Thụy Điển, Hoàng tử Carl Philip và Công chúa Sofia đang phải tự cách ly sau khi có kết quả xét nghiệm dương tính với Covid-19, Tòa án Hoàng gia Thụy Điển thông báo hôm 26/11.

Chân dung “Người đàn ông quyến rũ nhất năm 2020”

Chân dung “Người đàn ông quyến rũ nhất năm 2020”
(PLVN) - Nam diễn viên Michael B.Jordan là ngôi sao tiếp theo vừa được vinh danh trong cuộc bình chọn Người đàn ông quyến rũ nhất năm 2020. Đây là danh hiệu được tạp chí People (Mỹ) trao thường niên và rất thu hút sự quan tâm của công chúng dựa trên quyết định của hội đồng đánh giá và các phiếu trên mạng.

Vị Công Tôn Nữ cuối cùng của triều Nguyễn lưu truyền nghề làm gối dựa cung đình

Vị Công Tôn Nữ cuối cùng của triều Nguyễn lưu truyền nghề làm gối dựa cung đình
(PLVN) - Cụ Công Tôn Nữ Trí Huệ là một trong những vị Công tôn nữ cuối cùng của triều Nguyễn. Đôi mắt tinh anh, bàn tay khéo léo của một người đã gần 100 tuổi vẫn tỉ mẩn từng đường kim mũi chỉ để làm nên những chiếc gối trái dựa cung đình - loại gối vua quan triều Nguyễn xưa hay sử dụng. Dù đã trải qua nhiều chính biến trong lịch sử dân tộc nhưng cụ Trí Huệ vẫn ngày ngày kiên trì giữ và truyền bí quyết làm gối trái dựa, bảo tồn nét tinh hoa dân tộc cho thế hệ sau.

Bình Định: Huyện Hoài Ân cấp sổ đỏ cho người ở nhờ?

Bình Định:  Huyện Hoài Ân cấp sổ đỏ cho người ở nhờ?
(PLVN) - Cho ở nhờ nhưng lại bị chính người ở nhờ kiện ra tòa đòi đất, một hộ dân ở tỉnh Bình Định đang rơi vào cảnh trớ trêu. Trong vụ việc, việc chính quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) cho người ở nhờ đất có đúng quy định? 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬