“Bàn tay vô hình” đằng sau vấn nạn sách giả

(PLVN) - Cuộc chiến phòng chống sách lậu, sách giả hàng thập kỷ qua đã gặp không ít gian nan. Theo một thống kê gần nhất của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, chỉ riêng sách giáo dục, kể từ năm 2010 đến nay có ít nhất 500.000 đầu sách và gần 8 tấn bán thành phẩm sách giáo dục bị in lậu tại rất nhiều tỉnh, thành trong cả nước.
“Bàn tay vô hình” đằng sau vấn nạn sách giả Hoạt động in lậu, in giả, in nối bản trái phép diễn ra với quy mô lớn và tính chất ngày càng phức tạp.

Người làm sách ngày càng “táo bạo”…

Đáng nói, thị trường sách trong nước hiện nay đang bị “xâm chiếm” bởi sách dịch từ nước ngoài trên tất cả các mảng đề tài. Song kể từ ngày Việt Nam chính thức gia nhập công ước Berne (26/10/2004) đến nay, lĩnh vực sách dịch có phần chững lại bởi yếu tố bản quyền.

Được biết, theo đúng quy trình, một ấn phẩm dịch trước khi đến tay độc giả phải trải qua các công đoạn sau: chuyển ngữ - mua tác quyền – biên tập lượt đi – kiểm định nội dung (xin cấp phép) – biên tập lượt về - ra nhũ – in – làm bìa – nộp lưu chiểu – phát hành.

Để hoàn thành quy trình này mất không ít thời gian, chi phí, công sức, nên không ít công ty sách không những “đốt cháy giai đoạn”, mà còn thực hiện nhiều “chiêu thức” nhằm hạn chế tối đa chi phí xuất bản mà vẫn phát hành được những đầu sách đang bán chạy trên thị trường để kiếm lời nhanh.  

Theo đó, “xào nấu” sách là một “công nghệ” khá điển hình. Nhiều dịch giả phản ánh đã nhận được những yêu cầu “kỳ cục” từ phía khách hàng như “xào xáo” 2, 3 quyển sách với nhau; “xào lại” sách đã xuất bản; hoặc lấy nội dung của một cuốn tiếng Anh lắp ghép vào nội dung của một cuốn tiếng Hoa để cho ra một bản dịch mới, hoàn chỉnh và “khác lạ”.

“Công nghệ” này thường được áp dụng ở một số lĩnh vực như Nữ công gia chánh, Nấu ăn, Làm đẹp, Tâm sinh lý, Học làm người… do tính chất dễ xuất bản nhanh, không bị kiểm duyệt nội dung quá sát sao. Có thể thấy một hậu quả trước mắt, đó là thị trường sách nào càng bị “xào” nhiều thì không tránh khỏi nội dung ngày càng nghèo nàn, bị trùng lặp, ế ẩm vì không có nhiều đổi mới, không thu hút được người mua. 

Để xử lý tình trạng “đuối” nội dung, nhiều công ty sách sẵn sàng như “luộc” sách bán chạy của đối thủ thành sản phẩm của mình bằng cách thay nội dung, đổi hình ảnh, cố ý dịch khác, dịch sai bản gốc,  để cạnh tranh trong thời điểm hút khách. Hiện tượng này xuất hiện ở cả những công ty sách có tiếng.

Đơn cử, có hai tập trong bộ sách Sống hạnh phúc và kết bạn của Saigonbook bị tố là bản sao của hai tập đầu trong bộ sách Đời thay đổi khi chúng ta thay đổi của tác giả Andrew do NXB Trẻ giữ bản quyền tại Việt Nam. Mặt khác, một phương án được cho là “an toàn” hơn là hình thức nối bản, tức công ty sách lợi dụng sơ hở trong việc cấp phép của NXB (về số lượng và thời gian hết hạn giấy phép) để in vượt số lượng sách đăng ký trong lưu chiểu hoặc tái bản mà không xin giấy phép mới.

Nếu bị bắt thì chấp nhận nộp phạt là xong; còn nếu không bị bắt, số sách trội ra sẽ mang về một nguồn thu kha khá cho người làm sách. 

Song, táo bạo nhất chính là những người chuyên làm sách lậu theo kiểu sao chép lại 100% những đầu sách đang bán chạy rồi “thản nhiên” tung ra thị trường chỉ sau thời gian ngắn. Những kẻ “đạo sách” này còn tự ý thu nhỏ khổ, dàn lại, giảm số trang, thêm bớt nội dung, giảm chất lượng giấy in… để giảm giá thành sản phẩm. Nhưng dù được bán với giá thấp hơn giá bìa từ 30-35%, những cuốn sách lậu này vẫn đem về lợi nhuận cao.

Hay do độc giả chấp nhận bị lừa?

Dạo quanh nhiều phố sách lớn ở Hà Nội như Phạm Văn Đồng, Đinh Lễ, đường Láng… không khó để tìm thấy những đầu sách nổi tiếng đầy lỗi như viết sai chính tả, in nhòe mờ, mất chữ, thiếu dấu, hình ảnh lem nhem. Đây là sản phẩm của những dây chuyền sản xuất sách lậu siêu nhanh siêu rẻ như trên, nhưng vẫn được bạn đọc “hoan hỉ” chấp nhận.

Chia sẻ với báo chí về vấn đề này, Giám đốc First News-Trí Việt Nguyễn Văn Phước trăn trở, nhận thức từ bạn đọc, kể cả các ban, ngành vẫn chưa nhận ra tác hại sâu xa từ việc in lậu, phát hành, tiêu thụ sách giả.

Sách giả giết chết nhà xuất bản.

Ngoài thái độ bàng quan, nhiều ý kiến còn bày tỏ quan điểm ủng hộ sách lậu vì sách giả có xấu một chút, đọc nhức mắt một chút, sai một chút nhưng giá thành lại rẻ. Tuy nhiên, hành vi xuất bản và lưu hành sách giả không khác gì “đồ ăn cắp, tham nhũng trí tuệ của người khác, là tư duy thiển cận”. 

Quả thực, các quốc gia phát triển đều rất tôn trọng bản quyền trí tuệ văn hóa, coi hành vi giả dối, kiếm tiền bất chính từ “chất xám” của người khác là quốc nạn.

Ở Nhật Bản, bắt giữ và xử phạt những người làm sách lậu có hai tác dụng: ngăn chặn được việc làm lậu và người dùng/độc giả sẽ nhận ra việc sử dụng bản lậu là sai. Ngoài ra, trong thời đại công nghệ số, hầu như ai cũng có sẵn một thiết bị thông minh trong tay, việc vi phạm bản quyền trở nên đơn giản.

Hành vi vi phạm bản quyền đơn giản nhất mà nhiều người không ý thức được đó là việc chụp ảnh/scan/copu những trang truyện, sách, đăng tải lên trang cá nhân, trang web trực tuyến. Dù kiếm lời từ đó hay không, hành vi này đều gây thiệt hại đến tác giả, đơn vị sở hữu tác quyền. Do đó, việc nâng cao nhận thức của người đọc là cần thiết. 

Thiết nghĩ, cuộc chiến phòng chống sách lậu không thể thiếu sự định hướng và quản lý của pháp luật và các cơ quan chức năng.

Pháp luật về xuất bản hiện hành quy định: các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm trong lĩnh vực in xuất bản phẩm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị cảnh cáo hoặc phạt tiền, đình chỉ in xuất bản phẩm đang in và có thể bị áp dụng biện pháp tạm đình chỉ hoạt động in xuất bản phẩm, tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động in xuất bản phẩm, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; trường hợp gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Trong 6 tháng đầu năm 2019, Thanh tra Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội đã thực hiện thanh, kiểm tra hoạt động phát hành xuất bản phẩm trên địa bàn Hà Nội; qua đó, phát hiện, lập biên bản và xử phạt nhiều cơ sở có dấu hiệu vi phạm; tịch thu, tiêu hủy một khối lượng lớn các sản phẩm photocopy, xuất bản phẩm không có nguồn gốc hợp pháp. 

Tuy nhiên, trước diễn biến ngày càng sôi động và phức tạp của thị trường sách lậu nhiều năm qua, giới làm sách ở Việt Nam vẫn mong mỏi nhà nước đưa ra những biện pháp cứng rắn và triển khai quyết liệt hơn nhằm đẩy lùi vấn nạn, phục hồi sự trong sạch cho ngành xuất bản nước nhà. Sách lậu chiếm lĩnh thị trường không chỉ tổn hại lớn đến các đơn vị làm sách chân chính mà còn làm hư hại, lệch lạc nguồn tri thức của con trẻ, của cả xã hội. 

Đỗ Trang
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Bí thư Hưng Yên khoá XVIII tái đắc cử nhiệm kỳ mới

Bí thư Hưng Yên khoá XVIII tái đắc cử nhiệm kỳ mới
(PLVN) - Hôm nay (26/10), đồng chí Đỗ Tiến Sỹ, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy khóa XVIII, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên thay mặt Đoàn Chủ tịch Đại hội báo cáo với Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX kết quả hội nghị lần thứ nhất, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XIX, nhiệm kỳ 2020 - 2025.
“Sạn” trong sách giáo khoa,  phụ huynh học sinh có được bồi thường không?

“Sạn” trong sách giáo khoa, phụ huynh học sinh có được bồi thường không?

(PLVN) - “Với tư cách là khách hàng, khi mua phải sản phẩm bị lỗi không đúng quy chuẩn thì khách hàng hoàn toàn có quyền yêu cầu bồi thường theo quy định tại Khoản 6 Điều 8 Luật bảo vệ người tiêu dùng 2010” - Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám Đốc Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), nhận định.
Ông Trịnh Văn Quyết và những kỳ vọng ngày FLC 19 tuổi

Ông Trịnh Văn Quyết và những kỳ vọng ngày FLC 19 tuổi

(PLVN) - “2020 là năm FLC tròn 19 tuổi. Với con người, đây là tuổi đã sẵn sàng cho trưởng thành, lập thân, lập nghiệp. Còn với một doanh nghiệp như FLC, 19 tuổi cũng là thời điểm đã sẵn sàng cho những khát vọng mạnh mẽ hơn, những hoài bão lớn lao hơn”, ông Trịnh Văn Quyết, Chủ tịch FLC phát biểu tại Gala Dinner mừng sinh nhật 19 năm của FLC, diễn ra trong tối 24/10 tại FLC Hạ Long (Quảng Ninh).

Israel sắp thử vaccine ngừa Covid-19 trên người

Israel sắp thử vaccine ngừa Covid-19 trên người
(PLVN) - Israel sẽ bắt đầu các cuộc thử nghiệm trên người đối với một loại vaccine ngừa Covid-19 tiềm năng do một viện nghiên cứu thuộc sự giám sát của Bộ Quốc phòng nước này vào ngày 1/11 tới.

Singapore ngừng sử dụng hai loại vắc-xin cúm sau khi 48 bệnh nhân chết ở Hàn Quốc

Singapore ngừng sử dụng hai loại vắc-xin cúm sau khi 48 bệnh nhân chết ở Hàn Quốc
(PLVN) - Singapore đã đình chỉ sử dụng hai loại vắc-xin cúm là SKYCellflu Quadrivalent và VaxigripTetra để phòng ngừa sau khi có hàng chục ca tử vong ở Hàn Quốc, trong khi Hàn Quốc khẳng định sẽ tiếp tục chương trình tiêm chủng vì không tìm thấy mối liên hệ trực tiếp của các loại vắc-xin trên đến trường hợp tử vong.
Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hải Dương khóa XVII chú trọng cán bộ nữ, cán bộ trẻ

Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hải Dương khóa XVII chú trọng cán bộ nữ, cán bộ trẻ

(PLVN) - Tại phiên làm việc chiều nay (26/10), thay mặt Đoàn Chủ tịch Đại hội, đồng chí Nguyễn Mạnh Hiển, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Hải Dương quán triệt yêu cầu, tiêu chuẩn, cơ cấu, số lượng Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XVII, nhiệm kỳ 2020 - 2025 và đề cử danh sách nhân sự Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XVII do Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XVI giới thiệu.

Nhạc sĩ Văn Ký qua đời

Nhạc sĩ Văn Ký qua đời
(PLVN) - Nhạc sĩ Văn Ký, tác giả ca khúc "Bài ca hy vọng", qua đời sáng 26/10 vì ung thư, thọ 92 tuổi.

Phú Thọ: Quy hoạch treo “giam lỏng” quyền sử dụng đất của gần 100 hộ dân suốt 17 năm

Phú Thọ: Quy hoạch treo “giam lỏng” quyền sử dụng đất của gần 100 hộ dân suốt 17 năm
(PLVN) - Trong suốt 17 năm qua, hàng trăm hộ dân thuộc khu 3b, khu 4, khu 6 xã Chu Hóa như bị “giam lỏng” do vướng quy hoạch treo liên quan đến Quyết định số 3797/QĐ-UB của UBND tỉnh Phú Thọ về việc thu hồi và giao đất xây dựng tuyến đường số 2 và giải cây xanh cách ly – Thuộc dự án rừng quốc gia Đền Hùng.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬