Y tế cơ sở: Đầu tư ít nên mới làm được... nửa công suất

(PLO) - Trong thời gian vừa qua, hệ thống y tế cơ sở (YTCS) đã từng bước được củng cố và phát triển, bao phủ rộng khắp toàn quốc và luôn đóng vai trò then chốt trong việc triển khai các hoạt động y tế dự phòng và các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế.
Y tế cơ sở: Đầu tư ít nên mới làm được... nửa công suất Y tế cơ sở đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân

Thế nhưng YTCS vẫn chưa đáp ứng hiệu quả nhu cầu của người dân và phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, thậm chí làm suy giảm chất lượng của hoạt động khám chữa bệnh (KCB).

YTCS “èo uột” nên quá tải tuyến trên

100% số xã, phường, thị trấn đã có cán bộ y tế hoạt động, trong đó chỉ có 0,6% số xã chưa có cơ sở nhà trạm; 78,5% trạm y tế xã có bác sỹ làm việc, 98,2% trạm y tế xã có nữ hộ sinh hoặc y sỹ sản nhi, 88% số tổ dân phố và thôn, bản có nhân viên y tế hoạt động, trong đó 96,9% thôn bản vùng khó khăn có nhân viên y tế thôn bản, 65% số trạm y tế đạt tiêu chí quốc gia về y tế xã. Số nhân lực y tế tuyến huyện là 109.000 người, trong đó có 19.000 bác sỹ (35% tổng số bác sỹ tại các địa phương).

Tổng số nhân viên y tế tuyến xã khoảng 71.000 người chiếm 23% tổng số nhân lực y tế của các tỉnh, trong đó có khoảng 8.500 bác sỹ. Hiện có 19/63 tỉnh thực hiện mô hình trung tâm y tế huyện 2 chức năng – khám, chữa bệnh và y tế dự phòng; có 629 bệnh viện đa khoa tuyến huyện với 71.336 giường bệnh, 544 phòng khám đa khoa khu vực với 6.134 giường bệnh (chiếm 50,4% tổng số bệnh viện và 26,5% giường bệnh của cả nước). (Nguồn: Báo cáo của Bộ Y tế trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 3).  

Một trong những nguyên nhân của tình trạng quá tải các bệnh viện tuyến trên, đặc biệt là tuyến T.Ư chính là do YTCS chưa được tin tưởng là “cơ sở KCB”. Các cơ sở y tế xã, phường, thậm chí là tuyến huyện chỉ thực hiện hoạt động y tế dự phòng, KCB đơn giản hoặc KCB cho các đối tượng có bảo hiểm y tế (BHYT) hay những người không đủ khả năng tài chính.

Thống kê của Bộ Y tế cho thấy, người dân chưa tin tưởng hệ thống YTCS nên vượt tuyến gây quá tải ở tuyến trên từ 54-65% trường hợp có thể điều trị ở tuyến YTCS; 81,8% bệnh nhân vượt tuyến ở bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh có thể điều trị được ở tuyến huyện, xã; 67,9 bệnh nhân vượt tuyến ở tuyến huyện có thể điều trị được ở tuyến xã.

Bộ Y tế cho biết, mạng lưới YTCS còn được đầu tư quá thấp nên hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, thiếu kinh phí để triển khai nhiều hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu do không được đưa vào kế hoạch phân bổ kinh phí của địa phương hoặc nếu có thì ở mức rất thấp, dẫn đến hiệu quả chưa cao. Theo thống kê, hiện còn 460 Trung tâm y tế huyện làm một chức năng là y tế dự phòng, do đã tách riêng bệnh viện huyện; những trung tâm này hầu như chưa được quan tâm đầu tư nên cơ sở vật chất xuống cấp, nhiều nơi còn chưa có trụ sở, phải ở tạm, nhiều nơi mới chỉ có nhà cửa, chưa có trang thiết bị nên không thể thu hút cán bộ y tế về công tác. Số trạm y tế xã được đầu tư không nhiều, trong thời gian qua mới đầu tư được khoảng 10% số trạm y tế xã.

Tỷ lệ sử dụng dịch vụ KCB BHYT tại tuyến huyện và xã là 72% nhưng tỷ trọng sử dụng quỹ BHYT chỉ là 32% Chi thường xuyên của trạm y tế thấp (nhiều trạm chỉ được 10-15 triệu đồng/năm - ngoài tiền lương). Khi tính lương vào giá KCB thì tính bình quân chung cho các bệnh viện, số tiền lương thu được ở trạm y tế xã rất thấp nhưng có địa phương đang yêu cầu các trạm y tế xã phải tự bảo đảm lương từ nguồn thu là chưa phù hợp.

Không những thế, hệ thống YTCS cũng chưa được thực sự quan tâm đến nguồn nhân lực để bảo đảm hoạt động. Đội ngũ nhân lực y tế thiếu về số lượng và hạn chế về chất lượng chuyên môn. Chế độ chính sách đãi ngộ cho viên chức y tế xã mặc dù đã có nhưng còn chưa phù hợp. Trong khi 72,6% dân số sống ở khu vực nông thôn, nhưng số bác sỹ làm việc trong khu vực này chỉ chiếm 41% trong tổng số bác sỹ của cả nước và số dược sỹ chỉ chiếm 18% số dược sỹ cả nước. Còn xảy ra tình trạng “chảy máu” cán bộ y tế có trình độ cao từ địa phương về T.Ư, từ tuyến dưới lên tuyến trên, từ các chuyên khoa ít hấp dẫn sang các chuyên khoa hấp dẫn, từ y tế công lập sang y tế tư nhân, từ nông thôn, miền núi về các TP lớn.

Tình trạng này càng khiến hệ thống YTCS đã yếu lại càng “èo uột”, năng lực cung ứng dịch vụ hạn chế, trạm y tế xã chỉ thực hiện được 52,2% các dịch vụ theo phân tuyến kỹ thuật; hiện còn khoảng 24% bệnh viện huyện (năm 2014) có công suất sử dụng giường bệnh dưới tải (<80%).

Luân phiên cán bộ để phát triển mạng lưới YTCS

Chất vấn Bộ trưởng Bộ Y tế tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XIV, nhiều ĐBQH muốn biết vai trò của trạm y tế xã sẽ được phát huy như thế nào và những giải pháp nâng cao chất lượng KCB để hệ thống YTCS thực sự là “người giữ cổng để chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân”, giúp người dân không phải “lặn lội” đến các tuyến trên mỗi khi cần KCB ban đầu, thông thường và cấp cứu.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, việc người dân muốn tiếp cận các dịch vụ cao và muốn đến thẳng tuyến T.Ư là nguyện vọng chính đáng và hiện nay theo Luật BHYT đã có quy định với lộ trình đến năm 2021 sẽ triển khai thông tuyến toàn quốc. Tuy nhiên, ngành Y tế đang xây dựng và thực hiện thí điểm ở Hà Nội và một số tỉnh chương trình bệnh nhân có thể đến nhận các thuốc điều trị theo phác đồ ngay tại YTCS mà không cần lên tuyến trên. Còn giai đoạn đầu khi chẩn đoán phát hiện cần những các kỹ thuật tiên tiến, theo hệ thống chuyển tuyến bệnh nhân sẽ được tiếp cận ở tuyến cao nhất.

Cùng với đó, theo Bộ trưởng Bộ Y tế, việc thành lập các trung tâm y tế 2 chức năng là để thực hiện Nghị quyết 39 của Bộ Chính trị về tinh giản đầu mối và giảm biên chế. Trung tâm y tế cả 2 chức năng sẽ chỉ đạo trực tiếp trạm y tế xã về chăm sóc sức khỏe ban đầu, dự phòng và điều trị trực tiếp. Vì nguồn nhân lực của trạm y tế xã rất khó khăn nên ngành có chính sách tăng nguồn nhân lực là bác sĩ của bệnh viện huyện và trung tâm y tế dự phòng tuyến huyện sẽ luân phiên hàng tuần xuống trạm y tế xã. Mặt khác, ngành Y tế là ngành đặc biệt và có chuyên môn thì chỉ đạo từ trên sở y tế xuống trung tâm y tế huyện và trạm y tế xã sẽ thông suốt. Như vậy, “lúc nào trạm y tế xã cũng có bác sĩ tuyến trên xuống và ngược lại nhân viên, bác sĩ của trạm y tế xã phải lên bệnh viện huyện để nâng cao thực hành và nắm được kỹ thuật cao” – Bộ trưởng giải thích.

Bộ cũng đã triển khai dự án “Thí điểm đưa bác sĩ trẻ tình nguyện về công tác tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn” (gọi tắt là Dự án 585). Xây dựng các chính sách ưu đãi với cán bộ y tế, đặc biệt là cán bộ công tác tại vùng kinh tế khó khăn, vùng sâu, vùng xa để thu hút và “níu chân” cán bộ y tế có trình độ chuyên môn cao “bám” địa bàn..., góp phần phát triển YTCS.

ĐB Phạm Tất Thắng (Vĩnh Long): Chưa rõ trách nhiệm về hạn chế của YTCS “Tôi đánh giá cao những nỗ lực và những chuyển biến, cũng như những kết quả mà ngành Y tế đạt được trong thời gian vừa qua. Nhưng trong Báo cáo số 650 ngày 9/6/2017 của Bộ gửi đại biểu Quốc hội có đánh giá đội ngũ nhân lực YTCS thiếu về số lượng và hạn chế chất lượng chuyên môn và thiếu về số lượng so với tỷ lệ dân số dẫn đến hệ quả là trạm y tế xã chỉ thực hiện được một nửa (52,2%) các dịch vụ theo phân tuyến kỹ thuật là một nguyên nhân dẫn đến vượt tuyến. Đây không phải là vấn đề mới nhưng báo cáo chưa chỉ rõ trách nhiệm của ngành Y tế và giải pháp khắc phục tình trạng này.

ĐB Nguyễn Văn Sơn (Hà Tĩnh): “Chăm lo cho YTCS để người dân hưởng lợi sâu rộng nhất” “Chúng tôi thấy Bộ đã có đề án cho YTCS và chúng tôi cũng đồng tình để trạm y tế phải trực thuộc một nơi nào vì mấy năm nay chuyển liên tục trong các đơn vị trực thuộc. Ở đây chúng tôi cũng có băn khoăn về nguồn lực để chăm lo cơ sở vật chất, hạ tầng, đội ngũ cán bộ, nhất là nguồn đầu tư công chúng ta đã công khai mà không thấy hệ thống này trong trái phiếu Chính phủ. Hai là chế độ chính sách và thứ ba là tỷ lệ chi bảo hiểm y tế, nâng cao như thế nào để YTCS thực sự là nơi chăm sóc sức khỏe ban đầu và thực sự tạo điều kiện để người dân hưởng lợi sâu rộng nhất với nguồn bảo hiểm y tế toàn dân sắp tới”.

ĐB Cao Thị Giang (Quảng Bình): “Nâng cấp” YTCS sẽ giảm tải cho tuyến trên” “Trong quá khứ chúng ta đã từng tự hào về điểm sáng của YTCS vì trên thực tế hệ thống YTCS đã góp phần quan trọng vào những thành tựu của ngành Y tế nói chung. Tuy nhiên, thời gian qua YTCS còn nhiều hạn chế không đáp ứng được yêu cầu khám, chữa bệnh ở cơ sở và đó cũng là nguyên nhân làm quá tải các bệnh viện tuyến trên. Vì vậy, đổi mới phát huy vai trò của hệ thống YTCS hiện nay là góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong khám, chữa bệnh và chống quá tải cho bệnh viện tuyến trên”.

ĐB Nguyễn Sỹ Cương (Ninh Thuận): “Y tế xã không có cả nhân lực lẫn trang, thiết bị” “Qua hoạt động giám sát của Quốc hội thì có khá nhiều địa phương kiến nghị về hiện trạng tổ chức YTCS mà họ cho rằng, phân tán nguồn lực và lãng phí ngân sách. Ở huyện thì vừa có phòng y tế, vừa có bệnh viện huyện, vừa có trung tâm y tế, nhất là phòng y tế ở huyện thì với 3 - 4 biên chế thì chỉ có lo việc tham mưu cho UBND cùng cấp để triển khai các văn bản của cơ quan quản lý nhà nước cấp trên cũng đã không xong, không nói gì đến thực hiện 12 nhiệm vụ về y tế như quy định trong Nghị định 37. Y tế xã không có cả nhân lực lẫn trang, thiết bị. Thực trạng này cần được giải quyết ngay”.  

Huy Anh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Những dự án hàng chục năm “rùa bò” tại Nghệ An

Những dự án hàng chục năm “rùa bò” tại Nghệ An
(PLVN) - Dự án đường Lê Mao kéo dài (phường Vinh Tân, TP Vinh) được UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt từ tháng 8/2005, theo hình thức BT, có chiều dài 1.197 mét, tính từ đường Trần Phú (QL1A) nối đến đường đê bao sông Vinh. 

Bất cập trong đấu thầu khai thác khoáng sản: Thất thu ngân sách?

Bất cập trong đấu thầu khai thác khoáng sản: Thất thu ngân sách?
(PLVN) - Từ năm 2014-2019, mức thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản trong cả nước tăng từ 10 - 135% so với giá khởi điểm. Với mức thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản R=5% lấy làm giá khởi điểm, doanh nghiệp trúng thầu chỉ phải trả tiền tăng 10% so với giá khởi điểm thì ngân sách nhà nước thất thu rất lớn. 

Tạo sự lan tỏa sâu rộng trong xã hội về thành công của Đại hội Đảng XIII

Tạo sự lan tỏa  sâu rộng trong xã hội về thành công của  Đại hội Đảng XIII
(PLVN) - Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết hoạt động Trung tâm báo chí và trưng bày sách, báo tại Đại hội lần thứ XIII của Đảng, do Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức ngày 16/4, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng yêu cầu các cơ quan báo chí trong thời gian tới phải luôn nỗ lực, cố gắng, làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền để đưa Nghị quyết Đại hội vào cuộc sống. 
Bộ Tư pháp thực hiện đồng bộ việc học tập, nghiên cứu và triển khai Nghị quyết ĐH XIII

Bộ Tư pháp thực hiện đồng bộ việc học tập, nghiên cứu và triển khai Nghị quyết ĐH XIII

(PLVN) - Để đưa Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng vào cuộc sống, nhất là những quy định liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của Bộ, ngành Tư pháp, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Bộ Tư pháp Nguyễn Kim Tinh (ảnh) cho biết, Đảng ủy đã nhanh chóng triển khai nhiều công việc đảm bảo thực hiện ngay các chủ trương trong Nghị quyết của Đảng.

Giới thiệu người ứng cử Đại biểu Quốc hội: Rà soát kỹ lưỡng, thận trọng

Giới thiệu người ứng cử Đại biểu Quốc hội:  Rà soát kỹ lưỡng, thận trọng
(PLVN) - Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Bá Tỵ, Ủy viên Hội đồng Bầu cử Quốc gia, sau Hội nghị Hiệp thương lần thứ hai, Đảng đoàn Quốc hội, Ủy ban Thường  vụ Quốc hội  đã chỉ đạo các cơ quan tiếp tục rà soát các ứng cử viên ứng cử Đại biểu Quốc hội một cách kỹ lưỡng, thận trọng, bám sát tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định. 

Cảnh báo nguy cơ vớt sao biển “check-in”

Cảnh báo nguy cơ   vớt sao biển “check-in”
(PLVN) - Nhiều du khách đã vớt sao biển, bày sao biển lên cát để “check-in sống ảo”, sau đó để chúng chết khô trên bờ biển. Đây không phải lần đầu tiên hành vi này bị cộng đồng lên án gay gắt, nhưng đến nay chưa có trường hợp nào bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. 

Bộ Quốc phòng tập huấn báo cáo viên pháp luật năm 2021

Bộ Quốc phòng  tập huấn báo cáo viên pháp luật năm 2021
(PLVN) - Bộ Quốc phòng vừa tổ chức Hội nghị trực tuyến tập huấn báo cáo viên pháp luật năm 2021. Thượng tướng Nguyễn Tân Cương, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Chủ tịch Hội đồng Phối hợp phổ biến giáo dục pháp luật (PBGDPL) Bộ Quốc phòng dự và phát biểu chỉ đạo. 

Cơ hội bứt phá với ngành công nghiệp hỗ trợ

Cơ hội bứt phá với ngành công nghiệp hỗ trợ
(PLVN) - Việt Nam đang trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn sản xuất công nghiệp trên thế giới. Với lợi thế “điểm sáng phòng chống dịch Covid-19” trên toàn cầu, cơ hội “hút” các “ông chủ sản xuất cỡ lớn” càng rõ hơn đối với ngành công nghiệp hỗ trợ. 
Krông Ana đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội bền vững

Krông Ana đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội bền vững

(PLVN) - Năm 2020, tuy gặp phải nhiều khó khăn do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 cùng với thiên tai, dịch bệnh nhưng dưới sự lãnh đạo sâu sát của Ban Chấp hành Đảng bộ huyện, sự chỉ đạo kịp thời của các cấp chính quyền, huyện Krông Ana đã phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh.

Quân đội sẵn sàng bảo vệ bầu cử

Quân đội sẵn sàng bảo vệ bầu cử
(PLVN) - Ngoài duy trì nghiêm túc chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, tăng cường luyện tập các phương án sẵn sàng chiến đấu bảo vệ cuộc bầu cử, phòng, chống thiên tai dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn, trong đợt bầu cử, cán bộ, chiến sĩ toàn quân còn vinh dự khi tham gia bỏ phiếu, thực hiện quyền dân chủ, nghĩa vụ công dân, thể hiện trách nhiệm chính trị của mình đối với vận mệnh đất nước. 

Việt Nam luôn coi Mỹ là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu

Việt Nam luôn coi Mỹ là một trong những đối tác   quan trọng hàng đầu
(PLVN) - Ngày 16/4, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Daniel Kritenbrink đến để chuyển thư chúc mừng của Tổng thống Joe Biden nhân dịp Chủ tịch nước được Quốc hội tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch nước Việt Nam và chào kết thúc nhiệm kỳ công tác. 

Mạng ảo, lỗi thật

Mạng ảo, lỗi thật
(PLVN) - Hôm qua (16/4), Thanh tra Sở TT&TT TP HCM đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính với một phụ nữ ngụ tại địa phương này số tiền 7,5 triệu đồng vì đã cung cấp thông tin sai sự thật, xúc phạm uy tín của UBND tỉnh và danh dự Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376