Xét nghiệm HIV tại cộng đồng có được bảo mật?

(PLO) -Kể từ khi triển khai thí điểm, mô hình xét nghiệm HIV tại cộng đồng đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực, số người chủ động xét nghiệm HIV tăng đáng kể, tạo cơ hội cho người nhiễm HIV được tiếp cận với các dịch vụ điều trị, dự phòng phù hợp, giảm gánh nặng cho ngành Y tế.
 
Xét nghiệm HIV tại cộng đồng có được bảo mật?

Thế nhưng trước các vụ việc rò rỉ thông tin, chẩn đoán nhầm gây ảnh hưởng lớn đến cá nhân người xét nghiệm cũng như gia đình họ thì nhiều người còn băn khoăn.

Người bệnh bước đầu đã đón nhận

Theo Cục Phòng chống HIV/AIDS (Bộ Y tế), ước tính năm 2017, cả nước có khoảng 9.800 người nhiễm HIV mới được phát hiện và có khoảng 1.900 người nhiễm HIV tử vong. Đáng chú ý, tình hình dịch HIV/AIDS trong năm 2017 đều giảm cả 3 tiêu chí so với năm 2016: số trường hợp nhiễm HIV phát hiện mới giảm 1,1%; số bệnh nhân AIDS giảm 39%; người nhiễm HIV tử vong giảm 10%. Mặc dù dịch HIV/AIDS ở Việt Nam tiếp tục có xu hướng giảm, song việc phòng chống “đại dịch” này đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ và thách thức không nhỏ. 

Thực tế hiện nay, nhiều người nhiễm HIV vẫn chưa biết tình trạng nhiễm HIV của mình. Theo ước tính, Việt Nam hiện còn hơn 50.000 người nhiễm HIV chưa biết tình trạng nhiễm HIV. Họ sẽ có thể “vô tình” là nguồn lây nhiễm HIV cho cộng đồng do không được tư vấn và tiếp cận các dịch vụ dự phòng; đồng nghĩa với việc họ cũng không được tiếp cận với các dịch vụ điều trị ARV sớm để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và giảm lây truyền ra cộng đồng. 

Những đối tượng bị nhiễm và có nguy cơ cao nhiễm HIV (người nghiện ma túy, phụ nữ bán dâm, quan hệ đồng tính) thường mang tâm lý mặc cảm, sợ bị kỳ thị, cô lập. Việc xét nghiệm với họ như là cực hình bởi tình trạng bệnh của mình sẽ bị “phơi bày”. Hơn nữa, việc sử dụng dịch vụ tại các cơ sở y tế hiện nay không thuận lợi bởi sự phân biệt đối xử, thời gian chờ đợi lâu, chi phí đi lại tốn kém… Đây là những rào cản khiến nhiều người bị nhiễm HIV bỏ lỡ cơ hội tiếp cận với các dịch vụ điều trị. Từ thực tiễn này, Cục Phòng chống HIV/AIDS đã phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới và Dự án Thúc đẩy Tăng trưởng Thị trường triển khai thí điểm mô hình xét nghiệm HIV/AIDS tại cộng đồng ở các tỉnh được lựa chọn. 

Theo báo cáo, cả nước có khoảng hơn 1.000 cơ sở y tế có khả năng xét nghiệm sàng lọc HIV. Với kỹ thuật ngày càng đơn giản, người có nhu cầu xét nghiệm HIV có thể tự thực hiện qua lấy máu đầu ngón tay để xét nghiệm hoặc tự xét nghiệm bằng dịch miệng, … Trái với những lo lắng ban đầu, sợ rằng người dân không muốn xét nghiệm, điều trị HIV tại ngay địa bàn mình đang sinh sống, trên thực tế kể từ khi triển khai đến nay, hầu hết người bệnh đã đưa ra những phản hồi tích cực về mô hình này. Theo đó, mô hình này giúp đưa chương trình xét nghiệm HIV/AIDS, các dịch vụ dự phòng, chăm sóc tới cộng đồng, đặc biệt là ở tuyến xã vùng sâu, vùng xa, nơi kinh tế khó khăn. Qua đó, các cơ sở y tế sớm phát hiện, tư vấn và điều trị kịp thời cho người bệnh.

Hiện nay, mô hình xét nghiệm HIV tại cộng đồng đã được đưa vào Kế hoạch Hành động giai đoạn 2016-2020 của Cục Phòng, chống HIV/AIDS. Nhờ sự tham gia tích cực của nhân viên xét nghiệm cộng đồng cùng việc tuyên truyền mở rộng, số lượng người thuộc nhóm có nguy cơ cao đã tự nguyện tham gia xét nghiệm HIV/AIDS. Một người bị nhiễm HIV chia sẻ: “Tôi thích sự thuận tiện của dịch vụ xét nghiệm tại cộng đồng và nó hoàn toàn bảo mật. Tôi có thể biết được tình trạng của mình nhanh hơn và được tư vấn nhiệt tình, thuận tiện hơn rất nhiều chứ không mất nhiều thời gian, công sức đi lại như trước kia nữa”.

Độ chính xác và bảo mật thông tin rất cao nếu được tập huấn đúng

Theo các chuyên gia, “nhiễm HIV/AIDS đồng nghĩa với nhận bản án tử hình” vốn là quan niệm vẫn còn đeo đẳng và ám ảnh mọi người. Chính vì sự khắc nghiệt này mà quy trình chẩn đoán đòi hỏi tính chính xác rất cao. Chẩn đoán một người nhiễm HIV không được dựa vào các biểu hiện hay triệu chứng mà phải dựa trên kết quả xét nghiệm. Trên thế giới thi thoảng có báo cáo một vài trường hợp trả kết quả xét nghiệm sai, song tỷ lệ rất thấp so với tổng số ca xét nghiệm.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long: “Với mô hình xét nghiệm HIV tại cộng đồng, mọi người nếu muốn đều có thể được làm xét nghiệm rất thuận tiện. Khi có kết quả nghi ngờ nhiễm HIV, phải được khẳng định kết quả tại phòng xét nghiệm được Bộ Y tế công nhận và lúc đó sẽ điều trị bằng thuốc kháng virus”.

Chị Nguyễn Thị Kim Dung - Cố vấn Mạng lưới Cộng đồng & Điều phối Dự án QTC Phòng, chống HIV- Dự án VUSTA, Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phát triển Cộng đồng (SCDI) chia sẻ: “Trên thực tế, người có HIV vẫn bị kì thị và phân biệt đối xử. Nếu hàng xóm láng giềng, người trong cơ quan biết tình trạng bệnh của bệnh nhân có HIV, thì không tránh khỏi những khó khăn, kì thị trong giao tiếp xã hội, công việc. Do đó, thực tế rất ít bệnh nhân làm xét nghiệm và điều trị tại địa phương, mà thường đến các địa bàn khác do lo ngại vấn đề về lộ thông tin cá nhân. Vì thế, mục đích của việc đưa xét nghiệm HIV về địa phương có thể tốt về mặt địa lý, nhưng về các vấn đề xã hội, lại gặp nhiều trở ngại. Nếu không bảo mật thông tin bệnh nhân, thì cách làm này có thể sẽ rất lãng phí và không phù hợp. Về tính chính xác, nếu các cán bộ y tế được tập huấn đúng và sử dụng đúng mẫu sinh phẩm thì độ chính xác là rất cao”.

Hiện nay, các tổ chức cộng đồng đã bắt đầu tham gia vào việc xét nghiệm HIV không chuyên tại cộng đồng, cách thức xét nghiệm này có chế độ bảo mật thông tin, dễ tư vấn, dễ tiếp cận (do là các nhóm đồng đẳng tiếp cận, họ đã có mạng lưới sẵn, và không kì thị phân biệt đối xử nên cũng dễ tư vấn hơn), giảm chi phí đầu tư trang thiết bị… Chị Nguyễn Thị Thủy (Trưởng nhóm Nơi bình yên) cho biết: “Nhóm tôi vẫn thường làm các xét nghiệm HIV cho các khách hàng, nhược điểm chưa thấy nhưng ưu điểm thì nhận được rất nhiều. Rất tiện lợi cho khách hàng, cho nhóm, nếu khách hàng không thể đến nhóm làm xét nghiệm thì thành viên trong nhóm sẽ đến tận nơi làm xét nghiệm cho khách và tính tin tưởng, bảo mật luôn được coi trọng. Nếu họ ngại đến trung tâm y tế thì họ đến nhóm sẽ rất thoải mái, không ngại bị người khác biết và bị kỳ thị. Chúng tôi trải qua các khóa tập huấn, nếu thực hành tốt sau đó được cấp chứng chỉ. Trong một năm qua, tôi từng làm xét nghiệm cho rất nhiều khách hàng nhưng trường hợp xét nghiệm ra kết quả có phản ứng đưa họ đi làm khẳng định lại âm tính thì chưa gặp trường hợp nào, do đó độ chính xác là rất cao. Trong 1 năm qua, nhóm tôi làm xét nghiệm cho khoảng 400 -500 người trong đó có khoảng 4 -5 ca có phản ứng và đưa vào chương trình để điều trị trong đó cũng có một số khách hàng làm xét nghiệm có phản ứng nhưng chưa đưa được vào chương trình”. 

Chị Nguyễn Thị Kim Dung - Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phát triển Cộng đồng (SCDI): “Triển khai xét nghiệm HIV ở các cấp xã phường sẽ giảm tải cho các cơ sở xét nghiệm ở cấp huyện/quận hoặc các cấp khác, người bệnh dễ tiếp cận vì được xét nghiệm tại địa phương nơi họ sinh sống. Cách làm này sẽ triệt để hơn nếu tất cả các cán bộ y tế đều được tập huấn bài bản và đầy đủ về kỹ năng làm việc với người sống chung với HIV, hoặc các nhóm cộng đồng có nguy cơ cao, để có thái độ thân thiện với bệnh nhân, tránh thái độ kỳ thị và phân biệt đối xử”.

Chị Vân Hà - Nhóm Cát Trắng (nhóm đồng đẳng của người sử dụng ma túy, hỗ trợ người có HIV tại Long Biên, Hà Nội): “Tính bảo mật thông tin là vấn đề quan trọng nhất ở đây, chắc chắn những người có nguy cơ cao và ở ngay tại xã, phường sẽ không muốn nhận dịch vụ này dù là miễn phí. Bởi cán bộ y tế toàn là người quen biết ở địa phương, liệu ai dám tin rằng thông tin sẽ được giữ bí mật. Có chăng là người từ phường, xã này đến phường, xã kia để nhận dịch vụ mà thôi. Tính chính xác thì rất cao vì sinh phẩm này có độ nhạy và rất chính xác. Thời gian chờ đợi để được đọc kết quả cũng nhanh, thuận tiện cho người muốn kiểm tra tình trạng của mình”.

Hoa Nguyễn
Cùng chuyên mục
Viện Tim mạch làm chủ kỹ thuật thay van động mạch chủ qua ống thông bằng gây tê tại chỗ

Viện Tim mạch làm chủ kỹ thuật thay van động mạch chủ qua ống thông bằng gây tê tại chỗ

(PLVN) - Lần đầu tiên, tại Viện Tim mạch Quốc gia - Bệnh viện Bạch Mai, kíp bác sĩ đã tiến thành thủ thuật thay van động mạch chủ (ĐMC) qua đường ống thông (catheter) (TAVI)  bằng gây tê tại chỗ kết hợp an thần. Thành quả là sau khi thực hiện can thiệp, người bệnh nhanh chóng hồi tỉnh và phục hồi sức khỏe.

Đọc thêm

Claressa Maria Shields - Người đẹp cứ bước lên võ đài là giành chiến thắng

Claressa Maria Shields - Người đẹp cứ bước lên võ đài là giành chiến thắng

(PLVN) - Claressa Maria Shields (SN 1995) là một võ sĩ quyền anh chuyên nghiệp người Mỹ. Cô nắm giữ đai vô địch thế giới ở ba hạng cân, đồng thời là nữ vô địch hạng trung không thể tranh cãi của thế giới kể từ năm 2019 và các danh hiệu hạng bán trung WBC và WBO thống nhất kể từ tháng 1/2020; trước đó là các danh hiệu WBC và IBF thống nhất của nữ từ năm 2017 đến 2018. Tính đến tháng 5/2020, cô được xếp hạng là nữ võ sĩ tốt nhất thế giới.

Tứ trấn xứ Lạng – Bài 1: Trấn Đông : Đền Cửa Đông thờ thần Bạch Đế

Tứ trấn xứ Lạng – Bài 1: Trấn Đông : Đền Cửa Đông thờ thần Bạch Đế
(PLVN) - Lạng Sơn - mảnh đất địa linh, nhân kiệt với những trầm tích văn hóa theo suốt chiều dài lịch sử nước Việt, với những ngôi đền thiêng ẩn chứa nhiều thông điệp sâu sắc của tiền nhân để lại. Trong đó có bốn ngôi đền nằm ở bốn hướng trấn giữ và bảo vệ Đoàn Thành (thành cổ Lạng Sơn xưa), được mệnh danh là “Xứ Lạng tứ trấn”. 

Bổ sung tổ chức giám định công lập thuộc VKSNDTC

Bổ sung tổ chức giám định công lập thuộc VKSNDTC
(PLVN) - Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh, một điểm mới đáng chú ý của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giám định tư pháp là thành lập thêm tổ chức giám định công lập trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự.

Bầu bổ sung 2 Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh

Bầu bổ sung 2 Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh
(PLVN) - Bí thư Thành ủy Bắc Ninh Vương Quốc Tuấn và Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh Đào Quang Khải vừa được bầu giữ chức Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh khóa XVIII, nhiệm kỳ 2016 – 2021.

Đảng bộ Bộ Tư pháp long trọng tổ chức Đại hội đại biểu lần thứ XI nhiệm kỳ 2020 - 2025

Đảng bộ Bộ Tư pháp long trọng tổ chức Đại hội đại biểu lần thứ XI nhiệm kỳ 2020 - 2025
(PLVN) - Sáng 10/7, Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ Tư pháp lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020 – 2025 đã chính thức khai mạc với chủ đề “Nâng cao năng lực, sức chiến đấu của Đảng bộ; phát huy truyền thống đoàn kết, trí tuệ, dân chủ, kỷ cương và trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên; phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đưa công tác tư pháp phát triển bền vững lên tầm cao mới”. Đây là Đại hội điểm cấp trên cơ sở của Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương.
Sức mạnh phản biện báo chí

Sức mạnh phản biện báo chí

(PLVN) - Trước khi được gửi đi dự thi Giải Báo chí Quốc gia lần thứ VII năm 2012, loạt bài 5 kỳ “Chứng minh nhân dân mẫu mới: Chưa “ra lò” đã phiền toái” của nhóm tác giả Võ Tuấn Anh và Phan Thanh Quý đã bàn, thậm chí bàn rất sâu và kiên trì về một vấn đề “nóng bỏng” của xã hội lúc bấy giờ, liên quan tới thẩm quyền quản lý của ngành Công an. 

Sao Mai Tuyết Nga: 'Tôi không phải 'Hoa hậu đi hát'

Sao Mai Tuyết Nga: 'Tôi không phải 'Hoa hậu đi hát'
(PLVN) - Top 10 dòng nhạc dân gian “Sao Mai 2017”, đăng quang Hoa hậu áo dài Việt Nam 2019, Tuyết Nga bước chân vào showbiz với các hoạt động xã hội và âm nhạc khá tưng bừng. Tuyết Nga chứng mình cô là một ca sỹ chuyên nghiệp chứ không phải kiểu người đẹp lấn sân ca hát...
Sẽ gặp mặt Mẹ Việt Nam anh hùng trên quy mô cả nước

Sẽ gặp mặt Mẹ Việt Nam anh hùng trên quy mô cả nước

(PLVN) -“Hiện trên cả nước còn 4.968 Mẹ Việt Nam anh hùng (VNAH) trong tổng số 140 nghìn Mẹ. Nhiều địa phương hiện không còn Mẹ VNAH và các Mẹ hiện đã “như chuối chín cây”. Vì thế, nếu không tổ chức gặp mặt thì sẽ không còn cơ hội”, ông Đào Ngọc Dung, Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH sẻ chia khi thông tin về kế hoạch tổ chức Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 năm nay.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬