Câu chuyện của những đứa trẻ vùng cao chậm lớn

(PLVN) - Mới đây, Ngân hàng Thế giới và Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam vừa công bố Báo cáo “Suy dinh dưỡng dai dẳng trong cộng đồng các dân tộc thiểu số tại Việt Nam: Vấn đề và các giải pháp can thiệp”. Đây là nghiên cứu tổng thể đầu tiên về vấn đề này và theo đó cứ 3 trẻ dân tộc thiểu số thì có 1 em thấp còi và trong 5 trẻ thì có 1 em nhẹ cân...
Câu chuyện của những đứa trẻ vùng cao chậm lớn Tuyên truyền phổ biến kiến thức tại Câu lạc bộ nuôi con khỏe - (Nguồn ảnh UNICEF)

Những con số của Báo cáo gợi cho phóng viên nhớ đến nhật ký chuyến đi của bà Christiane Rudert - Cố vấn về Dinh dưỡng, UNICEF khu vực Đông Á & Thái Bình Dương vào năm 2015 khi bà có chuyến công tác tới vùng miền núi phía Bắc của Việt Nam cùng với các bạn đồng nghiệp UNICEF và Bộ Y tế, thăm chương trình dinh dưỡng do UNICEF hỗ trợ nhằm cải thiện dinh dưỡng cho trẻ em dân tộc H’Mông.

Cơm và rau là thực phẩm chính

Bà Christiane Rudert viết: “Người dân tộc H’Mông chiếm khoảng 1 triệu người trên tổng dân số Việt Nam. Họ sống ở những thôn, bản miền núi vùng sâu, vùng xa và trồng ngô, lúa trên những thửa ruộng bậc thang. Tỷ lệ trẻ em H’Mông suy sinh dưỡng thấp còi (trẻ quá thấp so với độ tuổi) rất cao. Ở một số nơi, tỷ lệ này cao tới 75%.

Tôi nghĩ mình chưa từng chứng kiến nơi nào khác trên thế giới tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em cao như ở đây. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi trung bình trên địa bàn tỉnh Lào Cai là 40%, gần gấp đôi mức trung bình trên cả nước. Các cháu nhỏ nói với tôi là đã 9 tuổi nhưng các cháu trông chỉ giống như trẻ 4 tuổi. Người lớn ở đây cũng thấp một cách bất ngờ, chỉ đứng đến dưới vai tôi. 

Theo tìm hiểu của chúng tôi trước chuyến đi, những lý do khiến nhiều trẻ em H’Mông bị suy dinh dưỡng thấp còi vì không đủ lương thực, thực phẩm. Người dân nơi đây chỉ sản xuất được một vụ lúa một năm vào mùa mưa, diện tích đất trồng lúa rất ít và xa trung tâm thương mại.

Sản lượng nhỏ nên không đủ nuôi sống gia đình cả năm và không đảm bảo được chế độ dinh dưỡng đa dạng cần thiết cho trẻ em. Tôi nhận thấy chế độ dinh dưỡng cho trẻ nhỏ rất nghèo nàn, với thực phẩm truyền thống chỉ có cơm. Mẹ hoặc bà của trẻ nhá cơm cho nát rồi cho trẻ ăn.

Vấn đề an toàn thực phẩm và thói quen vệ sinh cá nhân cũng rất kém, chính điều này là nguyên nhân quan trọng dẫn đến suy dinh dưỡng thấp còi…

Chúng tôi thăm nhà ông Giàng Seo và cháu của ông là Giàng Seo Dan, một trong những trẻ đang bị suy dinh dưỡng nặng. Giàng Seo Dan 18 tháng tuổi, rất còi và xanh, chỉ nặng 7kg. Chế độ dinh dưỡng bình thường của em chỉ gồm có cơm và một ít rau.

Mẹ Giàng Seo Dan cai sữa lúc 6 tháng và thường đi làm ruộng xa nhà. Ông Giàng Seo cho biết gia đình không có tiền mua thịt. Nhà có trứng nhưng không cho Giàng Seo Dan ăn. Nhân viên y tế thôn đã hướng dẫn cho bố của Dan làm trứng chưng cho em ăn...”.

Vẫn phải đối mặt với suy dinh dưỡng dai dẳng

Hai từ “dai dẳng” trên không có gì khó hiểu khi thông tin trong nhật ký công tác mà bà Christiane Rudert viết năm 2015 và thông tin trong Báo cáo “Suy dinh dưỡng dai dẳng trong cộng đồng các dân tộc thiểu số tại Việt Nam: Vấn đề và các giải pháp can thiệp” vừa được Ngân hàng Thế giới và Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam công bố có nhiều điểm tương đồng nhau.  

Theo Báo cáo, các dân tộc thiểu số ở Việt Nam thường xuyên phải đối mặt với tình trạng thiếu dinh dưỡng. Mặc dù tỷ lệ suy dinh dưỡng toàn quốc đã giảm, tỷ lệ thấp còi ở trẻ em là dân tộc thiểu số (31,4%) vẫn cao gấp 2 lần so với nhóm trẻ em người Kinh (15%), đồng thời tỷ lệ trẻ em là người dân tộc thiểu số thiếu cân cũng lớn hơn gấp 2,5 lần (2,1% so với 8,5%) so với trẻ em người Kinh.

Hơn nữa, 119,957% (60%) trong số 199.535 trẻ em bị suy dinh dưỡng ở thể thấp còi ở 10 tỉnh, thành có tỷ lệ thấp còi cao nhất cả nước (Kon Tum, Gia Lai, Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang, Sơn La, Cao Bằng, Điện Biên, Đắk Nông, Quảng Bình) đều là người dân tộc thiểu số.

Ngoài những khác biệt tương đối rõ ràng này, mức độ chênh lệch còn xuất hiện trong vấn đề thiếu hụt vi chất dinh dưỡng – còn được gọi là nạn đói tiềm ẩn. Tỷ lệ trẻ bị thiếu máu cao nhất luôn nằm ở vùng trung du và miền núi miền Bắc, cũng là địa bàn sinh sống của 75% các nhóm dân tộc thiểu số…

Về mặt khoa học, giai đoạn 1.000 ngày đầu đời kể từ khi người mẹ bắt đầu mang thai cho đến khi trẻ tròn 2 tuổi là thời điểm vàng quyết định sự phát triển tối ưu về thể chất và trí tuệ của trẻ nếu có chế độ dinh dưỡng đầy đủ. Nếu trẻ không được cung cấp đủ dưỡng chất trong giai đoạn này sẽ dẫn tới những tổn thương nghiêm trọng khó có thể khắc phục đối với sự phát triển thể chất và trí não.

Theo Báo cáo, hiện nay chỉ có 39% trẻ em dân tộc thiểu số trong độ tuổi từ 6 - 23 tháng có chế độ dinh dưỡng đầy đủ; 32,7% phụ nữ dân tộc thiểu số trong độ tuổi 15-49 đã đi khám thai và được bổ sung các vitamin và khoáng chất thiết yếu cũng như tư vấn về dinh dưỡng. Vì thế, Báo cáo nhấn mạnh các giải pháp can thiệp để cải thiện chất lượng dinh dưỡng cần tập trung vào trẻ em trong giai đoạn này và phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ.

 Chỉ có 39% trẻ em dân tộc thiểu số trong độ tuổi từ 6 - 23 tháng có chế độ dinh dưỡng đầy đủ

Cũng theo Báo cáo, các yếu tố văn hóa - xã hội cũng góp phần dẫn đến tình trạng này. Kết hôn sớm và mang thai ở tuổi vị thành niên vẫn còn phổ biến ở phụ nữ dân tộc thiểu số, 23,9% phụ nữ bắt đầu sinh con trong độ tuổi từ 15 đến 19. Một nguyên nhân khác không kém phần quan trọng là tâm lý e ngại của người dân tộc thiểu số trong tiếp cận và sử dụng các dịch vụ y tế dự phòng và khám chữa bệnh.

Và cuối cùng, nghèo đói chính là nguyên nhân gốc rễ của tình trạng suy dinh dưỡng trẻ em. Báo cáo dẫn số liệu thống kê năm 2016, các nhóm dân tộc thiểu số tại Việt Nam chiếm đến 73% số hộ nghèo dù chỉ chiếm 14% tổng dân số. 

Ông Ousmane Dione - Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho biết: “Mặc dù Việt Nam đã có những bước tiến ấn tượng trong việc giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng trong hai thập kỷ qua, nhưng trẻ em dân tộc thiểu số vẫn tụt lại phía sau và khoảng cách chênh lệch với trẻ em người Kinh ngày càng lớn”.

Giải pháp nào để những đứa trẻ không còn chậm lớn?

Để trả lời câu hỏi này thì trước hết phải trả lời câu hỏi: Dinh dưỡng có được coi là nền tảng cho sự phát triển kinh tế quốc gia ở Việt Nam hay không? Theo ông Nkosinathi Mbuya – Chuyên gia dinh dưỡng cấp cao của Ngân hàng Thế giới thì câu trả lời là có.

Bằng chứng là dinh dưỡng là một trong 10 ưu tiên quốc gia trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2016-2020; Năm 2014 Việt Nam gia nhập phong trào dinh dưỡng mở rộng (SUN Movement); các chính sách ngành ảnh hưởng đến dinh dưỡng như Nghị định của Thủ tướng Chính phủ về chấm dứt nạn đói vào năm 2025 trong đó Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đóng vai trò quan trọng, Nghị định về đảm bảo vững chắc an ninh lương thực…

Nhưng cũng theo ông Nkosinathi Mbuya, vẫn còn một chữ “nhưng” trong vấn đề đầu tư vào các chương trình dinh dưỡng. Đó là, Quyết định 1125 của Thủ tướng Chính phủ đưa ra chi tiết các mục tiêu dinh dưỡng trẻ em, nhưng chuyển giao trách nhiệm và nguồn lực cho các tỉnh khiến ngân sách không được đưa vào văn bản cấp Trung ương hay được đề cập cụ thể trong kế hoạch hành động của tỉnh về dinh dưỡng; Dự án kiểm soát dinh dưỡng bà mẹ và trẻ em bị cắt giảm phần lớn ngân sách (đã cắt 2/3 ngân sách từ năm 2014 và ngân sách cho 2 năm 2027-2018 là 50 tỷ đồng, tương đương 2,2 triệu đô la Mỹ).

Do đó, nhằm đưa ra các giải pháp can thiệp, Báo cáo đã đề xuất một số giải pháp chính Việt Nam có thể thực hiện để cải thiện các chỉ số về dinh dưỡng cho trẻ em dân tộc thiểu số như: Xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả hơn trong vấn đề dinh dưỡng với sự chỉ đạo của Chính phủ và một cơ chế điều phối hiệu quả của các cơ quan liên quan; đảm bảo nguồn lực tài chính cho công tác dinh dưỡng.

Các tỉnh có tình trạng suy dinh dưỡng trầm trọng nhất cần được ưu tiên phân bổ và tiếp nhận ngân sách công để thực hiện các can thiệp dinh dưỡng; xác định và mở rộng quy mô của các chương trình can thiệp toàn diện có hiệu quả cao ở cấp hộ gia đình trong giai đoạn 1.000 ngày đầu đời của trẻ, kết hợp với các hoạt động truyền thông thay đổi hành vi xã hội phù hợp với văn hóa…

Bên cạnh việc cần đảm bảo ngân sách đầy đủ cho các can thiệp về dinh dưỡng đã được kiểm chứng về tính hiệu quả thì giải pháp đa ngành để khắc phục các nguyên nhân suy dinh dưỡng là cần đưa mục tiêu giải quyết tình trạng thiếu dinh dưỡng vào Chương trình mục tiêu quốc gia thành một ưu tiên và có phân bổ ngân sách phù hợp và cần phải có những cách tiếp cận mới, được thiết kế riêng phù hợp với những yếu tố về địa lý và văn hóa đặc thù của cộng đồng dân tộc thiểu số... 

Hồng Minh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Điểm sáng của cả nước về giải ngân đầu tư công

Điểm sáng của cả nước về giải ngân đầu tư công

(PLVN) - Mặc dù bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 nhưng đến nay, Ninh Bình đã giải ngân được khoảng 72% vốn đầu tư công và cam kết giải ngân 100% vốn đầu tư công theo kế hoạch năm 2020. Với mức giải ngân này, Thủ tướng đánh giá đây là điểm sáng của Ninh Bình nửa đầu năm nay, đưa Ninh Bình trở thành một trong những địa phương nhóm đầu cả nước về giải ngân, xếp thứ 3 trong số các tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng.

CIEM dự báo tăng trưởng GDP năm nay cao nhất 2.6%

CIEM dự báo tăng trưởng GDP năm nay cao nhất 2.6%
(PLVN) -Theo các chuyên gia của Viện nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), các số liệu kinh tế vĩ mô được công bố đến tháng 6 có thể chưa phản ánh đầy đủ những hệ lụy nghiêm trọng của đại dịch COVID-19 đến kinh tế thế giới và Việt Nam. Đơn vị này vừa đưa ra dự báo triển vọng kinh tế Việt Nam năm 2020, trong đó kịch bản lạc quan nhất GDP chỉ tăng 2,6%.

Nữ chiến sĩ Việt Nam được vinh danh trên tuyến đầu chống dịch tại Trung Phi

Nữ chiến sĩ Việt Nam được vinh danh trên tuyến đầu chống dịch tại Trung Phi
(PLVN) - Trung tá Nguyễn Thị Liên, cán bộ Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam, sĩ quan tham mưu huấn luyện tại Phái bộ Cộng hòa Trung Phi (Minusca) đã được Lãnh đạo Phái bộ Gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc tặng giấy khen đột xuất. Trung tá Liên đã tự may khẩu trang cấp phát miễn phí cho nhân viên Liên Hợp quốc và người dân thủ đô Bangui để tránh lây nhiễm Covid-19.
BĐS Nhật Nam Group - “Tâm- Tầm- Tài- Trí- Tín”,

BĐS Nhật Nam Group - “Tâm- Tầm- Tài- Trí- Tín”,

(PLVN) - Ngày 11/07/2020, BĐS Nhật Nam Group đã tổ chức  chương trình Kỷ niệm 1 năm thành lập tại Hà Nội với sự có mặt của hơn 1000 quan khách, cổ đông, khách hàng, đánh dấu bước phát triển mới của công ty về quy mô, nhân lực và cả về mặt văn hóa doanh nghiệp.

Thêm 2 ca nhiễm COVID-19 mới từ Nga trở về

Thêm 2 ca nhiễm COVID-19 mới từ Nga trở về
(PLVN) - Chiều ngày 12/7, Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch COVID-19 cho biết, Việt Nam ghi nhận thêm 2 trường hợp mắc COVD-19 từ Nga về. 2 ca bệnh trên được cách ly ngay sau khi nhập cảnh, không có khả năng lây nhiễm ra cộng đồng.

Nhà nước kiện nhà nước

Nhà nước kiện nhà nước
(PLVN) - Chính phủ Hà Lan vừa cho biết đã chính thức khởi kiện nhà nước Nga ở Tòa án Nhân quyền châu Âu về sự liên đới của Nga tới vụ việc chiếc máy bay chở khách mang phiên hiệu MH-17 của hãng hàng không Malaysia Airlines bị tên lửa bắn rơi ở vùng miền đông của Ucraine hồi tháng 7/2014. 

Báo Pháp luật Việt Nam bắt đầu hành trình tri ân tháng 7

Báo Pháp luật Việt Nam bắt đầu hành trình tri ân tháng 7
(PLVN) -Ngày 12/7, Đoàn công tác của Báo PLVN do Bí thư Đảng ủy, Tổng Biên tập Đào Văn Hội làm Trưởng đoàn cùng Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng Biên tập Trần Đức Vinh và các cán bộ, phóng viên của Báo bắt đầu hành trình tri ân miền Trung năm 2020. 


Cướp tài sản lấy tiền chuộc điện thoại

Cướp tài sản lấy tiền chuộc điện thoại

(PLVN) - Do điện thoại đang cầm cố không có tiền chuộc nên Lê Văn Bình đã lấy dao rồi cùng với Đỗ Quang Đạt chạy xe máy rượt đuổi theo người đi đường cướp tiền và xe máy nhưng chưa kịp tiêu thụ thì bị Công an bắt giữ cùng tang vật.

Lai Châu: Mưa lớn kéo dài làm nhiều tuyến đường sạt lở

Lai Châu: Mưa lớn kéo dài làm nhiều tuyến đường sạt lở

(PLVN) - Ngày 12/7, thông tin từ Sở Giao thông Vận tải tỉnh Lai Châu, mưa lớn trên diện rộng tại Lai Châu đã gây sạt lở trên nhiều tuyến giao thông, nhiều công trình cầu, cống, kênh mương bị hư hỏng, ước tính thiệt hại hàng tỷ đồng.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬