Sẽ ngưng phán xét, khi chúng ta đủ…“chín”

(PLVN) - Trong mỗi phút giây qua đi, đặc biệt trên thế giới mạng, chúng ta thường giật mình bởi bất kì hiện tượng đúng sai nào cũng đều bị phán xét không thương tiếc. Dù là cuộc sống ảo nhưng nó bộc lộ bản chất thật của mỗi người, khi bạn có thể “ném đá” người khác mà không ai biết… 
Hãy để mọi đứa trẻ lớn lên trong độ lượng và trắc ẩn. Ảnh minh họa. Hãy để mọi đứa trẻ lớn lên trong độ lượng và trắc ẩn. Ảnh minh họa.

Sự phán xét ấy, thể hiện chính con người bạn, thế giới quan của bạn: bạn dịu hiền hay độc địa, hiểu biết tới đâu… đều không thể che giấu. Và mầm mống cái ác, sự nghiệt ngã, cũng bắt nguồn từ đó… 

Khi “thầy bói xem voi”

Từ bé, những đứa trẻ đến trường có khiếm khuyết, chậm chạp, khác biệt với bạn bè thường bị chế giễu, coi thường, thậm chí bị đánh đập vì các bạn thấy “ngứa mắt”. Và bao giờ cũng vậy, sự khác biệt, sự kém cỏi hay hơn người luôn bị phán xét…

Đương nhiên, người ta thích phán xét để thể hiện mình hơn người, chê bai, hạ thấp người khác là niềm vui mỗi ngày đối với họ. Và những ám ảnh ấy, có thể theo đứa trẻ cô độc tới suốt cuộc đời, bởi sự khác biệt luôn chịu búa rìu dư luận. Và bởi sự độc ác, nhẫn tâm của bạn bè, đồng loại. 

Và trẻ con sống trong môi trường ấy, khi người lớn luôn chê bai, bỉ bôi người khác thì mỗi đứa trẻ vô thức mang theo những thói xấu ấy vào tuổi trưởng thành. Đơn cử, khi nhìn một thiếu niên ăn mặc ngổ ngáo, mặt mày lầm lì, ấn tượng đầu tiên của mọi người có thể là: “Vừa trông đã biết là bọn hư hỏng, đú đởn ăn chơi, chẳng biết lo học hành gia đình gì cả”.

Nhưng thực tế chính chàng trai đó là đứa trẻ mồ côi, đã phải tự bươn chải kiếm tiền từ khi còn nhỏ để chi trả học phí của chính mình. Khi nhìn một người đồng tính, suy nghĩ đầu tiên có thể là: “Mấy người này hư hỏng, ẽo ợt, adua”… Nhưng thực tế, để được là chính mình, họ phải trải qua bao ký ức kinh hoàng khi phẫu thuật chuyển giới, khi đối diện với sự chối bỏ của người thân, sự kỳ thị của xã hội…

Tại sao chúng ta dễ có những suy nghĩ ban đầu như vậy? Và tại sao những ấn tượng ban đầu rất dễ trở thành định kiến sai lầm? Thực tế, khi bắt gặp những hiện tượng nằm ngoài sự hiểu biết, con người sẽ bắt đầu bản năng phòng thủ, nảy sinh tâm lý nghi ngờ. Khi hiện tượng đó bị số đông bài xích, tự nhiên nó trở thành định kiến, tạo ra những suy nghĩ và hành vi phân biệt đối xử.

Và những phân biệt đối xử không đơn giản là chuyện nhỏ. Khi bạn nghĩ sai có thể nghĩ lại, nhưng lời nói ra ngoài như bát nước đổ đi, làm sao có thể rút lại? Có rất nhiều cuộc sống đã âm thầm biến mất trên thế giới này chính vì lối suy nghĩ và cư xử đầy định kiến của cả cộng đồng. 

Mỗi người trong chúng ta có cách riêng để chọn đâu là điều giá trị nhất trong cuộc đời mình. Một số người đặt trọng tâm cuộc đời họ vào tiền bạc và địa vị. Nhưng có người lại đánh giá cuộc đời qua giá trị về vẻ đẹp và sự nổi tiếng. Một số lại coi trọng giá trị gia đình và các mối quan hệ, coi trọng sự cống hiến những điều tốt đẹp cho xã hội…

Nếu bạn đánh giá bản thân qua giá trị gia đình, bạn sẽ đánh giá người khác với tiêu chuẩn tương đương. Bạn sẽ xem xét họ có gần gũi với gia đình họ hay không? Nếu họ không gọi điện về nhà hỏi thăm thường xuyên, bạn sẽ đánh giá họ vô ơn, vô trách nhiệm…

Còn nhớ chuyện “Thầy bói xem voi”, khi 5 ông thầy bói mù cùng đến sờ vào con voi. Mỗi ông đưa ra một nhận định. Ông sờ vào vòi thì phán tưởng con voi thế nào, hóa ra nó cũng sun sun như con đỉa thôi. Ông sờ vào ngà thì lại phán nó dài dài cứng cứng như cái đòn càn. Ông sờ tai phủ nhận ngay lập tức vì nói rằng nó bè bè như cái quạt thóc.

Ông sờ chân phản ứng ngay rằng các ông kia đều sai hết, con voi nó sừng sững như cái cột đình. Đến ông cuối cùng sờ đuôi thì khẳng định chắc nịch, bốn ông chả ai nói đúng cả, tôi thấy nó tua tủa như cái chổi xể cùn”…

Thế nên, một người cứ cố chấp phán xét người khác, cố chấp bảo vệ quan điểm của mình và cho rằng mình đúng thì càng ngày, người đó càng trở nên bảo thủ và tự họ làm bản thân họ và những người ở gần mệt mỏi. Họ luôn nghĩ rằng người khác sai còn mình đúng. Có lẽ vậy mà một nghiên cứu tâm lý đã đưa ra kết luận rằng: “Nếu bạn luôn thấy những người xung quanh mình có vấn đề, thì có lẽ bạn chính là có vấn đề”…

Mẹ nuôi dưỡng trái tim nhân từ cũng vì con

Liệu pháp cho sự phán xét này chính là lòng bao dung, độ lượng, là khi bạn đặt mình vào người khác trong hoàn cảnh đó. Một đứa trẻ lớn lên trong gia đình đầy lòng bao dung sẽ hiểu được rằng, vấp ngã là điều không thể tránh khỏi. Chúng sẽ học hỏi từ những sai lầm…

Thế giới của chúng ta cần nhiều hơn nữa lòng trắc ẩn, tình thương yêu và tất nhiên là cả lòng bao dung. “Trẻ em như trang giấy trắng” và công việc của người lớn chính là viết những điều tốt đẹp vào trang giấy đó...

 Và hơn ai hết, mọi đứa trẻ đều lớn lên từ lòng mẹ. Một người mẹ tốt không cần phải giàu có, cũng không nhất định phải tài cao học rộng. Sự tu dưỡng của mẹ mới là sự giáo dục tốt nhất dành cho con yêu. Hơn thế nữa, mẹ tập cho mình thói quen luôn nghĩ tốt cho người khác, luôn có thể lý giải được mọi hành động vô lý bằng một trái tim từ bi.

Nhờ thế mà tấm lòng mẹ rộng mở, giúp mẹ luôn vui vẻ an hòa, dù chuyện gì có xảy ra cũng không hề nóng giận từ trong tâm. Thực chẳng dễ dàng chút nào, nhưng người mẹ hiền lương nào cũng có thể làm tất cả những gì cần thiết cho con mình…

Chuyện kể rằng em bé 4 tuổi, con trai của người mẹ đó, trong một lần leo lên ghế để với quả lê ở trên bàn đã bị ngã xuống đất và làm đổ đĩa cơm. Theo lẽ thường, các bà mẹ sẽ giận dữ và quát tháo đứa trẻ. Tuy nhiên người mẹ chỉ lẳng lặng ra đỡ con dậy và dọn sạch chỗ cơm vương vãi trên đất. Không những người mẹ không cảm thấy nóng giận mà trong lòng còn tự nhận đó là lỗi của mình vì đã không dọn bàn luôn sau khi ăn.

Điều ấy tưởng như đơn giản nhưng thật ra là kết quả tu dưỡng liên tục trong một thời gian dài của người mẹ. Một ngày sau khi sự việc xảy ra, cậu bé kia lại tiếp tục làm đổ một nửa bát canh khi đang ăn. Người mẹ đã nói ngay trong tích tắc không do dự: ”Không sao cả. Con vẫn ổn chứ”? Rồi cô ấy lấy khăn giấy dọn sạch chỗ canh đổ và chu đáo nói với con mình: “Lần sau con cần phải cẩn thận hơn”. Sự thiện lương của người mẹ đã tỏa ra thứ ánh sáng ấm áp khiến cả gia đình ở trong bầu không khí dễ chịu và yên vui. 

Nhiều chuyên gia tâm lý chia sẻ: Có làm mẹ mới biết quan tâm đến người khác chính là yêu thương. Dạy con quan tâm, dạy con thấu hiểu là để con biết yêu khi trưởng thành. Mẹ cần cho con nhận ra tình thương yêu mà con được nhận từ mọi người, từ một lời khen chân thành một món ăn ngon hay một món quà nhỏ.

Để con biết yêu thương cụ thể là gì. Là cho nhau tự do, là tôn trọng sở thích cá nhân và sự khác biệt, là không bắt người khác theo ý mình. Tình thương yêu có nghĩa là làm mọi điều cho người mình yêu được vui, được hạnh phúc. Người khắt khe phán xét người khác- họ chỉ yêu chính họ thôi…

Và có một bức thư còn mãi tính thời sự, đó là thư của cố Tổng thống Mỹ Abraham Lincoln gửi thầy hiệu trưởng ngôi trường nơi con trai ông theo học:

“Con tôi sẽ phải học tất cả những điều này, rằng không phải tất cả mọi người đều công bằng, tất cả mọi người đều chân thật. Nhưng xin thầy hãy dạy cho cháu biết cứ mỗi kẻ vô lại ta gặp trên đường phố thì ở đâu đó sẽ có một người chính trực, cứ mỗi một chính trị gia ích kỷ, ta sẽ gặp một nhà lãnh đạo tận tâm.

Bài học này sẽ mất nhiều thời gian tôi biết, nhưng xin thầy hãy dạy cho cháu biết rằng mỗi một đồng đô la kiếm được do công sức lao động của mình bỏ ra còn quý giá hơn nhiều so với 5 đô la nhặt được trên hè phố…

Xin hãy dạy cho cháu biết cách chấp nhận thất bại và cách tận hưởng niềm vui chiến thắng. Xin hãy dạy cho cháu tránh xa sự đố kị. Xin hãy dạy cho cháu biết được bí quyết của niềm vui chiến thắng thầm lặng. Dạy cho cháu biết được rằng những kẻ hay bắt nạt người khác nhất lại là những kẻ dễ đánh bại nhất.

Xin hãy giúp cháu nhìn thấy thế giới kỳ diệu của sách, nhưng cũng hãy cho cháu có đủ thời gian để lặng lẽ suy tư về sự bí ẩn muôn thuở của cuộc sống: đàn chim tung cánh trên bầu trời, đàn ong bay lượn trong ánh nắng và những bông hoa nở ngát bên đồi xanh. 

Xin hãy dạy cho cháu biết cách đối xử dịu dàng đối với những người hoà nhã và cứng rắn đối với những kẻ thô bạo. Xin tạo cho cháu sức mạnh để không chạy theo đám đông khi tất cả mọi người đều chỉ biết chạy theo thời thế.

Xin hãy dạy cho cháu biết cách mỉm cười khi buồn bã. Xin hãy dạy cho cháu biết rằng không có sự xấu hổ trong những giọt nước mắt. Xin hãy dạy cho cháu biết thật đáng xấu hổ khi chế giễu những kẻ yếm thế và cẩn thận trước sự ngọt ngào đầy cạm bẫy”… 

Nguyễn Mỹ
Cùng chuyên mục
Hình minh họa.

Nên mở cửa hay chưa?

(PLVN) - Chưa khi nào TP Hồ Chí Minh (HCM) rơi vào tình thế “đau đầu” như hiện nay, khi đứng trước câu hỏi “nên mở cửa hay chưa” sau hơn 100 ngày thực hiện các biện pháp giãn cách xã hội phòng chống dịch COVID-19.

Đọc thêm

Máy tính cho em

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát động chương trình “Sóng và máy tính cho em”.
(PLVN) - Sự kiện Thủ tướng Phạm Minh Chính phát động chương trình “Sóng và máy tính cho em” tối 12/9 đã lay động lòng nhiều người.

Xuống với dân

Thủ tướng thăm hỏi và động viên người dân đang thực hiện cách ly phòng chống dịch tại Đồng Nai. Ảnh: VGP/Nhật Bắc
(PLVN) -Những hình ảnh Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Phạm Minh Chính, hay Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam xuống cơ sở thăm hỏi nhân dân, kiểm tra việc phòng chống dịch, xem lãnh đạo địa phương phục vụ dân ra sao khi đang thực hiện giãn cách; kiểm tra sự sẵn sàng của hệ thống chính trị ở cơ sở trong việc phục vụ nhân dân trong phòng chống COVID-19... thực sự đã lan tỏa ra nhiều nơi và đem lại những tín hiệu tích cực.

Đừng tiếp tay tội phạm địa ốc

Tháng 8/2021 thắt chặt giãn cách xã hội, nín thở tránh Covid, không được ra khỏi nhà, có ai giao dịch nhà đất?
(PLVN) - Sài Gòn đã trải qua hơn 100 ngày giãn cách xã hội trong cuộc chiến chống COVID-19. Con virus tí hon này cũng tình cờ cho người ta thấy những góc khuất trong lĩnh vực địa ốc ở đô thị đông dân và mật độ người chật chội nhất Việt Nam này.

'Thời gian vàng'

Hinh minh họa.
(PLVN) - Các địa phương thực hiện giãn cách xã hội đang phấn đấu hoàn thành mục tiêu xét nghiệm toàn dân trước ngày 15/9/2021 để loại trừ nguồn lây ra khỏi cộng đồng.

Để tuyến đầu y tế luôn sung sức

Hình minh họa.
(PLVN) - Chỉ trong bốn ngày, Bộ Y tế liên tiếp có hai văn bản chỉ đạo về vấn đề lực lượng y bác sĩ tại các bệnh viện (BV), đặc biệt là tại các BV điều trị bệnh nhân COVID-19.

Bài toán trước ngưỡng bình thường mới

Đã có những đề xuất với những người đã tiêm đủ 2 mũi vaccine cần được phép đi lại, tham gia các hoạt động lao động, sản xuất, tham gia công tác phòng, chống dịch.
(PLVN) - Từ nay đến thời hạn dự kiến kết thúc giãn cách xã hội ở nhiều tỉnh mà trong đó trọng tâm là TP.HCM, Hà Nội không còn nhiều. Triển vọng tăng trưởng kinh tế phụ thuộc nhiều vào khả năng kiểm soát dịch bệnh.

Cánh én chào mùa Xuân

Quận 7, TP HCM công bố đã kiểm soát được dịch bệnh.
(PLVN) - Thông tin Quận 7 và huyện Củ Chi công bố đã kiểm soát được dịch bệnh thực sự là tín hiệu vui, cho thấy có thể đỉnh dịch đã qua, như những cánh én chấp chới bay báo mùa Xuân đã về.

Nếu chỉ trông vào ngân sách, chúng ta mãi là giáo dục nghèo!

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Duy Thành lần đầu tiên phát biểu trước hội nghị Tổng kết năm học ngành GD&ĐT
(PLVN) - Phát biểu trước hội nghị Tổng kết năm học 2020- 2021 ngành GD&ĐT Vĩnh Phúc hôm 31/8, ông Lê Duy Thành – Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã chia sẻ những vấn đề tâm huyết của ngành GD&ĐT, trong đó nhấn mạnh: “Nếu chỉ trông vào ngân sách, chúng ta mãi là giáo dục nghèo!”. Đây không phải vấn đề riêng của ngành GD&ĐT Vĩnh Phúc

Tinh thần Quốc khánh tiếp sức cho cả nước giành chiến thắng trong 'cuộc chiến mới'

Quốc khánh 2021 là một sự kiện đặc biệt so với những năm trước khi thời điểm cả nước đang chung sức, đồng lòng phòng chống COVID.
(PLVN) -  Một mùa thu nữa lại về, đó bao giờ cũng là mùa khiến trái tim con người bỗng trở nên hồ hởi, tưởng niệm lạ lùng. Thu chạm ngõ, đánh thức và khơi lại những giá trị thiêng liêng về một mùa thu cách mạng, một mùa thu đã thay đổi số mệnh của cả một dân tộc, mở ra một kỷ nguyên mới của thời đại. Dù đã đi qua nhiều thập kỷ, nhưng trong ngày lễ Quốc khánh trọng đại này, mỗi người con đất Việt luôn cảm thấy vô cùng tự hào về một sự kiện có bề dày lịch sử của một dân tộc oai hùng.

Xin đừng đặt mình ngoài cuộc!

Xin đừng đặt mình ngoài cuộc!
(PLVN) - Giữa những gian khó và nỗ lực, vẫn có không ít người thiếu nỗ lực, chỉ biết thở than, đưa tin xấu, nhìn vào tiêu cực để bức tranh ngày dịch càng buồn bã, nặng nề hơn.

Chiến thắng thuộc về nhân dân

Thủ tướng vẫy chào, động viên bà con đang thực hiện cách ly tập trung tại Trường Tiểu học Bình Thuận, phường Thuận Giao, TP Thuận An. Ảnh: VGP
(PLVN) - Sau các Công điện số 1099/CĐ-TTg, Công điện 1102/CĐ-TTg, Công điện 1105/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, công tác phòng, chống dịch (PCD) đã có những tín hiệu lạc quan.

Sáng mãi triết lý của một người thầy

Sáng mãi triết lý của một người thầy
(PLVN) - Trong suốt cuộc đời dạy học, thầy giáo Chu Văn An đã đào tạo được nhiều học trò, trong đó có không ít học trò đỗ đạt làm quan và có nhiều cống hiến cho đất nước. Tuy nhiên, thầy Chu còn có một người học trò rất đặc biệt là thủy thần vì kính trọng danh tiếng, nhân cách, đức độ của thầy đã hóa thành người lên hạ giới để xin theo học. Người “học trò thủy thần” cảm thương nỗi khổ của muôn dân, vạn vật chúng sinh vì nạn hạn hán nên đã dám chống lệnh Thiên đình để làm mưa cứu hạn.

'Trận chiến kỳ lạ' có tên COVID

Trao tặng trực tiếp rau củ quả, để động viên kịp thời và cung ứng thực phẩm cho người dân vùng dịch.
(PLVN) -  Mỗi người dân TP Hồ Chí Minh hãy là một chiến sĩ, mỗi gia đình hãy là một pháo đài trong trận chiến chống lại dịch bệnh. Nghe rất to lớn nhưng để làm được chỉ cần mỗi chúng ta hãy “ở yên trong nhà”. Sẽ không ít khó khăn, nhưng vì đây là một trận chiến rất cam go nên hãy cùng cố gắng.

Lên mạng giải tỏa áp lực chuyện gia đình

Hiện nay trên mạng xã hội có hàng trăm group kín dành cho những người muốn chia sẻ chuyện buồn vui hôn nhân, giải tỏa áp lực gia đình.
(PLVN) - Những ngày này, mạng xã hội chính là nơi để nhiều người giải tỏa những áp lực trong cuộc sống vợ chồng. Nhưng mặt trái của nó là khiến nhiều cuộc hôn nhân thêm phần rạn nứt.