Vì đâu kỹ sư người Nga thành “điệp viên tỉ đô” của Mỹ?

(PLO) -Hoạt động gián điệp của Adolf Tolkachev giúp Mỹ tiết kiệm được 2 tỉ USD cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển vũ khí, đưa nhân vật này trở thành điệp viên thành công và có giá trị nhất của Mỹ tại Liên Xô thời kỳ cuối Chiến tranh Lạnh.
Vì đâu kỹ sư người Nga thành “điệp viên tỉ đô” của Mỹ? Adolf Tolkachev.

(Kỳ 16)

Giữa năm 1982, điệp viên thành công nhất và có giá trị nhất của Mỹ tại Liên Xô trong vòng 2 thập kỷ đột ngột biến mất. Các tài liệu và bản vẽ mà ông ta đã chuyển cho Mỹ vào đầu những năm 1980 đã giúp Washington nắm được những bí mật về hệ thống radar của Liên Xô cũng như những kế hoạch nghiên cứu về các hệ thống vũ khí nhạy cảm của nước đối thủ trong tương lai.

Hoạt động gián điệp của người này đã giúp nước Mỹ đạt được vị thế thống trị bầu trời trong các hoạt động chiến đấu trên không, đồng thời cho thấy rõ những điểm yếu của hệ thống phòng thủ trên không của Liên Xô thời kỳ đó để Mỹ có thể nghiên cứu được những tên lửa và máy bay ném bom có thể bay dưới tầm radar. 

Những cuộc hẹn bị bỏ lỡ

Tuy nhiên, từ cuối thu và đầu đông năm 1982, Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) đã mất liên lạc với người này. Trong suốt 5 cuộc gặp đã được lên kế hoạch từ trước, người của Mỹ đã đến điểm hẹn nhưng không gặp được nguồn tin. Cùng thời điểm đó, lực lượng do thám của tình báo Liên Xô KGB bỗng nhiên trở nên dày đặc trên đường phố. 

Buổi tối ngày 7/12, ngày diễn ra cuộc hẹn tiếp theo theo thỏa thuận từ trước, sỹ quan Bill Plunkert được giao nhiệm vụ đến điểm hẹn. Theo đúng kế hoạch đã vạch ra, vào khoảng giờ cơm tối, Plunkert và vợ cùng một cặp vợ chồng khác rời khỏi bãi đỗ xe của Đại sứ quán Mỹ ở Liên Xô78 dưới sự theo dõi của lực lượng dân quân mà họ biết chắc đang thông báo chi tiết từng hành động của họ cho KGB.

2 bà vợ đều bận đồ đen và mang theo một chiếc bánh sinh nhật lớn – thực chất là một thiết bị tạo hình nộm. Chiếc xe vòng vèo qua nhiều đoạn đường rồi đến một góc phố khuất, với sự hỗ trợ của thiết bị tạo hình nộm và những người đi cùng, Plunkert đã xuống xe thành công, dỡ bỏ vỏ bọc bên ngoài và hóa thân thành một người đàn ông Nga. Ông ta đến điểm hẹn, đứng chờ khá lâu nhưng điệp viên mà ông tìm kiếm vẫn không xuất hiện.

Điệp viên tỉ đô

Trong những năm đầu tiên của thời kỳ Chiến tranh lạnh giữa Mỹ và Liên Xô, CIA chưa bao giờ có thể thực sự thiết lập được mạng lưới gián điệp trên các tuyến phố ở Moscow. Bởi, việc tuyển dụng các điệp viên khi đó quá nguy hiểm với các công dân hay quan chức Liên Xô mà họ muốn chiêu mộ trong bối cảnh KGB nắm khá sát tình hình.

Trên thực tế, CIA đã tuyển dụng được một số người nhưng hầu hết đều hoạt động bên ngoài lãnh thổ Liên Xô chứ không hề có tay trong ở đây.

Nhưng với sự xuất hiện của Adolf Tolkachev - một kỹ sư chuyên về radar trên không tại Viện nghiên cứu khoa học kỹ thuật điện (Phazotron) của Liên Xô, mọi việc đã thay đổi hoàn toàn. Trong vòng 6 năm, người đàn ông này đã 21 lần vượt thành công những tai mắt theo dõi của KGB để gặp các sỹ quan của CIA ngay trên các tuyến đường ở Moscow và chuyển cho phía Mỹ những tài liệu, bảng mạch vô cùng quý giá.

Vào đầu những năm 1970, các radar không vận của Liên Xô không thể phát hiện những vật thể di chuyển sát mặt đất, đồng nghĩa với việc chúng không thể phát hiện được những máy bay ném bom hay tên lửa hành trình bay sát mặt đất.

Để lấp lỗ hổng đó, Tolkachev và những kỹ sư đồng nghiệp được giao nhiệm vụ phải thiết kế được những radar có thể “nhìn” từ trên cao xuống và phát hiện những vật thể đang di chuyển ngay ở sát mặt đất. Nhiệm vụ của họ càng trở nên cấp thiết khi các nguồn tin khi đó nói rằng Mỹ đang phát triển những máy bay ném bom bay ở tầm thấp để tấn công Liên Xô trong trường hợp có chiến tranh. 

Tất cả những thông tin về hoạt động nghiên cứu này cùng nhiều bí mật khác đều được Tolkachev bí mật tuồn cho Mỹ. Không quân Mỹ ước tính hoạt động gián điệp của Tolkachev đã giúp nước này tiết kiệm được 2 tỉ USD cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển vũ khí. Đổi lại, Tolkachev được CIA cho khá nhiều tiền.

Song, trên thực tế, ông ta nhận tiền không phải để làm giàu mà chỉ xem đó như một biểu hiện cho thấy sự tôn trọng của Mỹ đối với những hoạt động của ông ta. Ngoài ra, thi thoảng, Tolkachev cũng được yêu cầu trả công bằng những album nhạc phương Tây như nhạc của Beatles, Led Zeppelin, Uriah Heep để cho cậu con trai lớn đang tuổi ăn học của mình. 

Adolf Tolkachev được đặt biệt danh điệp viên tỉ đô

Adolf Tolkachev là ai?

Với những quen biết, Adolf Tolkachev là một người điềm tĩnh, có phần lạnh lùng. Tính cách này của Tolkachev 1 phần được cho là do công việc của ông ta. Ông ta và vợ là bà Natasha sống và làm việc trong một khu nhà đa năng, bao gồm nhiều bộ, ngành, viện nghiên cứu, nhà máy và cả các khu vực thử thiết bị. Chính vì thế nên 2 người cũng rất ít tiếp xúc với những người xung quanh. 

Tuy nhiên, ẩn sâu bên trong, Tolkachev biết được rằng ông ta luôn câm lặng với thế giới xung quanh là do ông ta luôn cảm thấy không thoải mái. Ông ta bị ám ảnh bởi một chương đen tối trong lịch sử Xô viết và muốn trả thù cho cha mẹ vợ.

Trong những liên lạc của Tolkachev với CIA, ông ta không ngại ngần công khai danh tính thật của bản thân và gia đình. Ông ta cũng nói rõ muốn hợp tác với CIA để trả thù việc mẹ của bà Natasha đã bị xử tử vì cáo buộc chống nhà nước còn cha bà bị đưa tới trại lao động dưới thời Joseph Stalin vào những năm 1930 vì đã không tố giác vợ. 

Natasha kết hôn với Adolf Tolkachev 1 năm sau khi cha bà ta qua đời. Bề ngoài, bà ta tỏ ra không hề để tâm tới các vấn đề của gia đình nhưng trên thực tế, bà ta vẫn luôn đem lòng oán hận Stalin. Bản thân Tolkachev cũng tỏ ra không thích chủ nghĩa cộng sản và tự miêu tả là một người bất đồng chính kiến với chính quyền.

Mang trong lòng những bất đồng như vậy, ông ta muốn tấn công nhằm vào Liên Xô. Ban đầu, ông ta thể hiện sự bất mãn bằng cách viết những tờ rơi có nội dung chống chính quyền và nuôi ý định lén mang đi rải ở một số nơi nhưng không thành.

Tháng 9/1976, Tolkachev nghe được thông tin trên đài phát thanh cho biết một phi công của Liên Xô đã đào tẩu bằng cách lái chiếc máy bay đánh chặn MiG-25 mà ông ta đang điều khiển tới Nhật Bản. Khi giới chức Liên Xô yêu cầu Phazotron thiết kế lại radar cho chiếc MiG-25, Tolkachev nhận ra rằng vũ khí lớn nhất mà ông ta có để chống lại Liên Xô chính là những bản thiết kế và báo cáo chứa những bí mật về hoạt động nghiên cứu của quân đội Liên Xô. Ông ta nhận thấy có thể trả thù nhà nước bằng cách phản bội đất nước, bán các bí mật quân sự cho Mỹ. 

Theo các quan chức Mỹ từng làm việc với Tolkachev, ông ta làm vậy vì muốn gây tổn thất tối đa cho Liên Xô, bất chấp việc bản thân ông ta và gia đình có thể gặp nguy hiểm. Thậm chí, kể từ khi làm việc cho Mỹ, ông ta xác định có thể bị phát giác bất cứ lúc nào nên đã đề nghị CIA cho một viên thuốc độc để tự tử nếu bị bắt. Chính lòng thù hận đã thúc đẩy Tolkachev trở thành điệp viên quý giá nhất của Mỹ hoạt động ngay trong lòng Liên Xô trong suốt 2 thập kỷ. 

Theo các thông tin, lợi dụng kẽ hở tại Viện nghiên cứu, Tolkachev thường lén giấu những tài liệu vào dạng tuyệt mật vào trong áo khoác để đưa ra khỏi văn phòng vào giờ ăn trưa. Rời văn phòng, ông ta sẽ về nhà, dùng chiếc máy ảnh Pentax mà CIA cung cấp để chụp lại những tài liệu mật, giấu đi rồi lặng lẽ đưa các tài liệu trở lại đúng vị trí sau bữa trưa. Những cuộn phim sau đó sẽ được ông ta chuyển cho CIA trong 21 cuộc gặp trên các đường phố ở Moscow.

Hoạt động gián điệp của Tolkachev được cho là đã bị phát giác vào cuối năm 1984, đầu năm 1985 do bị một nhân viên tập sự của CIA phản bội và tố cáo với KGB. Tolkachev bị bắt giữ năm 1985 và bị xét xử tại tòa án binh về tội phản quốc. Truyền thông Nga đưa tin ông ta bị tử hình vào ngày 22/10/1986.../.

Minh Ngọc (tổng hợp)
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Những dự án hàng chục năm “rùa bò” tại Nghệ An

Những dự án hàng chục năm “rùa bò” tại Nghệ An
(PLVN) - Dự án đường Lê Mao kéo dài (phường Vinh Tân, TP Vinh) được UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt từ tháng 8/2005, theo hình thức BT, có chiều dài 1.197 mét, tính từ đường Trần Phú (QL1A) nối đến đường đê bao sông Vinh. 

Bất cập trong đấu thầu khai thác khoáng sản: Thất thu ngân sách?

Bất cập trong đấu thầu khai thác khoáng sản: Thất thu ngân sách?
(PLVN) - Từ năm 2014-2019, mức thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản trong cả nước tăng từ 10 - 135% so với giá khởi điểm. Với mức thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản R=5% lấy làm giá khởi điểm, doanh nghiệp trúng thầu chỉ phải trả tiền tăng 10% so với giá khởi điểm thì ngân sách nhà nước thất thu rất lớn. 

Tạo sự lan tỏa sâu rộng trong xã hội về thành công của Đại hội Đảng XIII

Tạo sự lan tỏa  sâu rộng trong xã hội về thành công của  Đại hội Đảng XIII
(PLVN) - Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết hoạt động Trung tâm báo chí và trưng bày sách, báo tại Đại hội lần thứ XIII của Đảng, do Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức ngày 16/4, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng yêu cầu các cơ quan báo chí trong thời gian tới phải luôn nỗ lực, cố gắng, làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền để đưa Nghị quyết Đại hội vào cuộc sống. 
Bộ Tư pháp thực hiện đồng bộ việc học tập, nghiên cứu và triển khai Nghị quyết ĐH XIII

Bộ Tư pháp thực hiện đồng bộ việc học tập, nghiên cứu và triển khai Nghị quyết ĐH XIII

(PLVN) - Để đưa Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng vào cuộc sống, nhất là những quy định liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của Bộ, ngành Tư pháp, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Bộ Tư pháp Nguyễn Kim Tinh (ảnh) cho biết, Đảng ủy đã nhanh chóng triển khai nhiều công việc đảm bảo thực hiện ngay các chủ trương trong Nghị quyết của Đảng.

Giới thiệu người ứng cử Đại biểu Quốc hội: Rà soát kỹ lưỡng, thận trọng

Giới thiệu người ứng cử Đại biểu Quốc hội:  Rà soát kỹ lưỡng, thận trọng
(PLVN) - Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Bá Tỵ, Ủy viên Hội đồng Bầu cử Quốc gia, sau Hội nghị Hiệp thương lần thứ hai, Đảng đoàn Quốc hội, Ủy ban Thường  vụ Quốc hội  đã chỉ đạo các cơ quan tiếp tục rà soát các ứng cử viên ứng cử Đại biểu Quốc hội một cách kỹ lưỡng, thận trọng, bám sát tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định. 

Cảnh báo nguy cơ vớt sao biển “check-in”

Cảnh báo nguy cơ   vớt sao biển “check-in”
(PLVN) - Nhiều du khách đã vớt sao biển, bày sao biển lên cát để “check-in sống ảo”, sau đó để chúng chết khô trên bờ biển. Đây không phải lần đầu tiên hành vi này bị cộng đồng lên án gay gắt, nhưng đến nay chưa có trường hợp nào bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. 

Bộ Quốc phòng tập huấn báo cáo viên pháp luật năm 2021

Bộ Quốc phòng  tập huấn báo cáo viên pháp luật năm 2021
(PLVN) - Bộ Quốc phòng vừa tổ chức Hội nghị trực tuyến tập huấn báo cáo viên pháp luật năm 2021. Thượng tướng Nguyễn Tân Cương, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Chủ tịch Hội đồng Phối hợp phổ biến giáo dục pháp luật (PBGDPL) Bộ Quốc phòng dự và phát biểu chỉ đạo. 

Cơ hội bứt phá với ngành công nghiệp hỗ trợ

Cơ hội bứt phá với ngành công nghiệp hỗ trợ
(PLVN) - Việt Nam đang trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn sản xuất công nghiệp trên thế giới. Với lợi thế “điểm sáng phòng chống dịch Covid-19” trên toàn cầu, cơ hội “hút” các “ông chủ sản xuất cỡ lớn” càng rõ hơn đối với ngành công nghiệp hỗ trợ. 
Krông Ana đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội bền vững

Krông Ana đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội bền vững

(PLVN) - Năm 2020, tuy gặp phải nhiều khó khăn do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 cùng với thiên tai, dịch bệnh nhưng dưới sự lãnh đạo sâu sát của Ban Chấp hành Đảng bộ huyện, sự chỉ đạo kịp thời của các cấp chính quyền, huyện Krông Ana đã phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh.

Quân đội sẵn sàng bảo vệ bầu cử

Quân đội sẵn sàng bảo vệ bầu cử
(PLVN) - Ngoài duy trì nghiêm túc chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, tăng cường luyện tập các phương án sẵn sàng chiến đấu bảo vệ cuộc bầu cử, phòng, chống thiên tai dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn, trong đợt bầu cử, cán bộ, chiến sĩ toàn quân còn vinh dự khi tham gia bỏ phiếu, thực hiện quyền dân chủ, nghĩa vụ công dân, thể hiện trách nhiệm chính trị của mình đối với vận mệnh đất nước. 

Việt Nam luôn coi Mỹ là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu

Việt Nam luôn coi Mỹ là một trong những đối tác   quan trọng hàng đầu
(PLVN) - Ngày 16/4, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Daniel Kritenbrink đến để chuyển thư chúc mừng của Tổng thống Joe Biden nhân dịp Chủ tịch nước được Quốc hội tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch nước Việt Nam và chào kết thúc nhiệm kỳ công tác. 

Mạng ảo, lỗi thật

Mạng ảo, lỗi thật
(PLVN) - Hôm qua (16/4), Thanh tra Sở TT&TT TP HCM đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính với một phụ nữ ngụ tại địa phương này số tiền 7,5 triệu đồng vì đã cung cấp thông tin sai sự thật, xúc phạm uy tín của UBND tỉnh và danh dự Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376