Số phận 'cha đẻ' bom nguyên tử Trung Quốc

(PLO) -22 năm ngày thử nghiệm thành công quả bom nguyên tử đầu tiên, Trung Quốc mới công bố và khẳng định Đặng Gia Tiên – một nhà khoa học, Ủy viên Trung ương chính là “cha đẻ của bom nguyên tử và bom khinh khí Trung Quốc” chứ không phải “một người Mỹ” như quốc tế vẫn đồn đoán…
Số phận 'cha đẻ' bom nguyên tử Trung Quốc Cảnh những người có mặt gần bãi thử vui mừng khi quả bom nguyên tử đầu tiên thử thành công.

Một ngày tháng 8/1958, ông Tiền Tam Cường, khi đó là Thứ trưởng Bộ Cơ khí số 2 (mật danh của Bộ Công nghiệp hạt nhân) đến tìm gặp một người thanh niên trí thức 34 tuổi  từ Mỹ về, đã được kết nạp vào Đảng Cộng sản Trung Quốc, nói: “Trung Quốc phải có một trận đấu pháo lớn, cần đồng chí tham gia công việc này”.

Có duyên với bom nguyên tử

“Trận đấu pháo lớn” đó là ám chỉ việc nghiên cứu chế tạo bom nguyên tử. Sau khi nhận mệnh lệnh từ Tiền Tam Cường, người thanh niên đó liền mất hút khỏi tầm mắt của bạn bè, người thân, bắt đầu mai danh ẩn tích suốt 28 năm; ngay đến người vợ cũng không biết chồng mình làm gì, ở đâu.

Người đó đã gắn chặt với quả bom nguyên tử đầu tiên của Trung Quốc, đưa Trung Quốc đi từ không đến có trong lĩnh vực vũ khí hạt nhân. Mãi đến một ngày tháng 6/1986 – trước khi qua đời, tên tuổi ông mới đột nhiên xuất hiện đồng thời trên các phương tiện truyền thông lớn của Trung Quốc. Bí mật được giấu kín suốt 28 năm mới được người ta biết đến. Người đó tên là Đặng Gia Tiên.

 Đặng Gia Tiên khi nhận bằng Tiến sĩ ở Mỹ

Đặng Gia Tiên, là một nhà lý luận vật lý, vật lý hạt nhân, Ủy viên Hội đồng Viện khoa học Trung Quốc, Ủy viên Trung ương ĐCS Trung Quốc khóa 12, nhà khoa học kiệt xuất, “công thần chế tạo bom nguyên tử và bom khinh khí”, người thiết kế và phụ trách việc chế tạo 2 loại bom này, một trong số những người đặt nền móng và lãnh đạo công tác nghiên cứu, chế tạo vũ khí hạt nhân của Trung Quốc. Ông đã tham gia 32 trong tổng số 45 vụ thử nghiệm hạt nhân của Trung Quốc, trong đó 15 lần đích thân chỉ huy tại hiện trường.

Đặng Gia Tiên (25/6/1924 – 29/7/1986) quê tỉnh An Huy, năm 1945 tốt nghiệp khoa Vật lý Đại học Tây Nam, sau đó về giảng dạy tại Đại học Bắc Kinh. Tháng 10/1948 ông sang Mỹ du học tại khoa Vật lý, trường Purdue University, tháng 10 năm 1950 nhận bằng Tiến sĩ Vật lý khi mới 26 tuổi. 9 ngày sau khi nhận bằng, ông quyết định trở về Trung Quốc làm công tác nghiên cứu tại Sở nghiên cứu vật lý cận đại.

Năm 1953 ông kết hôn với bà Hứa Lộc Hy – con gái ông Hứa Đức Hành (1890 – 1990) – một học giả nổi tiếng, sau này là Bộ trưởng Thủy sản,  Phó chủ tịch Quốc hội và Phó chủ tịch Chính Hiệp Trung Quốc; một năm sau thì bà sinh đôi một cặp trai gái.

Năm 1956 ông vào Đảng Cộng sản Trung Quốc, năm 1958 là Chủ nhiệm Phòng nghiên cứu số 9 thuộc Bộ Cơ khí 2; năm 1972 là Phó Viện trưởng, từ 1979 là Viện trưởng Viện nghiên cứu số 9 (Viện nghiên cứu vũ khí hạt nhân) thuộc Bộ Công nghiệp Hạt nhân.

Năm 1986 ông được Quân ủy Trung ương Trung Quốc bổ nhiệm làm Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học kỹ thuật và Công nghiệp quốc phòng, được bầu vào Trung ương khóa 12, ít lâu sau ông qua đời vì chứng ung thư trực tràng. Báo chí Trung Quốc đánh giá: 28 năm im hơi lặng tiếng của Đặng Gia Tiên đã đổi lại địa vị cường quốc hạt nhân của Trung Quốc trên thế giới. 

Nghiên cứu trong điều kiện khó khăn chồng chất

Tháng 8/1958, sau khi nhận nhiệm vụ từ Tiền Tam Cường, Đặng Gia Tiên về làm Chủ nhiệm phòng lý luận, Viện 9 thuộc Bộ Cơ khí 2, giữ vai trò người phụ trách công tác lý luận thiết kế bom nguyên tử. Khi ông bắt đầu nhận nhiệm vụ, được sự giúp đỡ của các chuyên gia Liên Xô, nhưng sau đó tình hình thay đổi.

Phía Liên Xô lấy cớ họ đang phải đàm phán với Mỹ và các nước phương Tây tại Geneva về hiệp định cấm thử nghiệm vũ khí hạt nhân, nên tạm ngừng việc cung cấp cho Trung Quốc các tài liệu kỹ thuật về bom nguyên tử, gây khó khăn lớn cho công tác nghiên cứu chế tạo bom nguyên tử.

Không thể dựa vào viện trợ của bên ngoài được nữa, sức ép đè lên vai Đặng Gia Tiên ngày càng nặng nề. Khi đó, ở trong nước, mọi vấn đề liên quan đến chế tạo bom nguyên tử hầu như chưa có gì, nói là tự chủ nghiên cứu, nhưng thật không dễ. Bắt tay từ đâu là vấn đề đầu tiên ông cần xem xét.

Sau một thời gian dài suy nghĩ, Đặng Gia Tiên quyết định nghiên cứu theo 3 hướng chính là vật lý Neutron, cơ học chất lưu (Fluid mechanics) và tính chất vật lý trong điều kiện nhiệt cao, cao áp.

Tiếp đó, ông nhanh chóng tổ chức các cán bộ dưới quyền thành 3 bộ phận để tiến hành nghiên cứu công phá với các thiết bị là bàn tính, máy tính bấm tay, thước dây, thậm chí phải cộng trừ nhân chia trên giấy để tính toán hàng đống số liệu. Giấy tờ tính toán xong được bó lại, nhét vào bao tải, chất đầy gian nhà. Mỗi kết quả tính toán đều được phản biện nhiều lần để bảo đảm chính xác tuyệt đối…

 Đặng Gia Tiên và đám mây hình nấm vụ thử quả bom nguyên tử đầu tiên.

Thời kỳ Đặng Gia Tiên và các đồng nghiệp nghiên cứu chế tạo bom nguyên tử là thời kỳ Trung Quốc đang trong “3 năm khó khăn”. Họ tuy được hưởng mức  định lượng lương thực cao, nhưng thực tế chẳng được cấp phát, thường phải nhịn đói làm việc.

Đặng Gia Tiên được ông bố vợ Hứa Đức Hành, khi đó là cán bộ lãnh đạo cấp cao chi viện cho một phần tem phiếu lương thực, ông thường đem đổi lấy bánh quy rồi mang đến chia sẻ với các đồng nghiệp.

Năm 1960, nhóm nghiên cứu gặp phải vấn đề khó khăn chưa từng có: chuyên gia Liên Xô trước đó một lần buột miệng nói ra một số liệu then chốt, nhưng sau đó khi họ tính toán thì lại ra kết quả không phù hợp như thế, Đặng Gia Tiên với các đồng nghiệp tính đi tính lại tới 9 lượt, giấy tờ dùng để tính chất đến tận nóc nhà, cuối cùng khẳng định số liệu chuyên gia Liên Xô nói là sai. Nhà khoa học nổi tiếng Hoa La Canh đánh giá lần tính toán này là “trận đại chiến tính toán khó khăn nhất thế giới”.

Năm 1961, sau 3 năm nghiên cứu tính toán, Đặng Gia Tiên và các đồng nghiệp cuối cùng đã mở được cánh cổng thiết kế bom nguyên tử, hình thành được bản vẽ sơ đồ cơ bản về quả bom.

Ngày 16/10/1964, quả bom nguyên tử đầu tiên của Trung Quốc được chế tạo theo thiết kế của nhóm Đặng Gia Tiên đã được nổ thử thành công trong sa mạc. Ít người biết, từ 1 năm trước khi xuất hiện đám mây hình nấm đó, ê-kíp của Đặng Gia Tiên đã bắt tay thiết kế lý luận về bom khinh khí (bom Hydro).

Cuối năm 1965, Đặng Gia Tiên và Vu Mẫn đã cùng nhau hoàn thành phương án thiết kế quả bom khinh khí, qua 2 lần thử nghiệm năm 1966 chứng minh phương án của họ khả thi, ngày 17/6/1967, Trung Quốc đã thử nghiệm cho nổ thành công quả bom khinh khí đầu tiên chỉ sau hơn 2 năm 8 tháng cho nổ quả bom nguyên tử đầu tiên.

Để đạt được thành tựu này, người Mỹ phải mất 7 năm 4 tháng, người Liên Xô mất 4 năm, người Anh mất 4 năm 7 tháng, người Pháp mất tới 8 năm 6 tháng. Điều đó cho thấy nỗ lực và thành tựu của ê-kíp nghiên cứu Đặng Gia Tiên lớn lao đến mức nào. Rất nhiều người hỏi Đặng Gia Tiên với thành tựu lớn lao nghiên cứu chế tạo thành công 2 loại bom đó, các ông đã được thưởng bao nhiêu tiền, Đặng Gia Tiên chỉ cười không trả lời.

Năm 1986, khi Tiến sĩ Dương Chấn Ninh, người bạn cũ thân thiết của Đặng Gia Tiên về nước thăm ông, đặt câu hỏi về vấn đề tiền thưởng. Vợ chồng Đặng Gia Tiên cuối cùng trả lời: một tờ, 10 tệ; nhưng 10 tệ cho bom hạt nhân, 10 tệ cho bom khinh khí, mỗi lần được 10 tệ. Dương Chấn Ninh không tin, nhưng bà Hứa Lộc Hy nghiêm túc nói: “Thật đấy, chúng tôi không đùa đâu!”...

(Mời xem tiếp trên Pháp luật 4 phương số 63, ngày 25/7/2016)

Lan Hương (Tổng hợp)
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Bộ Y tế thành lập 5 Đoàn kiểm tra tại các tỉnh khu vực Tây Nam Bộ

Bộ Y tế thành lập 5 Đoàn kiểm tra tại các tỉnh khu vực Tây Nam Bộ
(PLVN) - Ngày 17/4, GS.TS Nguyễn Thanh Long - Bộ trưởng Bộ Y tế đã ký quyết định thành lập 5 Đoàn đi kiểm tra công tác quản lý nhập cảnh, cách ly, giám sát y tế và triển khai tiêm vắc xin phòng chống dịch Covid-19 tại một số tỉnh, thành phố khu vực Tây Nam Bộ từ 18/4/2021 đến 30/4/2021.
Du lịch MICE quý II/2021: Xu hướng nào sẽ lên ngôi?

Du lịch MICE quý II/2021: Xu hướng nào sẽ lên ngôi?

(PLVN) - Du lịch MICE (du lịch nghỉ dưỡng kết hợp hội nghị) gia tăng mạnh trong những năm gần đây. Quý II/2021 ghi nhận booking của nhiều doanh nghiệp, trong đó hầu hết ưu tiên lựa chọn các quần thể nghỉ dưỡng tích hợp tất cả các dịch vụ trong cùng một không gian sống. 
Thuốc lá điện tử: Xử lý nghiêm các trường hợp kinh doanh

Thuốc lá điện tử: Xử lý nghiêm các trường hợp kinh doanh

(PLVN) - Nhiều người tin rằng thuốc lá điện tử là sản phẩm thay thế an toàn cho thuốc lá truyền thống. Nhưng các báo cáo gần đây tại Hoa Kỳ về việc sử dụng thuốc lá điện tử đang là mối nguy hiểm lớn đối với sức khỏe cộng đồng. FDA cảnh báo, chỉ tính từ 2011 đến 2015 đã tăng 900% học sinh tại Mỹ sử dụng thuốc lá điện tử, đây là con số thực sự đáng báo động.

[Truyện ngắn] Mùa nhan sắc

[Truyện ngắn] Mùa nhan sắc
Lớp em toàn con gái, đứa nào cũng chân dài thích váy ngắn, đàn ông giàu. Bọn con trai trong lớp diễn viên vẫn gọi chúng em là những ả váy ngắn, nguy cơ cao làm tan tành các gia đình hạnh phúc. 

“Nếu em không phải là một giấc mơ”

“Nếu em không phải là một giấc mơ”
(PLVN) - Mới đây, NXB Nhã Nam đã có buổi trò chuyện về các tác giả được đọc nhiều nhất tại Pháp đầu thế kỷ 21 và sự đón nhận của các độc giả trẻ Việt Nam.

Những người được trao truyền ngọn lửa

Những người được trao truyền ngọn lửa
(PLVN) - Giữa một cuộc sống bộn bề, đẩy người ta gấp rút tiến về phía trước, vẫn có những người trẻ lội ngược dòng nước, bắt đầu hành trình tìm về nguồn cội ngàn năm.

Người vô tính và không… “chuyện ấy”

Người vô tính và không… “chuyện ấy”
(PLVN) - Với vẻ bề ngoài họ có thể là những chàng trai, cô gái không có gì khác biệt! Nhưng họ không có cảm xúc về tình dục, ngay cả khi đang yêu một ai đó! Họ “không bình thường”,  họ “bệnh” là những nhận xét khi nói về người vô tính. Họ có thể yêu đồng giới, dị tính nhưng chỉ dừng lại ở những âu yếm, quyến luyến mà thôi…
GS.TS Việt kiều Thái Kim Lan:  “Tôi vẫn là một người Việt thuần túy”

GS.TS Việt kiều Thái Kim Lan: “Tôi vẫn là một người Việt thuần túy”

(PLVN) - Học tập, làm việc và lập gia đình ở một đất nước phát triển như Cộng hòa Liên bang Đức nhưng trong sâu thẳm trái tim GS.TS Triết học Thái Kim Lan luôn hiện hữu hình ảnh quê hương, đất nước. Đó là động lực của bà trong suốt nhiều năm qua, với nhiều lần đóng vai trò “cầu nối” trong các hoạt động giao lưu văn hoá, khoa học Việt - Đức. 

Tour đêm về di sản: Tại sao không?

Tour đêm về di sản: Tại sao không?
(PLVN) - Sau sự thành công của tour đêm tại Nhà tù Hoả Lò, Hoàng thành Thăng Long thì mới đây Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ đã công bố tour đêm Đền Hùng tới du khách. Mô hình tour du lịch đêm đến các di tích lịch sử hứa hẹn sẽ là một xu hướng nở rộ trong năm nay. 

Tết Thanh minh trang trọng, đầm ấm

Tết Thanh minh  trang trọng, đầm ấm
(PLVN) - “Thanh minh trong Tiết tháng Ba/Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh” - Tết Thanh minh xuất hiện trong Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du đủ để cho thấy nguồn gốc lâu đời của ngày Tết này. Từ lâu, Thanh minh đã trở thành ngày Tết thiêng liêng và mang nhiều ý nghĩa quan trọng trong đời sống tâm linh của người Việt. 

Chuyện nơi “phố cổ, phố khổ”…

Chuyện nơi “phố cổ, phố khổ”…
(PLVN) - Phố cổ - nơi được biết đến là “tấc đất tấc vàng” của Thủ đô Hà Nội, nơi mà 1m2 có giá cả tỷ đồng. Đắt giá là vậy nhưng phía sau sự xa hoa đó lại là những ngôi nhà cũ kỹ nằm trong ngõ nhỏ sâu hun hút và cuộc sống bi hài của người dân nơi đây.

Dịu dàng tà áo dài gai

Dịu dàng tà áo dài gai
(PLVN) - Tại buổi ra mắt chương trình “Áo dài của chúng ta” nhiều cặp mắt đã nhìn hút vào tà áo dài trắng mà nhà thiết kế Minh Hạnh mặc. Dù khác với lụa nhưng chất liệu vải này cũng mang đến cho người mặc một dáng vẻ mềm mại, thanh thoát, dịu dàng. Rất áo dài, rất Việt Nam!

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376