Quan hệ Mỹ - Iran: Chưa kịp hòa lại đã... chiến!

(PLO) -  Với quyết định áp dụng trở lại những biện pháp trừng phạt Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hoàn tất bước đi cuối cùng của việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận về giải pháp cho vấn đề hạt nhân của Iran. 
Quan hệ Mỹ - Iran: Chưa kịp hòa lại đã... chiến! Một cuộc diễu hành lực lượng của Iran

Thỏa thuận này có tên gọi chính thức là Kế hoạch hành động tổng thể chung, viết tắt là JCPOA, được ký kết sau 10 năm đàm phán giữa Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Đức và Iran hồi mùa hè năm 2015. Nội dung mấu chốt nhất của JCPOA là Iran ngừng làm giàu chất liệu phóng xạ và Mỹ, EU dỡ bỏ những biện pháp trừng phạt Iran. 

Thỏa thuận này được coi là một trong những thành tựu đối ngoại nổi bật nhất của Tổng thống Mỹ Barack Obama, người tiền nhiệm của ông Trump, và của EU. Nó mở ra triển vọng hòa giải và hòa bình giữa Mỹ và Iran. Hai nước này không có quan hệ ngoại giao và thù địch lẫn nhau kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979 ở Iran. 

Hồi tháng 5 vừa qua, ông Trump đã quyết định rút nước Mỹ ra khỏi JCPOA. Với việc áp dụng trở lại các biện pháp trừng phạt Iran, ông Trump hủy hoại triển vọng hòa giải và hòa bình nói trên, làm cho mối quan hệ song phương này lại trở nên căng thẳng và thù địch, làm cho cả khu vực Trung Đông, Bắc Phi và vùng Vịnh lâu nay vốn đã rất bất an và bất ổn, vốn đã không thiếu chiến tranh và xung đột bạo lực trở nên còn trầm trọng và nguy hiểm hơn trước, chẳng khác nào lửa được đổ thêm dầu, hậu quả và hệ luỵ hiện thật không thể lường hết được.

Ông Trump rút nước Mỹ ra khỏi JCPOA vì muốn buộc Iran có thỏa ước khác với Mỹ không chỉ về vấn đề hạt nhân mà còn về cả nhiều vấn đề khác nữa liên quan đến lợi ích của Mỹ và của đồng minh của Mỹ ở khu vực. JCPOA chỉ xử lý vấn đề hạt nhân của Iran trong khi ông Trump nhìn nhận cả chương trình hạt nhân lẫn chương trình tên lửa của Iran đều là mối đe doạ an ninh đối với Mỹ. 

Ngoài ra, ông Trump còn nhằm tới mục tiêu là buộc Iran phải thay đổi toàn bộ chính sách đối với các đồng minh và đối tác của Mỹ ở khu vực. Có thể ông Trump tin rằng bằng cách áp dụng trở lại và gia tăng đến mức tối đa những biện pháp trừng phạt Iran, Mỹ sẽ buộc Iran phải chịu khuất phục và đàm phán ký kết thỏa ước mới với Mỹ. Muốn lại trừng phạt Iran thì Mỹ phải rút khỏi JCPOA. Giữa hai nước này hòa giải và hòa bình chưa đâu ra đâu thì đã lại căng thẳng và đối địch.

Phía Mỹ và cá nhân ông Trump tính toán như thế, nhưng thành công được hay không lại là chuyện khác. Iran đã biểu thị thái độ không nhượng bộ Mỹ và đáp trả Mỹ đến cùng. Giáo chủ Khamenei của Iran đã tuyên bố “Iran không có gì phải lo”. Iran có nhiều con “át chủ bài” để đối phó Mỹ, trong đó có cả biện pháp quyết liệt nhất là phong toả eo biển Hormuz. Tuy nhiên, có thể là một chuyện, có nên làm hay không là chuyện khác bởi việc phong toả eo biển này kéo theo nguy cơ xảy ra đụng độ quân sự trực tiếp giữa Mỹ và Iran. 

Mỹ đã tái áp dụng các biện pháp trừng phạt Iran

Mỹ rút khỏi JCPOA không có nghĩa là thỏa thuận này bị huỷ bỏ. EU, Nga và Trung Quốc muốn duy trì JCPOA và nếu Iran tiếp tục thực hiện JCPOA thì các đối tác kia vẫn phải có trách nhiệm đảm bảo cho Iran những lợi ích chính đáng từ thỏa thuận.

Chỉ cần Iran tiếp tục tuân thủ nó thì chuyện đối địch và căng thẳng giữa Mỹ và Iran tự khắc cũng còn là chuyện giữa ba đối tác nói trên với Mỹ. EU đã kích hoạt quy trình pháp lý cần thiết trong EU để bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp của EU có quan hệ hợp tác kinh doanh với Iran.

Những quyết sách mới của Mỹ liên quan đến JCPOA và trừng phạt Iran gây khó khăn không nhỏ cho Iran nhưng đồng thời làm cho việc đạt được thỏa thuận mới thêm khó khăn bởi một khi phía Mỹ dễ dàng lật lọng như thế thì phía Iran càng phải thêm thận trọng và càng khó có thể tin Mỹ.

Ngoài mấy đồng minh và đối tác ở trong khu vực vốn thì địch với Iran và ganh đua với Iran giành vị thế của cường quốc khu vực cũng như vai trò lãnh đạo trong thế giới Hồi giáo ủng hộ Mỹ, các nước khác trên thế giới đều không đồng tình với việc Mỹ huỷ hoại JCPOA. 

Thỏa thuận này có thể chưa hoàn hảo, nhưng rõ ràng đã làm cho tình hình được hòa bình và ổn định hơn, đẩy lùi được nguy cơ chạy đua vũ trang hạt nhân ở khu vực. Ông Trump đang theo đuổi những ý đồ xa và rộng hơn, nhưng ở đây không phải cứ khác trước là không sai.

Washington không che giấu mục tiêu sau cùng là đạt được một thỏa thuận mới về hạt nhân với Teheran. Nhưng bên cạnh đó, chính quyền Hoa Kỳ lại liên tục đưa ra nhiều thông điệp khác nhau. 

Cố vấn an ninh của tổng thống Mỹ John Bolton nêu lên khả năng "thay đổi chế độ" ở Teheran. Ngoại trưởng Mike Pompeo tuyên bố đối lập Iran cần biết rằng Hoa Kỳ "sát cánh với họ". Nhưng rồi chính tổng thống Donald Trump sau khi đã có những lời lẽ rất gay gắt đe dọa Iran, lại thản nhiên thông báo ông để ngỏ cánh cửa đối thoại. Còn Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, tướng James Mattis, hôm 27/7/2018 đã trấn an cộng đồng quốc tế rằng Washington không chủ trương lật đổ chế độ ở Teheran. 

Một số nhà phân tích nói đến tình trạng "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" trong chính sách của Mỹ đối với Iran. Ngược lại, một số khác nhận thấy là trong vấn đề hạt nhân Iran, dường như Donald Trump muốn áp dụng một chiến thuật tương tự như với Triều Tiên.

Nghĩa là dùng những lời lẽ đao to búa lớn đe dọa đối phương, làm gia tăng căng thẳng, để rồi dịu giọng, chìa bàn tay thân thiện, tổ chức một cuộc họp thượng đỉnh nặng phần trình diễn, và cuối cùng thông báo là đã đạt được thỏa thuận "tuyệt vời" với phía bên kia.

Thiên Nhai
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương họp Phiên thứ 10.

Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương họp Phiên thứ 10.
(PLVN) -Chiều 28/9, dưới sự chủ trì của đồng chí Trương Hòa Bình, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, Phó trưởng Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương, Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương đã họp Phiên thứ 10.

Xử lý nghiêm các hành vi ép buộc mua sách tham khảo

Xử lý nghiêm các hành vi ép buộc mua sách tham khảo
(PLVN) - Thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tại Phiên họp Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực vừa được Văn phòng Chính phủ phát hành, nêu rõ, Phó Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo có văn bản quy định chặt chẽ việc sử dụng sách giáo khoa và sách tham khảo, xử lý nghiêm các hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp ép buộc học sinh, phụ huynh mua sách tham khảo.
Người đàn bà tàn tật giả danh cán bộ Sở Nội vụ lừa đảo “chạy việc” lĩnh 20 năm tù

Người đàn bà tàn tật giả danh cán bộ Sở Nội vụ lừa đảo “chạy việc” lĩnh 20 năm tù

(PLVN) - Với mong muốn tìm được công việc như ý, nhiều lao động ở Nghệ An đã liên hệ hoặc thông qua người quen nhờ Quyên chạy việc. Dù tàn tật, hàng tháng hưởng trợ cấp của nhà nước nhưng Quyên “nổ” mình là cán bộ Sở Nội vụ quen biết nhiều lãnh đạo có thể chạy việc vào giáo dục, bệnh viện, công trình thủy điện…cho ai cần. Với mánh khóe trên, Quyên đã chiếm đoạt hơn 3,4 tỷ đồng.

Bí ẩn nhưng câu chuyện “ma ám” ở ngôi nhà Monte Cristo Homestead

Bí ẩn nhưng câu chuyện “ma ám” ở ngôi nhà Monte Cristo Homestead
(PLVN) - Tọa lạc tại thị trấn Junee, ngay bên ngoài vùng Wagga Wagga ở tiểu bang New South Wales, ngôi nhà Monte Cristo Homestead được xem là địa điểm “ma ám” nổi tiếng nhất Australia. Ngôi nhà được đồn đại là có nhiều “ma” bao gồm người chủ cũ là ông bà Crawley, một nhân viên bị ngược đãi bị ngã chết từ ban công trên lầu, cô hầu gái xấu số...

Thêm 3 ca mắc mới COVID-19, nâng số ca mắc lên 1.077

Thêm 3 ca mắc mới COVID-19, nâng số ca mắc lên 1.077
(PLVN) - Chiều 28/9, Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết đã ghi nhận thêm 3 ca mắc mới COVID-19 là người trở nhập cảnh được cách ly ngay. Như vậy đến thời điểm hiện tại Việt Nam hiện có 1.077 bệnh nhân.

Quốc hội rất quan tâm đến vấn đề tội phạm liên quan đến chức vụ

Quốc hội rất quan tâm đến vấn đề tội phạm liên quan đến chức vụ
(PLVN) - Sáng 28/9, cùng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng tiếp xúc cử tri tại xã Xuân Thọ, xã Xuân Trường và Phường 11 (TP Đà Lạt), Trưởng Ban Dân vận Trung ương Trương Thị Mai cho biết, Quốc hội rất quan tâm và quan điểm là sẽ phải xử lý rất nặng tội phạm liên quan đến chức vụ. 

Gần 80 năm tù cho nhóm lừa đảo bán thiên thạch giả với giá 1,3 tỷ đồng

Gần 80 năm tù cho nhóm lừa đảo bán thiên thạch giả với giá 1,3 tỷ đồng
(PLVN) - Các đối tượng đã câu kết, thuê nhiều người dân tộc thiểu số đóng giả là người có thiên thạch bán, rồi lừa người mua với giá 1,3 tỷ đồng. Và, những câu chuyện lừa đảo về mua bán thiên thạch thời gian qua cần một cảnh báo rằng, không bao giờ nghe theo tin đồn, bỏ tiền ra mua một thứ mà giá trị của nó lâu nay đã được chứng minh là chẳng đáng bao nhiêu…
Nhận diện thách thức trong xây dựng Quy hoạch điện VIII

Nhận diện thách thức trong xây dựng Quy hoạch điện VIII

(PLVN) - Sáng nay (28/9/2020), Bộ Công Thương phối hợp với Viện Năng lượng tổ chức Hội thảo giới thiệu rộng rãi về Đề án “Quy hoạch phát triển điện lực Quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn tới năm 2045” (Quy hoạch điện VIII).

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬