Luật lệ lẫn lộn

(PLO) - Trong những ngày vừa qua, mối quan hệ giữa Mỹ và Iran trở nên rất căng thẳng. Cuộc khẩu chiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Hassan Rouhani quyết liệt đến mức tạo ấn tượng như thể chiến tranh giữa hai nước không thể tránh khỏi và sắp xảy ra. 
Luật lệ lẫn lộn  Eo biển Hormuz.

Trong bối cảnh tình hình ấy, phía Iran dọa sẽ phong tỏa Eo biển Hormuz. Đây không phải là lần đầu tiên Iran dọa như vậy, mà trên thực tế đã hình thành một cái lệ là cứ khi giữa Mỹ và Iran căng thẳng và đặc biệt cứ khi Mỹ dọa gây chiến với Iran thì Iran dọa sẽ phong toả Eo biển Hormuz. Liên quan đến eo biển này, mọi chuyện luôn pha trộn giữa pháp lý quốc tế và chính trị an ninh khu vực, giữa địa chính trị và thông thương hàng hải. Vì thế mới có chuyện luật lệ lẫn lộn.

Eo biển Hormuz rộng chỉ có 30 hải lý (khoảng 55 km) nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman, Biển Ả rập và Ấn Độ Dương. Nó ở giữa lãnh thổ của Iran và Oman. Từ thời xa xưa đến nay, eo biển này là một trong những tuyến đường hàng hải quan trọng nhất của thế giới. Hiện tại, một phần ba khối lượng dầu lửa trên thị trường thế giới được chu chuyển qua eo biển này. 

Thông thương thuận lợi qua eo biển vì thế đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với thế giới. Vì thế, Iran mới có được một con chủ bài chiến lược. Cũng vì thế, các nước khác, đặc biệt là Mỹ và đồng minh của Mỹ ở khu vực, mới có nhu cầu chiến lược về thông thương thuận lợi qua eo biển này. Cái lệ tiếp theo liên quan đến Eo biển Hormuz là Mỹ và đồng minh luôn sẵn sàng dùng biện pháp quân sự để vô hiệu hoá sự phong toả eo biển của Iran.

Eo biển này hẹp đến nỗi không có vùng biển quốc tế nên tàu thuyền qua lại phải đi qua khu vực lãnh hải của Iran và Oman. Cũng vì thế mà Liên Hợp quốc (LHQ) có quy định cụ thể về quyền và trách nhiệm của các nước về đi lại qua eo biển này.

Có hai văn kiện pháp lý của LHQ liên quan là Công ước Geneva về luật biển được LHQ thông qua ngày 29/4/1958 bao gồm 4 hiệp ước cụ thể về luật biển và Công ước của LHQ về luật biển được thông qua ngày 10/12/1982. Mỹ và Iran tham gia Công ước Geneva về luật biển nhưng không tham gia Công ước của LHQ về luật biển. Hai công ước này có khác biệt với nhau. 

Theo Công ước Geneva, tàu thuyền dân sự của các nước có quyền đi lại qua Eo biển Hormuz, tàu chiến phải tuân thủ những diều kiện ngặt nghèo hơn, tầu ngầm phải đi nổi và treo cờ quốc gia, tàu chiến đi lại phải xin phép Iran. Theo công ước này, Iran có quyền phong toả eo biển - theo Công ước LHQ về Luật Biển năm 1982 thì không. Iran đòi có quyền quyết định hoàn toàn về cho phép hay không cho phép tàu chiến đi qua trong khi Mỹ không chấp nhận đòi hỏi này của Iran.

Theo Công ước của LHQ về Luật Biển năm 1982 thì tàu thuyền dân sự cũng như tàu chiến có quyền quá cảnh eo biển mà không cần phải thông báo cho Iran biết trước và cũng không phải xin phép Iran. Iran ký kết công ước này nhưng không phê chuẩn, còn Mỹ không ký kết.

Vì thế mới có chuyện phức tạp về luật pháp. Mỹ viện dẫn Công ước của LHQ về luật biển mà Mỹ không ký kết. Iran viện dẫn văn kiện luật pháp quốc tế mà Iran tham gia nhưng trên thực tế đã được thay thế bằng văn kiện pháp lý quốc tế khác. 

Luật lệ lẫn lộn như thế tạo ra tình thế bên ngoài không thể biết được trước Mỹ và Iran sẽ hành xử như thế nào trong khi hai nước này biện luận cho hành động của mình như thế nào cũng được. Mỹ luôn triển khai lực lượng hùng hậu tàu chiến và máy bay, bom đạn và tên lửa ở ngay sát eo biển để luôn sẵn sàng dùng biện pháp quân sự vô hiệu hoá sự phong toả eo biển của Iran. Một phần vì thế, nhưng chủ yếu vì không muốn lợi ích của các nước khác bị ảnh hưởng mà cho tới nay Iran mới chỉ dọa chứ không thật sự phong toả eo biển.

Sau khi rút Hoa Kỳ ra khỏi hiệp định hạt nhân Iran, gây áp lực với cộng đồng quốc tế để gia tăng các biện pháp trừng phạt Teheran, công khai tuyên bố là nước Mỹ sát cánh với đối lập Iran, tổng thống Trump lại mở chiến dịch công kích đồng nhiệm Rohani với mức độ gay gắt hiếm thấy. 

Tại sao Nhà Trắng lại chĩa mũi dùi vào Iran trong thời điểm này? Tất cả bắt nguồn từ việc tổng thống Iran, Hassan Rohani, cảnh cáo Washington không nên “vuốt râu hùm”, bởi một cuộc xung đột với Teheran sẽ là "một cuộc đấu quyết tử".

Chỉ bấy nhiêu thôi cũng đủ khiến Donald Trump nổi cơn thịnh nộ. Phát ngôn viên Nhà Trắng giải thích tổng thống Trump lên giọng với Iran với mục đích tối hậu là bảo đảm rằng, Teheran không bao giờ có được vũ khí nguyên tử, bảo đảm an ninh cho người dân Hoa Kỳ. 

Tổng thống Trump sẽ dừng lại đúng lúc, tức là sẽ tránh lao vào một cuộc xung đột quân sự với Teheran? Giới phân tích nêu lên tối thiểu hai lý do cho phép lạc quan. Thứ nhất Washington đã rút tỉa được một bài học quý giá từ sau quyết định can thiệp quân sự tại Iraq năm 2003, một cuộc chiến quá tốn kém cả về tài chính lẫn nhân mạng với những hậu quả chính trị đi kèm.

Thứ hai là xung đột với Iran có nguy cơ đẩy giá dầu hỏa lên cao, tức là sẽ đánh trực tiếp vào mãi lực của người Mỹ, vốn là cử tri mà chính quyền Trump đang muốn làm chiều lòng trước mùa bầu cử giữa nhiệm kỳ và kể cả trong kịch bản Donald Trump ra tái tranh cử năm 2020.

Hạ Nham
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Tết tử tế không thịt thú rừng

Tết tử tế không thịt thú rừng
(PLVN) - Mùa lễ Tết cũng là mùa của tiệc tùng, ăn uống và không ít thú rừng đã bị tước đoạt sinh mệnh để trở thành món nhậu, bất chấp pháp luật. Sau hơn 5 tháng kể từ khi Chỉ thị 29/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về một số giải pháp cấp bách quản lý động vật hoang dã ban hành, tình trạng săn bắt, vận chuyển động vật hoang dã vẫn đang diễn ra vô cùng phức tạp.

“Pháo đài” bảo vệ gia đình trước tội phạm, tệ nạn xã hội

“Pháo đài” bảo vệ gia đình trước tội phạm, tệ nạn xã hội
(PLVN) - Đó là “công trình” được hình thành từ sự phối hợp giữa công an và phụ nữ vì sự bình yên của xã hội. Nội dung phối hợp xuất phát từ góc độ lấy gia đình là thiết chế bền vững bảo vệ các thành viên trước sự tấn công của các loại tội phạm và tệ nạn xã hội.
Khi nào “xử lý” khu xử lý rác thải triệu đô “bỏ hoang”?

Khi nào “xử lý” khu xử lý rác thải triệu đô “bỏ hoang”?

(PLVN) - Hơn 10 năm trước, khu xử lý chất thải rắn (KXLCTR) Lộc Thủy tại thôn Nam Phước, xã Lộc Thủy, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên - Huế được xây dựng trên diện tích rộng gần 27ha. Tuy nhiên, đến năm 2017, do người dân kịch liệt phản ứng vì không khí hôi hám, nguy cơ bệnh tật… nên khu xử lý rác này buộc phải dừng hoạt động đến nay.

Sẽ rà soát thanh tra từng dự án thủy điện ở Quảng Nam

Sẽ rà soát thanh tra từng dự án thủy điện ở Quảng Nam
(PLVN) - UBND tỉnh Quảng Nam vừa có cuộc họp với địa phương và các sở, ngành nhằm rà soát các dự án thủy điện trên địa bàn. Theo Sở Công Thương, địa phương quy hoạch 46 dự án thủy điện với tổng công suất 1.816MW. Trong đó, 22 dự án đã vận hành, công suất 1.273MW; 8 dự án đang xây dựng; 12 dự án đang chuẩn bị đầu tư và 4 dự án khảo sát xin chủ trương.

Cà Mau khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và giao dịch Thương mại điện tử

Cà Mau khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và giao dịch Thương mại điện tử
(PLVN) - “Với sự ủng hộ của người dân và cộng đồng doanh nghiêp cũng như những nỗ lực của đội ngũ công chức, viên chức tỉnh nhà trong đó Trung tâm Xúc tiến đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh Cà Mau (iPEC) đã góp phần giúp tỉnh nhà hoàn thành mục tiêu “kép”: vừa chống dịch thành công, vừa duy trì phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng được giữ vững”- Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Quân khẳng định.

Nỗi đau của người cha

Nỗi đau của người cha
(PLVN) - Người vợ đầu của anh là cô bạn cùng học phổ thông. Họ cưới nhau khi còn rất trẻ và cuộc sống đầy rẫy khó khăn. Chung lưng đấu cật vượt qua tất cả nhưng đến khi khá giả thì họ ly hôn, đứa con trai khi đó 10 tuổi quyết định ở với mẹ.

Vì sao nhiều địa phương không bầu đại biểu HĐND cấp phường, quận?

Vì sao nhiều địa phương không bầu đại biểu HĐND cấp phường, quận?
(PLVN) - Ngày 14/1/2021, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 02/CT-TTg về tổ chức cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, nhấn mạnh việc: tại quận, phường của TP HCM, Đà Nẵng và tại phường của TP Hà Nội sẽ không tổ chức bầu đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2021 - 2026.
Vì sao TP HCM kiến nghị cưỡng chế chung cư cũ nguy hiểm?

Vì sao TP HCM kiến nghị cưỡng chế chung cư cũ nguy hiểm?

(PLVN) - Mới đây, UBND TP HCM có văn bản kiến nghị Bộ Xây dựng sửa đổi, bổ sung Nghị định 101/2015/NĐ-CP của Chính phủ về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư. UBND TP HCM kiến nghị trường hợp Nhà nước trực tiếp đầu tư cải tạo, xây dựng mới chung cư hư hỏng nặng, nguy hiểm thì thực hiện việc bồi thường, tái định cư theo hai phương án.

Người dân Hải Phòng kỳ vọng vào một nhiệm kỳ khởi sắc

Người dân Hải Phòng kỳ vọng vào một nhiệm kỳ khởi sắc
(PLVN) - Chỉ còn vài ngày nữa, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII sẽ diễn ra, người dân thành phố Hải Phòng nói chung và người dân quận Hồng Bàng nói riêng đang hướng về Đại hội Đảng với niềm tin, kỳ vọng Đại hội sẽ tiếp tục đề ra được những chủ trương quan trọng để tiếp tục đưa đất nước lên một tầm cao mới.

Người uy tín là “cầu nối” giữa Đảng, chính quyền với nhân dân

Người uy tín là “cầu nối” giữa Đảng, chính quyền với nhân dân
(PLVN) - Tại buổi tiếp Đoàn đại biểu người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Lào Cai ngày 21/1, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTƯ MTTQ) Việt Nam Phùng Khánh Tài hoan nghênh kết quả đạt được trong phát triển kinh tế của tỉnh Lào Cai.

Kiểm soát quyền lực để phòng, chống tham nhũng: Khó cũng phải làm thật tốt

Kiểm soát quyền lực để phòng, chống tham nhũng: Khó cũng phải làm thật tốt
(PLVN) - Ý kiến trên được đưa ra tại Hội thảo khoa học “Kiểm soát quyền lực để phòng, chống tham nhũng (PCTN) – thực trạng và giải pháp” do Ban Nội chính Trung ương tổ chức ngày 21/1. Hội thảo có sự tham dự của các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học có uy tín.
Tết này nhiều công nhân không về quê

Tết này nhiều công nhân không về quê

(PLVN) - Thống kê ước tính của cơ quan chức năng về số lượng công nhân xa quê không về nhà ăn Tết Nguyên đán Tân Sửu, khiến chúng ta không khỏi trăn trở suy nghĩ nhiều điều.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬