Đảo trừng phạt 'gái không chồng mà chửa'

(PLO) - Những cô gái chưa chồng mà chửa bị xem là mang lại nỗi xấu hổ, nhục nhã cho gia đình họ, đó quan niệm tồn tại ở nhiều vùng thuộc Uganda. Vì thế, họ thường bị ép đưa tới một hòn đảo nhỏ xíu (thực ra là cồn đất) và bị bỏ mặc cho chết. May sao, một số người may mắn đã được giải cứu, và một vài trong số đó còn sống đến tận ngày nay…
 
Đảo trừng phạt 'gái không chồng mà chửa' Đây là nơi bà Mauda Kyitaragabirwe suýt bị chết đói

Lúc lâm vào cảnh khốn khổ, bà Mauda Kyitaragabirwe - khi đó mới 12 tuổi - rùng mình nhớ lại: “Khi gia đình phát hiện ra việc con họ mang “ba lô ngược”, họ tức tốc lôi tôi ra xuồng và đẩy tôi đến đảo Akampene (đảo Trừng Phạt). Suốt 4 đêm, tôi sống cơ man nào là khổ: không thức ăn, không nước uống, đói vật vã, ruột gan cồn cào, họng khát cháy, gần như sắp chết”.

Qua ngày thứ 5, một ngư dân tình cờ đi ngang đảo, bồng tôi lên xuồng đưa về nhà ông ấy. Lúc đầu tôi ngờ ngợ, thều thào nghi hoặc: “Có thật là ông muốn cứu tôi hay lừa tôi và lại ném tôi xuống nước không?” Không chần chừ, người ngư dân thẳng thắn đáp: “Chớ lo! Chú sẽ mang cháu về nhà với bà xã chú”.

Hôm nay, ngồi với chồng ngay trên chiếc ghế tại hành lang của ngôi nhà, bà Kyitaragabirwe biết ơn nói: “Nhờ lòng tốt của ông ấy, mà giờ đây tôi mới ngồi ở đây”.

Đảo Trừng phạt

Bà Kyitaragabirwe đang sống tại làng Kashungyera, nằm cách hồ Bunyonyi nơi có đảo Trừng phạt độ 10 phút chèo xuồng. Gọi là đảo xong thực ra đó là một cồn đất với cỏ dại mọc lút đầu. Buổi đầu, bà Kyitaragabirwe không có ý gặp mặt ai, chỉ cho đến khi anh Tyson Ndamwesiga - cháu nội bà - vốn là một hướng dẫn viên du lịch, cam đoan với bà rằng khách sẽ trò chuyện bằng ngôn ngữ địa phương Rukiga thì bà mới mạnh dạn tiếp chuyện. 

Kyitaragabirwe với nụ cười hồn hậu trong miệng không còn cái răng nào, ôm lấy khuỷu tay những người khách như thể gặp lại người họ hàng lâu ngày không gặp. Thân hình mảnh khảnh, bà Kyitaragabirwe nhẹ bước lên cầu thang. Ước độ bà đang ở ngưỡng tuổi 80, xong gia đình Kyitaragabirwe tin rằng bà còn nhiều tuổi hơn.

Có 29 hòn đảo trên hồ Bunyoyi, gồm một nơi để phạt những nạn nhân bị bệnh phong hủi 

Cũng không thể biết đích xác tuổi thực của bà Kyitaragabirwe do lúc bà chào đời thì giấy khai sinh không phổ biến ở Uganda. Anh Tyson Ndamwesiga mào đầu: “Bà nội tôi đang sử dụng thẻ đăng ký bầu cử từ trước khi có nền độc lập của Uganda (năm 1962). Chúng tôi nghĩ rằng bà ấy khoảng 106 tuổi”. 

Trong xã hội Bakiga truyền thống, một phụ nữ chỉ có thể mang thai nếu có chồng hẳn hoi. Kết hôn với gái trinh có nghĩa cô dâu sẽ có giá, và thường là nhà trai phải chi ra nhiều tiền để mua quà cưới cho nhà gái, chủ yếu là gia súc. Nhưng gái trinh không chồng mà có chửa thì không những chuốc thêm nỗi ô nhục cho cha mẹ đẻ mà còn tước luôn nhiều của cải về cho gia đình. Để giải tỏa nỗi sỉ nhục, các gia đình có con gái chửa hoang sẽ đẩy nạn nhân lên đảo Trừng Phạt và để mặc họ chết đói ở đó.

Do làng Kashungyera nằm ở nơi xa xôi, cách trở nên tập tục trừng phạt tàn khốc này vẫn tiếp tục diễn ra bất chấp sự xuất hiện của các nhà truyền giáo và các nhà thực dân đã đến Uganda vào thế kỷ 19 và cố gắng hủy bỏ hủ tục. Phần lớn các nạn nhân – thường là trẻ gái – lại không hề biết bơi, vì thế một khi nạn nhân bị đày lên đảo Trừng Phạt thì chỉ có 2 lựa chọn duy nhất: nhảy xuống hồ và chìm; hai là chờ chết do đói và lạnh. Khi được hỏi rằng có sợ không, Kyitaragabirwe nghiêng đầu, cau mày và đáp:

“Tôi cũng là một nạn nhân khi mới có 12 tuổi. Nếu quý vị bị đưa đi khỏi nhà, buộc đặt chân lên hòn đảo không có ai sống nằm ngay giữa hồ nước, liệu quý vị sợ hay bình thản?” Tại một nơi khác của Uganada như quận Rukungiri, những cô gái chửa hoang cũng sẽ bị xô xuống một vách đá tại thác nước Kissizi. Truyền thuyết kể rằng chỉ đến khi một trong những người anh trai của nạn nhân chết chung với nạn nhân thì các gia đình mới dẹp luôn ý định đẩy con gái họ chết.  

Bà Kyitaragabirwe nói: “Nếu chẳng may 3 đứa con gái tôi chửa hoang, tôi sẽ không trách lỗi hay phạt chúng”.

Nỗi lòng những người vợ không… của hồi môn

Chưa từng có ai sống sót khi rơi xuống thác Kisiizi, nhưng lại có vài cô gái đã sống sót khi bị đày lên đảo Trừng Phạt, nhờ những thanh niên trẻ chấp nhận lấy nạn nhân về làm vợ, đồng nghĩa với chú rể cũng không tốn khoản của hồi môn. Sau khi ông xã mang về nhà ở làng Kashungyera, bà Kyitaragabirwe lại trở thành đề tài của sự tò mò và chuyện phiếm.

Suốt nhiều thập niên, bà Kyitaragabirwe là một “tâm điểm du lịch”: Ngôi nhà của bà là nơi dừng chân thường xuyên của du khách trên đường tìm hiểu lịch sử của vùng đất này. Trong lúc du khách trò chuyện, bà Kyitaragabirwe thi thoảng thường ngưng lời, nhìn chăm chăm vào 2 tay mình. Khi được ướm hỏi vì sao Kyitaragabirwe lại mất con mắt, bà lảng tránh, giơ tay chạm vào hốc mắt. 

Nhưng chủ đề ít được những phụ nữ như Kyitaragabirwe bày tỏ là số phận đứa con mà bà chửa hoang. Nhấc đầu khỏi ghế, tay vuốt mặt, bà Kyitaragabirwe giãi bày: “Lúc mang thai, tôi còn nhỏ quá. Tôi chưa có con. Nếu mà có ý định sinh con thì khó lắm, họ sẽ dùng vũ lực với tôi”.

Dù bà Kyitaragabirwe lảng tránh câu chuyện của mình, nhưng chúng tôi hiểu rằng bà bị đánh đập và bị sẩy thai. Trừng phạt các bà mẹ vị thành niên mà theo tiếng bản địa là Okuhena, vốn là một tập tục cổ xưa trên hòn đảo Akampene. Bà Kyitaragabirwe đã biết hậu quả của việc mang bầu. Bà cười: “Tôi từng nghe có những bà mẹ trẻ bị bắt đem tới đảo Trừng Phạt, mặc dù chẳng ai gần tôi. Xem như chân tôi cũng một lần từng lọt vào ổ quỷ”.

Bà Kyitaragabirwe chưa từng thấy hay nghe về cái gã đốn mạt đã dẫn cuộc đời mình vào “đường đi của Sa-tăng”. Tuy nhiên, bà đã nghe rằng rất nhiều năm trước, hắn ta đã chết. Ông chồng đầu của bà Kyitaragabirwe tên là James Kigandeire đã qua đời vào năm 2001, bà nhớ lại: “Ồ, ổng thương tôi nhiều lắm! Ổng cũng chăm sóc tôi tận tình. Ổng nói: Anh đón em từ hoang dã, và anh không có ý định làm em tổn thương. Chúng tôi có 6 mặt con, tôi sống với chồng và các con cho tới ngày ổng qua đời”. 

Sau hàng thập kỷ sống trong đau khổ, cuối cùng bà Kyitaragabirwe cũng hòa giải vết thương với gia đình ruột thịt của mình. Nở nụ cười mãn nguyện, bà lão trăm tuổi nói: “Sau khi theo đạo Công giáo, tôi liền tha thứ cho tội lỗi mà cha mẹ đã gây ra cho tôi, tha thứ luôn việc ông anh tôi đã cột tôi xuống xuồng chở lên đảo Trừng Phạt. Tôi muốn về thăm lại mái nhà xưa, nếu tôi còn gặp ai ở đó nữa, tôi sẽ chào họ”. 

Người cháu trai của bà Kyitaragabirwe, anh Tyson, làm hướng dẫn viên du lịch

Bà Kyitaragabirwe tin rằng bà là người phụ nữ cuối cùng bị bỏ rơi trên đảo, hủ tục đã bị xóa sổ khi đạo Ki Tô và chính quyền ngày càng mạnh hơn trong vùng; tuy nhiên, gái chưa chồng mà chửa hoang vẫn bị dè bỉu suốt nhiều năm.

Về việc này, bà Kyitaragabirwe nói: “Tôi có 3 đứa con gái. Nếu tụi nó lỡ “dính bầu” trước khi có chồng, tôi sẽ không đổ lỗi hay trừng phạt các con. Tôi biết việc mang thai ngoài ý muốn thì có thể xảy ra với bất kỳ người phụ nữ nào. Ngày nay, nếu các cô gái trẻ mang thai, cô ấy sẽ ở ngay trong nhà cha đẻ và được chăm sóc cẩn thận. Chỉ có kẻ mù quáng mới làm theo những hủ tục cũ”…/. 

Phan Bình – Văn Chương (tổng hợp)
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Sức mạnh phản biện báo chí

Sức mạnh phản biện báo chí
(PLVN) - Trước khi được gửi đi dự thi Giải Báo chí Quốc gia lần thứ VII năm 2012, loạt bài 5 kỳ “Chứng minh nhân dân mẫu mới: Chưa “ra lò” đã phiền toái” của nhóm tác giả Võ Tuấn Anh và Phan Thanh Quý đã bàn, thậm chí bàn rất sâu và kiên trì về một vấn đề “nóng bỏng” của xã hội lúc bấy giờ, liên quan tới thẩm quyền quản lý của ngành Công an. 

Sao Mai Tuyết Nga: 'Tôi không phải 'Hoa hậu đi hát'

Sao Mai Tuyết Nga: 'Tôi không phải 'Hoa hậu đi hát'
(PLVN) - Top 10 dòng nhạc dân gian “Sao Mai 2017”, đăng quang Hoa hậu áo dài Việt Nam 2019, Tuyết Nga bước chân vào showbiz với các hoạt động xã hội và âm nhạc khá tưng bừng. Tuyết Nga chứng mình cô là một ca sỹ chuyên nghiệp chứ không phải kiểu người đẹp lấn sân ca hát...

Sẽ gặp mặt Mẹ Việt Nam anh hùng trên quy mô cả nước

Sẽ gặp mặt Mẹ Việt Nam anh hùng trên quy mô cả nước
(PLVN) -“Hiện trên cả nước còn 4.968 Mẹ Việt Nam anh hùng (VNAH) trong tổng số 140 nghìn Mẹ. Nhiều địa phương hiện không còn Mẹ VNAH và các Mẹ hiện đã “như chuối chín cây”. Vì thế, nếu không tổ chức gặp mặt thì sẽ không còn cơ hội”, ông Đào Ngọc Dung, Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH sẻ chia khi thông tin về kế hoạch tổ chức Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 năm nay.

Trình diễn áo dài tri ân Vũ Vương Nguyễn Phúc Khoát

Trình diễn áo dài tri ân Vũ Vương Nguyễn Phúc Khoát
(PLVN) - Sáng 9/7, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp với Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc, Hệ 9 Tiền biên tổ chức húy kỵ và tri ân Vũ Vương Nguyễn Phúc Khoát, người có công khai sinh ra áo dài Việt Nam.

Ngày tàn của băng đảng Sex Money Murder

Ngày tàn của băng đảng Sex Money Murder
(PLVN) - Bạo lực súng đạn ở New York ngày nay tương đối “dễ thở” hơn so với những vụ đổ máu kinh hoàng đầu thập niên 1990. Đó là một kỷ nguyên bùng phát về bạo lực và ma túy, trong đó tỷ lệ giết người hàng năm của thành phố này vượt quá 2.000, phần lớn là do sự gia tăng của các băng đảng tranh giành việc buôn bán ma túy. Trong số đó có băng nhóm Sex Money Murder (SMM - tạm dịch là "Tình, Tiền và Giết chóc"), một trong những băng đảng ma túy khét tiếng nhất của thành phố.

TMS Grand City Phúc Yên - “Dự án đáng sống năm 2020”

TMS Grand City Phúc Yên - “Dự án đáng sống năm 2020”
(PLVN) - Ngày 9/7, Tập đoàn TMS đã vinh dự được ông Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch VCCI và ông Nguyễn Văn Sinh – Thứ trưởng Bộ Xây dựng trao Chứng nhận “Dự án đáng sống năm 2020” cho Khu đô thị TMS Grand City Phúc Yên.

Cục trưởng Đặng Thanh Sơn, Bí thư Chi bộ Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật: Xúc tiến xây dựng, ban hành Luật Tổ chức thi hành pháp luật

Cục trưởng Đặng Thanh Sơn, Bí thư Chi bộ Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật:  Xúc tiến xây dựng, ban hành Luật Tổ chức thi hành pháp luật
(PLVN) - Công tác tổ chức thi hành pháp luật (THPL) là một nhiệm vụ mới của Bộ, ngành Tư pháp nên được Ban cán sự Đảng, Lãnh đạo Bộ Tư pháp rất quan tâm. Cục trưởng Đặng Thanh Sơn, Bí thư Chi bộ Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật đã có nhiều chia sẻ với Báo Pháp luật Việt Nam về công tác này.
Bí thư Chi bộ, Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật Nguyễn Hồng Tuyến:  Bộ Tư pháp đã hoàn thành nhiệm vụ chính trị quan trọng về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật

Bí thư Chi bộ, Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật Nguyễn Hồng Tuyến: Bộ Tư pháp đã hoàn thành nhiệm vụ chính trị quan trọng về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật

(PLVN) - Trao đổi với phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam, Bí thư Chi bộ, Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật Nguyễn Hồng Tuyến cho biết: Trên cơ sở các văn bản của Đảng, nhiệm kỳ 2015-2020, Bộ Tư pháp đã hoàn thành nhiều nhiệm vụ chính trị quan trọng, trong đó có công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhằm góp phần thể chế hóa các định hướng trong Nghị quyết số 48-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬