Kho tượng “nude” nghìn tuổi của ông lang Chọi

Hàng nghìn pho tượng đất nung có tuổi lên đến hàng nghìn, nhưng “độc đáo” nhất là phần lớn trong số đó đều... khỏa thân. Đó là một phần kho báu “vô giá” của ông lang Nguyễn Khắc Bảo (Thành phố Bắc Ninh).

Hàng nghìn pho tượng đất nung có tuổi lên đến hàng nghìn, nhưng “độc đáo” nhất là phần lớn trong số đó đều... khỏa thân. Đó là một phần kho báu “vô giá” của ông lang Nguyễn Khắc Bảo (Thành phố Bắc Ninh).

Ông Nguyễn Khắc Bảo bên gia tài hàng nghìn pho tượng đất nung của mình.
Ông Nguyễn Khắc Bảo bên gia tài hàng nghìn pho tượng đất nung của mình.

Quý vật...

Đã vài ba lần ghé hiệu thuốc gia truyền của ông giữa lòng thành phố Bắc Ninh. Mỗi lần ông lại trưng bày một pho tượng nho nhỏ trên bàn trà uống nước. Lần là pho tượng hai người nam, nữ cõng nhau như đang ở tư thế giao hoan, lần là pho tượng người có bốn mặt đủ cả hỉ, nộ, ái, ố. Những pho tượng đã phủ bụi thời gian nhưng với thuần hậu một màu nâu đất...

Nghề làm tượng đất nung đã có từ lâu trong các nghề thủ công truyền thống của người Việt. Tượng đất nung dân gian có xu hướng muốn miêu tả, mô phỏng, tái tạo hiện thực, có tính hồn nhiên, bản năng, trong sáng. Các tác phẩm đất nung hiện được lưu giữ ở Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam đều ở thời hiện đại sau này còn những pho tượng quá hồn nhiên, thô phác của ông Bảo thì hình như ngay cả những người làm công tác chuyên ngành cũng hiếm gặp ở đâu.

Ông Nguyễn Khắc Bảo cho biết, trong hơn hai nghìn pho tượng các loại, có hơn nửa là các pho tượng người Việt cổ và nó chỉ cao chừng  20 - 25cm. Pho cao nhất cũng chỉ 30 - 40cm, với đủ các trạng thái, tâm trạng biểu cảm hỉ, nộ, ái, ố khác nhau trên khuôn mặt. Nhưng tất cả đều là sản phẩm của những đường nét thô ráp, mộc mạc lộ rõ vẻ “hoang dã”, tự nhiên như mắt to, lồi, cằm nhô ra phía trước.

Điều đặc biệt là ở hầu hết các pho tượng, cơ quan sinh dục và tư thế quan hệ đều được cách điệu, phóng đại. “Sinh thực khí” của cả nam và nữ đều để lộ ra ngoài, thậm chí được tạo hình rõ nét khiến người xem không khỏi ngạc nhiên về sự “thô, mộc” của những người tạo tác. Chính vì lý do này mà ông Bảo dự đoán: chúng là sản phẩm mang đậm tín ngưỡng phồn thực của người Việt cổ.

Khi được hỏi về nguồn gốc của những pho tượng, ông Bảo cho hay: Đa số các pho tượng này được người dân ở mạn Thuỷ Nguyên (Hải Phòng), Chí Linh, Kinh Môn, Cẩm Giàng (Hải Dương) tìm được khi đào móng nhà hay lấy đất làm gạch. Cùng với những pho tượng đất nung độc đáo này, người dân còn đào được những viên gạch thời Hán trong những hầm mộ có mái vòm.

Từ đó, ông Bảo phỏng đoán, có thể đây là đồ tùy táng của những gia đình có địa vị thời xưa. Họ làm ra để chôn theo người thân, cũng như thời Tần Thủy Hoàng bên Trung Quốc, người ta chôn theo những pho tượng đất nung để làm kẻ hầu người hạ ở kiếp sau. “Tôi cho rằng chúng có từ rất sớm, ít nhất cũng phải trước cái thời “nam nữ thụ thụ bất thân”, trước khi Việt Nam chịu ảnh hưởng của những quy chuẩn đạo đức Nho giáo”, ông Bảo cho hay. Nhưng tất cả mới chỉ là phán đoán qua kinh nghiệm của giới chơi đồ cổ chứ chưa có một giám định khoa học nào.

Dáng vẻ của các pho tượng rất thô mộc.
Dáng vẻ của các pho tượng rất thô mộc.

... tầm quý nhân

Đang là giáo viên dạy toán, ông giáo Nguyễn Khắc Bảo xin nghỉ mất sức để chăm sóc cụ thân sinh và học nghề thuốc để kế nghiệp hiệu “lang Chọi”. Việc ông lang Bảo mê truyện Kiều, am tường chữ Hán đã lan rộng khắp nơi, người dân tìm được đồ cổ có chữ Hán đều mang đến nhờ ông đọc giúp, từ tiền xu, bát đĩa, chum vại... Và cơ duyên với những pho tượng phồn thực cũng đến từ đó.

Ban đầu ông Bảo bị lôi cuốn bởi những bức tượng lạ mà những người bán rong ở Đại Bái (Gia Bình – Bắc Ninh) mang đến. “Chúng chỉ cao hơn gang tay một chút nhưng hình dáng rất kỳ lạ khiến tôi rất thích thú và tò mò”, ông Bảo nhớ lại. Ông mua lại tất cả chúng với cái giá gần như cho không. Hữu xạ tự nhiên hương, dần dần những người dân ở Hải Dương, Hải Phòng đào được gì cũng mang đến cho ông.

Sự nghiệp sưu tầm báu vật người xưa của ông lang Chọi cũng đã hơn chục năm nay. Những pho tượng kỳ quái, tưởng chừng “vô dụng” ấy được người dân mang đến cho ông để đổi lấy thuốc, hoặc lấy vài chục, vài trăm nghìn. Hôm vài pho, hôm cả chục pho, cứ thế, kho tượng nhà ông đầy lên từng ngày. Cho đến nay số tượng đất nung cũng đã lên đến hàng nghìn để võng cả mất cái giá gỗ, tràn ra cả cầu thang lên xuống.

Nhâm nhi chén trà nóng, ông tâm sự: “Người xưa có câu: nhà tư sản giàu nhất trong những nhà học giả. Nhưng nhà học giả lại giàu nhất trong những nhà tư sản. Mình nghèo tiền nhưng mình biết quý trọng những nét văn hiến cổ của người Việt”. Có khi ông phải nhịn ăn để dành tiền mua tượng, cũng có khi phải vay tiền để mua bằng được một pho tượng mà ông thích vì sợ “nếu họ không bán được đem vứt đi thì uổng lắm”. 

Ngày trước, PGS.TS Trịnh Cao Tưởng, Viện Khảo cổ học trong dịp đến thăm “gia tài” của ông cũng cho rằng, nhiều cổ vật có thể có niên đại hàng nghìn năm, có ý nghĩa văn hóa - lịch sử rất lớn, cần được nghiên cứu và bảo tồn. Nhà điêu khắc, họa sĩ Anh Vũ đứng trước “các cụ” mà phải chắp tay lạy vì... kính phục. Ông xúc động nói: “Cách tạo hình “các cụ” hồn nhiên, ngộ nghĩnh lắm chứ không có gì là thô tục cả”.

Ông Bảo tâm sự rằng: Ông sưu tập những pho tượng này nếu không có niên đại hàng ngàn năm thì ít ra cũng phải vài ba trăm năm. Và ông sưu tập không phải vì tiền. Nếu vì tiền thì ông đã bán ngay khi có người hỏi mua. Ông chỉ muốn lưu lại những pho tượng cổ mà theo ông là rất có giá trị cho nền khảo cổ nước nhà. “Chúng là những sản phẩm văn hóa ẩn chứa những suy nghĩ, tín ngưỡng của người xưa. Lưu giữ chúng cũng là lưu giữ một phần di sản của cha ông”.

Hoàng Giang

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Long trọng Lễ giỗ Tổ Hùng vương tại Cà Mau

Long trọng Lễ giỗ Tổ Hùng vương tại Cà Mau
(PLVN) -  Sáng nay 21/4, đại diện lãnh đạo các cấp địa phương và người dân Cà Mau tề tựu tại Đền thờ Vua Hùng (ấp Giao Khẩu, xã Tân Phú, huyện Thới Bình), thành kính tưởng nhớ, tri ân công đức tổ tiên, tưởng niệm các Vua Hùng.

Với Tuchel, Chelsea đã sẵn sàng hướng đến những danh hiệu cao quý

Với Tuchel, Chelsea đã sẵn sàng hướng đến những danh hiệu cao quý
(PLVN) - Sau khi Lampard ra đi, Thomas Tuchel đến và mang về những ngọn gió mới, cả về lối chơi đến tác phong thi đấu của cầu thủ. Bước đầu, chiến lược gia người Đức đã cùng Chelsea gặt hái được những thành công và hoàn toàn có khả năng không chỉ “thoát chìm”, mà còn hướng đến những danh hiệu cao quý. 
Bi hùng khúc tráng ca tàu không số và huyền tích từ thuở cha ông mở nước

Bi hùng khúc tráng ca tàu không số và huyền tích từ thuở cha ông mở nước

(PLVN) - Vịnh Vũng Rô là địa chỉ đỏ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bến đỗ của những chuyến tàu không số chở vũ khí để chi viện cho chiến trường Nam Trung bộ và Tây Nguyên. Đứng từ đây nhìn lên đỉnh núi sẽ thấy một khối đá khổng lồ sững sững uy nghiêm vươn lên bầu trời, đó là Ðá Bia, còn có tên gọi Thạch Bi Sơn - một biểu tượng của Phú Yên gắn với nhiều huyền tích từ thuở cha ông mở nước.

Tăng cường 55 đoàn tàu khách dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5

Tăng cường 55 đoàn tàu khách dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5
(PLVN) - Trong các ngày từ 29/4 đến 3/5/2021, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (ĐSVN) tăng cường chạy thêm 55 đoàn tàu trên các tuyến, đặc biệt là đến các tỉnh thu hút lượng khách du lịch đông trong kỳ nghỉ Lễ. 

Huyền thoại Bee Gees và bi kịch của việc nổi tiếng quá sớm

Huyền thoại Bee Gees và bi kịch của việc nổi tiếng quá sớm
(PLVN) - Ban nhạc Bee Gees từng làm mưa làm gió thập niên 70 với những bản disco sôi động như Staying Alive, You should be dancing, Tragedy… Tuy nhiên, giờ đây, mọi chuyện chỉ là ký ức vàng son khi ban nhạc gia đình nhà Gibb chỉ còn lại một thành viên duy nhất là người anh cả Barry Gibb. Thành công của ban nhạc này cũng đi cùng với những bi kịch của các thành viên.

Thắng Lợi Group đặt mục tiêu doanh thu 1.000 tỷ đồng trong năm 2021

Thắng Lợi Group đặt mục tiêu doanh thu 1.000 tỷ đồng trong năm 2021
(PLVN) - Thắng Lợi Group vừa tổ chức Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2021 chủ đề “Dấu ấn Thắng Lợi Group” nhằm mục đích báo cáo kết quả tình hình kinh doanh trong năm 2020, định hướng chiến lược trong năm 2021, miễn nhiệm và bầu bổ sung thành viên HĐQT mới cùng một số nội dung quan trọng khác.
Hải quan xử lý dứt điểm phế liệu tồn đọng tại cảng biển

Hải quan xử lý dứt điểm phế liệu tồn đọng tại cảng biển

(PLVN) - Tổng cục Hải quan tiếp tục có văn bản yêu cầu cục hải quan các tỉnh, thành phố hoàn thành việc xử lý dứt điểm đối với phế liệu tồn đọng tại cảng biển theo chỉ đạo của Tổng cục tại điểm 1 Công văn số 333/TCHQ-SQL trước ngày 17/5/2021 và báo cáo kết quả về Tổng cục Hải quan.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376