Núi lửa Krakatau phun trào với sức mạnh gấp 13.000 sức công phá của quả bom nguyên tử ném xuống Hiroshima

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Với chỉ số phun trào núi lửa ở mức độ 6, trận thiên tai đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 36.417 người, đồng thời phá hủy toàn bộ 165 ngôi làng, thành phố gần đó và làm 132 ngôi làng bị tàn phá nghiêm trọng. Thảm họa tại đảo núi lửa Krakatau là một trong số những ngày tồi tệ nhất của lịch sử nhân loại.
Ảnh tư liệu núi lửa Krakatau phun trào. Ảnh tư liệu núi lửa Krakatau phun trào.

Vụ nổ khiến toàn bộ Thái Bình Dương rung chuyển

Krakatau (còn gọi là Krakatoa) là một đảo núi lửa thuộc vành đai lửa Thái Bình Dương, nằm giữa đảo Sumatra và Java của Indonesia. Núi lửa Krakatau cao 813m trên mực nước biển, diện tích mặt nước là 10,5 km vuông, xuất hiện vào năm 1928 ở hõm chảo Krakatau. Nó luôn nằm trong danh sách các núi lửa có nguy cơ phun trào dữ dội suốt thập kỷ qua.

Từ khi hình thành, núi lửa Krakatau ở trong “tình trạng hoạt động bán liên tục”, cách 2 - 3 năm lại phun trào. Hơn hết, Krakatau được biết đến phần nhiều là nhờ vụ phun trào, chính xác hơn là “vụ nổ” vào ngày 27/8/1883, một trong số những ngày tồi tệ nhất của lịch sử nhân loại.

Các tài liệu lịch sử ghi nhận, những đợt phun trào của núi lửa Krakatau đã diễn ra trong vòng vài ngày của tháng 8/1883, bao gồm loạt vụ nổ khủng khiếp vào ngày 27/8, mỗi vụ gây ra một cơn sóng thần tấn công các khu vực xung quanh, tàn phá hơn 150 làng mạc ven biển và làm ước tính gần 37.000 người thiệt mạng.

Với chỉ số phun trào núi lửa ở mức độ 6, sức mạnh của các vụ nổ trong thảm họa núi lửa Krakatau phun trào được cho tương đương với 200 megaton thuốc nổ TNT và gấp 13.000 sức công phá của quả bom nguyên tử đã thả xuống Hiroshima. Vụ phun trào đã đẩy bật cả những rạn san hô khổng lồ nặng hàng trăm tấn lên bờ biển. Đồng thời, nó đã bắn ra 25 km³ đá, tro và đá bọt cao tới 27km lên khí quyển đủ để làm hạ nhiệt độ toàn cầu xuống hơn 1 độ trong vòng một năm sau đó.

Không chỉ vậy, vụ nổ còn ảnh hưởng tới thời tiết trên khắp toàn cầu trong nhiều năm sau, chưa kể còn đẩy các khu vực lân cận vào bóng tối trong nhiều ngày. Sau khi núi lửa phun trào, khu vực gần Krakatau bị bao trùm trong bóng tối kỳ lạ, khi bụi và các hạt thổi vào bầu khí quyển đã chặn ánh sáng mặt trời và khi những cơn gió ở tầng cao mang bụi bay đi rất xa, những người ở bên kia thế giới bắt đầu nhận thấy hiệu ứng.

Khi đó đám mây tro bụi này đã bay dạt quanh Trái đất khiến cho những cảnh tượng hoàng hôn màu xanh được quan sát ở khắp thế giới trong 3 năm tiếp theo. Nhiều tháng sau thảm họa sóng thần do núi lửa Krakatau, những khoanh đá bọt khổng lồ, những thân cây bết đầy tro bụi và nhiều loại rác thải khác đã dạt vào bờ biển tận Mauritius và Australia.

Các bài báo của Mỹ cuối năm 1883 và đầu năm 1884 đã suy đoán về nguyên nhân của hiện tượng hoàng hôn “đỏ như máu” trên diện rộng. Nhưng các nhà khoa học ngày nay biết chắc chắn rằng bụi từ núi lửa Krakatau thổi vào bầu khí quyển cao là nguyên nhân gây ra.

Cụ thể theo một báo cáo trên tạp chí Atlantic Monthly xuất bản năm 1884, một số thuyền trưởng cho biết họ đã nhìn thấy bình minh có màu xanh lục, với mặt trời vẫn xanh trong suốt cả ngày. Và hoàng hôn trên khắp thế giới chuyển sang màu đỏ rực rỡ trong những tháng sau vụ phun trào của núi lửa Krakatau. Sự sống động của cảnh hoàng hôn tiếp tục trong gần 3 năm sau đó.

Núi lửa Krakatau phun trào với sức mạnh gấp 13.000 sức công phá của quả bom nguyên tử ném xuống Hiroshima ảnh 1

Thảm họa đến từ tự nhiên

Thảm họa Krakatau cướp đi sinh mạng của ít nhất 36.417 người, phá hủy toàn bộ 165 ngôi làn, thành phố gần đó và khiến 132 ngôi làng bị tàn phá nghiêm trọng. Dư chấn của vụ nổ cũng đã tạo nên một cơn sóng thần cao tới 30m đổ về 2 hòn đảo Java và Sumatra, tiếp tục làm cho hàng nghìn người thiệt mạng và mất tích.

Thế giới chỉ biết đến thảm họa núi lửa - động đất Krakatau trong vòng 24 giờ sau nhờ một bức điện từ Jakarta. Đây cũng là thảm họa thiên nhiên đầu tiên được thông báo với thế giới với tốc độ truyền tin nhanh như vậy vào thời điểm đó.

Các tin tức về vụ ám sát Lincoln ít hơn 20 năm trước đã thực hiện gần hai tuần để đến được châu Âu, vì nó phải được thực hiện bằng tàu. Nhưng đến khi thảm hoạ núi lửa Krakatau phun trào thì một trạm điện báo ở Batavia (ngày nay là Jakarta, Indonesia) đã có thể gửi tin tức tới Singapore. Các công văn được chuyển đi nhanh chóng và trong vòng vài giờ, các độc giả báo chí ở London, Paris, Boston và New York bắt đầu nhận được thông báo về vụ nổ này.

Theo các nhà khoa học, âm thanh của vụ nổ đạt tới 180dB ở khoảng cách 160 km. Bất cứ ai ở trong khoảng cách 20 km chắc hẳn đã chịu đựng âm thanh 200dB (dB là đơn vị đo cường độ âm thanh). Thậm chí, nó còn làm cho tất cả các phong vũ biểu (dụng cụ dùng để đo áp suất khí quyển) ở London giật cao lên gấp 7 lần và cả thế giới rung chuyển trong vài phút. Theo các báo cáo, những vụ nổ từ núi lửa Krakatau được nghe thấy ở tận Australia và Mauritius bên kia bờ Ấn Độ Dương.

“Tôi là thủy thủ trên tàu thủy đang đi bên bờ tây ở đoạn cuối phía nam Eo Malacca vào sáng ngày 27/8 đó. Tôi được thuyền trưởng gọi lên boong để quan sát cảnh tượng bất thường trên bầu trời, bỗng sáng lòa như có tia điện. Đi liền với cảnh tượng đó là một âm thanh giống như bom, một âm thanh khiến chúng tôi nghĩ rằng người Hà Lan đang tấn công. Khi bình minh lên, chúng tôi không thấy tia sáng nữa, nhưng âm thanh thì vẫn nghe thấy”, một thủy thủ viết thư gửi Tổng biên tập tờ Manchestr Guardian vào năm 1883.

Vào thế kỉ 20, nham thạch của núi lửa này đã cho ra đời một hòn đảo mới, Anak Krakatau hay “Đứa con của Krakatau” có bán kính gần 2km và cao hơn 200m so với mực nước biển. Trong khi đó, đảo Krakatau “cha” có bán kính9 km và cao hơn 800m so với mực nước biển. “Đứa con của Krakatau” là miền đất hứa của nhiều nhà khoa học.

Hiện nay, quần đảo vẫn đón nhận một hệ sinh thái đa dạng, với hàng trăm loài động, thực vật khác nhau, phần lớn là nhờ khí hậu nhiệt đới. Quần đảo thuộc vườn quốc gia Ujung Kulon, được xem là di sản văn hóa thế giới do UNESCO xếp hạng.

Các nhà khoa học cho biết, Indonesia nằm ở vị trí gần nơi giao nhau của ba mảng lục địa liên tục xô đẩy nhau dưới áp lực khổng lồ nên đặc biệt dễ xảy ra động đất và phun trào núi lửa. Quốc đảo này có gần 130 núi lửa đang hoạt động, tạo thành một phần của “Vành đai Lửa”, vành móng ngựa tập trung hoạt động địa chấn dữ dội trải dài từ Nhật Bản qua Đông Nam Á và bao quanh lòng chảo Thái Bình Dương.

Sự kiện núi lửa Krakatau phun trào cũng là nguồn cảm hứng cho một trong những tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng nhất thế kỷ 19, đó là bức tranh “The Scream” (Tiếng thét) của Edvard Munch. Các nhà nhiên cứu tại Mỹ vào năm 2004 đã xác định địa điểm Edvard Munch đứng khi ông quan sát cảnh hoàng hôn kỳ lạ ở tận Oslo vào tháng 11/1883. Ông đã cảm nhận được một tiếng động lớn, dài như vô tận xé qua thiên nhiên trong lúc ngắm hoàng hôn. Đó là nguồn cảm hứng cho bức tranh ông vẽ 10 năm sau đó dù núi lửa Krakatau phun trào cách ông tới nửa vòng Trái đất.

Thành Trung
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Động đất Valdivia năm 1960 - “cơn thịnh nộ từ lòng đất” có sức tàn phá mạnh nhất trong lịch sử nhân loại

Trận động đất ở Chile năm 1960.
(PLVN) - Xảy ra vào năm 1960 tại thành phố Valdivia (Chile), trận động đất với cường độ lên tới 9,5 độ richter xảy ra trong khoảng 10 phút. Động đất gây sóng thần ảnh hưởng đến miền nam Chile, Hawaii, Nhật Bản, Philippines, miền đông New Zealand, đông nam Australia và quần đảo Aleutian. Tổng số người thiệt mạng từ trận động đất và sóng thần được công bố khoảng từ 1.000 - 7.000 người.

Trò lừa đảo lớn nhất Thung lũng Silicon

Elizabeth Holmes xuất hiện cùng cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton năm 2015.
(PLVN) - Sau hơn 4 tháng xét xử, bồi thẩm đoàn Mỹ hôm 3/1 đã buộc 4 tội danh đối với “hiện tượng” Elizabeth Holmes (người sáng lập và là Giám đốc điều hành công ty Theranos) liên quan âm mưu lừa đảo để lôi kéo các nhà đầu tư tham gia công ty khởi nghiệp chuyên về xét nghiệm máu.

Mostar - Thiên đường cổ tích chốn nhân gian

Cây cầu Stari Most - biểu tượng của Mostar.
(PLVN) - Người ta tìm đến Mostar vì nơi đây sở hữu phong cảnh đẹp như các câu chuyện trong cổ tích châu Âu, bình dị, yên bình khiến người người say đắm. Ngoài cảnh sắc thơ mộng ấy, Mostar còn mang trên mình một bề dày lịch sử phong phú nhưng cũng đầy đớn đau.

Vụ bé gái 16 tháng tuổi bị cặp đôi đồng giới giết hại: Mẹ ruột khóc oà vì được khoan hồng, mẹ kế cười khi nhận bản án

Thủ phạm Savannah Brockhill (trái) và Frankie Smith đều phủ nhận hành vi giết người hay gián tiếp gây ra cái chết của đứa trẻ.
(PLVN) - Bé gái Star Hobson (16 tháng tuổi) bị giết hại dã man tại chính căn nhà của mình ở một thị trấn tại Anh. Bản án cuối cùng đã được quyết định cho tội ác của cả mẹ ruột và người tình đồng giới. Thế nhưng, nỗi đau đớn, tiếc thương của cả xã hội thì vẫn còn đó.

Tòa chưa xử đã thắng

Một bức ảnh chụpVirginia Giuffre (giữa)và Hoàng tử Andrew năm 2011.
(PLVN) - Nước Anh hiện không thiếu chuyện gây ồn ào trên chính trường và trong xã hội mà lại thêm chuyện ồn ào mới.

Nhận thức về luật thời dịch bệnh

Tay vợt Novak Djokovic.
(PLVN) - Novak Djokovic (người Serbia) là tay vợt được xếp hạng số 1 trên thế giới, đồng nghĩa là người giàu có, nổi tiếng và có ảnh hưởng không hề nhỏ đối với con người ở nhiều nơi trên thế giới.

Đối thoại chưa đạt kết quả

Căng thẳng giữa Nga và NATO vẫn chưa hạ nhiệt.
(PLVN) - Không ngoài dự liệu của cả các bên liên quan lẫn bên ngoài, các cuộc đối thoại về an ninh được tiến hành giữa Mỹ và Nga ngày 10/1 và giữa Nga với NATO ngày 13/1 vừa qua đều không đưa lại kết quả đáng kể nào.

Cơ hội lớn của tổ chức nhỏ

Lực lượng gìn giữ hòa bình CSTO trong một cuộc tập trận ở Nga năm 2021.
(PLVN) - Chỉ vài ngày sau khi can thiệp quân sự vào Kazakhstan, lực lượng quân đội chung của Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể (CSTO) đã bắt đầu triệt thoái ra khỏi đất nước này. Tổng thống Nga Vladimir Putin đánh giá hoạt động quân sự này của tổ chức rất thành công khi giúp chính quyền Kazakhstan mau chóng vãn hồi an ninh và ổn định chính trị xã hội.

Khám phá nghề muối ngàn năm thăng trầm ở Tây Phi

Lạc đà là phương tiện chủ yếu vận chuyển muối qua sa mạc Sahara.
(PLVN) - Muối là một khoáng chất rất quan trọng đối với người dân Tây Phi kể từ thời cổ đại, thậm chí có thể được dùng để đổi vàng hay nô lệ. Do địa hình thiên nhiên ít mỏ khoảng sản tự nhiên, nguồn khoáng chất này được cung cấp chủ yếu thông qua những cuộc du hành của những thương nhân muối qua sa mạc Sahara rộng lớn.

Nam thanh niên thoát tội “giết người, cướp của” sau gần 10 năm đi tù oan chỉ vì lời thú tội mơ hồ của một gã say

 Ryan Ferguson,
(PLVN) - Chỉ với lời thú tội trong cơn say rượu của một người bạn mà Ryan Ferguson (sống tại thành phố Columbia, bang Missouri, Mỹ) đã bị buộc tội giết người, cướp của và bị tống giam khi mới tròn 20 tuổi. Gần 10 năm sau song sắt, cuộc đấu tranh không mệt mỏi đòi công lý của anh và gia đình cuối cùng cũng đã được đền đáp xứng đáng.

Những góc khuất sau cuộc chia tay đắt giá của Tiểu vương Dubai và Công chúa Jordan

Tiểu vương Dubai Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum và Công chúa Jordan Haya Bint Al Hussein ngày hai vợ chồng còn mặn nồng.
(PLVN) - Tòa án ở Anh giữa tháng 12 vừa qua đã công bố phán quyết yêu cầu Phó Tổng thống, Thủ tướng Các tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất (UAE) là Tiểu vương Dubai Sheikh Mohammed bin Rashid al Maktoum phải trả cho vợ cũ và các con tổng cộng gần 550 triệu bảng Anh (tương đương 730 triệu USD), đưa đây trở thành vụ dàn xếp ly hôn đắt giá nhất trong lịch sử Anh.

Câu chuyện về người tìm ra vaccine chấm dứt đại dịch đậu mùa

Bác sĩ Edward Jenner. (Ảnh: jennermuseum).
(PLVN) - Căn bệnh đậu mùa đã từng là nỗi sợ ám ảnh nhiều thế kỷ tại châu Âu, châu Á và thế giới. Cơn ác mộng đó chỉ thực sự chấm dứt hoàn toàn khi bác sĩ Edward Jenner đã dám làm cái việc bị cho là điên rồ khi lấy dịch từ vết thương của một bệnh nhân nhẹ, tiêm lên cánh tay cậu bé khỏe mạnh, từ đó phát minh ra vaccine (vắc-xin) giúp thế giới thoát khỏi đậu mùa.

Những mánh lới mới để nhập khẩu và tái chế rác thải bất hợp pháp ở Malaysia

Container chứa đầy rác thải nhựa ở Port Klang trước khi vận chuyển về nước xuất xứ.
(PLVN) - Vài năm trở lại đây, việc nhập khẩu rác thải nhựa bất hợp pháp độc hại, gây ô nhiễm không khí và ảnh hưởng đến sức khoẻ người dân trở thành vấn nạn nan giải tại Malaysia. Các đối tượng tái chế rác thải bất hợp pháp đã nghĩ ra nhiều mánh khóe hơn để lách luật, dấy lên những lo ngại về nguy cơ Malaysia bị biến thành bãi rác thế giới.

Jeffrey Epstein- gã tỷ phú bệnh hoạn gây rúng động nước Mỹ (kỳ 1)

Tỷ phú Jeffrey Epstein.
(PLVN) - Cho đến thời điểm này, vụ đại án về tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein vẫn gây chấn động mỗi khi nhắc đến. Vị tỷ phú này bị truy tố hai tội danh gồm cầm đầu đường dây mại dâm trẻ vị thành niên và âm mưu mại dâm trẻ vị thành niên. Tuy nhiên, khi mọi việc chưa ngã ngũ, vị tỷ phú này đã tử tự ngay trong tù và để lại phía sau hàng loạt bê bối khủng khiếp.