Số giờ làm việc, chủ đề tranh luận thế kỷ tại nước Pháp

(PLVN) - Cả trăm năm qua, chủ đề thời gian làm việc trong tuần vẫn luôn là tâm điểm thời sự trong các cuộc tranh luận ở nước Pháp.
Số giờ làm việc, chủ đề tranh luận thế kỷ tại nước Pháp Pháp là quốc gia có quy định hiếm hoi tuần làm việc 35 giờ

Vào đầu thế kỷ 19, một người công nhân phải làm việc từ 10-15 giờ mỗi ngày, chưa tính quãng thời gian di chuyển mất từ 2-3 giờ, phần lớn là đi bộ. Tiền lương dao động mạnh tùy theo vùng, ngành nghề, giới tính và tuổi tác. Nhưng không một văn bản pháp lý nào đưa ra các quy định lao động.

Phải đợi đến tận ngày 18/11/1814, mới có đạo luật quy định Chủ nhật và những ngày lễ công giáo là ngày nghỉ. Ngày 22/3/1841, Pháp ban hành quy định cấm doanh nghiệp có 20 lao động tuyển dụng trẻ em dưới 8 tuổi.

Thế rồi cuộc cách mạng 1848 xảy ra. Những người biểu tình đòi bầu cử theo phổ thông đầu phiếu đồng thời yêu cầu giảm giờ làm việc trong ngày: 10 giờ tại Paris và 11 giờ ở các tỉnh. Đến cuối thế kỷ XIX, số giờ làm việc với phụ nữ được giảm xuống còn có 11 giờ mỗi ngày. Cũng vào thời điểm này, công nhân bắt đầu đấu tranh đòi giảm giờ làm việc trong ngày còn 8 tiếng.

Rồi Thế chiến lần thứ nhất nổ ra. Cả một thế hệ trẻ Pháp ra chiến trường. Hòa bình trở lại, người lính lại khoác áo công nhân và tiếp tục lao vào cuộc chiến ngày làm việc 8 tiếng. Các cuộc đình công bùng phát tại nhiều nơi ở châu Âu và tiếng vang của cuộc cách mạng Nga 1917 đã thúc đẩy nhanh tiến trình bỏ phiếu thông qua dự luật nhằm tránh một cuộc khủng hoảng xã hội, thậm chí một cuộc cách mạng.

Ngày 23/4/1919, chính phủ thủ tướng Georges Clemenceau, tin vào những lợi ích kinh tế từ việc chia sẻ công việc, đã cho thông qua dự luật, giảm giờ làm việc mà không bị giảm tiền lương theo một nguyên tắc được gọi là “888” : Tám giờ làm việc, tám giờ nghỉ ngơi – giải trí, và tám giờ ngủ. Đạo luật được áp dụng cho mọi người làm công ăn lương.

Luật cũng quy định tổng số giờ làm việc trong tuần là 48 tiếng. Dự luật này được thông qua đã khẳng định vai trò hàng đầu của nghiệp đoàn CGT trong công cuộc đấu tranh bảo vệ quyền lợi của người lao động.

Mùa xuân năm 1936 sôi sục

Các cuộc đấu tranh tưởng chừng đã ngưng bỗng lại bùng lên ngay trước khi xảy ra Thế chiến thứ hai. Cuộc khủng hoảng chứng khoán năm 1929 mang lại cơ hội cho liên minh cánh tả Pháp lên cầm quyền. “Chúng tôi muốn mang lại cho nước Pháp cần cù sự tự tin vào chính bản thân mình”. Câu nói này đã đưa lãnh đạo đảng Xã hội Pháp, Leon Blum ứng cử viên liên minh cánh tả Mặt trận Dân tộc trở thành thủ tướng nước Pháp vào tháng 4/1936.

Niềm vui chưa trọn, chính phủ còn chưa kịp thành lập, các cuộc đình công nổ ra trên khắp cả nước. Trong vòng hai tháng 5-6/1936, hai triệu công nhân đã ồ ạt xuống đường. Lần đầu tiên trong lịch sử, công nhân chiếm lĩnh các nhà xưởng đòi tăng lương trong bối cảnh kinh tế khủng hoảng.  

Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử, đại diện công đoàn đối thoại trực tiếp với giới chủ dưới sự chủ trì của chính phủ. Một lần nữa để hạ nhiệt căng thẳng xã hội, chính phủ Blum buộc phải thông qua một loạt các cải cách xã hội ngoại lệ có thể được tóm gọn trong một thông báo như sau:  “Lương của công nhân được tăng, từ 80 xu lên 3 franc mỗi giờ. Các ngày đình công vẫn được trả lương toàn bộ. Và chúng ta đã đạt được một thỏa thuận tập thể, quy chế đại diện của công nhân, mỗi tuần làm việc 40 giờ, mỗi năm có 15 ngày nghỉ được trả lương, áp dụng cho tất cả mọi người”.

Một cách cụ thể: Người lao động được hai tuần nghỉ phép có lương và Tuần làm việc 40 giờ nhưng lương vẫn giữ nguyên, tức làm 40 tiếng nhưng trả lương 48 giờ. 

Thế nhưng, đến năm 1938, chính phủ Mặt trận Dân tộc tan rã. Chính phủ mới được thành lập đã xóa bỏ nhiều thành quả đạt được, quay trở lại với tuần làm việc 48 giờ trong vòng ba năm, để rồi sau đó tuần 60 tiếng được áp dụng rộng rãi. Hàng ngàn công nhân thành viên nghiệp đoàn bị sa thải, đặt dấu chấm hết cho một giai đoạn “tươi đẹp” ngắn ngủi.

Ngay sau khi Thế chiến lần hai kết thúc, chính phủ tướng De Gaulle xóa bỏ các văn bản thời Vichy, trở lại với thời gian làm việc 40 giờ/tuần. Nhưng đồng thời giới chủ được vượt quá thời gian quy định “để tăng năng suất” với điều kiện không vượt quá 48 tiếng/tuần và tăng thêm 50% lương.

Dù rằng người lao động được tăng thêm số ngày nghỉ phép, ba tuần trong năm theo điều luật ban hành năm 1956, nhưng không vì thế mà các cuộc đấu tranh công nhân đòi giảm giờ bị suy giảm. Cuộc nổi dậy của phong trào sinh viên và nhất là các cuộc biểu tình của công nhân năm 1968 đòi giảm giờ làm việc trong tuần dẫn đến việc ký kết thỏa thuận Grenelle giữa các nghiệp đoàn và chính phủ ngày 7/6/1968. Tuy không làm giảm số giờ làm việc trong tuần nhưng cho phép tăng mức lương cơ bản và được bốn tuần nghỉ phép có trả lương.

Điều đó không làm chùn bước đòi hỏi giảm số giờ làm việc. ““Tôi làm việc 45 giờ/tuần. Nếu bớt được ba giờ thì đỡ quá, tôi có thêm nhiều giờ để giải trí nhưng nếu họ giảm hẳn đi một ngày thì tốt hơn nữa”. Công nhân thứ hai: “Chế độ làm việc mỗi tuần 40 giờ sẽ cho phép tôi có thời gian để làm thêm nhiều hơn, ngoài ra, tôi sẽ sớm được nghỉ hưu, điều này cho phép tôi tiến hành sửa sang lại cái nhà bé nhỏ của tôi””, hai công nhân trả lời một tờ báo thời ấy.

Năm 1972, nghiệp đoàn, chính phủ và giới chủ đạt được đồng thuận bớt số giờ lao động trong ngành luyện kim từ 45 xuống còn 42 rồi 40 giờ.

Lá bài chính trị ưa thích  

Chính sách xã hội “giảm giờ làm việc nhưng không giảm lương” của Leon Blum sau này được nhiều chính khách cánh tả tiếp nối. Trong một cuộc vận động tranh cử tổng thống năm 1981, François Mitterand, ứng viên đảng Xã hội, đã dùng chiêu bài cũ 1936. Trong số 110 đề nghị của ông, có đề xuất giảm giờ làm việc xuống còn có 35 giờ.

“Tôi muốn người lao động làm việc 35 giờ mỗi tuần, để chia sẻ công việc mà không bị giảm lương, qua đó, các doanh nghiệp phải thúc đẩy sản xuất và nâng cao năng suất, có thêm thu nhập và như vậy sẽ  tuyển dụng thêm nhân công để doanh nghiệp tiếp tục hoạt động”.

Ngày 10/5/1981, François Mitterand đắc cử tổng thống. Các cuộc thương lượng về việc giảm số giờ làm việc trong tuần đã được khởi động vào trung tuần tháng 7 cùng năm.  Trước khi bước vào cuộc thương thuyết, ông Henri Krasucki đại diện công đoàn CGT cho biết:

“Câu hỏi của Tổng liên đoàn những người lao động Pháp (CGT), như sau : Chúng ta hiện có khoảng gần hai triệu người thất nghiệp. Do vậy, cần phải có biện pháp đầu tiên là giảm đáng kể thời gian lao động để có thể tạo ra thêm việc làm. Và cũng phải có những bảo đảm, các biện pháp đi kèm để có thể thật sự tạo ra các việc làm mới. Do vậy, chúng tôi nhấn mạnh là trong giai đoạn đầu tiên, cần áp dụng chế độ làm việc 38 giờ mỗi tuần, đối với những ngành nghề nặng nhọc là 35 giờ mỗi tuần”.

Vào thời điểm này, người ta bắt đầu nghi ngờ về hiệu quả sản xuất và kinh tế của chính sách giảm giờ làm việc. Do các cuộc thương lượng với các nghiệp đoàn vẫn bị dậm chân tại chỗ, tổng thống Mitterand ban hành sắc lệnh áp đặt luật mới quy định số giờ làm việc trong tuần là 39 giờ nhưng trả lương 40 giờ. Đồng thời tăng số tuần nghỉ phép có trả lương từ 4 lên 5 tuần.

Nếu như lời hứa tuần làm việc 35 giờ của vị tổng thống đảng Xã hội đầu tiên bị tạm gác qua một bên, thì cam kết này lại được ông Lionel Jospin, thuộc đảng Xã hội trong cuộc vận động tranh cử quốc hội năm 1997 một lần nữa đem ra sử dụng. “Giảm giờ làm việc mà lương không bị giảm vừa là một sự tiến bộ kinh tế, có thể tạo ra nhiều việc làm, vừa là một tiến bộ xã hội”, ông Lionel Jospin phát biểu trước Quốc hội ngày 19/06/1997 trong cương vị thủ tướng chính phủ.

Lời cam kết này đã được Bộ trưởng Lao động thời ấy là bà Martine Aubry thực hiện qua đạo luật Aubry 1 thông qua năm 1998. Theo đó, tổng số giờ làm việc trong tuần của người lao động là 35 giờ nhưng vẫn hưởng lương như làm việc 39 giờ. Ngược lại, giới doanh nghiệp cũng được giảm bớt phần đóng góp xã hội.

“Tuần làm việc 35 giờ”: Một tiến bộ xã hội hay là chiếc bẫy kìm hãm kinh tế ? Đây là câu hỏi gây nhiều tranh cãi nhất hiện nay. Theo nhận định của giới chuyên gia, luật “35 giờ” không tạo ra việc làm cũng không làm giảm thất nghiệp một cách bền vững. Nhiều chuyên gia kinh tế chỉ trích quy định “35 giờ” đã làm suy yếu tính cạnh tranh của nước Pháp.

Trong bối cảnh thất nghiệp không suy giảm, tổng thống Pháp Emmanuel Macron hiện nay muốn làm điều ngược lại: Bớt một ngày nghỉ lễ và bỏ quy định “35 giờ” nhằm cải thiện tính cạnh tranh cho các doanh nghiệp Pháp. Vấn đề đặt ra là người dân Pháp 20 năm qua đã quen với quy định có một không hai trên thế giới này, liệu họ có chấp nhận từ bỏ quy định đó hay không ? Theo một thăm dò mới nhất, 54% số người dân Pháp được hỏi cho biết không đồng tình với ý định nguyên tắc “Làm việc nhiều hơn” của tổng thống Pháp.

Kim Tuyến (tổng hợp)
Loading...

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ngành công nghiệp ô tô: Cần đòn bẩy mạnh mẽ từ chính sách

Ngành công nghiệp ô tô: Cần đòn bẩy mạnh mẽ từ chính sách
(PLVN) - Hiện nay, áp lực cạnh tranh sản xuất, tiêu thụ xe ô tô của Việt Nam với các nước trong khu vực là rất lớn và trực tiếp. Theo các chuyên gia, nếu công nghiệp hỗ trợ không phát triển, chỉ quen với nhập linh kiện về lắp ráp, ngành công nghiệp ô tô sẽ khó tồn tại. Vì vậy, để ngành công nghiệp ô tô thực sự phát triển, Việt Nam cần có nhiều chính sách hỗ trợ và thúc đẩy hơn nữa.
Loading...
Thủ tướng tiếp tập đoàn đầu tư tài chính lớn nhất Nhật Bản

Thủ tướng tiếp tập đoàn đầu tư tài chính lớn nhất Nhật Bản

(PLVN) -Trong khuôn khổ chuyến thăm Nhật Bản dự Lễ đăng quang của Nhà Vua Naruhito, chiều 22/10, tại Thủ đô Tokyo, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp ông Masayoshi Son, Tổng Giám đốc Tập đoàn Softbank - tập đoàn đầu tư tài chính lớn nhất Nhật Bản với phạm vi đầu tư, kinh doanh trên toàn thế giới.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nói gì vụ nữ sinh lớp 8 bị quây đánh?

Bộ Giáo dục và Đào tạo nói gì vụ nữ sinh lớp 8 bị quây đánh?
(PLVN) -Bộ đã đề nghị Sở vào cuộc đề nghị Công an  làm rõ nguyên nhân vụ việc, hành vi đánh nhau của học sinh, thái độ không can ngăn và hành vi quay clip, phát tán lên mạng xã hội của một số học sinh liên quan- ông  Bùi Văn Linh - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Chính trị và Công tác học sinh, sinh viên cho biết

Phó Chủ tịch Đỗ Trùng Dương HBC - VCCI đồng hành chuỗi sự kiện Doanh nhân Việt 2019

Phó Chủ tịch Đỗ Trùng Dương HBC - VCCI đồng hành chuỗi sự kiện Doanh nhân Việt 2019
(PLVN) - Vừa qua, chuỗi sự kiện kỷ niệm được cầm cân nảy mực bởi Hội đồng Doanh nghiệp và Nhà đầu tư tại TPHCM - đại diện Phó Chủ tịch Đỗ Trùng Dương HBC - VCCI đã diễn ra thành công với sự hân hoan, phấn khởi của cộng đồng doanh nhân Việt trên khắp cả nước về hội tụ tại 3 chủ điểm chính: Gala Tết doanh nhân (đêm 4/10/2019) - Diễn đàn Doanh nhân Việt Nam (5/10/2019) diễn ra tại TP Đà Nẵng và Hội nghị Xúc tiến đầu tư và thương mại của hội đồng HBC với Hội Doanh Nhân Trẻ Tỉnh Bình Định (6/10/2019) diễn ra tại TP Quy Nhơn.

Công ty Vĩnh Hưng cảnh báo người dân cảnh giác dự án của đơn vị bị rao bán trên mạng

Công ty Vĩnh Hưng cảnh báo người dân cảnh giác dự án của đơn vị bị rao bán trên mạng
(PLVN) -Ngày 22/10, Công ty Cổ phần đầu tư phát triển hạ tầng và đô thị Vĩnh Hưng (“Công ty Vĩnh Hưng”) phát đi thông tin cảnh báo người dân cần cảnh giác với các thông tin không chính thống xuất hiện trên một số các trang mạng liên quan đến việc giới thiệu sản phẩm, tham gia các giao dịch, ký các hợp đồng mua bán, hợp đồng đặt cọc với các sản phẩm của Dự án do Công ty Vĩnh Hưng làm chủ đầu tư.
Sắp có thành phố đầu tiên thuộc tỉnh Đắk Nông

Sắp có thành phố đầu tiên thuộc tỉnh Đắk Nông

(PLVN) - Đắk Nông là tỉnh cuối cùng chưa có thành phố thuộc tỉnh, do đó, việc thành lập thành phố thuộc tỉnh là rất cần thiết trong điều kiện hiện nay, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống, vật chất và tinh thần của người dân và củng cố tốt quốc phòng, an ninh của tỉnh và khu vực Nam Tây Nguyên.

Tăng cường các quy định tích cực bảo vệ quyền con người

Tăng cường các quy định tích cực bảo vệ quyền con người
(PLVN) -Ngày 22/10, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội thảo “Bảo vệ quyền con người trong pháp luật hình sự hiện nay” cho công chức, viên chức trẻ có trình độ chuyên môn sâu của Bộ. Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Phan Thị Hồng Hà và Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính Lê Thị Vân Anh chủ trì Hội thảo.
Hà Nội khẳng định nguồn nước sạch sông Đà đã an toàn để người dân ăn uống

Hà Nội khẳng định nguồn nước sạch sông Đà đã an toàn để người dân ăn uống

(PLVN) - Tại Hội nghị giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội tổ chức chiều nay (22/10), Chánh văn phòng UBND TP Hà Nội Vũ Đăng Định khẳng định, đến nay, nguồn nước sạch sông Đà đã an toàn, đảm bảo các tiêu chí theo quy chuẩn QCVN 01:2019/BYT của Bộ Y tế để người dân sử dụng vào mục đích sinh hoạt, ăn uống.