Huyền bí cổ lễ ở miền đất bị đồn thổi 'lắm Thần nhiều ma”.

(PLVN) - Vốn là nơi có nhiều huyền tích nên chuyện tâm linh của dân biển Di Điềm (Thái Thụy, Thái Bình) cũng nhiều lệ tục linh thiêng. Trong đó tục “Tống ôn” là cổ lễ lâu đời, mang đậm màu sắc huyền bí của vùng biển xưa nay được đồn thổi là “lắm Thần nhiều ma”.
Huyền bí cổ lễ ở miền đất bị đồn thổi 'lắm Thần nhiều ma”. Thuyền Long chu là nghi trượng quan trọng trong lễ Tống ôn.

Tống ôn, tống dịch

Diêm Điền ngày nay là một thị trấn của huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. Diêm Điền cũng là tên của một cửa biển nổi tiếng một thời. Vào thời Trần có tên  Đại Toàn. Cùng với cửa Đại Bàng, Cửa biển này là một lối ra của sông Hóa và Thái Bình đổ ra biển lớn. Cách đây hơn 700 năm, quân dân nhà Trần đã lập vùng chiến sự nơi đây để chống giặc Nguyên  Mông lần thứ ba.

Đặc biệt, khắp các vùng dân cư Diêm Điền gắn với những huyền tích về Lý Bí (vua Lý Nam Đế), bà chúa muối, thần cá Voi…Bên cạnh đó, những nghi lễ linh thiêng của người dân biển cùng với các lớp lang huyền tích đã tạo nên bầu không khí cổ sử hiếm có cho vùng biển nơi đây.

Trong những ngày tháng 4 (âm lịch), khắp các xóm, làng tại vùng biển Diêm Điền đều nhộn nhịp tổ chức các lễ “tiễn thuyền” – một nghi lễ đặc trưng của các cư dân trên biển. Từ khắp các mái đình, mái chùa, ngã ba biển nơi đây lúc nào cũng nhộn nhịp người chuẩn bị cho các nghi lễ chính của lễ Tống ôn, tống dịch hay còn được gọi lễ tiễn long chu (tục gọi là tiễn tàu).

Lễ thỉnh Thánh có vai trò xin giấy thông thành từ Thần linh trước lúc Tống ôn.

Tục Tống ôn là một tục lệ có từ lâu đời và được duy trì cho đến ngày nay của người dân Diêm Điền. Theo nghĩa đen, tống là tiễn đi, xua đi, ôn là dịch bệnh. Tống ôn nghĩa là tống tiễn và xua đuổi đi những dịch bệnh tai ương. Hiểu một cách rộng hơn Tống ôn là tống tiễn, xua đuổi những điều không may mắn, tai ương trong quá trình sinh sống và lao động trên biển của cộng đồng dân cư nơi đây. 

Ngoài việc tống tiễn những điều không may mắn, bệnh tật, tục lệ này còn thể hiện mong cầu của người dân về sự bình an khi đi biển, tống khứ những xui rủi để đón nhận điều tốt lành cho những chuyến ra khơi.

“Phàm trần ai tỏ sự tiên”

Xưa dân gian có câu: “Phàm trần ai tỏ sự tiên” nên chuyện sinh hoạt tâm linh của người dân đi biển Diêm Điền cũng đầy ẩn ý, sâu xa. Vốn là miền dân cư biển, nhưng cũng giáp những khu vực văn hóa miền đồng bằng nên đời sống văn hóa – tâm linh của ngư dân rất phong phú. Đó là sự hòa quyện giữa tín ngưỡng biển cả và các nghi thức đồng bằng tạo nên nét riêng biệt.

Có mặt tại đình Các Đông (thờ Lý Nam Đế) – ngôi đình làng biển cổ kính, rêu phong đã rộn rã tiếng “cốc cốc, cheng cheng” của chuông mõ để “kiều thỉnh” thần linh. Người dân chia theo các Hối ( mỗi hối tương đương một xóm) chuẩn bị cho lễ Tống ôn của làng.

Trong mỗi gia đình họ sẽ chuẩn bị những “hình nhân” bằng giấy tương đương với số người trong nhà, mỗi bộ mã có giấy sớ, tiền âm và gạo muối. Người dân cho biết, họ quan niệm những hình nhân này sẽ mang đi những điều không may mắn của gia đình theo thuyền mã mà đi. 

Nghi trượng quan trọng nhất, bắt buộc phải có là chiếc thuyền ( lệ gọi là long chu). Vì là phương tiện chịu trách nhiệm chuyên chở những “ôn dịch” của làng ra biển nên được làm rất cẩn thận. Các cụ cao niên đã tự làm chiếc long chu này từ một tuần trước khi lễ được tổ chức. Kích thước của thuyền thường từ 2,1m - 3,5m (kích thước con thuyền tùy từng năm, nếu năm đó kinh tế khá giả thì làm to, nếu không thì nhỏ hơn).  

Khung thuyền được đan bằng tre và dán đủ các loại giấy mã màu sắc như một chiếc thuyền thật với đủ các cờ, lọng, súng thần công, chiêng, trống…Đặc biệt không thể thiếu là các hình nhân: quan lại, binh lính, tùy tùng…Ngoài ra, còn thuyền nhỏ chở hình nhân của người dân trong các hối gửi đến tống tiễn.

Nhượng ôn bằng các lễ vật giản dị từ chính tay ngư dân làm ra.

Trước buổi tiến thuyền 1 ngày, các trưởng hối là các thầy cúng, thanh đồng dẫn các gia đình đến đền Mẫu Các Đông lễ Thánh. Các hình nhân thế mạng của mỗi hộ được chuẩn bị sẵn, chất đầy một góc đền. Trưởng hối sẽ “ngồi đồng” thỉnh các vị Thánh về chứng các hình nhân bằng mã. 

Chiều hôm diễn ra lễ “Tống ôn”, đình Đông Các đã tấp nập người dân trong các hối đến chuẩn bị. Hầu hết, các lễ tiến thuyền đều được làm tại đình hoặc đền vì người dân cho rằng nơi đây có thể gần nhất với các vị Thánh, Thần tối uy và linh thiêng. 

Diễn trình của lễ Tống ôn gồm 2 giai đoạn, thể hiện ở 2 lễ là nhượng ôn (lễ khao mời các ôn hoàng dịch lệ còn được gọi là lễ khao thuyền) và lễ Tống ôn (lễ tống đi những ôn hoàng dịch lệ, những nhớp nhúa, tai ương bệnh tật trong làng).

Các nghi thức chính thức diễn ra chính là lúc cả đình Các Đông chỉ có tiếng hát mộc của cụ hát văn, tiếng mõ, tiếng chuông lúc thỉnh Thánh. Năm nay, thanh đồng Vũ Đức Chất được người làng tín nhiệm cho việc ngồi đồng kiều thỉnh các vị Thánh, Thần giáng xuống đàn lễ.

Qua tấm vải điều đỏ thắm, cậu Chất “đảo đồng”, những người dân cạnh  lâm râm khấn nguyện, họ cho rằng khoảnh khắc cậu đồng trùm khăn là lúc họ đang thỉnh Thần linh giáng về. Trong làn hương trầm, cậu đồng Chất lắc lư theo tiếng hát văn mộc mạc và làm những nghi lễ quan trọng. 

Đầu tiên là “bóng” Đức Đại Vương Trần Hưng Đạo giáng đồng đầu tiên, dưới lớp áo bào đỏ lộng lẫy, cậu đồng Chất thể hiện sự uy nghiêm của vị Tướng về phê chuẩn sớ, lễ vật của người dân. Dưới “hình tướng” Thánh Trần, cậu đồng xin lệnh, sổ thông hành (sổ hành trình) để lên làm lễ nhượng ôn (người dân nơi đây còn gọi là lễ khao tàu) tại phủ Mẫu của làng. Ngoài ra, còn có giá Quan sát hải (theo các cụ ở địa phương cho biết có một quy định đó là: quan sát hải sẽ chịu trách nhiệm khao tàu năm lẻ, còn quan giám sát là năm chẵn).

Người dân khấn vái để cầu xua đi những xui xẻo và mong những điều tốt lành.

Sau khi xin được lệnh, sổ hành trình thì đồng quan sẽ đốt một bó hương to và chạy về phủ mẫu của chùa Đót Tiên làm lễ nhượng ôn. Cùng lúc đó, chuông chùa và phủ mẫu cùng vang lên, chính thức báo cho cả làng cùng biết về lễ nhượng ôn. Người dân Các Đông chuẩn bị nhiều lễ vật như: mã, hoa quả, bánh kẹo, chè, cháo…để cho lễ khoa thuyền. Họ quan niệm về sự chia sẻ cho các chúng sinh trước khi tiễn họ về biển. 

Tại xã Thái Thụy đa số đều thực hiện nghi lễ “Tống ôn” tại cửa biển Diêm Điền. Đúng 17h, sau khi đồng quan thỉnh Thánh “giáng”, phê sớ điệp, lễ vật, “khai tâm, nhĩ, nhãn cho hình nhân và thuyền là chuẩn bị cho khoảnh khắc tiễn thuyền. Bốn trai đinh  được chọn sẽ khiêng thuyền mã, bắt đầu chạy quanh làng và sau đó thuyền sẽ chạy ra cửa biển Diêm Điền. Đến biển - nơi định địa điểm tống tiễn, đám người khiêng Long Chu chạy ào xuống; trên bờ, chiêng đánh liên hồi kỳ trận. 

Mồi lửa, bè Long Chu được tống ra thật xa; dân làng khấn vái, họ thực sự an tâm và phấn chấn khi thấy thuyền cháy hết cùng hình nhân và muối gạo. Lễ Tống ôn đến đây hoàn tất. 

Qua hồi “Tống ôn” chu viên, các lão ngư cho biết, lễ Tống ôn ngày nay đã giảm nhiều chi tiết, nhưng đa số vẫn giữ các nét cổ. Cho đến nay, lễ Tống ôn vẫn giữ một vai trò rất quan trọng trong đời sống của ngư dân Diêm Điền – Thái Bình. Các lễ thức độc đáo, liêng thiêng vẫn được giữ gìn. Bởi lẽ không chỉ làm giàu có thêm đời sống tâm linh người dân biển mà còn là mục đích “phấn đấu” cho một cuộc sống ngư nghiệp phồn vinh và bình yên. 

Tuệ Minh
Cùng chuyên mục
Hà Nội kiên quyết tạm đình chỉ hoạt động các cơ sở chưa đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy

Hà Nội kiên quyết tạm đình chỉ hoạt động các cơ sở chưa đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy

(PLVN) - Thông tin trên được Thượng tá Phạm Trung Hiếu – Trưởng phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Công an TP Hà Nội – đưa ra khi thông tin về công tác phòng chống cháy, nổ 8 tháng đầu năm tại Hội nghị giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội tổ chức chiều 22/9.

Đọc thêm

Hà Nội kiên quyết tạm đình chỉ hoạt động các cơ sở chưa đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy

Hà Nội kiên quyết tạm đình chỉ hoạt động các cơ sở chưa đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy
(PLVN) - Thông tin trên được Thượng tá Phạm Trung Hiếu – Trưởng phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Công an TP Hà Nội – đưa ra khi thông tin về công tác phòng chống cháy, nổ 8 tháng đầu năm tại Hội nghị giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội tổ chức chiều 22/9.

Ảnh cưới “lệch chuẩn” - góc nhìn đạo đức, pháp luật

Ảnh cưới “lệch chuẩn” - góc nhìn đạo đức, pháp luật
(PLVN) - Ngả giường chiếu giữa chốn đông người, khỏa thân ở nơi danh lam thắng cảnh, sẵn sàng đối mặt với “tử thần” để có bộ ảnh cưới để đời... Nhiều người lo ngại, nếu cơ quan chức năng không mạnh tay xử phạt thì thời gian tới sẽ còn nhiều cô dâu, chú rể không màng tới việc vi phạm pháp luật, vi phạm thuần phong mỹ tục vì những bộ ảnh cưới “lệch chuẩn”.

Hơn 1 triệu sáng kiến, giải pháp kỹ thuật, làm lợi gần 200.000 tỷ đồng trong 5 năm

Hơn 1 triệu sáng kiến, giải pháp kỹ thuật, làm lợi gần 200.000 tỷ đồng trong 5 năm
(PLVN) - Tại buổi họp báo thông tin về Đại hội thi đua yêu nước trong công nhân viên chức lao động toàn quốc lần thứ X (Đại hội), ông Nguyễn Văn Toản - Phó Trưởng ban phụ trách Ban Kinh tế - xã hội và Thi đua - khen thưởng Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, Đại hội sẽ diễn ra vào ngày 28/9 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo, thi đua thúc đẩy năng suất lao động, phát triển bền vững đất nước”.
Lạc bước đến thiên đường hàng điện tử gắn mác “xách tay” ở TP HCM: Kỳ 1 - "Mua bao nhiêu cũng có", trừ hoá đơn

Lạc bước đến thiên đường hàng điện tử gắn mác “xách tay” ở TP HCM: Kỳ 1 - "Mua bao nhiêu cũng có", trừ hoá đơn

(PLVN) - Đánh vào xu hướng  hàng ngoại và chạy theo trào lưu “bắt kịp thời đại” về mặt hàng điện tử cao cấp, nhiều chiếc điện thoại cao cấp được gắn mác “xách tay” với xuất xứ từ Mỹ, Singapore, Nhật Bản… được ngang nhiên bày bán nhiều nơi, số lượng bao nhiêu cũng có, luôn sẵn sàng cung cấp cho quý dân chơi của nghành hàng công nghệ.

Diễn biến vụ kiện 10 năm tranh chấp hợp đồng thuê đất tại TP HCM: Nhận định “bất ngờ” của TAND quận 1

Diễn biến vụ kiện 10 năm tranh chấp hợp đồng thuê đất tại TP HCM: Nhận định “bất ngờ” của TAND quận 1
(PLVN) - Theo nhận định của TAND quận 1: “Các văn bản như trả lời của Tổng cục Quản lý đất đai, Bản án dân sự phúc thẩm, quyết định cho thuê của UBND quận 1, xác nhận của Ban Tôn giáo - Dân tộc không phải là giấy tờ thay thế giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở, nên không thể được dùng để ký kết hợp đồng thuê và được công chứng”.
Sử dụng trí tuệ nhân tạo khai thác dầu khí

Sử dụng trí tuệ nhân tạo khai thác dầu khí

(PLVN) - Một khảo sát mới đây cho thấy, hơn 90% các công ty dầu khí trên thế giới đã đầu tư hoặc có kế hoạch đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong tương lai gần. Theo đó, robot với ứng dụng AI là lĩnh vực được quan tâm đặc biệt, nhằm hạn chế tình trạng con người phải làm việc trong điều kiện nguy hiểm để tìm dầu.

Giáo dục cần tiền và vì tiền?

Giáo dục cần tiền và vì tiền?
(PLVN) - “Học phí thấp thì không thể đòi hỏi chất lượng sinh viên cao” – mệnh đề này dường như đã tỏ ra đúng trong nhiều lĩnh vực giáo dục, dù năm học mới bắt đầu được 3 tuần.

Vụ “cướp tài sản” tại Hà Nội: Bị hại có thực sự mất khả năng chống cự?

Vụ “cướp tài sản” tại Hà Nội: Bị hại có thực sự mất khả năng chống cự?
(PLVN) - Do không thực hiện đúng lời hứa trả tiền để quan hệ tình dục, anh H.P.Đ đã bị 4 đối tượng dụ đến một nhà nghỉ rồi đòi tiền. Cho rằng các đối tượng này đã có hành vi dùng vũ lực để chiếm đoạt tiền, điện thoại, xe máy của anh Đ, các cơ quan tiến hành tố tụng quận Hai Bà Trưng (Hà Nội) đã khởi tố, truy tố và xét xử 4 bị cáo về tội “Cướp tài sản”. Trong khi đó, các luật sư (LS) bào chữa thì cho rằng cần phải làm rõ nhiều tình tiết quan trọng vì có dấu hiệu oan sai.

Hơn 20.000 người cách ly chống dịch

Hơn 20.000 người cách ly chống dịch
(PLVN) - Bản tin 6h sáng ngày 23/9 của Ban chỉ đạo quốc gia phòng, chống dịch Covid-19 cho biết không có ca mắc mới COVID-19. Đặc biệt, đến nay cũng đã 21 ngày, Việt Nam không ghi nhận ca mắc ở cộng đồng.

200 thủ tục hành chính kết nối Cơ chế một cửa quốc gia

200 thủ tục hành chính kết nối Cơ chế một cửa quốc gia
(PLVN) - Ngày 22/9, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh - Chủ tịch Ủy ban Chỉ đạo quốc gia về Cơ chế một cửa ASEAN (ASW), Cơ chế một cửa quốc gia (NSW) và tạo thuận lợi thương mại (Ủy ban 1899) - chủ trì phiên họp lần thứ 7 của Ủy ban.
Đại hội đại biểu Đảng bộ Bà Rịa – Vũng Tàu lần thứ VII: Tiếp tục đẩy mạnh kinh tế biển

Đại hội đại biểu Đảng bộ Bà Rịa – Vũng Tàu lần thứ VII: Tiếp tục đẩy mạnh kinh tế biển

(PLVN) - Ngày mai (24/9), Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu  lần thứ VII, nhiệm kỳ 2020-2025 sẽ chính thức khai mạc. Một trong những quan điểm, định hướng lớn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong nhiệm kỳ tới là tiếp tục phát triển mạnh kinh tế biển.

Diễn biến Vụ bé gái 13 tuổi tổn hại 42% sức khỏe khi đi nâng mũi tại Yên Bái: Viện kiểm sát nhân dân giữ nguyên Quyết định không khởi tố vụ án

Diễn biến Vụ bé gái 13 tuổi tổn hại 42% sức khỏe khi đi nâng mũi tại Yên Bái: Viện kiểm sát nhân dân giữ nguyên Quyết định không khởi tố vụ án
(PLVN) - Liên quan tới vụ việc bé gái 13 tuổi bị tổn hại 42% sức khỏe khi đi nâng mũi tại Spa thẩm mỹ “Zô Beauty Center”, trong quyết định giải quyết khiếu nại lần 2 mà Viện KSND tỉnh Yên Bái vừa công bố, cơ quan này yêu cầu Viện KSND cấp dưới rút kinh nghiệm trong giải quyết khiếu nại nhưng đưa ra quan điểm giữ nguyên quyết định không khởi tố vụ án mà CQĐT Công an Thị xã Nghĩa Lộ đã ban hành trước đó.

“Gỡ nút” vì tăng trưởng

“Gỡ nút” vì tăng trưởng
(PLVN) - Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa có Văn bản 1259/TTg-KTTH chỉ đạo các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tiêu dùng và đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công. Trong các khó khăn cần “tháo gỡ” có hành lang pháp lý, cả trước mắt và lâu dài.
Vén màn bi kịch của nàng dâu trong “đế chế” Samsung

Vén màn bi kịch của nàng dâu trong “đế chế” Samsung

(PLVN) - Từ lâu, việc làm con dâu trong một gia đình tài phiệt không phải ước mơ của riêng cô gái nào. Tuy nhiên, cuộc đời của Á hậu Hàn Quốc Go Hyun Jung vào thời điểm tuổi 24 rực rỡ nhất, thành công và quyền lực nhất tưởng rằng sẽ khép lại như một câu chuyện cổ tích đẹp đẽ nhưng trớ trêu, đó lại là khởi đầu của chuỗi địa ngục trong đời.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬