Đến Kỳ Ninh nghe chuyện ngôi đền thờ người vợ hiền, vợ giỏi

(PLVN) - Đền thờ Chế thắng Phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu vốn nổi tiếng là địa chỉ văn hóa linh thiêng với người dân Hà Tĩnh. Tồn tại đã hơn 6 thế kỉ, hiện đây không chỉ là nơi để người dân tới dâng hương cầu lễ mà còn trở thành địa chỉ du lịch tâm linh hút khách. 
Đến Kỳ Ninh nghe chuyện ngôi đền thờ người vợ hiền, vợ giỏi Ngôi đền nằm trầm mặc, cổ kính nhưng mang đầy âm hưởng linh thiêng nơi cửa biển

Chuyện bà cung phi tài sắc vẹn toàn…

Cách thành phố Hà Tĩnh chừng 50km về phía Nam, người dân Hà Tĩnh không ai  chưa từng biết đến đền thờ Chế thắng Phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu, hay còn gọi với tên khác là đền Bà Hải. Ngôi “đền thiêng nơi cửa biển” nằm uy nghi, trầm mặc trên nền cát pha, quay mặt về hướng đông nam, nơi nhìn ra sẽ thấy được mây núi biển trời giao thoa, hòa hợp.

Thuộc xã Kỳ Ninh, huyện Kỳ Anh – vùng đất khai sơ nổi tiếng với nhiều kỳ tài của Hà Tĩnh, đây là nơi thờ phụng bà Nguyễn Thị Bích Châu, cung phi của Vua Trần Duệ Tông (1337 – 1377). Người đời biết đến bà với sắc đẹp vẹn toàn, tài trí thông tuệ, là người phụ nữ có chí khí với quốc gia, đất nước cho đến lúc hy sinh.

Truyền thuyết kể rằng, Bà Hải tên thật là Nguyễn Cơ, tự Bích Châu, quê ở xã Bảo Lộc, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Trong các bộ sử tuyệt nhiên lại không có tên của vị cung phi này. Nhưng trong các áng văn chương và truyền ngôn, bà là con gái đại thần Nguyễn tướng công, một vị quan rất mực thanh liêm và bà Phạm phu nhân. Năm 40 tuổi mới sinh con, ông bà rất đỗi vui mừng coi con như ngọc, như châu, ngày đêm nâng niu, cho nên đặt tên là Bích Châu. 

Từ nhỏ cho đến khi trưởng thành, nàng Bích Châu được cha mẹ săn sóc, dạy dỗ chu đáo về văn chương, đạo lý và được cậu là một võ tướng dạy võ thuật, cung kiếm. Vốn có nhan sắc, nên nàng sớm trở thành người văn võ toàn tài. Đến năm Long Khánh thứ nhất (1373) nàng được Vua Trần Duệ Tông tuyển làm cung phi.

Sách “Truyền kỳ tân phả” của Đoàn Thị Điểm chép lại câu chuyện: “Dịp rằm tháng 8 năm nọ, nhà vua thấy mọi người đi lại mua bán nhộn nhịp vui vẻ, cảnh trí thật là ngoạn mục, nhà vua liền nghĩ ra một vế đối rằng:

“Thu thiên họa các quải ngân đăng nguyệt trung đan quế”. (Tức: “Trời thu gác tía/Treo đàn bạc, quế đỏ trong trăng”).

Trong lúc các quan lại đang suy nghĩ thì Bích Châu đã đối lại rằng:

“Xuân sắc trang đài khai bảo kính, thủy đê phù dung” (Tức: “Sắc xuân đài trang mờ gương báu, phù dung đáy nước”).

Nhà vua nghe được liền tấm tắc khen. Và từ vế đối này, nàng được vua kén vào cung, lấy hiệu là Phù Dung. Nàng được vua rất mực yêu quý. Là phụ nữ, nhưng cái khí phách của nàng lấn át và làm lu mờ các đấng tu mi nam tử, cho dù họ là bậc minh quân, là loài thủy quái hay là những nhân vật đời thường.

Đối nghịch với Vua Trần Duệ Tông do dự và mềm yếu, nàng Bích Châu tỏa sáng bởi sự thông tuệ và quyết đoán. Trong tác phẩm của Đoàn Thị Điểm, Bích Châu còn là người phụ nữ tài sắc vẹn toàn và có chí khí, quyết sống chết với tấc lòng trung quân ái quốc.

Lúc bấy giờ, chế độ phong kiến nhà Trần suy vong, nhân tài không được trọng dụng, Quý phi Nguyễn Thị Bích Châu thảo bản “Kê minh thập sách” dâng lên nhà vua, được vua khen là thông tuệ.

“Kê minh thập sách” nàng đã đưa ra được những điểm trọng yếu nhất, thiết thực nhất về đường lối chính trị, văn hóa, quân sự để có thể giúp vua trị vì đất nước. “Kê minh thập sách” không chỉ phù hợp với thời đại của nhà Trần lúc bấy giờ mà còn có giá trị to lớn đối với các thế hệ sau này.

Khi Vua Duệ Tông muốn cất quân đánh Chiêm Thành, bà lại cùng Ngự sử Lê Tích hết sức can ngăn, vua vẫn không nghe. Bà bèn xin theo hầu vua. Đến cửa bể Kỳ Hoa, sóng gió nổi lên cản trở đoàn chiến thuyền, Bích Châu xin tự hiến mình cho giao thần để cứu ba quân. Bà nhảy xuống biển, tự nhiên gió im, sóng lặng. Nhưng lần ấy, Vua Duệ Tông bại trận và chết trong quân. Đó là ngày 23 tháng Giêng năm Đinh Tỵ (1377).

Trong dân gian, người ta luôn tâm niệm rằng nàng Bích Châu chính là hiện thân cho hình ảnh người phụ nữ thời phong kiến chịu nỗi oan ức khó mà phân định. Đó là nỗi oan của phận nữ nhi khí phách hơn người, ngang cường chí khí, bởi nặng lòng trung quân ái quốc mà chấp nhận gieo mình nơi đầu sóng.

Dù là tình nguyện thì sự hy sinh của bà cho đến nay, theo nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, vẫn mang âm hưởng oan nghiệt, dù rằng cái oan này khác với nỗi oan của nàng Mị Nương trong Người con gái Nam Xương. 

Ngày nay, khi đến đền Bà Hải, người ta thấy được hai câu đối trước cửa đền để ghi nhớ về vai trò của bà trong lịch sử:

“Kê Minh Thập Sách thánh trí truyền lưu phù Việt Quốc

Chế thắng Phu nhân Mẫu ân vĩnh bảo hộ Nam dân”

(Tức: “Kê Minh Thập Sách trí tuệ thánh hiền truyền lưu phù nước Việt

Chế thắng Phu nhân ơn mẹ dài lâu gìn giữ giúp dân Nam”).

Đến ngôi đền thiêng của vùng Hải Khẩu

Đền Bà Hải với vị trí nằm ngay Eo Bạch, vùng cửa biển Hải Khẩu, im lìm tựa lưng vào núi, cũng đủ tạo cho người ta cảm nhận được sự linh thiêng của vùng một thời đất linh kiệt. Người Hà Tĩnh bảo nhau rằng, những ngày đầu năm, chưa đi được đền Bà Hải thì chưa thể thấy yên lòng. Có lẽ rằng, sự linh thiêng của ngôi đền tự này đến từ niềm tin đã hình thành trăm năm, hoặc cũng có thể đất trời nơi đây phú cho khu vực này một hồn thiêng mà hiếm nơi nào có được.

Những ngày đầu năm, người dân thường đến đây làm lễ. Đặc biệt, khi làm lễ khấn vái ở đây, bốc được que săm, đến lúc nhìn lại, người ta mới gật gù rằng quẻ săm ở đây là tốt nhất. Quẻ săm rút được tại đền Bà Hải sẽ nói lên tình hình bản thân và gia đình mình trong năm nay.

 Những ngày đầu năm, đền Bà Hải luôn tấp nập khách đến để dâng hương hành lễ, mong bốc được quẻ săm tốt cho một năm mới

Quẻ “thượng thượng” hay “đại cát” biểu hiện cho một năm thành công, mọi việc được như ý. Còn quẻ “hạ hạ”, “trung bình” lại biểu hiện cho một năm khá vất vả, khó khăn của gia chủ. Có người kể lại rằng: “Năm đó, gia đình tôi đi bốc quẻ săm, trong quẻ có ý “Con thuyền dong buồm lại ra khơi”, ý chỉ năm đó sẽ đi làm ăn xa. Đúng thật, năm đó em trai tôi đi ra nước ngoài lao động thuận lợi, bình an”.

Nhưng có lẽ đây không chỉ là sự ngẫu nhiên bởi các gia đình đến đây hầu như ai cũng kể với nhau những câu chuyện linh thiêng của quẻ săm bốc được ở đền Bà Hải. 

Thuyết rằng, trong năm 1470, Vua Lê Thánh Tông đi đánh Chiêm Thành qua cửa biển Kỳ Hoa, bà Bích Châu báo mộng xin nhà vua cứu giúp. Vua sai làm tờ điệp trách vua Thủy tề là Quảng Lợi vương, bắn ra biển. Vua Thủy tề liền ra lệnh tróc nã giao thần (thần thuồng luồng).

Thi hài bà nổi lên mặt nước, vẫn như người nằm ngủ. Nhà vua sai làm lễ mai táng ở bãi Bạch Tấn, lại sai lập đền (miếu) thờ ở cửa biển và có sắc phong thần. Trong sắc phong năm đó, vua tặng bà hai chữ Chế thắng. Từ đó, đền thờ này cũng được đặt tên thành đền thờ Chế thắng Phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu. 

Cứ mỗi dịp lễ… lại nô nức người

Những ngày này, đền Bà Hải luôn tấp nập người đi cầu lễ. Theo lời người quản lý tại đền, trong vòng một tháng đầu năm kể từ ngày 30 Âm lịch đến hết tháng Giêng, lượng khách đến đây rất đông. Khách đến cầu lễ không chỉ riêng người dân Hà Tĩnh mà còn có khách các tỉnh khác từ xa đến. Trong một ngày, lượng khách đến đây làm lễ có thể lên tới hàng trăm người, thường đông nhất vào các ngày từ mồng 1 đến mồng 10 Âm lịch.

Riêng với người dân Hà Tĩnh, đi đền Bà Hải như đã trở thành tục lệ ngày đầu năm. Đi đền Bà Hải không chỉ để cầu tài vận cho một năm mới mà còn trở thành một phong tục truyền thống đẹp ở Hà Tĩnh. Anh Đặng Văn Thành (Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) cho biết: “Nhân dịp đầu xuân năm mới, tôi và gia đình đến đền Bà Hải bắt thăm cầu may. Gia đình tôi nhiều lần đến đây, thấy đền Bà Hải linh thiêng và tin tưởng nên năm nào cũng đi đền để cầu cho năm mới khỏe mạnh, gia đình yên ấm, làm ăn thuận lợi”. 

 Người dân viết sớ tại khu vực làm lễ

Ngày 03/8/1991, Bộ Văn hóa - Thông tin đã có Quyết định công nhận đền thờ Chế thắng Phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu là Di tích lịch sử và Danh lam thắng cảnh cấp Quốc gia. Đền thờ Chế thắng Phu Nhân Nguyễn Thị Bích Châu đã trở thành địa chỉ tâm linh thu hút du khách đến thăm dịp đầu năm mới.

Cùng với đất cảng Vũng Áng, núi Bàn Độ, nơi đây đã trở thành một phần trong hơi thở tâm linh của người Thành Sen, để người ta nhớ đến công ơn vị cung phi thân nữ nhi, cốt chí khí hiếm có trong lịch sử dân tộc. 

Hà Trang
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Hiệp ước Bầu trời mở

Hiệp ước Bầu trời mở
(PLVN) - Hiệp ước về Bầu trời mở là một trong những hiệp ước đa phương quốc tế đặc biệt nhất về kiểm soát vũ trang và giải trừ quân bị. Nó được Mỹ, Nga và 32 quốc gia khác ký kết năm 1992. Nội dung cốt lõi nhất của nó là cho phép các nước tham gia tiến hành các chuyến bay trinh sát trên lãnh thổ của nhau. 

Nước Mỹ trước ngày tân Tổng thống nhậm chức

Nước Mỹ trước ngày tân Tổng thống nhậm chức
(PLVN) - Nước Mỹ đang ở trước một dấu mốc rất đặc biệt trong lịch sử đất nước là tân Tổng thống Joe Biden thuộc Đảng Dân chủ chính thức nhậm chức vào trưa ngày 20/1 tới. Quyền lực của Tổng thống đương nhiệm Donald Trump thuộc Đảng Cộng hòa sẽ chấm dứt vào thời điểm ấy. 

Tăng cường chống buôn lậu để bảo đảm thị trường Tết lành mạnh

Tăng cường chống buôn lậu để bảo đảm thị trường Tết lành mạnh
(PLVN) - Dịp cuối năm, nhu cầu tiêu dùng hàng hóa của người dân tăng cao, đây cũng là thời điểm các hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, buôn bán, sản xuất hàng cấm, hàng giả diễn biến phức tạp. Nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người tiêu dùng, bình ổn thị trường cuối năm và dịp Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, các lực lượng chức năng đang tăng cường các đợt kiểm tra, kiểm soát thị trường để phát hiện, ngăn ngừa và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm…
Làn sóng tẩy chay phim điện ảnh chuyển thể từ văn học

Làn sóng tẩy chay phim điện ảnh chuyển thể từ văn học

(PLVN) - Những ngày qua trên mạng xã hội, cư dân mạng đang dậy sóng trước hai tác phẩm phim điện ảnh được chuyển thể từ văn học đó là “Cậu Vàng” và “Trạng Tí”. Nghịch lý ở chỗ, không những không được ủng hộ mà các tác phẩm này còn nhận được nhiều ý kiến tiêu cực từ cộng đồng mạng. Đỉnh điểm là khi có các làn sóng “tẩy chay” hai bộ phim này diễn ra mạnh mẽ. Câu hỏi được đặt ra là vì sao các tác phẩm đó lại bị khán giả đối xử như vậy?... 

Giá vàng có còn cửa hồi phục?

Giá vàng có còn cửa hồi phục?
(PLVN) -Trải qua một tuần "quằn quại", tăng - giảm liên tiếp đan xen, giá vàng thế giới chốt phiên giao dịch cuối tuần ở mức 1.828,6 USD/ounce. Mặc dù giá vàng giảm, song theo các chuyên gia các yếu tố vĩ mô như rủi ro lạm phát, dịch bệnh, chính sách tiền tệ… vẫn tiếp tục hỗ trợ và thu hút các nhà đầu tư thúc đẩy dòng vốn chảy vào thị trường vàng trong năm 2021.

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT kiểm tra, thăm hỏi người dân tại xã Đất Mũi

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT kiểm tra, thăm hỏi người dân tại xã Đất Mũi
(PLVN) - Ngày 16/1, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Hoàng Hiệp cùng đoàn công tác làm việc với lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau, kiểm tra thực tế về công tác khắc phục hậu quả thiên tai, đến thăm hỏi ổn định sản xuất và đời sống người dân tại xã Đất Mũi (huyện Ngọc Hiển, Cà Mau). 

Làm gì để không đón Tết cùng... bụi mịn

Làm gì để không đón Tết cùng... bụi mịn
(PLVN) - Một cái Tết sẽ ra sao nếu mở mắt ra là phải đối diện với thực tế thông số bụi mịn trong không khí cao hơn 3 lần so với quy chuẩn Việt Nam? Đón Tết trong không khí ô nhiễm đã và đang là lo ngại của nhiều người dân…

Tổng thống Trump và cuộc tấn công đồi Capitol

Tổng thống Trump và cuộc tấn công đồi Capitol
(PLVN) - Ngày 6 tháng 1 năm 2021 là một ngày đen tối trong lịch sử của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Giữa phiên họp của lưỡng viện Quốc hội nhằm chính thức xác nhận kết quả bầu cử tổng thống năm 2020, đám đông người biểu tình, vốn được cho là bị kích động bởi tổng thống Donald Trump, đã xông vào tấn công trụ sở Quốc hội Mỹ đặt tại đồi Capitol, thủ đô Washington DC. 

Cô gái 9X và hành trình Xanh Việt Nam

Cô gái 9X và hành trình Xanh Việt Nam
(PLVN) - Từng có một công việc ổn định sau khi ra trường nhưng cô gái 9X Nguyễn Ngọc Ánh (Đắk Lắk) đã từ bỏ để đi khắp 63 tỉnh thành nhặt rác. Bỏ ngoài tai những lời cười, chê, Ngọc Ánh chỉ một mối quan tâm duy nhất là làm sao có thể làm sạch Việt Nam. 
Cà Mau tăng cường công tác quản lý bảo vệ rừng trong dịp Tết Nguyên đán

Cà Mau tăng cường công tác quản lý bảo vệ rừng trong dịp Tết Nguyên đán

(PLVN) - Dịp Tết là thời điểm rất dễ xảy ra các hành vi xâm hại đến tài nguyên rừng. Trên cơ sở ý kiến chỉ đạo của các cấp, ngành, hiện nay các lực lượng chức năng và đơn vị chủ rừng đang tăng cường công tác công tác quản lý, bảo vệ rừng dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021 nhằm kịp thời đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.

Năm Covid-19 và “mùa vàng” Olympic

Năm Covid-19 và “mùa vàng” Olympic
(PLVN) - Tại buổi Lễ tuyên dương học sinh THPT đoạt giải Olympic quốc tế vừa qua, các em học sinh xuất sắc đoạt giải Olympic quốc tế và khu vực năm 2020 đã vinh dự đón nhận Huân chương Lao động của Nhà nước, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT…

Làm sao để được sống xanh - ăn sạch - lòng thư thái?

Làm sao để được  sống xanh - ăn sạch - lòng thư thái?
(PLVN) - Chưa bao giờ chuyện lựa chọn thực phẩm ăn uống lại khiến nhiều bà nội trợ phải đắn đo như bây giờ bởi cứ vài hôm là chúng ta lại đọc được thông tin thực phẩm này bẩn, thực phẩm kia không đạt an toàn vệ sinh hoặc có hàm lượng hóa chất cao gấp nhiều lần đe dọa sức khỏe con người. Vậy, làm sao để được sống xanh- ăn sạch- lòng thư thái?
Đón Tết, không chủ quan với Covid-19

Đón Tết, không chủ quan với Covid-19

(PLVN) - Với tốc độ lây lan nhanh của dịch Covid -19 tại nhiều nước trên thế giới, đặc biệt đã xuất hiện các biến thể mới của virus, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam yêu cầu: “Chúng ta phải quyết tâm giữ được thành quả chống dịch càng lâu càng tốt để có một cái Tết an toàn, ấm cúng, tươi vui. Năm nay, tiêu chí an toàn càng quan trọng”…

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬