Người dân xứ Quảng đổ xô điđào“thần dược” phòng the của đấng mày râu

(PLVN) - Những ngày này, nhiều người dân ở huyện Nghĩa Hành (tỉnh Quảng Ngãi) và vùng lân cận đang đổ xô đến các bãi bồi dọc theo sông Vệđể săn sùng đất, một loại ấu trùng phá hại mùa màng nhưng lại có giá trị kinh tế cao. Cùng với đó, sùng đất còn được đồn thổi là “xuân dược” nghìn năm tráng kiện, là vị thuốc khiuống vào “một người khỏe hai người vui”.
Sùng đất nướng ăn với lá lốt non. Sùng đất nướng ăn với lá lốt non.

Rủ nhau đào đất tìm sùng

Sùng đất thuộc loại thân mềm như nhộng nhưng có kích cỡ to hơn rất nhiều, bằng khoảng ngón tay cái người lớn. Thân sùng đất có màu trắng đục, đầu màu vàng và phía dưới bụng có chân. Củ mì (sắn) là món ăn khoái khẩu của sùng đất. Với mùa màng, sùng đất là kẻ phá hoại. Nơi nào chúng đào hang làm ổ là nương mì ở đó bị chúng cắn tan tành gốc rễ, khiến cây chết khô như gặp hạn hán.

Thời điểm này, những nương mì trồng ở bãi bồi dọc theo sông Vệ trải dài từ các xã Hành Tín Đông, Hành Tín Tây, Hành Thiện (huyện Nghĩa Hành)đã được nông dân thu hoạch. Những củ mì còn sót lại trong lòng đất đã“rủ rê” lũ sùng đất đến kiếm ăn. Vậy là mùa săn sùng đất bắt đầu. Mùa săn sùng đất kéo dài đến hết tháng 12, thời điểm người dân canh tác trở lại thì chấm dứt.

Tuy chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian khá ngắn, thế nhưng mùa săn sùng đất thu hút khá nhiều người dân ởcác xã Hành Tín Đông, Hành Tín Tây, Hành Thiện và một số vùng lân cận của tỉnh Quảng Ngãi. Bởi sùng đất đem lại được nguồn thu đáng kể cho họ.

Theo những người đi săn sùng đất, trước đây, chỉ có những chủ nương mì mới nghĩ đến chuyện đào sùng, với mục đích chủ yếu là tiêu diệt loại côn trùng chuyên gây hại mùa màng cho vụ sau. Nhưng khoảng 10 năm trở lại đây, sùng đất trở thành món ăn đặc sản ở các nhà hàng nên rất có giá. Vậy nên đợi đến mùa, ai cũng tranh thủ đi đào. 

“Trước kia, săn sùng đất về chỉ để cho gà ăn nên những lúc rảnh bà con mới đi đào. Còn bây giờ, đi săn sùng đất nông dân chúng tôi được lợi kép, vừa góp phần bảo vệ mùa màng, lại có thu nhập cao. Loại côn trùng này tuy nhìn thấy ghê ghê nhưng sống ở bãi bồi, ăn củ mì nên rất sạch”, chị Nguyễn Thị Chành (ngụ xã Hành Tín Đông) cho biết.

Người dân xứ Quảng đổ xô điđào“thần dược” phòng the của đấng mày râu ảnh 1

Thời điểm này, nhiều người dân ở Quảng Ngãi đổ xô đến các bãi bồi dọc theo sông Vệ để săn sùng đất.

Hàng ngày, những người đi săn sùng đất thường bắt đầu từ khoảng 6h - 10h và tiếp tục từ 14h - 17h. Săn loại côn trùng này, ai cũng có thểtham gia, từ đàn ông, phụ nữ đến người già, trẻ em. Họ đi thành nhóm, mỗi nhóm vài ba người, vừa đi vừa nói chuyện rôm rả.

Đồ nghề đào sùng đất cực kỳ đơn giản, mỗi người chỉ cần mang theo một cái cuốc và một chiếc xô nhựa đổ sẵn vào đó một ít nước. Ra đếnbãi bồi dọc theo sông, họ dàn hàng ngang, những lưỡi cuốc vươn cao, bập xuống liên hồi trên vùng đất mênh mông. Thế là những con sùng đất nung núc sữa trồi lên. Những thợ săn sùng cúi xuống nhặt, dùng hai tay ngắt ruột con sùng, rồi bỏ ngay vào chiếc xô nhựa đựng nước.

Những người săn sùng cho biết, bắt được sùng lên khỏi lòng đất nếu không ngắt ruột và bỏ vào nước ngay thì thịt của nó sẽ bị đen, mất phẩm chất, ắt nhiên bán sẽ mất giá. Tuy nhiên, nếu không dùng cách này thì còn có cách bảo quản khác. Đó là bỏsùng vào chiếc xô khô, phủ lên một lớp đất, cứ như chúng đang sống dưới đất thì thịt chúng vẫn tươi ngon.

Giá sùng đất năm nay cao hơn mọi năm, dao động từ 250.000 - 300.000 đồng/kg nên rất nhiều người đi săn sùng ở các bãi bồi dọc sông Vệ. Bởi đơn giản, với giá cao ngất ngưỡng như vậy, một ngày chỉ cần họ đào được 1kg sùng là cao hơn ngày công lao động tại địa phương.

“Khoảng 5 năm nay, năm nào cũng vậy, cứ tới thời điểm này là tôi vác cuốc, mang xô đi đào sùng đất. Bất kể ngày nắng hay ngày mưa, tôi cũng đi đào sùng. Nếu hôm đào ít, mỗi ngày tôi cũng bỏ túi được trên 400.000 đồng. Thu nhập như vậy là cao hơn nhiều so với công lao của người nông dân chúng tôi”, bà Trần Thị Hậu (ngụ xã Hành Tín Tây) chia sẻ.

Đào sùng đất ở các bãi bồi dọc sông Vệ, người đào giỏi thì mỗi ngày cũng bắt được 3kg, có khi còn nhiều hơn, người ítcũng được 1kg. Một điều hay là ở vùng đất người ta đào săn sùng rồi, nhưng vài ngày sau xới đất trở lại vẫn tìm được nhiều con sùng to tròn. Chính vì vậy mà người săn sùng cứ đào bới đất nhiều lần, không cho một cây cỏ nào mọc được. 

“Thần dược” phòng the của đấng mày râu

Sùng đất sau khi chế biến được xem là món ăn ngon, bổ dưỡng và khá thú vị cho những ai được một lần thưởng thức. Sùng đất sau khi được bắt về, trước tiên được rửa cho sạch. Khi rửa phải chú ý nhẹ tay, nếu không lớp mỡ bên trong sẽ bị chảy ra, làm sùng không còn giữ được độ béo. 

Sau khi để ráo nước chừng 3 phút, sùng được mang đi ướp với gia vị. Sùng đất không “kén” gia vị tẩm ướp, chỉ cần những gia vị thông thường như:tiêu, ớt, tỏi, sả và một ít mắm pha sẵn là đủ.

Từ công đoạn này, sùng đất được chế biến ra nhiều món khác nhau như: sùng đất nướng vỉ, sùng xào nghệ, sùng xào sảớt, sùng chiên bột… Ở các nhà hàng, quán nhậu, món sùng đất nướng vỉ là khoái khẩu của những người sành ăn. 

Trong quá trình nướng, chủ quán thường trở sùng đều tay để không bị cháy sém. Sùng đất nướng ăn kèm với lá mơ, xà lách hay lá lốt non tùy theo sở thích của người ăn. Vị ngọt, dai, giòn và béo tan chảy ngay ở đầu lưỡi, khiến những ai một lần được thưởng thức sẽ rất khó quên. 

“Thực khách ăn một lần món sùng đất nướng là hầu như nghiện món này. Với món nướng, bằng cách cho sùng đất đã thấm gia vị lên vỉ rồi đặt trên bếp than rực đỏ. Trở vỉ nhiều lần và phải thật đều tay để sùng không bị cháy sém, thấy chín đều, bay mùi thơm ngon là dùng được”, một chủ nhà hàng ở đường Phan Bội Châu (TP Quảng Ngãi) cho biết.

Tuy vẻ bề ngoài nhìn gớm ghiếc nhưng sùng đất giàu chất dinh dưỡng. Do vậy, nhiều người còn gọi sùng đất là “hải sâm” trên cạn. Đặc biệt, cánh đàn ông cho rằng, sau khi ăn sùng đất thì “tăng sức mạnh đàn ông”. Cũng vì vậy mà họ gọi vui sùng đất là loại “xuân dược” nghìn năm tráng kiện, là vị thuốc mà đàn ông tin dùng để duy trì khả năng phòng the của mình.

“Theo kinh nghiệm dân gian, ăn sùng đất không những bổ dưỡng cơ thể, tăng sinh lực, mà còn có tác dụng chữa được nhiều bệnh nên tại nhà hàng, món này luôn trong tình trạng cháy hàng”, chủ nhà hàng ở đường Phan Bội Châu chia sẻ.

Nếu du khách có dịp đến tỉnh Quảng Ngãi vào thời điểm này, có lẽ không gì hấp dẫn hơn trong ngày đông rét mướt, hương thơm sùng đất lan tỏa bên bếp lửa hồng ấm áp, mọi người cùng quây quần thưởng thức. 

Theo Từ điển “Động vật và khoáng vật làm thuốc ở Việt Nam” của tác giả Võ Văn Chi (Nhà xuất bản Y học 1998), sùng đất là ấu trùng của loài bọ hung Holotrichia Sauteri Moser, thuộc họsùng đất - melonihidae. Khi phơi khô, ấu trùng có tên là tề tào, vị mặn, có tác dụng phá huyết, hành ứ, tán phong bình suyễn, thông sữa, minh mục khu ế. Tề tào dùng trịvết thương té ngã ứ huyết, đau phong, phá thương phong, đau họng, mắt có màng, ung nhọt, lở trĩ. Tề tào dùng uống ở dạng hoàn tán, dùng ngoài tán bột rắc hoặc giã đắp.  
Thắng Mỹ
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Biết ơn vô thường

Biết ơn vô thường
(PLVN) - Trong cuộc sống này, bởi có vô thường mà nỗi buồn hôm nay có thể ngày mai sẽ chuyển hóa thành bản lĩnh, thành hiểu biết, thành yêu thương. Vô thường là để ta ý thức về cuộc sống hiện tại một cách sâu sắc hơn...

Chuyện của trà (Kỳ 2): Thời cổ đại, Trung Quốc không dùng trà để giải khát

Theo nghiên cứu khoa học, trà có nhiều tác dụng tốt tới trí não.
(PLVN) - Ngày nay, hầu hết mọi người chỉ biết đến trà là một loại thức uống, mục đích dùng để giải khát. Nhưng ngược dòng lịch sử về cách đây 18 thế kỷ, tại Trung Quốc trà ban đầu được sử dụng như một vị thuốc chữa bệnh, vị đắng của trà từng khiến nhiều người ốm phải dùng các loại gia vị khác nhau để có thể uống.

Ngân vang hào khí Bạch Đằng Giang

Cổng vào Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang tại thị trấn Minh Đức, huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng.
(PLVN) - Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang là quần thể kiến trúc tâm linh mang giá trị lịch sử, văn hóa gắn liền với những trận thủy chiến bên dòng sông Bạch Đằng lưu truyển sử sách với những chiến công oanh liệt của Đức vương Ngô Quyền, vua Lê Đại Hành, Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn.

Ký ức Việt Nam (kỳ 12): Chợ làng

Một phiên chợ làng (ảnh tư liệu).
(PLVN) - Chợ làng là một thiết chế công đặc thù của nền văn hóa kinh tế tập thể vô danh. Cùng với đình, chùa thì chợ là không gian di động và là một trong những không gian công quan trọng nhất của nền văn hóa đám đông làng xã Việt Nam cổ xưa. 

Bụt trong con sinh chưa?

Bụt trong con sinh chưa?
(PLVN) - Tháng Tư là mùa Bụt sinh, mùa sen nở. Trong tâm mỗi chúng ta đều có một đức Phật. Cũng giống như trong một cái đầm hay một cái ao, nếu biết gieo vào và ươm mầm, nhất định ta sẽ trồng được những đóa sen thơm.

Kết nối niềm hạnh phúc

Bàn tay tặng hoa hồng bao giờ cũng phảng phất hương thơm (ảnh minh họa).
(PLVN) - Khoa học đã chứng minh rằng: “Khi một cá nhân hạnh phúc hoặc khi mang đến niềm vui cho người khác, niềm vui sẽ quay trở lại bản thân ta và đến cả nhiều người khác nữa. Nó có thể lan tỏa từ người này sang người khác, kể cả những người không quen biết”.

Nhà thơ Du Phong: Đừng bao giờ để tình yêu cũ kỹ

 Nhà thơ Du Phong (Ảnh internet).
(PLVN) - Viết về thơ tình, hầu như nhà thơ nào cũng có viết. Nhưng để tạo ra được dấu ấn riêng, được nhiều người thuộc, nhắc nhớ thì ít người làm được như Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử, Nguyễn Bính. Đó là những nhà thơ đã khuấy động một thời trên văn đàn Việt Nam. Hiện nay, tiếp nối dòng chảy thơ tình, có nhà thơ Du Phong.

Truyền thuyết về hộ tướng của cá Ông ở lăng ông Thủy Tướng Cần Giờ

Lăng Ông Thủy Tướng ở Cần Giờ với tuổi đời hơn 200 năm.
(PLVN) - Cư dân vạn chài Cần Giờ (TP Hồ Chí Minh) tin rằng, cá Ông là một loài vật linh thiêng, luôn cứu giúp cho những con thuyền gặp phải sóng to gió lớn, giúp dân chài lưới tai qua, nạn khỏi. Điều đặc biệt ở đây là, họ còn có quan niệm về sự tồn tại của các loài vật được cho là hộ vệ cá Ông.

Nhà đầu tư Nhật Bản tin tưởng Việt Nam vẫn là “bến đỗ” an toàn

Nhà đầu tư Nhật Bản tin tưởng Việt Nam vẫn là “bến đỗ” an toàn
(PLVN) - Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) vừa công bố báo cáo khảo sát từ 4.600 doanh nghiệp (DN) Nhật hoạt động tại gần 20 thị trường châu Á - Thái Bình Dương, trong đó có 700 DN ở Việt Nam. Kết quả khảo sát cho thấy tuy nền kinh tế có một năm bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi bùng phát dịch Covid-19 đợt 4, song tỷ lệ DN Nhật tại Việt Nam muốn mở rộng đầu tư kinh doanh vượt xa đến 10 điểm so với các nước trong khối ASEAN .

Cách chữa bệnh theo "tám kinh, tám vĩ" của người xưa

Thời nào, thầy thuốc cũng rất quan trọng với con người. (Ảnh minh hoạ, nguồn internet).
(PLVN) - Nếu như ngày nay chúng ta coi "lương y như từ mẫu", "thầy thuốc như mẹ hiền" thì trong "Vũ trung tùy bút" của Phạm Đình Hổ, người thời xưa tôn kính các bậc danh y cũng như vậy. Bởi thời nào cũng thế, các bậc danh y, lương y, thần y hành nghề là để cứu người...

Bộ bách khoa toàn thư đầu tiên của Việt Nam

Bộ bách khoa toàn thư đầu tiên của Việt Nam
(PLVN) - Năm 1821, sau khi nhậm chức quan nhỏ ở Quốc Tử Giám (Huế), Phan Huy Chú dâng cuốn “Lịch triều hiến chương loại chí” lên vua Minh Mạng. Vua khen “soạn khéo lắm” rồi ban thưởng 30 lạng bạc, 30 thỏi mực và 30 cái bút.

Thích thú quán cà phê đồ cổ đầu tiên ở Tam Nông

Thích thú quán cà phê đồ cổ đầu tiên ở Tam Nông
(PLVN) - Tôi được một thầy giáo thân thiết nhắn tin qua Zalo giới thiệu quán Cà phê đồ cổ đầu tiên của huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp mang tên Xuân Nhi. Quán đang được nhiều khách hàng thích thú khi đến thưởng thức hương vị ly cà phê thơm lừng, vừa ngọt vừa đắng và ngắm nhìn những món đồ cổ để cùng hoài niệm một thời đã qua.