Hát bội vẫn còn đất sống

(PLVN) - Giữa muôn vàn cái hay, cái mới mẻ của một thời đại công nghệ, người trẻ chỉ cần một chiếc smartphone là có thể vô tư thưởng thức những “món” nghệ thuật hiện đại, độc đáo và đa dạng trên toàn thế giới. Dường như những loại hình mang tính truyền thống, dân gian như hát bội, cải lương chưa đủ sức kéo người xem về phía mình, song không phải vì thế mà hết đất sống. 
Hát bội vẫn còn đất sống Lối diễn xuất của hát bội nặng tính ước lệ, điệu bộ đi đứng đều biểu lộ

Độc đáo hát bội 

Hát bội (còn gọi là hát bộ hay tuồng) được đánh giá là bộ môn nghệ thuật sân khấu mang tính ước lệ cao, phức tạp trong lối hát, điệu múa và đòi hỏi người hát không chỉ ở năng khiếu, kỹ thuật diễn mà phải có một lòng yêu nghề nồng nhiệt.

Ngày xưa, tuồng vốn chỉ hát trong cung đình, cho vua chúa và quan lại xem. Sau này, nó xuất hiện trong dân gian là bởi lẽ, người ta quan niệm “sống làm tướng, thác làm thần”, nên loại hình này được đem diễn ở các đình làng, nơi thờ các vị tướng, vị thần.

Ban đầu, tuồng chỉ xuất hiện ở miền Bắc, sau đó dần “bôn ba” vào miền Nam, từ tên gọi hát tuồng cũng chuyển thành hát bội (hay hát bộ). Hát bộ, từ “bộ” nghĩa là bộ tịch, ý chỉ động tác, diễn xuất. Còn tên hát bội, từ “bội” này nằm trong “thập bội”, nghĩa là hơn gấp nhiều lần, ý chỉ đây là loại hình nghệ thuật cao hơn những nghệ thuật khác.

Khi hát bội vào miền Nam, cách hát được biến tấu khác đi, sáng tạo theo bài bản riêng, màu sắc riêng. Người ta sẽ dựa theo một số giai điệu của đờn ca tài tử như bài đờn Nam Xuân, Nam Ai, Xuân Nữ... làm nên chất riêng của hát bội Nam Bộ. Theo thời gian, hát bội ở 3 miền dần có nét độc đáo, đặc trưng riêng biệt. 

Chưa đủ sức kéo người xem

Giữa muôn vàn cái hay, cái mới mẻ của một thời đại công nghệ, người trẻ chỉ cần một chiếc smartphone là có thể vô tư thưởng thức những “món” nghệ thuật hiện đại, độc đáo và đa dạng trên toàn thế giới.

Dường như những loại hình mang tính truyền thống, dân gian như hát bội, cải lương, múa rối... chưa đủ sức kéo người xem về phía mình. Tuy nhiên, hát bội vốn chủ yếu phục vụ cho các lễ hội, đình thần nên khi nào vẫn còn lễ hội, vẫn còn cúng đình thì khi đó hát bội vẫn còn đất sống.

Ở phương diện khác, có thể thấy cải lương và hát bội cùng là nghệ thuật trình diễn dân tộc. Ở tuồng, người ta chú trọng thủ pháp khoa trương cách điệu và ước lệ tượng trưng. Lối diễn nặng hơn cả cải lương hồ quảng, trong khi cải lương hồ quảng diễn nặng hơn cải lương.

Khán giả vẫn còn mê hát bội

Bởi vậy, cải lương dễ học, dễ diễn hơn hát bội rất nhiều. Đây là lí do để giải thích vì sao người ta đặt hát bội là môn nghệ thuật có tầm cao hơn những nghệ thuật khác. Thay vì trong cải lương người ta “hò ơi” thì hát bội phải “ư ử ư”. 

Nếu người hát hát không đúng tiết tấu thì người nghe chỉ nghe mấy từ “ư ư” mà không hiểu gì, nghe không rõ lời. Không phải “ư” ở đâu cũng được, mà phải có nhịp phách đàng hoàng. Dẫn chứng như câu: “Thập vạn ư hùng ư binh ử ử ư đáo trận ư ự tiền”, “Giục mã a phi đề quốc khúc tự đào khê mang ừ nới lộ”.

Ngày xưa, vì người ta thường hát theo truyện Tàu nên những câu từ mang đậm văn nho và đôi khi người hát họ chỉ biết câu là vậy thôi chứ cũng không hiểu hết, không dịch hết được đâu. Sau này, khi dạy lại cho con cháu, người ta bắt đầu viết lại những lời văn mới cho dễ hiểu.

Diễm Kiều
Cùng chuyên mục
Chương trình “Hào khí non sông”

Chương trình “Hào khí non sông”

(PLVN) - Chương trình “Hào khí non sông” nhằm thể hiện không khí tưng bừng của toàn dân đi bầu cử, ca ngợi những đóng góp của Quốc hội vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, vì một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Đọc thêm

Những đồng vốn nhỏ góp nên mùa quả chín

Những đồng vốn nhỏ góp nên mùa quả chín
(PLVN) - Trong sự khởi sắc mỗi ngày của các tổ, ấp ở huyện Xuân Lộc (Đồng Nai) có bóng dáng cần cù của người làm tín dụng chính sách và sự góp sức của những đồng vốn nhỏ. Bức tranh nông thôn mới ở đây đã ghi nhiều dấu ấn của hoạt động tín dụng chính sách.

Nghệ An: Huyện Đô Lương ứng tiền nhà thầu 10 năm chưa trả

Nghệ An: Huyện Đô Lương ứng tiền nhà thầu 10 năm chưa trả
(PLVN) - Chủ đầu tư là UBND huyện Đô Lương ứng tiền nhà thầu để giải phóng mặt bằng (GPMB), đến nay dự án đã hoàn thành cơ bản hơn 70%, nhưng bên thi công vẫn chưa được thanh toán đủ khối lượng cũng như trả tiền tạm ứng. Trong khi tuyến đường tránh lũ, cứu hộ, cứu nạn phát huy hiệu quả, nhà thầu đang bị chủ đầu tư “bỏ rơi”...

19 đối tượng kéo nhau lên Lào Cai để "huyết chiến"

19 đối tượng kéo nhau lên Lào Cai để "huyết chiến"
(PLVN) - Tổ công tác gồm Công an TP Lào Cai phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự, Phòng Cảnh sát cơ động Công an tỉnh vừa kịp thời ngăn chặn và bắt giữ 19 đối tượng đi trên 3 xe ô tô mang theo vũ khí thô sơ đến thành phố Lào Cai để giải quyết mâu thuẫn.

Bắt 'Hot girl bún bò Huế' mua bán ma túy

Bắt 'Hot girl bún bò Huế' mua bán ma túy
(PLVN) - Đối tượng Trần Thị Diệu Huyền (SN 2000, HKTT tại Thừa Thiên Huế) vừa bị lực lượng Công an TP Lạng Sơn (tỉnh Lạng Sơn) bắt giữ để điều tra về hành vi mua bán trái phép chất ma túy tại quán bún bò Huế do Huyền làm chủ.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376