Bảo tồn nét đẹp nghi lễ cấp sắc của dân tộc Dao

(PLVN) - Thái Nguyên - vùng đất văn hóa, là nơi hội tụ của đa dạng những nét đẹp của rất nhiều đồng bào dân tộc anh em. Trong đó, phải kể đến những nghi lễ nổi bật của người dân tộc Dao, mà đặc trưng là nghi lễ cấp sắc của dân tộc Dao, nghi lễ đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Bảo tồn nét đẹp nghi lễ cấp sắc của dân tộc Dao

Nét đẹp nghi lễ cấp sắc của người Dao Thái Nguyên

Nằm ở vị trí trung tâm của vùng Trung du miền núi phía Bắc, Thái Nguyên không chỉ nổi tiếng là nơi có bề dày lịch sử, là thủ đô kháng chiến của Việt Bắc , biết đến với cái tên Đệ nhất danh trà. Nơi đây còn là nơi hội tụ của đa dạng các nét đẹp văn hóa các dân tộc trong đó lễ cấp sắc.

Lễ cấp sắc được người Dao duy trì bền vững từ nhiều đời nay. Là do ý thức tốt đẹp từ chính cộng đồng người Dao. Nghi lễ cấp sắc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Dao.

Đây là một nghi lễ mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa, có tính chất giáo dục cao đối với thế hệ trẻ. Làm giàu đẹp và đa dạng cho kho tàng văn hóa của địa phương.Lễ cấp sắc vì vậy trở thành niềm tự hào của cộng đồng người Dao, trở thành di sản văn hóa phi vật thể độc đáo của dân tộc Dao nói riêng, các dân tộc tỉnh Thái Nguyên nói chung.

Lễ cấp sắc được người Dao duy trì bền vững từ nhiều đời nay. 

Người Dao có nhiều nhóm, gồm: Dao Đỏ, Dao Lô Gang và Dao Quần Chẹt, Dao Tuyển và Dao Họ... Nhưng, dù ở nhóm nào thì người đàn ông cũng đều phải trải qua Lễ cấp sắc mới được cộng đồng làng bản công nhận đã trưởng thành, được tham gia các việc trong làng bản. Trình tự của nghi lễ cấp sắc được thực hiện gồm các bước cơ bản là: Lễ trình diện của người thụ Lễ; Lễ cấp đèn và hạ đèn; Lễ đặt pháp danh; Lễ giao âm binh và gạo nuôi quân; Lễ qua cầu; Lễ cấp dụng cụ cúng bái; Lễ truyền pháp lực; Lễ cúng thần mặt trời. Cúng Bàn Vương là lễ chung cho Lễ cấp sắc ở các cấp bậc 3 đèn, 7 đèn và 12 đèn. Trong trường hợp làm Lễ cấp sắc từ 7 đèn trở lên, thì tiếp tục làm các nghi lễ tiếp theo: Lễ tơ hồng; Lễ cúng hồn lúa; Lễ thăm thiên đình và Lễ thăng đàn.Lễ cấp sắc của người Dao thường được tổ chức vào tháng 11, tháng 12 hoặc tháng Giêng hàng năm.Chọn ngày đẹp để thực hiện.

Theo phong tục, người muốn được làm lễ cấp sắc thì trong năm đó gia đình phải không có tang hoặc gặp điều xui xẻo, mọi người trong nhà phải ăn kiêng những vật cúng trong lễ như cơm nếp, thịt lợn, thịt gà… cho đến khi làm lễ cấp sắc xong bởi người Dao quan niệm, nếu ăn các thức ăn này thì thần thánh và gia tiên sẽ quở trách là ăn phải của dở và việc thực hiện nghi lễ không còn linh thiêng nữa.

Theo thầy cúng Bàn Văn Phúc (Hoàng Nông, Đại Từ, Thái Nguyên) “Người Dao sinh ra và lớn lên phải làm lễ cấp sắc thì mới được coi là người trưởng thành. Để cho trời đất thiên địa biết được, mọi người kính nể. Người chưa biết điều sau khi cấp sắc thì sẽ trở nên hiểu biết hơn, biết lễ nghĩa, biết lo toan gia đình hơn. Với các nhóm người Dao khác nhau có thể cấp sắc cho người chưa lập gia đình. Nhưng riêng nhóm Dao Quần Chẹt chỉ cấp sắc cho người đàn ông trên 18 tuổi và đã có gia đình. Với người dân tộc Dao, những ngày diễn ra lễ cấp sắc giống như ngày hội của cả dòng họ và làng bản, ai ai đều cũng tham gia.”

Thày cúng Bàn Văn Phúc luôn mong muốn bảo tồn Lễ cấp sắc.

Sau Lễ, người thụ lễ nhận người làm Lễ cấp sắc cho mình là cha. Từ nhiều năm nay, nghi lễ cấp sắc trong đồng bào người Dao đã có sự cải biến phù hợp. Bản sắc gốc được gìn giữ, lưu truyền, song cách làm được thực hiện phù hợp hơn với tâm lý, tình cảm của mọi người trong cộng đồng. Một số nghi lễ như nhày múa thì được tối giản hơn, tạo điều kiện cho những người già hay những người không thể nhảy múa. Thực hiện hình thức phù hợp với nghi thức vốn có là coi như được chấp nhận.

Trong suốt thời gian diễn ra nghi lễ diễn ra từ 2-3 ngày, từng “hoạt cảnh” linh thiêng, huyền bí được các thầy cúng và người được thụ lễ diễn xướng trong tiếng chuông, trống, tiếng kèn đồng, có lúc còn có thêm các đạo cụ như gậy, kiếm, đao… Các thầy cúng thay nhau đọc về lịch sử, cội nguồn, quá trình thiên di của người Dao, những khó khăn khi vượt sông, biển tìm về miền đất mới .Thể hiện nét đẹp truyền thống đặc sắc , quý giá của người dân tộc Dao.

Cần được bảo tồn và trân trọng

Với cộng đồng người Dao, thì đây là truyền thống dân tộc được coi trọng và gìn giữ. “ Nghi lễ này là nghi lễ đáng quý của dân tộc, dù để thực hiện có tốn kém thì chắc chắn vẫn sẽ cố gắng duy trì. Nay thì không chỉ có người Dao mà người Kinh khi lấy người dân tộc Dao cũng muốn làm lễ này, họ ủng hộ rất nhiệt tình”- thầy Phúc chia sẻ thêm.

Ngày 29/3/2016, tỉnh Thái Nguyên đã  tổ chức lễ công nhận Di sản phi vật thể cấp Quốc gia đối với Nghi lễ cấp sắc của người Dao. Chính vì thế, việc bảo tồn và gìn giữ những nét đặc trưng và truyền thống của nghi lễ cũng là vấn đề cần được quan tâm. Các cấp chính quyền cần phải có sự quan tâm hơn nữa đến cộng đồng dân cư để khuyến khích, hỗ trợ họ thực hiện, duy trì.

Nghi lễ độc đáo của người Dao. 

Cũng theo thày cúng Bàn Văn Phúc cũng như những thày cúng nơi đây, các cơ quan chức năng cần có những chính sách hỗ trợ cũng như thúc đẩy việc học và duy trì tiếng dân tộc hiện nay, bởi vì hiện nay việc sử dụng tiếng dân tộc đang dần bị mai một đi. Đa số thế hệ trẻ hiện nay không thể nói được tiếng dân tộc Dao nữa. Tiếng nói của dân tộc thì khó giữ và duy trì, mà để có thể thực hiện được nghi lễ Cấp sắc thì tiếng dân tộc là điều quan trọng nhất;

Cần thiết có thể mở các lớp bồi dưỡng tiếng dân tộc, khuyến khích những người biết thông thạo có thể trực tiếp chỉ bảo cho con cháu mình; Luyện tập và giáo dục thế hệ trẻ các nghi lễ, các bước.. của một lễ cấp sắc, giáo dục ý thức biết gìn giữ cũng như duy trì nét văn hóa độc đáo; Nâng cao hơn nữa ý thức trách nhiệm trong bảo tồn, phát huy những giá trị di sản văn hoá; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản cho thế hệ trẻ.

Thông qua những nghi thức của lễ, phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Dao. Các phần của nghi lễ cần được diễn ra một cách dân dã, tự nhiên, phản ánh sinh hoạt văn hóa cộng đồng, do người dân chủ động tham gia ,mang lại một lễ cấp sắc thiết thực, lành mạnh; Không nên tùy tiện sử dụng và thực hiện lễ cấp sắc, làm phai nhòa và mất đi tính truyền thống của dân tộc….

Trần Ngọc Hà
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
[Truyện ngắn] Thời thanh xuân

[Truyện ngắn] Thời thanh xuân

Anh đến đều đặn, tuần một lần, điều đó thành cái lệ. Bộ quần áo giản dị nhưng chỉnh tề tôn thêm vẻ chân thành của anh. Một chàng trai làng Đông. Nhận xét một cách khách quan thì anh thật hiền, thật cần mẫn. Lúc nào cũng nhẹ nhàng, không vồ vập, chẳng cuồng si. Anh luôn ở tư thế dò xét chờ đợi. Anh nói chuyện thỏ thẻ như con gái. Chuyện diễn ra êm đềm dễ đến một năm trời, nhưng tôi chưa một lần rung động trước anh. Chỉ thấy anh thật đáng thương vì có lẽ anh đã ít nhiều đặt hy vọng ở tôi...

Đọc thêm

Khởi sắc trong đời sống của đồng bào dân tộc Khmer

Khởi sắc trong đời sống của đồng bào dân tộc Khmer
(PLVN) - Tỉnh Bạc Liêu là địa phương có khá đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống. Nhờ những chính sách ưu đãi đặc biệt của Đảng và Nhà nước, đời sống đồng bào dân tộc Khmer trong tỉnh Bạc Liêu ngày càng phát triển, từng bước được khởi sắc hơn. 

Tiến triển tích cực

Tiến triển tích cực
(PLVN) - Tại Thủ đô Vienna của nước Áo, Mỹ và Iran đã thương thảo gián tiếp với nhau thông qua trung gian là Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp và Đức về cách thức giải cứu thỏa thuận về giải pháp cho vấn đề hạt nhân của Iran (JCPOA). 

Cần mạnh tay xử lý quảng cáo thuốc “rởm” trên mạng

Cần mạnh tay xử lý quảng cáo thuốc “rởm” trên mạng
(PLVN) - Những năm gần đây, tình trạng các đối tượng tự xưng thần y, lương y ngang nhiên thực hiện hoạt động khám chữa bệnh và tung ra thị trường các sản phẩm không rõ nguồn gốc, mập mờ về chất lượng. Chủ yếu là trên các nền tảng mạng xã hội mà nổi tiếng nhất là Facebook khiến nhiều người tiêu dùng rơi vào cảnh tiền mất, tật mang...

Người Việt muôn phương: Tấm lòng hướng về Tổ quốc của nhà phát minh Trần Ngọc Phúc

Người Việt muôn phương: Tấm lòng hướng về Tổ quốc của nhà phát minh Trần Ngọc Phúc
(PLVN) - Trần Ngọc Phúc được biết đến là người Nhật gốc Việt duy nhất trên thế giới phát minh ra máy hô hấp nhân tạo dao động cao tần số (HFO) Hummingbird, cứu sống hàng triệu trẻ sơ tại Nhật Bản và thế giới. Trong nhiều năm qua, nhất là khi đại dịch Covid-19 bùng phát, ông Trần Ngọc Phúc đã có nhiều hoạt động hướng về tổ quốc như chuyển giao công nghệ sản xuất HFO, gửi hàng ngàn máy thở cho Việt Nam... 

Láng giềng căng thẳng

Láng giềng căng thẳng
(PLVN) - Trong những ngày vừa qua, giữa Ukraine và Nga trở nên căng thẳng và đối đầu gia tăng khiến châu Âu phải lo ngại về khả năng lại xảy ra đụng độ quân sự và thậm chí cả chiến tranh giữa hai bên như đã từng xảy ra cách đây 7 năm. Tình trạng ấy là kết quả của hàng loạt diễn biến cả về chính trị lẫn quân sự có liên quan đến Nga và Ukraine, đến Mỹ, EU và NATO.
Người cha ôm hận vì khiến con đẻ thành tàn tật chỉ vì chuyện hai đứa trẻ sinh đôi nhưng khác dòng máu

Người cha ôm hận vì khiến con đẻ thành tàn tật chỉ vì chuyện hai đứa trẻ sinh đôi nhưng khác dòng máu

(PLVN) - Nghi ngờ hai đứa trẻ sinh đôi không phải giọt máu của mình mà là con của vợ với gã tình nhân cũ, người chồng đã ra tay hại một đứa trẻ để trả thù khiến bé trai tàn tật. Không ngờ, bé trai đó lại chính là con đẻ của người chồng, còn bé gái song sinh mới là giọt máu lang chạ của vợ với tình cũ...

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm, làm việc tại tỉnh Nghệ An

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm, làm việc tại tỉnh Nghệ An
Sáng 11/4, tại tỉnh Nghệ An, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Đoàn công tác đã dự Lễ đón nhận Quyết định của Bộ Y tế công nhận Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An là tuyến cuối về chuyên môn kỹ thuật khám, chữa bệnh khu vực Bắc Trung Bộ.

Truy bắt “quý bà” cầm đầu sòng bạc trong khu dân cư

Truy bắt “quý bà” cầm đầu sòng bạc trong khu dân cư
Ngày 11/4, Cơ quan CSĐT Công an thị xã Hòa Thành (Tây Ninh) cho biết, đang tạm giữ hình sự Huỳnh Thanh Toàn (SN 1984), Lê Thanh Duy (SN 1997), Thân Trúc Phương (SN 1978, cùng ngụ thị xã Hòa Thành), Nguyễn Thái Hòa (SN 1982, ngụ huyện Bến Cầu) và Đỗ Đại Dương (SN 1985, ngụ huyện Châu Thành) để điều tra làm rõ về hành vi đánh bạc.
Diamond Lotus Riverside là dự án công trình xanh tốt nhất 2020

Diamond Lotus Riverside là dự án công trình xanh tốt nhất 2020

(PLVN) - Dự án Diamond Lotus Riverside được phát triển bởi Phuc Khang Corporation được bình chọn là 1 trong top 5 dự án công trình xanh (CTX) tốt nhất 2020. Dự án đã được vinh danh tại Lễ Vinh danh thương hiệu Bất động sản dẫn đầu 2020-2021 và Tọa đàm BĐS mùa Xuân vừa diễn ra tại Hà Nội.

Giá xăng có thể giảm vào ngày mai

Giá xăng có thể giảm vào ngày mai
(PLVN) - Với việc giá xăng dầu thành phẩm bình quân trên thị trường Singapore trong kỳ điều hành từ ngày 27/3 đến ngày 8/4 giảm gần 2%, giá xăng dầu ngày mai (12/4) được dự báo có thể điều chỉnh giảm nhẹ.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376