Bảo tồn nét đẹp nghi lễ cấp sắc của dân tộc Dao

(PLVN) - Thái Nguyên - vùng đất văn hóa, là nơi hội tụ của đa dạng những nét đẹp của rất nhiều đồng bào dân tộc anh em. Trong đó, phải kể đến những nghi lễ nổi bật của người dân tộc Dao, mà đặc trưng là nghi lễ cấp sắc của dân tộc Dao, nghi lễ đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Bảo tồn nét đẹp nghi lễ cấp sắc của dân tộc Dao

Nét đẹp nghi lễ cấp sắc của người Dao Thái Nguyên

Nằm ở vị trí trung tâm của vùng Trung du miền núi phía Bắc, Thái Nguyên không chỉ nổi tiếng là nơi có bề dày lịch sử, là thủ đô kháng chiến của Việt Bắc , biết đến với cái tên Đệ nhất danh trà. Nơi đây còn là nơi hội tụ của đa dạng các nét đẹp văn hóa các dân tộc trong đó lễ cấp sắc.

Lễ cấp sắc được người Dao duy trì bền vững từ nhiều đời nay. Là do ý thức tốt đẹp từ chính cộng đồng người Dao. Nghi lễ cấp sắc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Dao.

Đây là một nghi lễ mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa, có tính chất giáo dục cao đối với thế hệ trẻ. Làm giàu đẹp và đa dạng cho kho tàng văn hóa của địa phương.Lễ cấp sắc vì vậy trở thành niềm tự hào của cộng đồng người Dao, trở thành di sản văn hóa phi vật thể độc đáo của dân tộc Dao nói riêng, các dân tộc tỉnh Thái Nguyên nói chung.

Lễ cấp sắc được người Dao duy trì bền vững từ nhiều đời nay. 

Người Dao có nhiều nhóm, gồm: Dao Đỏ, Dao Lô Gang và Dao Quần Chẹt, Dao Tuyển và Dao Họ... Nhưng, dù ở nhóm nào thì người đàn ông cũng đều phải trải qua Lễ cấp sắc mới được cộng đồng làng bản công nhận đã trưởng thành, được tham gia các việc trong làng bản. Trình tự của nghi lễ cấp sắc được thực hiện gồm các bước cơ bản là: Lễ trình diện của người thụ Lễ; Lễ cấp đèn và hạ đèn; Lễ đặt pháp danh; Lễ giao âm binh và gạo nuôi quân; Lễ qua cầu; Lễ cấp dụng cụ cúng bái; Lễ truyền pháp lực; Lễ cúng thần mặt trời. Cúng Bàn Vương là lễ chung cho Lễ cấp sắc ở các cấp bậc 3 đèn, 7 đèn và 12 đèn. Trong trường hợp làm Lễ cấp sắc từ 7 đèn trở lên, thì tiếp tục làm các nghi lễ tiếp theo: Lễ tơ hồng; Lễ cúng hồn lúa; Lễ thăm thiên đình và Lễ thăng đàn.Lễ cấp sắc của người Dao thường được tổ chức vào tháng 11, tháng 12 hoặc tháng Giêng hàng năm.Chọn ngày đẹp để thực hiện.

Theo phong tục, người muốn được làm lễ cấp sắc thì trong năm đó gia đình phải không có tang hoặc gặp điều xui xẻo, mọi người trong nhà phải ăn kiêng những vật cúng trong lễ như cơm nếp, thịt lợn, thịt gà… cho đến khi làm lễ cấp sắc xong bởi người Dao quan niệm, nếu ăn các thức ăn này thì thần thánh và gia tiên sẽ quở trách là ăn phải của dở và việc thực hiện nghi lễ không còn linh thiêng nữa.

Theo thầy cúng Bàn Văn Phúc (Hoàng Nông, Đại Từ, Thái Nguyên) “Người Dao sinh ra và lớn lên phải làm lễ cấp sắc thì mới được coi là người trưởng thành. Để cho trời đất thiên địa biết được, mọi người kính nể. Người chưa biết điều sau khi cấp sắc thì sẽ trở nên hiểu biết hơn, biết lễ nghĩa, biết lo toan gia đình hơn. Với các nhóm người Dao khác nhau có thể cấp sắc cho người chưa lập gia đình. Nhưng riêng nhóm Dao Quần Chẹt chỉ cấp sắc cho người đàn ông trên 18 tuổi và đã có gia đình. Với người dân tộc Dao, những ngày diễn ra lễ cấp sắc giống như ngày hội của cả dòng họ và làng bản, ai ai đều cũng tham gia.”

Thày cúng Bàn Văn Phúc luôn mong muốn bảo tồn Lễ cấp sắc.

Sau Lễ, người thụ lễ nhận người làm Lễ cấp sắc cho mình là cha. Từ nhiều năm nay, nghi lễ cấp sắc trong đồng bào người Dao đã có sự cải biến phù hợp. Bản sắc gốc được gìn giữ, lưu truyền, song cách làm được thực hiện phù hợp hơn với tâm lý, tình cảm của mọi người trong cộng đồng. Một số nghi lễ như nhày múa thì được tối giản hơn, tạo điều kiện cho những người già hay những người không thể nhảy múa. Thực hiện hình thức phù hợp với nghi thức vốn có là coi như được chấp nhận.

Trong suốt thời gian diễn ra nghi lễ diễn ra từ 2-3 ngày, từng “hoạt cảnh” linh thiêng, huyền bí được các thầy cúng và người được thụ lễ diễn xướng trong tiếng chuông, trống, tiếng kèn đồng, có lúc còn có thêm các đạo cụ như gậy, kiếm, đao… Các thầy cúng thay nhau đọc về lịch sử, cội nguồn, quá trình thiên di của người Dao, những khó khăn khi vượt sông, biển tìm về miền đất mới .Thể hiện nét đẹp truyền thống đặc sắc , quý giá của người dân tộc Dao.

Cần được bảo tồn và trân trọng

Với cộng đồng người Dao, thì đây là truyền thống dân tộc được coi trọng và gìn giữ. “ Nghi lễ này là nghi lễ đáng quý của dân tộc, dù để thực hiện có tốn kém thì chắc chắn vẫn sẽ cố gắng duy trì. Nay thì không chỉ có người Dao mà người Kinh khi lấy người dân tộc Dao cũng muốn làm lễ này, họ ủng hộ rất nhiệt tình”- thầy Phúc chia sẻ thêm.

Ngày 29/3/2016, tỉnh Thái Nguyên đã  tổ chức lễ công nhận Di sản phi vật thể cấp Quốc gia đối với Nghi lễ cấp sắc của người Dao. Chính vì thế, việc bảo tồn và gìn giữ những nét đặc trưng và truyền thống của nghi lễ cũng là vấn đề cần được quan tâm. Các cấp chính quyền cần phải có sự quan tâm hơn nữa đến cộng đồng dân cư để khuyến khích, hỗ trợ họ thực hiện, duy trì.

Nghi lễ độc đáo của người Dao. 

Cũng theo thày cúng Bàn Văn Phúc cũng như những thày cúng nơi đây, các cơ quan chức năng cần có những chính sách hỗ trợ cũng như thúc đẩy việc học và duy trì tiếng dân tộc hiện nay, bởi vì hiện nay việc sử dụng tiếng dân tộc đang dần bị mai một đi. Đa số thế hệ trẻ hiện nay không thể nói được tiếng dân tộc Dao nữa. Tiếng nói của dân tộc thì khó giữ và duy trì, mà để có thể thực hiện được nghi lễ Cấp sắc thì tiếng dân tộc là điều quan trọng nhất;

Cần thiết có thể mở các lớp bồi dưỡng tiếng dân tộc, khuyến khích những người biết thông thạo có thể trực tiếp chỉ bảo cho con cháu mình; Luyện tập và giáo dục thế hệ trẻ các nghi lễ, các bước.. của một lễ cấp sắc, giáo dục ý thức biết gìn giữ cũng như duy trì nét văn hóa độc đáo; Nâng cao hơn nữa ý thức trách nhiệm trong bảo tồn, phát huy những giá trị di sản văn hoá; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản cho thế hệ trẻ.

Thông qua những nghi thức của lễ, phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Dao. Các phần của nghi lễ cần được diễn ra một cách dân dã, tự nhiên, phản ánh sinh hoạt văn hóa cộng đồng, do người dân chủ động tham gia ,mang lại một lễ cấp sắc thiết thực, lành mạnh; Không nên tùy tiện sử dụng và thực hiện lễ cấp sắc, làm phai nhòa và mất đi tính truyền thống của dân tộc….

Trần Ngọc Hà
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Sao Mai Trần Nguyên Thắng tri ân vùng đất 'tuyến lửa' một thời

Sao Mai Trần Nguyên Thắng tri ân vùng đất 'tuyến lửa' một thời

(PLVN) - Hưởng ứng lời kêu gọi của Thủ tướng Chính phủ “kích cầu du lịch nội địa”, ca sỹ trẻ Trần Nguyên Thắng vừa ra mắt khán giả MV “Quảng Bình ơi” ca ngợi vẻ đẹp và mảnh đất con người Quảng Bình nắng gió nhưng mặn mòi và nặng nghĩa ân tình.

Đọc thêm

Chuẩn y Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế

Chuẩn y Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế
(PLVN) - Thượng tá Ngô Nam Cường, Tỉnh ủy viên, Chỉ huy Trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thừa Thiên Huế, vừa được trao quyết định chuẩn y giữ chức vụ Ủy viên Thường  vụ Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế, nhiệm kỳ 2015 - 2020.

Giá vàng trong nước tăng cao, vượt vàng thế giới 440.000 đồng/lượng.

Giá vàng trong nước tăng cao, vượt vàng thế giới 440.000 đồng/lượng.
(PLVN) -Kết thúc phiên cuối tuần, giá vàng thế giới đứng yên ở mức 1.774,4 USD/Ounce (quy đổi theo tỷ giá ngân hàng Vietcombank (23.110), tương đưog 49,46 triệu đồng/lượng). Trong khi đó, giá vàng trong nước tăng cao, áp sát 50 triệu đồng/lượng, cao hơn vàng thế giới 440.000 đồng/lượng.
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng: Nghiên cứu bố sung về xây dựng lực lượng Quân báo

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng: Nghiên cứu bố sung về xây dựng lực lượng Quân báo

(PLVN) - Đại tướng Ngô Xuân Lịch, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, yêu cầu Tổng cục II phát huy dân chủ, trí tuệ, nghiên cứu bổ sung phương hướng, mục tiêu, giải pháp thực hiện cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo phối hợp xây dựng tổ chức và hoạt động của lực lượng Quân báo - Trinh sát toàn quân và Quân báo nhân dân.

Công an Quảng Ninh đã xây dựng được gần 5000 “Tổ nhân dân tự quản ANTT”

Công an Quảng Ninh đã xây dựng được gần 5000 “Tổ nhân dân tự quản ANTT”
(PLVN) - Thượng tá Phạm Đức Hòa, Phó trưởng Phòng Xây dựng phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc (Công an tỉnh Quảng Ninh), cho biết: Thời gian tới, đơn vị tiếp tục theo dõi sát các mô hình, tăng cường xuống cơ sở để kiểm tra, đánh giá, hướng dẫn công an các địa phương, nhất là cấp xã, xây dựng và triển khai phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc sao cho thực sự hiệu quả.

Sức bật sau khủng hoảng từ đầu tư bền vững

Sức bật sau khủng hoảng từ đầu tư bền vững
(PLVN) - Khi nền kinh tế gần như tê liệt vì đại dịch, khu vực sản xuất thiết yếu như thực phẩm và điện năng được Chính phủ chỉ đạo phải duy trì phục vụ cuộc sống người dân. Lúc này, sách lược đầu tư vào nông nghiệp và năng lượng sạch của một số doanh nghiệp lớn đã cho thấy tầm nhìn dài hạn.


Tiếp bài “Heo lậu chiếm lĩnh thị trường Đồng Nai“: Cần địa điểm giết mổ tập trung để giải quyết vấn đề tận gốc

Tiếp bài “Heo lậu chiếm lĩnh thị trường Đồng Nai“: Cần địa điểm giết mổ tập trung để giải quyết vấn đề tận gốc
(PLVN) - Sau khi Báo Pháp luật Việt Nam phản ánh tình trạng giết mổ heo lậu tràn lan, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường của hàng ngàn hộ dân sinh sống ở phường Long Bình, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, sáng ngày 3/7, UBND TP Biên Hòa đã có cuộc họp khẩn để chỉ đạo cơ quan chức năng kiểm tra và nhanh chóng xử lý.

Vòng 8 V.League chiều 5/7: Derby Thủ đô

Vòng 8 V.League chiều 5/7: Derby Thủ đô
(PLVN) - Tâm điểm của vòng 8 V.League 2020 là trận đấu giữa hai người anh em thủ đô nhưng đầy duyên nợ: CLB Hà Nội và Viettel. Trận derby thủ đô này được đánh giá là khắc nghiệt khi cả hai đang ở trong thái cực khác nhau. 

Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN chia buồn vụ sạt lở mỏ khai thác ngọc tại Myanmar

Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN chia buồn vụ sạt lở mỏ khai thác ngọc tại Myanmar
(PLVN) - Theo Bộ Ngoại giao, trước việc mưa lớn nhiều ngày gây sạt lở mỏ khai thác ngọc tại bang Kachin, miền Bắc Myanmar gây thương vong lớn, theo đề xuất của Việt Nam với tư cách Chủ tịch ASEAN, ngày 4/7, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã ra tuyên bố bày tỏ cảm thông và chia buồn sâu sắc tới chính phủ và nhân dân Myanmar. 

Chưa xác định được người làm lộ đề môn Ngữ văn lớp 9 ở Pleiku

Chưa xác định được người làm lộ đề môn Ngữ văn lớp 9 ở Pleiku

(PLVN) - Sau khi kiểm tra tin nhắn và hình ảnh, xác định đề Ngữ văn lớp 9 đã bị lộ, phòng GD&ĐT thành phố Pleiku (tỉnh Gia Lai) đã yêu cầu ngừng chấm môn ngữ văn lớp 9 và niêm phong tại trường. Đến thời điểm hiện tại vẫn chưa xác định được người làm lộ đề thi Ngữ văn lớp 9.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬