Mùa xuân dự ngày hội đoàn viên đồng bào M'nông

(PLVN) - Khi hạt lúa đã đầy bồ, cà phê đã đầy kho cũng là lúc đồng bào M’nông (tỉnh Đắk Nông) tổ chức Lễ hội đoàn viên (hay còn gọi là Lễ sum họp cộng đồng). Thời xưa, đây không chỉ là dịp để bà con thắt chặt thêm sợi dây liên kết, tình cảm của dòng tộc và cộng đồng giữa các bon làng, mà còn là dịp họ cùng nhau bàn bạc chống chọi với thiên tai, thú dữ…
Đeo vòng cho khách đến thăm Đeo vòng cho khách đến thăm

Lễ hội nhiều làng đồng tổ chức 

Đắk Nông là vùng đất giao thoa, hội tụ những giá trị văn hóa dân gian truyền thống của đồng bào thiểu số Tây Nguyên, có nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc thù, trong đó có Lễ sum họp cộng đồng. 

Lễ thường được tổ chức vào đầu mùa xuân, là khi bà con đã hoàn tất những công việc lao động trên rẫy trong một năm vất vả. Đây là lễ lớn với sự tham gia của nhiều bon làng, nên phải 3 - 5 năm mới tổ chức một lần với quy mô lớn từ 5 - 10 bon làng tham gia.

Trước khi lễ hội diễn ra, già làng của các bon sẽ họp lại, thống nhất địa điểm, quy mô tổ chức. Đến dự lễ, mỗi bon làng đều mang theo các sản vật tự làm ra như heo, gà, lúa gạo, rượu cần. Và bon chủ nhà cũng phải chuẩn bị tương tự như vậy để đãi khách.

Để chuẩn bị cho lễ hội, một cây nêu lớn sẽ được dựng lên, thông báo và mời gọi các thần linh biết mà về dự lễ với bon làng. Phần ngọn trên cây nêu được trang trí nhiều bông, hình chim, nai kết bằng tre nứa, được tô vẽ khéo léo, tinh xảo. Thân cây nêu trang trí hoa văn với màu chủ đạo là đen, đỏ và trắng. Ở giữa thân cây nêu là một mâm tre hình vuông bày biện các lễ vật cúng thần như thịt, cơm và bầu rượu cần.

Mùa xuân dự ngày hội đoàn viên đồng bào M'nông ảnh 1
Già làng M’nông trong lễ cúng

Đặc biệt, bên cạnh cây nêu lớn còn dựng một cây nêu thấp hơn bằng cây gòn gai. Đầu cây được gọt thành hình mỏ con chim đại bàng với ý nghĩa thông báo cho tổ tiên biết để về dự lễ. Ngay trước hai cây nêu là một hàng rào nhỏ tượng trưng cho ranh giới giữa con người trần tục và thần linh. Quanh hai cây nêu dựng thêm hai nhà dài bằng tre lợp lá, là nơi để mọi người giao lưu, nghỉ ngơi khi đã chu đáo và thành kính chuẩn bị xong mọi thứ.

Người M’nông có quan niệm vạn vật hữu linh nên bất cứ một sự việc nào diễn ra trong đời sống hàng ngày của người M’nông đều phải được cúng bái. Ngoài các nghi lễ truyền thống mang tính cộng đồng, liên quan đến vòng đời con người, đồng bào M’nông còn có thêm các nghi lễ liên quan đến sản xuất nông nghiệp và đều được tiến hành xuyên suốt cả một mùa rẫy.

Mở đầu lễ, các dàn chiêng thi nhau tấu lên những bài chiêng chào đón khách, các nam thanh nữ tú nắm tay nhau ca hát, nhảy múa vòng tròn quanh cây nêu. Đây cũng là lúc già làng tiến hành nghi thức đâm trâu cầu các thần linh chứng giám, giúp cho bon làng làm ăn phát đạt, dân làng gắn bó.

Sau khi làm lễ đâm trâu để tế thần, thịt trâu được chế biến tại chỗ mời khách, một phần được chia ra cho mọi người trong bon mang về, người không đi cũng có phần. Cứ thế, mọi người vừa thưởng thức món ăn, rượu cần, vừa giao lưu sinh hoạt, hát dân ca, dân vũ, hát đối đáp, các nghệ nhân hát kể Ot’rông quanh đống lửa bập bùng kéo dài tận đêm khuya. Ngày hôm sau, mọi người tiếp tục tổ chức các trò chơi dân gian như bắn nỏ, nhảy bao bố, đẩy gậy, đi cà khoeo, kéo co... tạo không khí vui tươi, phấn khởi thu hút đông đảo người dân đến xem và đây là dịp tốt để các dân tộc trong tỉnh trao đổi, học tập lẫn nhau về cách bảo tồn các môn thể thao dân tộc.

Mùa xuân dự ngày hội đoàn viên đồng bào M'nông ảnh 2
Phụ nữ người M’nông

Hiếu khách, thắt chặt tình đoàn kết

Theo già làng Marin bon Bu Brung Lu (xã Đắk N’drung, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông): Trong tất cả các lễ hội lớn mang tính cộng đồng của người M’nông, đặc biệt là Lễ hội Sum họp cộng đồng, thì phần mở đầu là nghi thức đón bạn rất trang trọng, linh thiêng. Bởi lẽ, nghi thức này vừa thể hiện lòng hiếu khách, tôn trọng khách, vừa thể hiện tinh thần đoàn kết, cùng nhau chia sẻ niềm vui với cộng đồng.

Cụ thể, bon chủ nhà (bon đứng ra tổ chức) sẽ bố trí nghệ nhân cồng chiêng, lễ vật và cử người biết ăn nói lưu loát, biết hát đối đáp cùng già làng đứng đón khách từ đầu bon. Khi đoàn khách bon bạn đến, bon chủ nhà hát đối, bên bon khách đáp lại và tặng vật phẩm cho nhau như thuốc rê, bầu bí, cá… Lúc này bài chiêng Ching ngăn (đón khách) được tấu lên một cách trang trọng để đón chào bà con gần xa về dự.

Với quan niệm “khách vào bon như con vào bụng” nên không phân biệt đàn bà và đàn ông, giàu nghèo, không phân biệt tôn giáo, tất cả đều được bon chủ chào đón một cách nồng nhiệt. Đặc biệt, trong nghi thức đón bạn, cả chủ nhà và khách đều đi chân đất, đầu trần, mang trang phục truyền thống của dân tộc mình để thể hiện sự tôn nghiêm của lễ hội và sự tôn trọng khách.

Mùa xuân dự ngày hội đoàn viên đồng bào M'nông ảnh 3
Nhịp chiêng người M’nông

Trong không khí náo nhiệt và âm thanh giòn giã, vang dội của cồng chiêng, bon chủ nhà trao tặng cho khách những chiếc vòng sức khỏe với lời cầu chúc luôn được khỏe mạnh, gặp nhiều may mắn trong cuộc sống. Sau đó mới tiếp tục thực hiện phần nghi thức chính của buổi lễ. 

Thanh niên nam nữ cùng nắm tay nhau nhảy múa xung quanh cây nêu và hát bài ca đoàn kết. Ngoài việc trao nhau những vật phẩm mang tính truyền thống thì cả khách, chủ đều cùng uống chung ché rượu cần và thưởng thức các món ăn như cơm lam, thịt nướng…

Ngoài ý nghĩa bình đẳng giữa con người với con người thì nghi thức đón bạn còn mang tính cộng đồng rất cao, không chỉ đề cao giá trị văn hóa mà còn là dịp để tất cả mọi người tìm hiểu về nhau, cùng nhau chia sẻ những kinh nghiệm hay trong làm ăn, chăm sóc gia đình. Thông qua đó mà giáo dục tinh thần đoàn kết, ý thức lao động, xây dựng, bảo vệ bon làng và giữ gìn bản sắc văn hóa của cộng đồng ngày càng phát triển tốt đẹp.

Theo nhiều đánh giá, Lễ hội Sum họp cộng đồng là một lễ hội lớn có tầm vóc và quy mô lớn của đồng bào M’nông, không chỉ có ý nghĩa trong việc giáo dục, mà còn là dịp để nhắc nhở con cháu luôn giữ gìn, bảo tồn và phát huy những lễ hội truyền thống tốt đẹp của cha ông, thắt chặt tình đoàn kết, gắn bó cộng đồng trong mỗi dịp Xuân về.

Tự Lập
Cùng chuyên mục
Cán bộ, chiến sĩ Chốt số 1 Đồn Biên phòng Cửa khẩu A Đớt tuần tra, kiểm soát đường biên, cột mốc, đường mòn, lối mở.

Những người 'ăn suối ngủ rừng' lăn lộn chống dịch ở biên cương

(PLVN) -  Kể từ khi đại dịch COVID-19 xuất hiện, 38 cán bộ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thừa Thiên Huế đã xung phong, tăng cường lên tuyến biên giới A Lưới phối hợp Bộ Chỉ huy Biên phòng tỉnh vượt qua khó khăn, vất vả bám đồn, bám chốt, kiểm soát ngăn chặn dịch ở tuyến đầu bên giới.

Đọc thêm

Thay đổi để trân quý giá trị cuộc sống

Bố mẹ đã hướng con biết nâng niu giá trị cuộc sống.
(PLVN) - Những ngày giãn cách, dù kinh tế eo hẹp, hơi “cuồng chân”, nhưng nhiều thành viên gia đình đã có thời gian quây quần ấm áp bên mâm cơm, cùng tâm sự, chia sẻ buồn vui trong cuộc sống mà trước đây bận rộn, họ lãng quên.

Bình Dương tiêm 02 mũi vaccine phòng COVID-19 cho toàn dân trong năm 2021

Bình Dương tiêm 02 mũi vaccine phòng COVID-19 cho toàn dân trong năm 2021.
(PLVN) - Để tạo miễn dịch cộng đồng cho người dân trên địa bàn tỉnh trong thời gian sớm nhất, đảm bảo an toàn và hiệu quả khi sử dụng vaccine phòng COVID-19, UBND tỉnh Bình Dương đã ban hành Kế hoạch triển khai tiêm 02 mũi vaccine phòng COVID-19 cho toàn dân năm 2021.

Trung thu khác lạ giữa tâm dịch

Trung thu khác lạ giữa tâm dịch
(PLVN) -  Giữa dịch COVID - 19, trước cảnh con thơ háo hức trăng rằm, nhiều cha mẹ ở Đồng Nai tìm cách tạo ra một trung thu khác lạ cho con em mình...

Báo Pháp luật Việt Nam 'kết nối yêu thương' với người dân khó khăn do dịch COVID-19

Báo Pháp luật Việt Nam 'kết nối yêu thương' với người dân khó khăn do dịch COVID-19
(PLVN) - Sáng 18/9, Báo Pháp luật Việt Nam phối hợp cùng các mạnh thường quân trao tặng gần 300 suất quà gồm tiền mặt, lương thực, thực phẩm thiết yếu… cho người dân có hoàn cảnh khó khăn, người ngoại tỉnh bị mắc kẹt tại tại quận Hoàn Kiếm, Hà Đông và phường Phú Thượng (Quận Tây Hồ), Trung tâm nuôi dưỡng trẻ em mồ côi Hà Cầu (Hà Đông, TP Hà Nội).

Điều kiện để chuyên gia, người lao động vào Lâm Đồng

Hành khách làm thủ tục tại sân bay Liên Khương (Lâm Đồng).
(PLVN) -  Tiêm đủ 2 mũi vaccine phòng COVID-19, có giấy xét nghiệm âm tính SARS-CoV-2, tuân thủ quy định phòng chống dịch trong thời gian cư trú trên địa bàn…là những điều kiện cơ bản để chuyên gia, người lao động vào Lâm Đồng làm việc.

Sát cánh cùng nhân dân trên tuyến đầu chống dịch

Sát cánh cùng nhân dân trên tuyến đầu chống dịch
(PLVN) - Cùng với các lực lượng tuyến đầu Công an, Y tế…, quân đội luôn là lực lượng xung kích, đi đầu trên mặt trận chống dịch COVID-19. Không chỉ trực tiếp tham gia công tác phòng, chống dịch, mà còn tham gia nhiều hoạt động chăm lo an sinh xã hội cho người dân trên địa bàn.

Công an Bạc Liêu: “Lá chắn thép” nơi tuyến đầu chống dịch

Công an Bạc Liêu: “Lá chắn thép” nơi tuyến đầu chống dịch
(PLVN) - Trong cuộc chiến chống dịch COVID-19, cùng với các lực lượng Y tế, Quân sự, các Tổ COVID-19 cộng đồng,… thì Công an Bạc Liêu cũng là lực lượng tuyến đầu, không chỉ ngày đêm bám chốt, làm “lá chắn thép” phòng chống dịch bệnh, mà còn là “thanh bảo kiếm” giữ vững trận địa phòng chống tội phạm, bảo đảm ANTT trên địa bàn.

Dấu ấn trí thức trẻ tình nguyện tại các khu kinh tế quốc phòng

Đội viên trí thức trẻ tình nguyện xóa mù chữ cho bà con đồng bào trong vùng dự án.
(PLVN) - Sau thành công của Dự án “Tăng cường trí thức trẻ tình nguyện đến công tác tại các khu kinh tế quốc phòng giai đoạn 2010 - 2020” (Dự án 174), mới đây, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1529/QĐ-TTg phê duyệt nội dung thực hiện Dự án “Tăng cường trí thức trẻ tình nguyện đến công tác tại các khu kinh tế quốc phòng” đến hết năm 2030.