Thách thức trong truyền thông về ô nhiễm không khí

(PLVN) - Nhiều năm trở lại đây, ô nhiễm không khí đã trở thành vấn đề nóng của giới báo chí và truyền thông. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu đúng bản chất của vấn đề này, chia sẻ nhiều thông tin gây hoang mang trong xã hội. Việc truyền tải thông tin về ô nhiễm không khí trong thời đại “thế giới phẳng” hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức, vì vậy phải kịp thích ứng cho phù hợp.
Thách thức trong truyền thông về ô nhiễm không khí Ô nhiễm môi trường đang là vấn đề được truyền thông và xã hội quan tâm. (Ảnh minh họa)

Thông tin “hỗn loạn”

Cuối năm 2019 đến đầu năm 2020, dư luận “nổi sóng” khi biết đến thông tin, ứng dụng đo chỉ số chất lượng không khí Air Visual xếp Hà Nội ô nhiễm ở vị trí tốp đầu thế giới. Cùng với những yếu tố thời tiết cộng hưởng sự gia tăng của các phương tiện giao thông và hoạt động thi công xây dựng, hầu hết các hệ thống trạm quan trắc chất lượng không khí đều đưa ra “cảnh báo tím” - ngưỡng ô nhiễm “rất xấu” bao trùm TP. Hà Nội, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ con người.

Theo đó, hàng triệu tài khoản mạng xã hội đã liên tục chia sẻ, chỉ trích các cơ quan chức năng, đồng thời lan toả nhiều thông điệp tiêu cực, quy chụp, thậm chí là bịa đặt, gây hoang mang cho công chúng.

Nhưng có lẽ nhiều người không biết vấn đề ô nhiễm không khí vốn đã được các cơ quan chức năng và các nhà khoa học quan tâm, không phải chờ “bùng nổ thông tin” mới hành động để ứng phó. Tuy nhiên, khi thông tin một chiều đã bị lan toả quá nhanh thì các nỗ lực đính chính cũng trở nên khó khăn hơn. 

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học về môi trường, ô nhiễm không khí ở Việt Nam đã có từ lâu. Số liệu khoa học cho biết, nhưng năm gần đây ở Việt Trì và TP. Hồ Chí Minh, ô nhiễm không khí có xu hướng tăng cao do nhiều hoạt động đô thị hoá hơn. Ở Hạ Long, Huế, Đà Nẵng, Nha Trang, ô nhiễm không khí có xu hướng giảm. Còn ở Hà Nội, ô nhiễm không khí có xu hướng tăng cao từ 1998 - 2011 và giảm dần trong những năm gần đây. 

Do đặc trưng vùng miền, thông thường miền Bắc thường có mức độ ô nhiễm không khí cao hơn miền Nam; các khu đô thị có mức độ ô nhiễm không khí cao hơn các khu vực nông thôn. Mặt khác, ô nhiễm không khí còn có xu hướng biến đổi theo mùa. Ví dụ, ở miền Bắc từ Huế trở ra, ô nhiễm không khí tăng cao hơn trong những tháng mùa đông từ tháng 11 đến tháng 3 và thấp hơn trong những tháng mùa hè từ tháng 5 đến tháng 9. 

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Nhật Thanh, Trung tâm Công nghệ tích hợp liên ngành Giám sát hiện trường - Đại học Quốc gia Hà Nội, người dân nên hiểu biết về các hệ thống quan trắc ô nhiễm không khí hiện nay cũng như các nguồn gây ô nhiễm để hiểu đúng bản chất các thông tin về chất lượng không khí hiển thị tại các điểm đo. 

Bà Thanh cho biết: “Quan trắc truyền thống cho số liệu tin cậy và liên tục, nhưng do chi phí cao nên cả nước hiện có 30 trạm quan trắc chất lượng không khí tại 7 tỉnh. Quan trắc dùng cảm biến chi phí thấp như Air Visual, Pamair cho số liệu liên tục, nhưng chất lượng dữ liệu, số liệu quá khứ không dài; số liệu chỉ đại diện cho vị trí lắp trạm. Còn quan trắc dùng vệ tinh có thể cho số liệu trong thời gian dài nhưng chất lượng dữ liệu ở mức trung bình, tần suất quan trắc thấp”.

Do vậy, kết quả từ ứng dụng đo chỉ số chất lượng không khí Air Visual tại một thời điểm bất kỳ trong ngày, tại một vị trí bất kỳ tại Hà Nội không đại diện cho chất lượng không khí trên toàn địa bàn Hà Nội trong một thời gian dài. 

Chưa kể, nguyên nhân ô nhiễm không khí ở nước ta nói chung và khu vực Hà Nội nói riêng có thể bị ảnh hưởng bởi các nước láng giềng. Cụ thể, vào khoảng tháng 2 đến tháng 3, nồng độ bụi trong không khí các tỉnh miền Bắc thường tăng cao hơn bởi hoạt động đốt sinh khối từ Lào, Thái Lan, Campuchia. Còn vào khoảng tháng 9 đến tháng 10, hiện tượng cháy rừng ở Indonesia có thể ảnh hưởng đến chất lượng không khí của các tỉnh ở miền Nam. 

Chính vì thế, các chuyên gia khuyến cáo, người dân cần cân nhắc nhiều nguồn thông tin khác nhau, trước khi nhanh chóng quy chụp kết luận và lan toả sự hoang mang. Ô nhiễm không khí là một hiện tượng phức tạp, bao gồm cả tác động của tự nhiên và tác động của con người. Có thể thấy, giới báo chí và truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc giúp dư luận hiểu rõ hơn bản chất các vấn đề về môi trường, cũng như tuyên truyền và khơi dậy ý thức trách nhiệm bảo vệ không khí chung của toàn xã hội. 

Chung tay truyền thông

Vài năm trở lại đây, khi nhận ra những tác động to lớn của ô nhiễm không khí đến sức khoẻ và hoạt động sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh, các phương tiện thông tin đại chúng đã tiếp cận nhiều hơn đến vấn đề này, thậm chí hàng ngày, hàng giờ. 

Điển hình, việc quản lý bụi, tro xỉ, tro bay tại các nhà máy nhiệt điện; việc thu hồi xe máy cũ hỏng để bảo vệ môi trường; việc hạn chế tiến tới không sử dụng bếp than tổ ong trong đô thị để giảm ô nhiễm không khí, vụ cháy Công ty Rạng Động… đều nhanh chóng trở thành những đề tài “nóng”.

Từ những thói quen nhỏ như đốt rơm rạ, hoạt động trong các làng nghề, đến những vấn đề lớn hơn như cháy rừng, giao thông, sản xuất công nghiệp ảnh hưởng tới không khí như thế nào, đều được đông đảo bạn đọc quan tâm. Điều đó để thấy rằng, vai trò quan trọng của không khí sạch không thể thiếu trong đời sống xã hội.

Bà Lê Thanh Thủy, Trưởng phòng Truyền thông và Quản lý Dự án, Chi cục Bảo vệ Môi trường TP. Hà Nội chia sẻ: “Bảo vệ môi trường cần sự chung tay của các bên và chúng ta đều cần hiểu đúng về ô nhiễm không khí. Vì vậy, mỗi khi một sự việc xảy ra nên nghe nhiều thông tin khác nhau và đặt nhiều câu hỏi khác nhau. Chúng ta cũng cần đặt niềm tin rằng bất cứ ai khi nhận sứ mệnh của mình đều muốn làm hết sứ mệnh đó, nhưng đôi khi là năng lực, là các điều kiện khách quan, là yếu tố chi phí khiến ta chưa thể làm được điều đó.

Là nhà quản lý, tôi đặt ra rất nhiều kịch bản với Hà Nội, nhưng bất cứ kịch bản nào cũng cần có sự đánh đổi, phải trải qua khó khăn. Trong những lúc như vậy, báo chí và truyền thông là những kênh rất tốt để truyền nguồn cảm hứng, không chỉ tới dân chúng mà với chính chúng tôi”.

Dư luận cũng lật lại vấn đề này với các cơ quan quản lý nhà nước, đó là trước khi sự cố xảy ra, việc công bố thông tin là vô cùng quan trọng và cần thiết. Nếu có được sự hợp tác, thiện chí từ tất cả các bên trong xã hội thì việc tiếp cận, đưa tin, tuyên truyền, phổ biến mới có thể khách quan, đúng bản chất, kịp thời và hấp dẫn hơn.

Có như vậy, công tác bảo vệ không khí sạch không chỉ có một môi trường thông tin lành mạnh trong cuộc cách mạng số toàn cầu, mà còn có thể huy động được sự phối hợp từ cộng đồng để hoạt động hiệu quả hơn nữa, bắt kịp với xu hướng xanh trên toàn thế giới.

Diệu Bảo
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Hải Dương: Vận động người dân tự giác bàn giao 02 cá thể khỉ cho trung tâm bảo tồn động vật hoang dã

Hải Dương: Vận động người dân tự giác bàn giao 02 cá thể khỉ cho trung tâm bảo tồn động vật hoang dã

(PLVN) - Mới đây,Phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh Hải Dương đã phối hợp với Hạt kiểm lâm TP Hải Dương, Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội và các cơ quan chức năng tiến hành nhận bàn giao 02 cá thể khỉ do người dân nuôi nhốt để đưa về Trung tâm bảo tồn động vật hoang dã.

Đọc thêm

Forex: Thị trường ngoại hối tiềm ẩn đầy rủi ro và phi pháp

Forex: Thị trường ngoại hối tiềm ẩn đầy rủi ro và phi pháp
(PLVN) - Thời gian gần đây, không ít người “khoe khoang” mình giàu lên nhờ đầu tư vào Forex. Những người này quảng bá hết lời về những thành quả vĩ đại mà Forex mang lại và không ngừng lôi kéo thêm nhiều người tham gia. Nhưng thực chất, mấy ai biết được rằng sàn giao dịch này tiềm ẩn đầy rẫy những rủi ro và phi pháp.

Tiềm năng “gà đẻ trứng vàng” của Shophouse kinh doanh tại Sapa

Tiềm năng “gà đẻ trứng vàng” của Shophouse kinh doanh tại Sapa
(PLVN) - Những năm gần đây, Sa Pa liên tục được nhắc đến như một điểm sáng về du lịch, thu hút hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Bên cạnh việc thúc đẩy nâng cấp hạ tầng, địa phương cũng rất chú trọng phát triển kinh tế và du lịch dịch vụ, hướng đến mục tiêu lên thị xã vào năm 2030. Nhờ vậy, giá trị bất động sản tại đây có thêm "lợi thế kép" để tăng tốc.

Long Hải nâng tầm giá trị nông sản Việt

Long Hải nâng tầm giá trị nông sản Việt
(PLVN) - Thấu hiểu được nỗi trăn trở của người nông dân Việt khi các sản phẩm nông nghiệp làm ra luôn trong tình trạng không ổn định về giá cả, năng suất. Công ty TNHH Long Hải đã dày công nghiên cứu, sáng tạo cho ra đời các sản phẩm có nguồn gốc từ thiên nhiên, bổ dưỡng cho sức khoẻ nhằm tháo gỡ bài toán nông sản cho bà con, thúc đẩy ngành sản xuất nông nghiệp của Việt Nam ngày càng phát triển, ổn định.

Bí ẩn con ngựa gỗ chứa đầy binh lính trong trận chiến thành Troy của Thần thoại Hy Lạp

Bí ẩn con ngựa gỗ chứa đầy binh lính trong trận chiến thành Troy của Thần thoại Hy Lạp
(PLVN) - Ngựa thành Troy là con ngựa gỗ mà quân Hy Lạp đã sử dụng để chiến thắng trong cuộc chiến thành Troy. Lúc đó, quân Hy Lạp làm theo kế của Odyssey, giả vờ rút lui và để lại một con ngựa gỗ, quân Troy tưởng rằng đó là món quà của quân Hy Lạp đền bù cho bức tượng Athena đã bị phá hủy. Thực chất trong con ngựa chứa đầy lính…

Dán tem phân biệt đào rừng: Không tạo thêm thủ tục hành chính gây ách tắc trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm

Dán tem phân biệt đào rừng: Không tạo thêm thủ tục hành chính gây ách tắc trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm
(PLVN) - Đồng ý với đề xuất dán tem phân biệt đào rừng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị các tỉnh tùy theo điều kiện cụ thể, trước mắt có thể dùng biện pháp xác nhận nguồn gốc, xuất xứ phù hợp với cây đào, nhưng không tạo thêm thủ tục hành chính, gây ách tắc trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Ông Trump nói gì trong bài diễn văn cuối cùng?

Ông Trump nói gì trong bài diễn văn cuối cùng?
(PLVN) - Ngày 19/1, trong bài diễn văn cuối cùng trước khi kết thúc nhiệm kỳ, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ca ngợi những thành tựu mà chính quyền ông đã đạt được, đồng thời kêu gọi người dân Mỹ "cầu nguyện" cho sự thành công của chính quyền sắp tới.
Chủ động phòng viêm hô hấp cho trẻ khi nhiệt độ thay đổi đột ngột

Chủ động phòng viêm hô hấp cho trẻ khi nhiệt độ thay đổi đột ngột

(PLVN) - Thực hiện sớm các biện pháp phòng viêm hô hấp cho trẻ là giải pháp chủ động, hiệu quả giúp bảo vệ trẻ trước những tác động xấu từ môi trường, nhất là khi nhiệt độ thay đổi đột ngột. Không những thế, đây còn là giải pháp giúp tiết kiệm thời gian và chi phí trong thời điểm dịch bệnh khó khăn như hiện nay.

Vi phạm quy định bầu cử sẽ bị xử lý thế nào?

Vi phạm quy định bầu cử sẽ bị xử lý thế nào?
(PLVN) - Bầu cử là một định chế quan trọng của dân chủ, nền tảng hợp pháp để hình thành các chức danh, cơ quan lãnh đạo của các tổ chức thành viên hệ thống chính trị. Chính vì thế, hành vi xâm phạm hoặc làm sai phạm kết quả bầu cử là hành vi pháp luật nghiêm cấm, người vi phạm có thể bị phạt tù từ 1 đến 3 năm.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬