Hệ lụy do khai thác nước ngầm ồ ạt ở Đồng bằng Sông Cửu Long

(PLVN) - Bất chấp tình hình sụt lở càng trở nên nghiêm trọng tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), người dân các địa phương này vẫn khai thác nước ngầm hết công suất để tưới tiêu, chăn nuôi... 
Hệ lụy do khai thác nước ngầm ồ ạt ở Đồng bằng Sông Cửu Long Sạt lở đất tại tỉnh lộ 873 Gò Công, Tiền Giang. (ảnh: Nhật Trường).

Sạt lở nghiêm trọng 

Từ đợt hạn mặn năm 2016, các tỉnh ĐBSCL liên tiếp xảy ra các vụ sạt lở bờ sông. Đặc biệt, sụt lún đất trong mùa hạn diễn ra gay gắt nhất ở vùng ngọt hoá. Tính đến năm 2018, khu vực ĐBSCL có 562 vị trí bờ sông, bờ biển bị sạt lở, với tổng chiều dài 786km, trong đó có 42 vị trí sạt lở đặc biệt nguy hiểm với chiều dài 149km. Mới nhất, những ngày qua, tỉnh Cà Mau đã xảy ra 912 điểm sạt lở, sụt lún các tuyến lộ giao thông với tổng chiều dài gần 22km. 

Đê biển Tây từng là lá chắn bảo vệ vùng ngọt hoá bán đảo Cà Mau với diện tích hơn 89 ngàn ha. Trong mùa mưa bão, triều cường năm 2019, Cà Mau đã phải đánh chìm sà lan, dùng mọi biện pháp kè chống để ngăn vỡ đoạn đê dài 15km từ vàm Đá Bạc đến kinh Mới. Ngày 18/2/2020, đê biển Tây đã bị sụt lún nhiều chỗ, có đoạn dài 100m. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử nhấn mạnh: “Đê Tây không còn đồng nghĩa với việc vùng ngọt hoá có nguy cơ xóa sổ”. 

Do hầu hết hệ thống sông rạch vùng ngọt hóa Gò Công (Tiền Giang) đã cạn đáy dẫn đến sụt lở ven bờ nghiêm trọng. Đặc biệt là điểm sạt lở lớn tại tỉnh lộ 873 (thuộc ấp 1 xã Bình Xuân, thị xã Gò Công) ngày 25/2/2020 làm sạt lở toàn bộ đoạn đường dài gần 30 mét xuống sông Vàm Vé, cắt đứt đường giao thông. 

Nguyên nhân ban đầu được xác định, gần đây, tỉnh Tiền Giang có chủ trương bơm vét nước từ sông Vàm Vé để cứu nguy cho cánh đồng lúa khu vực này dẫn đến sông cạn đáy. Khi cao trình nước giảm đột ngột gây ra sạt lở ven bờ. 

Trước đó, năm 2019, Tiền Giang có hàng trăm điểm sạt lở. Những địa bàn sạt lở nặng nhất và phức tạp là cặp sông Ba Rài, sông Hòa Khánh, sông Phú An, các cù lao trên sông Tiền. 

Trong năm 2019, toàn tỉnh Vĩnh Long đã xảy ra 177 điểm sạt lở, với chiều dài trên 5,5km. Hiện tuyến đường giao thông kết hợp đê bao cồn Giông ven sông Tiền (xã Tân Hội, TP Vĩnh Long) đang có dấu hiệu sụt lún nghiêm trọng. Nhiều đoạn bị nghiêng và có nguy cơ gây vỡ đê, đe dọa ao cá, vườn cây ăn trái của các hộ dân trong khu vực…

Cạn kiệt nguồn nước ngầm

Khai thác nước ngầm quá mức được các nhà khoa học trong nước và quốc tế “điểm mặt” là nguyên nhân chính gây sụt lún cho vùng ĐBSCL thời gian qua. Ông Hoàng Văn Bảy, Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ TN&MT) cho biết, đối với các vùng có mức độ lún khác nhau, vùng lún cao nhất (trên 10cm) có mật độ khai thác nước ngầm lớn nhất (111 m3/ngày/km2).

Thống kê toàn vùng ĐBSCL có khoảng 9.650 giếng khai thác nước ngầm tập trung quy mô trên 10m3/ngày, với tổng lưu lượng khoảng 1,97 triệu m3/ngày. Ngoài ra, còn khoảng trên 1 triệu giếng khai thác lẻ quy mô hộ gia đình, với lưu lượng khai thác khoảng 840 nghìn m3/ngày…

Theo Hội Địa chất Thủy văn Việt Nam, tính đến năm 2015, mực nước ngầm của ĐBSCL đã bị tụt giảm khoảng 15m. Nếu như trước đây, giếng khoan cần độ sâu khoảng 100m là có thể khai thác được nguồn nước đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thì nay phải khoan sâu gấp đôi. Nghiêm trọng hơn, một tỷ lệ lớn nguồn nước ngầm ở ĐBSCL đã bị nhiễm mặn, nhiễm hóa chất không sử dụng được. Đây là hệ lụy của việc khai thác nước ngầm tràn lan, quá mức và tình trạng sử dụng hóa chất bừa bãi, xả thải nước chưa qua xử lý ra môi trường trong các hoạt động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp…

Mỗi năm mực nước ngầm của ĐBSCL tụt giảm 40cm, kéo theo lún sụt mặt đất, tạo điều kiện cho nước biển dâng cao, mặn nhập sâu. Theo PGS, TS Đoàn Văn Cánh (Hội Địa chất thủy văn Việt Nam), một trong những chỉ tiêu đánh giá sự ổn định của nguồn nước là thời hạn phục hồi nguồn nước. Đối với dòng chảy trên mặt, thời gian đó khoảng 16 ngày đêm, còn đối với dòng ngầm phải mất đến 1.500 năm. Một khi nguồn nước ngầm bị cạn kiệt thì khả năng phục hồi vô cùng khó…

Ông Châu Trần Vĩnh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước, cho biết, theo quy định của Luật Tài nguyên nước, trong trường hợp khai thác nước để ứng phó với tình trạng khẩn cấp thì không phải có giấy phép. Tuy nhiên, để bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu chống hạn, đồng thời tránh nguy cơ suy thoái, cạn kiệt nguồn nước ngầm thì giếng khoan phải được bố trí ở vị trí hợp lý, có thiết kế đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật, khai thác với lưu lượng hợp lý để không làm hạ thấp mực nước quá mức gây ô nhiễm, xâm nhập mặn, sụt lún đất khi khai thác. 

Về lâu dài, cần có giải pháp để ứng phó, trong đó có việc đầu tư thăm dò, đánh giá trữ lượng, chất lượng nước ngầm để xây dựng các công trình khai thác lâu dài, cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép khai thác theo quy định của pháp luật về tài nguyên nước…

Lam Hạnh
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Thu hồi giấy phép hoạt động của Thủy điện Thượng Nhật

Thu hồi giấy phép hoạt động của Thủy điện Thượng Nhật

(PLVN) - Chiều tối nay (27/11/2020), Văn phòng Bộ Công Thương phát đi thông tin, Bộ Công Thương đã quyết định thu hồi giấy phép hoạt động của Nhà máy Thủy điện Thượng Nhật - nhà máy tích nước trái phép trong đợt lũ xảy ra tại Thừa Thiên Huế.

Đọc thêm

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: “Cần có mạng lưới rộng rãi những người làm công tác xã hội“

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: “Cần có mạng lưới rộng rãi những người làm công tác xã hội“
(PLVN) - Đánh giá 50 tấm gương tiêu biểu là rất đáng trân trọng, đáng quý, là tấm gương người tốt việc tốt đặc biệt, có ý nghĩa quan trọng hướng tới Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc sắp tới, Thủ tướng nhấn mạnh, Đảng, Nhà nước và nhân dân trân trọng những tấm gương đã hy sinh quyền lợi của mình để lo cho cộng đồng, xã hội. 
Bị tống tiền vì lừa bán 3 cô gái sang Trung Quốc

Bị tống tiền vì lừa bán 3 cô gái sang Trung Quốc

(PLVN) - Phát hiện Chương và đồng bọn lừa bán 3 cô gái sang Trung Quốc, Thế tìm đến đòi tiền, dọa sẽ báo công an. Lo sợ, Chương đã 2 lần đưa tiền cho Thế. Số tiền đòi được từ bọn buôn người, Thế chỉ đưa một phần nhỏ cho gia đình các bị hại. 

Quảng Ngãi phát hiện một trường hợp mắc bệnh Whitmore

Quảng Ngãi phát hiện một trường hợp mắc bệnh Whitmore
(PLVN) - Ngày 27/11, Bệnh viện đa khoa Quảng Ngãi cho biết, Bệnh viện vừa tiếp nhập một trường hợp bệnh nhân mắc bệnh Whitmore do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei sống trong môi trường tự nhiên gây ra. Đây là loại vi khuẩn nguy hiểm, khiến người mắc có tỷ lệ tử vong cao nếu không phát hiện và điều trị kịp thời.

Công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng phải tránh tình trạng “trông chờ, nghe ngóng”, “nhẹ trên, nặng dưới” (*)

Công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng phải tránh tình trạng “trông chờ, nghe ngóng”, “nhẹ trên, nặng dưới” (*)
(PLVN) -  Ngày 27/11, tại Hà Nội, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác kiểm tra, giám sát nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng dự và phát biểu chỉ đạo hội nghị. Xin trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng.
Tăng cường cán bộ biên phòng tham gia cấp ủy cơ sở ở Bạc Liêu

Tăng cường cán bộ biên phòng tham gia cấp ủy cơ sở ở Bạc Liêu

(PLVN) - Thực hiện chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng có Kết luận số 68-KL/TW, ngày 5/2/2020 về chủ trương tăng thêm cấp ủy viên là cán bộ Đồn biên phòng tham gia cấp ủy cấp huyện, cấp xã biên giới, hải đảo, chiều nay (27/11), Tỉnh ủy Bạc Liêu đã công bố các Quyết định của Ban Thường vụ Tỉnh ủy chỉ định cán bộ Đồn biên phòng tham gia Ban Chấp hành các Đảng bộ cấp huyện và cấp xã ven biển.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬