Xóa 'khoảng trống' chính sách BHXH

(PLO) -Diện bao phủ bảo hiểm xã hội (BHXH) của Việt Nam còn ở mức thấp so với các nước trên thế giới. Nhiều người lao động chưa được tham gia BHXH và được bảo vệ trước những rủi ro trong quá trình làm việc như ốm đau, tai nạn lao động, thất nghiệp... Nhiều người già không có lương hưu, phải tự lo hoặc sống phụ thuộc vào con cái.
Xóa 'khoảng trống' chính sách BHXH Bảo hiểm xã hội Sơn La (ảnh minh họa).

Để giải quyết hạn chế này, theo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, cần tìm các giải pháp mở rộng diện bao phủ BHXH khả thi phù hợp với bối cảnh của Việt Nam hiện nay.

Còn khoảng trống chính sách BHXH cho gần 50% người cao tuổi 

Tại Hội thảo “Mở rộng diện bao phủ BHXH - Kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị cho Việt Nam” do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) phối hợp cùng Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tổ chức sáng qua (29/3), Bộ trưởng Bộ LĐTB&XH Đào Ngọc Dung nhận định, chính sách BHXH đã từng bước được hoàn thiện, cho đến nay đã đạt được những kết quả nhất định, đối tượng tham gia và thụ hưởng các chế độ BHXH ngày càng gia tăng. 

Tính đến hết năm 2016, có trên 13 triệu người tham gia BHXH, chiếm khoảng 28% lực lượng lao động trong độ tuổi. Hàng năm, có khoảng 4-5 triệu người được hưởng các chế độ BHXH ngắn hạn và khoảng 150. 000 người hưởng các chế độ BHXH dài hạn.

Đến nay, đã có gần 3 triệu người cao tuổi được hưởng lương hưu và BHXH hàng tháng. Nếu tính cả đối tượng hưởng trợ cấp xã hội cho người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo, người có công thì có trên 50% người cao tuổi ở Việt Nam được hưởng lương hưu và trợ cấp hàng tháng.

 Từ 1/1/2018, đối tượng tham gia BHXH tiếp tục được mở rộng đến lao động có hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên, ngoài ra, lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam cũng có cơ hội tham gia BHXH tại Việt Nam.

Theo ông Phạm Trường Giang – Vụ trưởng Vụ BHXH (Bộ LĐTB&XH), ngày càng nhiều người lao động (NLĐ) ở khu vực doanh nghiệp (DN) tư nhân (đa số là DN nhỏ và vừa) và DN có vốn đầu tư nước ngoài (từ hơn 1 triệu người/mỗi loại hình DN năm 2007 thì năm 2016 đã có gần 4 triệu người/mỗi loại hình DN) tham gia BHXH.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung thừa nhận, diện bao phủ BHXH của Việt Nam còn ở mức thấp so với các nước trên thế giới. Nhiều người lao động chưa được tham gia BHXH và được bảo vệ trước những rủi ro trong quá trình làm việc như ốm đau, tai nạn lao động, thất nghiệp... Nhiều người già không có lương hưu, phải tự lo hoặc sống phụ thuộc vào con cái. Con số này ước tính vào khoảng gần 50% trong tổng số 11,2 triệu người cao tuổi ở Việt Nam tính đến 6/2015.

Cũng theo ông Phạm Trường Giang, với chính sách BHXH hiện nay đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất cân đối Quỹ BHXH trong dài hạn. Tính toán của ILO cảnh báo, nếu không có những điều chỉnh về chính sách thì quỹ hưu trí và tử tuất ở Việt Nam có thể mất cân đối ở năm 2034.

Ngoài ra, “hệ thống các chế độ BHXH còn chưa đa dạng và linh hoạt, hồ sơ, thủ tục thực hiện BHXH còn chưa thuận tiện, đôi khi gây khó khăn cho DN và NLĐ” là nguyên nhân khiến BHXH, nhất là BHXH tự nguyện thiếu hấp dẫn với người dân như nhiều ý kiến phản ánh.

“Thâu tóm” hết người thuộc diện đóng BHXH bắt buộc

Theo kế hoạch, đầu năm 2018, Ban Cán sự Đảng Chính phủ sẽ trình Ban Chấp hành T.Ư Đề án cải cách chính sách BHXH. Hiện Bộ LĐTB&XH đang được Chính phủ phân công với các bộ, ngành nghiên cứu, xem xét, đưa ra các giải pháp thích hợp cho vấn đề này. 

Vấn đề quan trọng trước mắt là cần tìm được giải pháp để mở rộng diện bao phủ của BHXH bởi “hiện còn 20% đối tượng thuộc diện BHXH bắt buộc nhưng chưa tham gia BHXH. Cùng với đó là đội ngũ lao động ở khu vực phi chính thức cần được vận động để tham gia loại hình BHXH tự nguyện” - Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho biết. Hiện tỷ lệ tham gia BHXH hiện tại của khu vực phi chính thức là 0,3%.

Theo ông Mai Đức Chính – Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, “lỗ hổng rất lớn” khiến diện bao phủ của BHXH chưa đạt yêu cầu là do cơ quan BHXH chưa nắm được số NLĐ thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, nhất là ở khu vực DN (trừ DNNN) bởi như thông tin của ông Trần Đình Liệu - Phó Tổng Giám đốc BHXH, “DN đăng ký bao nhiêu LĐ thì BHXH biết thu BHXH bấy nhiêu”. 

Hơn nữa, “tỷ lệ đóng góp BHXH đã rất cao (26%) so với một số nước châu Á (Hàn Quốc 9%, Indonesia 5,7%, Thái Lan 6%, Philippines 10,4%...) nên có thể không khuyến khích NLĐ tham gia, trong khi hệ thống quản lý hành chính hiện còn đang là một trở lực cho việc duy trì hiệu quả của hệ thống BHXH” – bà Nguyễn Thị Nguyệt Nga, chuyên gia của Ngân hàng Thế giới (WB) nêu.

Với thực tiễn ở Việt Nam, WB khuyến cáo, trước mắt làm tăng tỷ lệ tham gia trong khu vực chính thức để giúp tỷ lệ tham gia từ 11 triệu lên 17,8 triệu người, đạt khoảng 34% (tương ứng gần 50% mục tiêu mở rộng diện bao phủ BHXH đến năm 2020). Nhưng bà Nguyễn  Thị Nguyệt Nga cũng cho biết, nâng cao tỷ lệ tham gia chính sách BHXH hưu trí là vấn đề khó trên toàn thế giới.

Còn nếu lựa chọn giải pháp “chính thức hóa hệ thống phi chính thức” (nghĩa là đưa lực lượng lao động ở khu vực phi chính thức vào lực lượng BHXH bắt buộc) thì “sẽ ít có khả năng mở rộng diện bao phủ của BHXH, thậm chí không mở rộng được theo hình thức truyền thống (góp từ quỹ lương)” – chuyên gia WB lưu ý.

Phát huy ưu điểm của chính sách “hưu trí xã hội”

Kinh nghiệm của một số nước mở rộng diện bao phủ BHXH mà tránh được khó khăn về huy động đóng góp được WB giới thiệu tại Hội thảo là thực hiện chính sách “hưu trí xã hội”. Chính sách còn được gọi là “cho không” này không đòi hỏi đóng góp và trợ cấp bằng tiền.

Tuy nhiên, bà Nga cảnh báo, “chính sách “hưu trí xã hội” có thể “làm triệt tiêu” chính sách BHXH tự nguyện nếu người dân nhận thấy chính sách này có lợi hơn thì sẽ hạn chế tham gia chính sách BHXH tự nguyện”. 

Với tốc độ già hóa nhanh của dân số sẽ khiến chính sách “cho  không” này thành gánh nặng lớn cho ngân sách. Do đó, cần cân nhắc tỷ lệ hỗ trợ của Chính phủ cho các chính sách “hưu trí xã hội” và BHXH tự nguyện để nâng cao tỷ lệ tham gia, đồng thời kiểm soát được chi phí tài chính” .

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam: “Cần tiếp cận đến chỉ tiêu trực tiếp là số người tham gia BHXH”

“Không có chính sách BHXH của nước nào mà Việt Nam có thể sao chép nguyên bản và dù đặc thù thì chính sách BHXH của Việt Nam vẫn phải phù hợp xu hướng chung của thế giới. Mọi phương án đều phải tính đến tốc độ già hóa dân số (phải được chuẩn bị trước 10-15 năm) và đồng bộ với các chính sách xã hội khác.

Hiện hơn 40% ngân sách BHXH là từ Chính phủ còn DN luôn muốn mức thuế và BHXH đóng thấp đi. Nhằm đảm bảo chỉ tiêu diện bao phủ BHXH, phải bằng mọi biện pháp, thậm chí cả khởi kiện để mở rộng đến tất cả các đối tượng thuộc diện đóng BHXH bắt buộc hiện còn “nằm ngoài sổ sách” vì đây là quyền lợi của NLĐ.  

Đồng thời đổi mới chính sách BHXH tự nguyện: cơ quan BHXH phải coi người đóng BHXH tự nguyện như khách hàng, có sự kết nối với BHXH bắt buộc, có cơ chế để tất cả các đại lý BH tham gia vào “bán” BHXH tự nguyện. Giao chỉ tiêu mở rộng diện bao phủ BHXH cho các cấp, các cơ quan theo hướng bỏ qua các đối tượng trung gian là DN, hộ gia đình… mà tiếp cận đến chỉ tiêu trực tiếp là số người tham gia BHXH.

Tận dụng tối đa lợi thế của công nghệ thông tin và cần bước chuyển mạnh của các thủ tục hành chính, không chỉ trong lĩnh vực BHXH, mới tạo môi trường đầu tư thông thoáng. Nhờ đó, gián tiếp mở rộng diện bao  phủ của BHXH và đảm bảo sự ổn định của Quỹ BHXH bền vững hơn khi ngày càng nhiều DN được thành lập kéo theo nhiều NLĐ ở khu vực phi chính thức tham gia vào khu vực chính thức, trở thành diện đóng BHXH bắt buộc mới có thể kiểm soát được các đối tượng tham gia BHXH”.

Ông Mai Đức Chính – Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam: “Tình trạng hai bảng lương của DN làm thất thu cho BHXH”

“Hiện DN có 2 bảng lương: một cho đóng BHXH thường thấp hơn rất nhiều bảng lương để quyết toán thuế. Nếu với hơn 15 triệu NLĐ đóng BHXH với mức chênh lệch trung bình giữa hai bảng lương là khoảng 2 triệu đồng/tháng thì đây là nguồn thất thu “khổng lồ” của BHXH.

Hơn nữa, nếu cứ đóng BHXH với mức lương cơ bản thì 20-30 năm sau khi hưởng lương hưu NLĐ sẽ chỉ được hưởng lương dưới mức tối thiểu và phải chuyển sang nhóm đối tượng trợ cấp xã hội (người nghèo). Như tại TP HCM có 15% (1,3 triệu) người hưu trí có mức lương ở dưới mức chuẩn nghèo. Vì thế, cần liên thông giữa hệ thống thuế với BHXH”. 

H.G (ghi)

Huy Anh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Bí thư Chi bộ, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Phan Thị Hồng Hà: Khâu “then chốt” của công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị

Bí thư Chi bộ, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Phan Thị Hồng Hà:  Khâu “then chốt” của công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị
(PLVN) - Bí thư Chi bộ, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Phan Thị Hồng Hà đã trao đổi với phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam về nhiều vấn đề xung quanh công tác tổ chức bộ máy, cán bộ - khâu “then chốt” của công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị.

Bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia trong tình hình mới

Bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia trong tình hình mới
(PLVN) - Sáng 9/7, tại Hà Nội, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị cán bộ toàn quốc quán triệt, triển khai Nghị quyết số 51-NQ/TW ngày 05/9/2019 của Bộ Chính trị về Chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia (ANQG) và sơ kết 03 năm thực hiện Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 5/01/2017 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT) trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế.
Cấp cứu thành công 2 bệnh nhân bị vỡ gan

Cấp cứu thành công 2 bệnh nhân bị vỡ gan

(PLVN) - Trong 4 ngày, Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) khu vực Bồng Sơn (thị xã Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định) đã thực hiện cấp cứu, cứu sống thành công 2 bệnh nhân bị chấn thương vỡ gan.

Bí thư Đảng ủy, Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự Nguyễn Quang Thái: Phòng, chống những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ là nhiệm vụ trọng tâm lâu dài, xuyên suốt

Bí thư Đảng ủy, Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự Nguyễn Quang Thái: Phòng, chống những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ là nhiệm vụ trọng tâm lâu dài, xuyên suốt
(PLVN) - Với 8 chi bộ trực thuộc và 127 đảng viên, Đảng bộ Tổng cục Thi hành án dân sự (THADS) là một đảng bộ lớn mạnh của Đảng bộ Bộ Tư pháp. Nhiệm kỳ 2020 -2025 tới đây, công tác đảng và việc thực hiện nhiệm vụ chính trị chuyên môn được định hướng ra sao để tiếp tục ghi dấu ấn trong hoạt động của toàn Đảng bộ Bộ Tư pháp? Bí thư Đảng ủy, Tổng cục trưởng Tổng cục THADS Nguyễn Quang Thái đã có cuộc trao đổi với chúng tôi xung quanh nội dung trên.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Bộ Tư pháp Nguyễn Kim Tinh: Công tác xây dựng đảng có nhiều chuyển biến tích cực, chất lượng, hiệu quả

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Bộ Tư pháp Nguyễn Kim Tinh: Công tác xây dựng đảng có nhiều chuyển biến tích cực, chất lượng, hiệu quả
(PLVN) - Nhiệm kỳ 2015 - 2020, Đảng ủy Bộ Tư pháp đã lãnh đạo các cấp ủy, cán bộ, đảng viên nỗ lực phấn đấu thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ, chỉ tiêu Đại hội lần thứ X đã đề ra. Vai trò, vị thế của các cấp ủy được tăng cường; các tổ chức đảng được kiện toàn, nâng cấp, đội ngũ đảng viên không ngừng lớn mạnh về số lượng và tăng cường về chất lượng; năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cơ sở đảng được nâng lên…

Người đàn ông bị nước cuốn trôi khi đánh bắt cá

Người đàn ông bị nước cuốn trôi khi đánh bắt cá
(PLVN) - Một người đàn ông đang đánh bắt cá ở sau đập thủy điện sông Ba Hạ không may bị nước cuốn trôi. Người dân cho rằng, nguyên nhân là thủy điện xả nước không có còi báo động để xảy ra sự việc, tuy nhiên, thủy điện bảo có.

Đất sử dụng liên tục hơn 40 năm “tự dưng” mang tên người khác

Đất sử dụng liên tục hơn 40 năm “tự dưng” mang tên người khác
(PLVN) - Mảnh đất được cha mẹ cho lại và sử dụng liên tục hơn 40 năm, không hề có tranh chấp hay mua bán với ai nhưng khi làm thủ tục cấp sổ đỏ, bà Lê Thị Thơm (SN 1936 - vợ Liệt sĩ Trịnh Văn Danh (ngụ Ấp Bình Điền, Xã Long Điền Tây, Huyện Đông Hải, Bạc Liêu) bỗng tá hỏa khi biết một phần diện tích đất đã được huyện cấp cho người khác.  

Quang Hải bị nghi sốt xuất huyết

Quang Hải bị nghi sốt xuất huyết
(PLVN) - Ngôi sao sáng nhất của CLB Hà Nội và bóng đá Việt Nam đang vướng vào nhiều “vận hạn” về sức khỏe. Sau khi bị chấn thương, anh bị sốt và đang làm thủ tục xét nghiệm máu để có kết quả chính thức. 

Dịch tả heo Châu Phi vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro

Dịch tả heo Châu Phi vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro
(PLVN) - Sáng 8/7, Chi cục chăn nuôi thú y tổ chức Hội thảo khoa học “Đặc điểm dịch tễ học và các giải pháp kiểm soát, giảm thiểu thiệt hại do bệnh Dịch tả heo Châu Phi tại TP Cần Thơ". Đây là chuyên đề mang tính ý nghĩa và cấp thiết trong tình hình dịch bệnh hoành hành hiện nay.

 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬