Từ khoán 100 đến khoán 10 - Kinh tế nông nghiệp được “cởi trói” như thế nào?

(PLVN) - Cho đến bây giờ, ông Vũ Oanh - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư TW Đảng, nguyên Trưởng Ban Kinh tế TW -  vẫn còn nhớ như in hoàn cảnh ra đời của Chỉ thị 100-CT/TW (khoán 100) năm 1981, tiền đề quan trọng để dẫn đến Nghị quyết số 10-NQ/TW (khoán 10) được Bộ Chính trị ban hành năm 1988 sau Đại hội Đảng VI - Đại hội đổi mới của đất nước. Đây được xem là chiếc chìa khóa vàng "cởi trói" cho nông nghiệp.
Từ khoán 100 đến khoán 10 - Kinh tế nông nghiệp được “cởi trói” như thế nào? Thu hoạch tại HTX Cao Phong, tỉnh Vĩnh Phú năm 1985.

Nhân kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Ban Kinh tế TW (30/9/1950 - 30/9/2020), ông Vũ Oanh đã chia sẻ hoàn cảnh ra đời Chỉ thị 100-CT/TW (khoán 100) và Nghị quyết số 10-NQ/TW (khoán 10).

Ông Vũ Oanh - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư TW Đảng, nguyên Trưởng Ban Kinh tế TW.

Đó là những năm đầu của thập kỷ 80, kinh tế nước ta khi đó có những giảm sút nghiêm trọng. Trước hết do cơ chế, chính sách trong các ngành: nông nghiệp, công nghiệp, thương mại và các ngành kinh tế khác, sức sản xuất bị kìm hãm, kém phát triển, phân phối, lưu thông trì trệ. 

Báo cáo của Ban Quản lý hợp tác xã trung ương, Bộ Nông nghiệp ngày 18/12/1980 đã chỉ rõ những nhược điểm của khoán việc: “Hình thức khoán việc… nhìn chung không phù hợp với trình độ tổ chức, quản lý và điều kiện sản xuất của đa số hợp tác xã ở nước ta hiện nay. Hình thức khoán việc còn nhiều nhược điểm không những khó làm nên 70% hợp tác thuộc loại trung bình và yếu kém chưa làm được tốt hoặc không làm được mà còn làm cho người lao động ít quan tâm đến sản phẩm cuối cùng họ làm ra, chỉ lo chạy theo công điểm, không đảm bảo qui trình kĩ thuật, tình trạng dong công phóng điểm, không tiết kiệm chi phí sản xuất diễn ra khá phổ biến”. 

“Tuy nhiên, để chỉ ra được những mặt hạn chế và thừa nhận những bất cập trong cơ chế, chính sách trong cả một giai đoạn dài là không hề đơn giản. Ban Bí thư đã phải tổ chức một hội nghị do đồng chí Lê Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư chủ trì…” - Nguyên Trưởng Ban Kinh tế TW Vũ Oanh nhớ lại.

Dự thảo Chỉ thị 100 đã được chắt lọc từ những kết quả nghiên cứu thực tiễn ở nhiều nơi, báo cáo kết quả thành công từ các địa phương và lấy ý kiến dân chủ của bà con xã viên. 

Việc ban hành Chỉ thị số 100-CT/TW, ngày 13/01/f 1981, về cải tiến công tác khoán, mở rộng “khoán sản phẩm cuối cùng đến nhóm lao động và người lao động” trong hợp tác xã nông nghiệp được đánh giá là bước đột phá đầu tiên về đổi mới cơ chế quản lý, kế hoạch hóa và hạch toán kinh tế trong nông nghiệp, chuẩn bị cho các bước tiếp theo để hình thành hệ thống quản lý nông nghiệp mới, làm biến đổi sâu sắc sản xuất nông nghiệp.

Xét về mặt cơ chế quản lý kinh tế, 5 nguyên tắc khoán 100 đã phá vỡ cơ chế tập trung quan liêu trong sản xuất nông nghiệp, nhất là sử dụng có hiệu quả tư liệu sản xuất, ruộng đất; quản lý, điều hành tốt lao động làm cho mọi người gắn bó với kết quả cuối cùng; thực hiện phân phối sản phẩm, phân phối theo lao động, bảo đảm hài hòa lợi ích nhà nước - tập thể - người lao động; hợp tác xã thực hiện nguyên tắc “tự nguyên, cùng có lợi, quản lý dân chủ”.

“Điều quan trọng hơn cả là khi Chỉ thị số 100-CT/TW ban hành, nông nghiệp như được cởi trói, bước đầu khơi dậy tinh thần làm chủ, phấn khởi của người lao động, tạo động lực thúc đẩy nông nghiệp phát triển và các địa phương, các cấp và nhân dân nhiệt liệt tán thành. Nhìn chung, năng suất lúa sau khi thực hiện khoán sản phẩm ở các hợp tác xã đều tăng lên, nơi tăng ít khoảng 4-5%, tăng vừa từ 15-20%, cá biệt có nơi tăng 50%...” - ông Vũ Oanh hào hứng.

Để cụ thể hóa và hoàn thiện các hình thức, mô hình đổi mới cơ chế quản lý kinh tế - cơ chế khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động trong lĩnh vực nông nghiệp, Ban Bí thư đã ban hành một số các chỉ thị như: Chỉ thị số 19 về hoàn thành điều chỉnh ruộng đất, đẩy mạnh cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với nông nghiệp ở các tỉnh Nam Bộ, hay các chỉ thị: 29, 35, 50, 56, 65 và 67 về nông, lâm, ngư nghiệp - nhằm cụ thể hóa những quan điểm của Đảng về cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nông thôn, về xây dựng cơ cấu kinh tế mới và đổi cơ chế quản lý mới trong nông nghiệp. 

Đồng thời, hệ thống các chỉ thị này của Ban Bí thư không chỉ góp phần thúc đẩy và hoàn thiện quản lý trong nông nghiệp, thúc đẩy nông nghiệp phát triển mà còn tạo tiền đề và tạo đà cho năm 1988 Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 10-NQ/TW. Trong quá trình này Ban Kinh tế TW đóng vai trò hết sức quan trọng và đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ lịch sử.

Từ Chỉ thị số 100-CT/TW của Ban Bí thư TW Đảng đến Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị là một quá trình đấu tranh vô cùng gian nan, quyết liệt giữa tư tưởng bảo thủ trì trệ, giáo điều với tư duy đổi mới sáng tạo; trên chặng đường đi đến thành công gặp phải không biết bao nhiêu lực cản nhưng ý chí và sức mạnh của tư tưởng đổi mới đã thắng lợi.

“Có thể nói Chỉ thị số 100-CT/TW đã tạo nên thành công cho quá trình đổi mới cơ chế quản lý kinh tế trong nông nghiệp, là tiền để tạo niềm tin, động lực cho tiến trình đổi mới thành công cơ chế quản lý kinh tế đất nước sau này…” - ông Vũ Oanh khẳng định.

Cánh đồng Mẫu lớn tỉnh Thừa Thiên Huế năm 2019.

Nguyên Trưởng Ban Kinh tế TW Vũ Oanh cũng nhấn mạnh: “Trong suốt 75 năm qua, Đảng ta đã vận dụng tư tưởng Bác Hồ, có tư duy đổi mới sáng tạo rất cao tại mỗi thời điểm lịch sử. Vai trò lãnh đạo của Đảng về đường lối, chiến lược phát triển kinh tế để bảo vệ chế độ, phát triển đất nước là không thể thay thế…” 

Đánh giá về hoạt động của Ban Kinh tế TW, ông Vũ Oanh khẳng đinh: “Với chức năng nghiên cứu, tham mưu cho TW Đảng đã tập hợp, phát huy được trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân hoàn thành tốt trọng trách được giao, góp phần đưa kinh tế nước ta không ngừng phát triển lớn mạnh trong thời gian qua - Như Tổng Bí Thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã từng nói “Chưa bao giờ nước ta có cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín như ngày nay”…”

Thanh Thanh
Cùng chuyên mục
Kiểm toán Nhà nước: Kiến nghị hủy bỏ gần 200 văn bản có vi phạm nhằm bịt lỗ hổng về cơ chế

Kiểm toán Nhà nước: Kiến nghị hủy bỏ gần 200 văn bản có vi phạm nhằm bịt lỗ hổng về cơ chế

(PLVN) - Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán năm 2019, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị Quốc hội, Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ, thay thế 198 văn bản không phù hợp với quy định pháp luật hoặc chưa phù hợp với thực tiễn nhằm bịt lỗ hổng về cơ chế, tránh thất thoát, lãng phí.

Đọc thêm

MobiFone tập trung toàn lực ứng cứu thông tin vùng lũ

MobiFone tập trung toàn lực ứng cứu thông tin vùng lũ
(PLVN) - Trước diễn biến mưa lũ tại khu vực miền Trung ngày càng phức tạp, nhà mạng MobiFone không ngừng tăng cường các giải pháp ứng cứu thông tin cũng như tập trung nhiều nguồn lực hỗ trợ bà con đang gặp khó khăn vùng lũ. 



Lạng Sơn đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống mại dâm

Lạng Sơn đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống mại dâm

(PLVN) - Công tác tuyên truyền phòng, chống mại dâm luôn được các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể, lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn quan tâm chỉ đạo, lồng ghép thực hiện với nhiều hình thức khác nhau.

Hội chữ thập đỏ tỉnh Ninh Bình kêu gọi ủng hộ đồng bào các tỉnh miền Trung

Hội chữ thập đỏ tỉnh Ninh Bình kêu gọi ủng hộ đồng bào các tỉnh miền Trung
(PLVN) -Trước những thiệt hại do cơn bão số 7 gây ra cho đồng bào các tỉnh miền Trung, Hội Chữ thập đỏ tỉnh đã khẩn trương kêu gọi, vận động các tổ chức, cá nhân, các nhà hảo tâm trong và ngoài tỉnh ủng hộ bằng tiền mặt và các vật dụng thiết yếu phục vụ đời sống, kịp thời động viên người dân vùng lũ vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống.

Chiều 22/10 thêm 3 ca nhiễm Covid-19 mới

Chiều 22/10 thêm 3 ca nhiễm Covid-19 mới
(PLVN) - Chiều 22/10, Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết đã ghi nhận thêm 3 ca mắc mới là người nhập cảnh từ Angola được cách ly ngay.

Hải Phòng nâng cấp hạ tầng thoát nước đô thị

Hải Phòng nâng cấp hạ tầng thoát nước đô thị
(PLVN) - Những năm trở lại đây, Hải Phòng thường xuyên xuất hiện mưa lớn trái mùa, mưa kéo dài với lượng mưa trên 100m; kèm theo đó là thủy triều dâng đã gây nên tình trạng ngập lụt trên nhiều tuyến phố đô thị. Trước tình trạng này, nâng cấp hạ tầng thoát nước, nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan, đang là vấn đề đặt ra. 

Cảng Container Quốc tế Tân Cảng Hải Phòng đón Teu thứ 500.000

Cảng Container Quốc tế Tân Cảng Hải Phòng đón Teu thứ 500.000
(PLVN) -Ngày 22/10, tại TP Hải Phòng, Cảng Container Quốc tế Tân Cảng Hải Phòng (TC-HICT) tổ chức Lễ đón Teu thứ 500.000 thông qua cảng năm 2020. Sự kiện này khẳng định mức tăng trưởng ổn định, bền vững của TC-HICT, góp phần phát triển kinh tế của TP Hải Phòng.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬